elusia kentriki

Για την παράσταση «Η πολιορκία της Elusia» σε σκηνοθεσία της Μαρίλλης Μαστραντώνη, η οποία παρουσιάστηκε στο Θέατρο ΠΚ του Νέου Κόσμου, σε κείμενο του Χρήστου Οικονόμου.

Του Νίκου Ξένιου

Με ορόσημο μια μεταμοντέρνα λεκτική κατασκευή (προφανώς συγγενή με την ψευδαίσθηση: illusion, τα Ηλύσια Πεδία: Élysées, αλλά και με μια πολύ έμμεση αναφορά στο LSD), ο Χρήστος Οικονόμου καταθέτει το πρώτο του θεατρικό έργο. Παράλληλα με βιωματικά εργαστήρια και digital πλατφόρμες με θέμα «Εξουσία, Ουτοπία και Νεανική Κουλτούρα», τέσσερις συγγραφείς από τέσσερις χώρες (η Νίνα Σίγκαλ από το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ζάρα Λέα Πάλμκβιστ από τη Δανία, ο Όριολ Πουίγκ από την Ισπανία και ο Χρήστος Οικονόμου από την Ελλάδα) κατέθεσαν τα κείμενά τους για το διεθνές project Εxtended Universe (Διευρυμένο Σύμπαν). Η «Ελούζια» του κυρίου Οικονόμου, ταυτόχρονα θεατρική και πολιτική ουτοπία, εντυπωσιάζει με τη νεανικότητα, την αγνότητα και τον καθαρό στοχασμό με τα οποία προσεγγίζει το σύνθετο ζήτημα της σύγχρονης εκδοχής πολιτικής βίας.

Πραγματοποιημένη μέσα στις δύσκολες συνθήκες του κορονοϊού, η παράσταση της Μαρίλλης Μαστραντώνη, που είναι ιδιαίτερα φιλόδοξη γιατί καταπιάνεται με ένα ιδιαίτερα ποιητικό κείμενο που δύσκολα ανεβαίνει στη σκηνή, εμπλέκει νέους και άξιους ηθοποιούς, τη Νένα Δρογγίτη, τη Δήμητρα Παπουρτζή και τον Χάρη Φραγκούλη, που ανταποκρίνονται θαυμάσια στο συλλογικό, ευρύ, συμπαντικό ιδεώδες με το οποίο καταγίνεται η σκηνοθέτις χρόνια τώρα.

Tέσσερις συγγραφείς από τέσσερις χώρες κατέθεσαν τα κείμενά τους για το διεθνές project Εxtended Universe (Διευρυμένο Σύμπαν). Η «Ελούζια» του κυρίου Οικονόμου, ταυτόχρονα θεατρική και πολιτική ουτοπία, εντυπωσιάζει με τη νεανικότητα, την αγνότητα και τον καθαρό στοχασμό με τα οποία προσεγγίζει το σύνθετο ζήτημα της σύγχρονης εκδοχής πολιτικής βίας.

Η μαγική, πολιορκημένη πόλη του Οικονόμου

Η παράσταση του ρομαντικού –και, στη βάση του, αναρχικού– έργου «Πολιορκία της Ελούζια» καταπιάνεται με την έννοια της Ουτοπίας και την κομίζει στον 21ο αιώνα («Θέλω να σκοτώσω τον 21ο αιώνα!» κραυγάζει ο ήρωας στην αρχή του έργου), εδραιώνοντας έναν προβληματισμό γεμάτο νεανική φρεσκάδα και εσκεμμένη αφέλεια. Προβολές από καταλήψεις κτιρίων, οδομαχίες, αστυνομική βία. Σκοτάδι. Ανάβει ο προβολέας και βλέπουμε τρεις νέους, αυτούς που ξέμειναν από μια κατάληψη κτιρίου: ενός ιχθυοτροφείου που οι υπόλοιποι καταληψίες το έχουν εγκαταλείψει, φοβισμένοι από τα ελικόπτερα και τη βίαιη παρέμβαση της αστυνομίας και των media.

Είναι εμφανέστατη η πρόθεση του συγγραφέα να κομίσει και να εντάξει μια μεταφυσική, ακατανόητη συνθήκη εκ νεκρών ανάστασης μέσα στην ωμή πραγματικότητα του κειμένου του, χωρίς να επιτρέψει αυτό να φανεί ως έξωθεν παρέμβαση: με τον θυμό και την ψυχική δύναμη του πολιτικοποιημένου ανθρώπου που καταπιάνεται με τα θύματα της μετανεωτερικής εποχής, τους εργάτες που απολύθηκαν, τους αποπτωχευμένους διαδηλωτές που σκοτώθηκαν, τους απελπισμένους σύγχρονους εργαζόμενους, στριμωγμένους ανάμεσα στον δικαιολογημένο ακτιβισμό τους και στο απροσπέλαστο τείχος της βίας που τους αντιτάσσει η εξουσία.

Υπό την πίεση της άμεσης αναχώρησης, σαν άλλοι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, θα απεκδυθούν τα ρούχα του καταληψία και του επαναστάτη και θα επιχειρήσουν να προσδιορίσουν λεκτικά τα όρια της ουτοπικής «πόλης» όπου θα ήθελαν να κατοικούν.

Και αυτή η πρόθεση υλοποιείται με μια σειρά από αποπνευματώσεις, από «εξαχνώσεις» της πραγματικότητας: ο τόπος όπου διαδραματίζεται το έργο είναι στοιχειωμένος. Κατοικείται από σκιές μάλλον, παρά από ανθρώπους. Με μια δεκαεπτάχρονη σύντροφό τους νεκρή και ξαπλωμένη δίπλα τους σε έναν αδιατάρακτο ύπνο, και φορώντας μάσκες και ζώνες γεμάτες εκρηκτικά, οι δύο (ένα αγόρι κι ένα κορίτσι) που απέμειναν ζωντανοί θα μιλήσουν για τα ερωτήματα που γεννιούνται από την αντιπαράθεση του ονείρου προς την εξουσία. Υπό την πίεση της άμεσης αναχώρησης, σαν άλλοι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, θα απεκδυθούν τα ρούχα του καταληψία και του επαναστάτη και θα επιχειρήσουν να προσδιορίσουν λεκτικά τα όρια της ουτοπικής «πόλης» όπου θα ήθελαν να κατοικούν.

Τότε η νεκρή κοπέλα θα σηκωθεί και θα μιλήσει, με λόγια ποιητικά: «Ένα άλφα αρκεί για να κάνει το θύμα θαύμα» (τίτλος διηγήματος του Χρ. Οικονόμου). Τυλιγμένη μ’ ένα δίχτυ, σαν ψάρι έξω απ’ το νερό, η δολοφονημένη έφηβη θα κινηθεί σχεδόν χορευτικά επί σκηνής και θα μιλήσει για την «άλλη πλευρά», εκείνης που θυσιάστηκε στον βωμό της ουτοπίας. Θα προσπαθήσει να μιλήσει για το Επέκεινα, γι’ αυτήν την «άλλη» υπαρξιακή συνθήκη που εμπλέκει και τον θάνατο και τον αφανισμό, και τη σωματοποίηση της βίας. Μέσα από το πρίσμα μιας συνεχούς παροντικότητας, θα διαρρήξει τον φραγμό ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασιακή κατασκευή, έτσι ώστε να φανεί ποιος είναι το θύμα και ποιος ο θύτης. Έτσι ώστε να εμψυχωθεί η απονενοημένη ενέργεια του τέλους. Η νεκρή κοπέλα, σαν γνήσια ηρωίδα βιβλίου του Οικονόμου, βρίσκεται στο μεταβατικό στάδιο μεταξύ γήινου και υπερβατικού, δίνοντας το υπερρεαλιστικό στίγμα της ως κατάθεση μυστικιστικού πραγματισμού.

Έπειτα, υπό την πίεση κάποιας επερχόμενης εισβολής αστυνομικών, τα δύο απόκοσμα πλάσματα που αντιστέκονται ακόμη θα αγκαλιαστούν, θα σπρώξουν ο ένας τον άλλον, θα μιλήσουν για τα όνειρά τους και για το περιεχόμενο της ουτοπίας τους, για το χαρμόσυνο μήνυμα μιας καινοτόμου λύσης. Και, λίγο πριν από το εκρηκτικό τέλος του έργου και με την περιρρέουσα δυστοπία στο φόρτε της, θα διαμορφώσουν τον καμβά για το καίριο ερώτημα: μπορεί να συνυπάρξει ο πραγματισμός και η πολιτική βία με το όνειρο ενός νέου για μιαν ιδανική κοινωνία, ή η σύγκρουση των δύο θα αφανίσει τους νέους, θα τους υποτάξει, θα τους εξανδραποδίσει;

elusia 2

Το project ευθύς εξαρχής

Το transmedia εγχείρημα εξαρχής εστίασε στη δημιουργία θεατρικών κειμένων που αφορούν τους νέους σε στενή συνεργασία μαζί τους, τη χρήση των ψηφιακών μέσων στην εξέλιξη της αφήγησης και την παραγωγή παραστάσεων υψηλής ποιότητας που θα διερευνούσαν θέματα γύρω από την Εξουσία, την Ουτοπία και τη Νεανική Κουλτούρα. Σημαντικό μέρος του θα ήταν ενεργή συμμετοχή καθ’ όλη τη διάρκεια της καλλιτεχνικής διαδικασίας νέων (15-25 ετών) ως «συμβούλια νέων» μέσα από ψηφιακές πλατφόρμες και βιωματικά εργαστήρια. Μέσα από αυτές τις πλατφόρμες το νεανικό ή μη κοινό λειτούργησε διαδραστικά παρακολουθώντας την εξέλιξη του πρότζεκτ και «ανέβασε» το δικό του υλικό και ήρθε σε επαφή με τους νέους των υπόλοιπων ευρωπαϊκών πόλεων. Συνεργαζόμενοι φορείς είναι το Boundless Theatre του Λονδίνου (καλλιτεχνική διεύθυνση: Rob Drummer), το θέατρο Sala Beckett της Βαρκελώνης (καλλιτεχνική διεύθυνση: Víctor Muñoz i Calafell), το Teater Grob της Κοπεγχάγης (καλλιτεχνική διεύθυνση: Jesper Pedersen) και το θέατρο EΝΤΡΟΠΙΑ της Αθήνας (καλλιτεχνική διεύθυνση: Μαρίλλη Μαστραντώνη).

Μετά τις συναντήσεις των συνεργαζόμενων φορέων στην Αθήνα (10-14 Δεκεμβρίου 2018), τη Βαρκελώνη (30 Απριλίου - 4 Μαΐου 2019) και το Λονδίνο (9-11 Οκτωβρίου 2019), το project ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο 2020 με τις κατά τόπους πρεμιέρες των πρωτότυπων έργων που οι τέσσερις επιλεγμένοι συγγραφείς έγραψαν, προσφέροντας ο καθένας τη δική του εκδοχή ενός κοινού ουτοπικού σύμπαντος, που φέρει την επωνυμία Elusia:

– Nina Segal: Ράδιo Elusia [μια σειρά από podcast] – Boundless Theatre, Λονδίνο
– Oriol Puig: Kαραόκε Elusia – Sala Beckett, Βαρκελώνη
– Zara Lea Palmquist: Εlusia: Το όνειρό σου απέχει μόνο ένα κλικ – Teatr Grob, Κοπεγχάγη
– Χρήστος Οικονόμου: Η πολιορκία της Elusia – ΕΝΤΡΟΠΙΑ, Αθήνα.

Κάποια συμμετοχικά εργαστήρια νέων, με τίτλο «In Search of Elusia», πραγματοποιήθηκαν από τον Δεκέμβριο του 2018 έως τον Μάιο του 2019 στο Σεράφειο της Αθήνας, με καθοδηγήτριες τις Τζωρτζίνα Κακουδάκη, Μαρίλλη Μαστραντώνη και Μαριλένα Μπεκρή. Το web comic του Δανού καλλιτέχνη Bob Lundgreen Kristiansen σε μια διαδραστική μορφή που ενθαρρύνει το κοινό να προσθέσει τα δικά του πάνελ στην ιστορία: https://www.welcometoelusia.com/key-of-elusia. Η εικαστική έκθεση Memorabilia of Elusia απαρτίζεται από κείμενα και αντικείμενα που θα φέρει το κοινό της performance της Αθήνας, και που για εκείνους θα συμβολίζουν την ουτοπία, τη διαμαρτυρία ή την αντίσταση, ένα «ενθύμιο» αυτού του ουτοπικού χώρου, 16-20 Νοεμβρίου 2020 στην ΑΣΚΤ (Πειραιώς).

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Σπουδαία κορίτσια και οι ιστορίες τους: Βιβλία για παιδιά και εφήβους

Σπουδαία κορίτσια και οι ιστορίες τους: Βιβλία για παιδιά και εφήβους

Εικονογραφημένες ιστορίες, μυθιστορήματα, μίνι βιογραφίες σπουδαίων γυναικών ή νεότερων κοριτσιών που μέσα από την προσωπική τους διαδρομή στην επιστήμη, την τέχνη, τον ακτιβισμό ή με το ηθικό παράδειγμά τους διεκδικώντας τα δικαιώματά τους αποτελούν πρότυπα. Τα βιβλία με θέμα τις ζωές γυναικών που απευθύνονται σε π...

Πώς μας αφορά σήμερα η Γιορτή της Γυναίκας;

Πώς μας αφορά σήμερα η Γιορτή της Γυναίκας;

Δέκα χρόνια μεσολάβησαν από τη συγγραφή του παλιότερου άρθρου μου για την Ημέρα της Γυναίκας. Τι μεσολάβησε; Τι άλλαξε; 

Της Εύας Στάμου

Στα δέκα χρόνια που μεσολάβησαν από τη συγγραφή του παλιότερου άρθρου μου με τον τίτλο ...

Μαίρη, μια Μυθοπλασία, της Μέρι Γουόλστονκραφτ – Ζώντας στο δρόμο του φεμινισμού

Μαίρη, μια Μυθοπλασία, της Μέρι Γουόλστονκραφτ – Ζώντας στο δρόμο του φεμινισμού

Για τη νουβέλα της Mary Wollstonecraft, μητέρας του φεμινισμού, «Μαίρη, Μια Μυθοπλασία» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Χίμαιρα σε μετάφραση Θωμά Μαστακούρη. 

Της Χριστίνας Μουκούλη

Όλοι γνωρίζουμε (ή νομίζου...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Δημοσιογραφία, του Μάικλ Σούντσαν (προδημοσίευση)

Δημοσιογραφία, του Μάικλ Σούντσαν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Michael Schudson «Δημοσιογραφία» (μτφρ. Δημήτρης Αθηνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 8 Μαρτίου από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ποια δημοσιογραφία έχει τη μεγαλύτερη σημασ...

Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (προδημοσίευση)

Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί – Τριάντα έξι σύντομα κείμενα για ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, από την οικογένεια και τους φίλους μου ως το πάθος με το γράψιμο. Μια επιλεκτική αυτοβιογραφία». Κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις ε...

Αμφίβια τέρατα, του Κώστα Πούλου (προδημοσίευση)

Αμφίβια τέρατα, του Κώστα Πούλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση δύο ιστοριών από τη συλλογή διηγημάτων του Κώστα Πούλου «Αμφίβια τέρατα – Ιστορίες στον δρόμο για τη λίμνη», που θα κυκλοφορήσει στις 10 Μαρτίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΕ ΑΣΗΜΕΝΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

12 Φεβρουαρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Βιβλία που θεμελίωσαν τον πολιτισμό μας: 10 διαλέξεις στο Ίδρυμα Θεοχαράκη

Οι συγγραφείς Σώτη Τριανταφύλλου και Κώστας Κατσουλάρης παρουσιάζουν θεμελιώδη βιβλία του πολιτισμού μας σε μια σειρά 10 διαλέξεων μέσω πλατφόρμας τηλεδιάσκεψης, στο πλ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ