baladeur

Το «Σουέλ», που παίζεται στο Θέατρο 104 και φέρει την υπογραφή του Θοδωρή Τσαπακίδη, είναι μια ανησυχαστική «τραγικωμωδία» για την περίοδο της καραντίνας. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Βάσιας Αναγνωστοπούλου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στο Θέατρο 104 είδα το «Σουέλ» που έγραψε και σκηνοθέτησε ο Θοδωρής Τσαπακίδης, ένα έργο που πραγματεύεται το κοινωνικό/ψυχολογικό αποτύπωμα της περιόδου της καραντίνας. Την πρωταγωνιστική μορφή, τη Μαρία, υποδύεται η Ελπίδα Τοπάλογλου με μεγάλη ευαισθησία, διαχειριζόμενη έναν σχοινοτενή αφηγηματικό λόγο που διέρχεται πολλά διαφορετικά συναισθήματα και, ως εκ τούτου, μεταμορφώνεται διαρκώς, περνώντας από την ερμηνεία κωμικών σκηνών στην ερμηνεία σκηνών ιδιαίτερα δραματικών: εκ προθέσεως το έργο είναι μια «τραγικωμωδία» και με αυτό το είδος αναμετριέται. Το σκηνικό είναι μικροαστικό, αποκλειστικά με έναν καναπέ που, αφαιρετικά λειτουργώντας, μπορεί να παραπέμπει σε ένα σωρό κάδρα, μπιμπελό, σεμεδάκια άλλης εποχής και σε μιαν εικόνα Αγίου- αυτά τα συμπληρώνει η φαντασία του θεατή.

Flashback και διλήμματα  

Στην πρώτη φάση του έργου (που είναι ένα flashback) συναντούμε τη Μαρία πάνω στον καναπέ της, να παρακολουθεί τις κινήσεις των υπόλοιπων ενοίκων της πολυκατοικίας. Η νησιωτική καταγωγή της (και μάλιστα «από γενιά κουρσάρων») κάνει έντονη αντίστιξη προς τη «φυλάκισή» της στο διαμέρισμα στην περίοδο δοκιμασίας της ανθρώπινης ελευθερίας στην οποία μας υπέβαλε το δεύτερο, απανωτό lockdown. Η γειτνίαση με μιαν οικογένεια με παιδιά είναι ιδιαίτερα δυσχερής για αυτήν την καθηγήτρια Αγγλικών, που εργάζεται σε εσπερινό σχολείο και χρειάζεται την πρωϊνή ησυχία και συγκέντρωσή της. Αποφασίζει, λοιπόν, σ’ ένα ιδιαίτερα κωμικό στιγμιότυπο, να φορέσει ωτοασπίδες, αλλού να ικετεύσει για ησυχία και, όταν βλέπει το ατελέσφορο των προσπαθειών της να πηγαίνει αυτοπροσώπως φορώντας ολόσωμη φόρμα ιατρική και μάσκα ώστε να κάνει δραστική παρέμβαση, χτυπώντας το κουδούνι της νέας γειτόνισσας. Τα διλήμματά της σχετικά με την έκβαση αυτής της συνάντησης τα ρυθμίζει σκηνοθετικά ο Θοδωρής Τσαπακίδης με αμφίσημες σκηνές διαλόγου όπου είναι ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα, καθώς η Μαρία προβλέπει τις πιθανές αντιδράσεις της γειτόνισσας και αναστέλλει την επόμενη κίνησή της: 

«Ωχ, αυτή μπορεί να με διακόψει, για να με ρωτήσει πού δουλεύω. Έτσι κάνουν όλοι, λες και είναι από την επιθεώρηση εργασίας. Αν είναι κανείς οικοδόμος, τον ρωτάνε πού δουλεύει; Του λένε να μην κάνει χαμηλοτάβανα τα σπίτια, ή σκούρα τα χρώματα; Πηγαίνουν στον παιδίατρο να του πουν πώς να κάνει την δουλειά του; Αλλά στην παιδεία είναι όλοι ειδήμονες. Ειδικά άμα έχουν δικά τους παιδιά».

Μια ανοιχτή πόρτα στο πλάι της σκηνής είναι ο χώρος απ’ όπου η Μαρία περνά στα άλλα διαμερίσματα αυτού του ασφυκτικού οικοδομήματος στα στενά όρια του οποίου συμβαίνουν όλα τα ευτράπελα και τα οξύμωρα της περιόδου της καραντίνας.

Μια ανοιχτή πόρτα στο πλάι της σκηνής είναι ο χώρος απ’ όπου η Μαρία περνά στα άλλα διαμερίσματα αυτού του ασφυκτικού οικοδομήματος στα στενά όρια του οποίου συμβαίνουν όλα τα ευτράπελα και τα οξύμωρα της περιόδου της καραντίνας: εκεί τραγουδήσαμε μόνοι για μιαν ελευθερία που δεν είχαμε, από τη βεράντα μας κάναμε σινιάλο στους απέναντι για να αισθανθούμε την ανθρώπινη επαφή, από το κατώφλι μας κρυφοκοιτάξαμε τις ιδιωτικές ζωές των αγνώστων συγκατοίκων μας, όλοι κλάψαμε και γελάσαμε και βγάλαμε διακόσιες φορές το εικοσιτετράωρο το σκυλί βόλτα ώστε να ξεπιαστούμε. Όλοι ελέγξαμε τα όρια της νόμιμης ελευθερίας κινήσεών μας παρακολουθώντας τον «Σωτήρη» (τον Τσιόδρα) στην τηλεόραση να ορίζει τις υπάρξεις μας με τον γνωστό, παθητικό τρόπο του εμπειρογνώμονος που «πολύ λυπάται, αλλά οφείλει να μας προειδοποιήσει». Βεβαίως εμπεριέχεται μια κριτική της λειτουργίας των συστημάτων ελέγχου στο έργο του Θοδωρή Τσαπακίδη, μια κριτική ευθύβολη που εξακοντίζει τα βέλη της όχι τόσο ενάντια στους παράγοντες ανελευθερίας όσο στην εσωτερική ανελευθερία του ανθρώπου.

THEATRO 104 SOUEL

 Η Ελπίδα Τοπάλογλου

Αυτή η ανελευθερία βρίσκεται σε αντίθεση κατάφωρη προς το περιπετειώδες στοιχείο που φέρουμε ενστιγματικά (η καταγωγή από το νησί, το ιδιόλεκτο του νησιού και ο κουρσάρος πρόγονος είναι διαφορετικές εκφάνσεις αυτού του στοιχείου). Το διαμέρισμα, αντίθετα, είναι η φυλακή της ψυχής: στους τέσσερεις τοίχους του όλοι μας νιώσαμε, λίγο-πολύ, τον περιορισμό της ελευθερίας μας και εκεί τώρα, κατόπιν εορτής, αποτιμούμε ως χώρο κατάκτησης κάποιας άλλης, κωμικοτραγικής διάστασης της ύπαρξής μας. Eπεκτείνοντας, συγγραφική αδεία, τη δράση του έργου του σ’ένα μέλλον ασαφές και εφιαλτικό, όπου ολόκληρα χωριά ξεκληρίζονται από τον ιό, τοποθετώντας το κεντρικό συγκρουσιακό θέμα του κειμένου σε ένα μέλλον που λειτουργεί δίκην παρόντος, προφανώς ο συγγραφέας θέλει να επεκτείνει τον συμβολισμό στο υπαρξιακό επίπεδο. Δεν είναι βέβαιο, εδώ, αν έχουμε να κάνουμε με τραγικωμωδία και αν πράγματι ο κλαυσίγελως είναι η μόνο δυνατότητα που διανοίγεται στον θεατή. Ο λόγος είναι ότι, σχετικά απότομα, η διάθεση της ηρωίδας μεταστρέφεται προς έναν υψηλό βαθμό ανθρωπιάς και ενσυναίσθησης, στην επαφή της με την τραγωδία ενός διπλανού διαμερίσματος:

«Μου κόπηκαν τα φτερά. Μια Άπτερος Νίκη ήμουνα. Τα βράδια δεν μπορούσα να κοιμηθώ»

Αυτή η μετάπτωση υπερτονίζεται στο δεύτερο μέρος (ένα fast forward) όπου η Μαρία, μια εικοσαετία μετά, κάθεται σε μια παραλία και παρακολουθεί από την καρέκλα την δεκαοκτάχρονη κόρη της, λίγο πριν από την αναχώρηση του κοριτσιού για την πόλη όπου πρόκειται να σπουδάσει. Εδώ αναδεικνύεται η «κρυφή» επενέργεια που είχε η πανδημία στη ζωή της και στη ζωή της κόρης της, με τη διάνοιξη ενός μεγάλου διλήμματος(η λέξη «Σουέλ» μπορεί να σημαίνει «όλα πάνε πρίμα» , αλλά μπορεί και να σημαίνει το «βουβό» κύμα). Η Μαρία Μπαταγιάννη και η Κατερίνα Προκόπη πλαισιώνουν επάξια την Ελπίδα Τοπάλογλου στη δύσκολη, κοπιώδη ερμηνεία της.

 * Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).


INFO

Θέατρο 104, Ευμολπιδών 41, Αθήνα 118 54
Κείμενο/ Σκηνοθεσία: Θοδωρής Τσαπακίδης
Σκηνικά/Κοστούμια: Βασίλης Μπαρμπαρίγος
Φωτισμοί/Video: Τάσος Παλαιορούτας
Μουσική: Γεωργία Συριοπούλου
Επιμέλεια κίνησης: Δημήτρης Ράπτης
Επικοινωνία: Χρύσα Ματσαγκάνη
Ερμηνεύουν: Ελπίδα Τοπάλογλου, Μαρία Μπαταγιάννη, Κατερίνα Προκόπη 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

«C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί (κριτική) – Μια χορευτική τελετή μύησης

«C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί (κριτική) – Μια χορευτική τελετή μύησης

Για την παράσταση «C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί [Serge Aimé Coulibaly] που παρουσίασε η ομάδα Faso Dance Theatre στο Φεστιβάλ Αθηνών (Πειραιώς 260). Kεντρική εικόνα: © aefestival.gr.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

  ...

Σαββατοκύριακο στην Πειραιώς 260: Hip hop battles – Βαλέρια Δημητριάδου – Γιάννης Σκουρλέτης

Σαββατοκύριακο στην Πειραιώς 260: Hip hop battles – Βαλέρια Δημητριάδου – Γιάννης Σκουρλέτης

Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου: Hip hop battle στην πλατεία, θεατρική παράσταση στον Χώρο Ε και ένα Drag ορατόριο στον Χώρο Β παρουσιάζονται στην Πειραιώς 260.

Επιμέλεια: Book Press

AEF Urban Dance Contest
Hip hop battle & All styles battle ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ