«Οι ξεριζωμένοι» του Βάσου Δασκαλάκη επιστρέφουν στο Λαύριο: Εκδήλωση για το βιβλίο σχεδόν έναν αιώνα από την πρώτη κυκλοφορία του

Με ένα ολιγόλεπτο βίντεο θα ξεκινήσει η εκδήλωση για τη νέα έκδοση του κοινωνικού μυθιστορήματος του Βάσου Δασκαλάκη Οι ξεριζωμένοι – Διήγηση ενός χωριάτη που επανασυστήνεται στο αναγνωστικό κοινό μέσα από τη σειρά «Τα Αειθαλή» των εκδόσεων Τόπος. Το βίντεο, δημιουργία των Κ.Γ. Μάνθου - Γ.Ν. Δερμάτη, στο οποίο περιλαμβάνονται σπάνιες ιστορικές φωτογραφίες του Λαυρίου, αναμένεται να λειτουργήσει σαν μια γέφυρα στο χρόνο μεταφέροντας όσους θα παραβρεθούν στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου το απόγευμα του Σαββάτου, 30 Μαΐου, στη μικροκοινωνία των μεταλλείων του Λαυρίου της δεκαετίας του '30 για να παρουσιαστεί και να συζητηθεί το μυθιστόρημα που κυκλοφόρησε σχεδόν πριν από έναν αιώνα.

Για την πρόσληψη του βιβλίου την εποχή της πρώτης κυκλοφορίας του, είναι χαρακτηριστικό ότι ο Άγγελος Τερζάκης έγραψε για τους Ξεριζωμένους ότι «το βιβλίο του κ. Δασκαλάκη είναι μια όαση, το ξαναλέµε. Μα και κάτι παραπάνω: Είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία της νεότερης πεζογραφίας µας». Το μυθιστόρημα που γράφτηκε το 1925 και δημοσιεύτηκε το 1930, αποτελεί το μοναδικό, εξ όσων είναι γνωστά, εκτενές πρωτότυπο λογοτεχνικό έργο του συγγραφέα, χρονικογράφου και μεταφραστή Βάσου Δασκαλάκη.

Ο Δασκαλάκης αντλεί στοιχεία από τα οδυνηρά παιδικά βιώματά του, αφηγείται τις περιπέτειες του πρωταγωνιστή του με διεισδυτικότητα, νοσταλγία, νηφαλιότητα και μια γλώσσα ζηλευτή για τη ζωντάνια και τον πλούτο της. Ήρωας του βιβλίου ένα ώριμο παιδί που παρότι έχει χάσει τη μητέρα του και μεγαλώνει φτωχικά με τον πατέρα και τη μητριά του, δεν στερείται την αγάπη και την ανεμελιά της ηλικίας του. Λίγο πριν το γυμνάσιο όμως χάνει τον πατέρα του και οι συγγενείς του τον στέλνουν να ζήσει σε κάποια θεία του στη νεοσύστατη βιομηχανική πόλη του Λαυρίου. Εκεί τον αναγκάζουν να εργαστεί στα χυτήρια ως βοηθός και βιώνει τις κακουχίες, τις απάνθρωπες συνθήκες, την εκμετάλλευση, τη ρουφιανιά αλλά και την αλληλεγγύη και την ανθρωπιά. Το αδιέξοδο του νεαρού ήρωα και η υποδούλωση σε αυτόν τον άκαρδο εργασιακό τόπο που καταπίνει τη ζωή των ανθρώπων του (οι περισσότεροι κάποια στιγμή θα νοσήσουν από την εισπνοή των φαρμακερών καπνών) περιγράφονται με δραματικό τρόπο, χωρίς όμως να λείπουν οι στιγμές χαράς και περηφάνειας, όπως τότε που το παιδί καταφέρνει και φτιάχνει τα πρώτα του αντικείμενα στο χυτήριο.

• Διαβάστε επίσης: «Οι ξεριζωμένοι» του Βάσου Δασκαλάκη – Το «ξεχασμένο» σπουδαίο μυθιστόρημα του ‘30 μας συστήνεται ξανά, συγκινητική μαρτυρία για τη ζωή στα μεταλλεία του Λαυρίου

Το μυθιστόρημα του Βασίλη Δασκαλάκη αποτελεί μια σπάνια αποτύπωση της μικροκοινωνίας των μεταλλείων του Λαυρίου, του βίαιου ξεριζωμού από μια άγρια αλλά στοργική πατρίδα, και του αγώνα να επιβιώσει και να διατηρήσει κανείς ζωντανή την ελπίδα για το αύριο. Και παράλληλα, μια διαρκής υπενθύμιση, ένα διαρκές βλέμμα στραμμένο στη ζωή των μη προνομιούχων και των ανθρώπων που βρίσκονται στο περιθώριο.

Το βιβλίο συνοδεύεται από βιογραφικό σημείωμα του συγγραφέα και επίμετρο της Ήβης Δασκαλάκη, που θα μιλήσει στην εκδήλωση, επίκουρης καθηγήτριας ΕΚΠΑ, εγγονής του Βάσου Δασκαλάκη που δεν γνώρισε τον παππού της καθώς ο Δασκαλάκης πέθανε στην Κατοχή το 1944, σε ηλικία 47 ετών.  

Ο Βάσος Δασκαλάκης (1897-1944) σε νεαρή ηλικία.

Εκδήλώση στο Τεχνολογικό Πάρκο Λαυρίου για τους «Ξεριζωμένους» του Βάσου Δασκαλάκη

Το Σάββατο 30 Μαΐου 2026, στις 19:00, το Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου (ΤΠΠΛ) – ΕΜΠ, η Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής (ΕΜΕΛ) και οι εκδόσεις Τόπος διοργανώνουν παρουσίαση της νέας έκδοσης του μυθιστορήματος του στην Αποθήκη Επίπλευσης του ΤΠΠΛ. Θα μιλήσει και θα συντονίσει ο Δημήτρης Καλιαμπάκος, Καθηγητής Ε.Μ.Π., Αντιπρόεδρος Δ.Σ. Ε.Α.ΔΙ.Π./Ε.Μ.Π.

Θα μιλήσουν επίσης οι:

Ήβη Δασκαλάκη, Επίκουρη Καθηγήτρια Ανθρωπολογίας της Εκπαίδευσης, ΔΠΘ

Γιώργος Ν. Δερμάτης, Δρ. Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Louvain-la-Neuve, μέλος του Δ.Σ. της ΕΜΕΛ

Χρήστος Προμύρας, στιχουργός και πρόεδρος του Επιμορφωτικού Εκδρομικού Ομίλου Λαυρίου

Θα απευθύνει σύντομο χαιρετισμό ο πρόεδρος της Εταιρείας Μελετών Λαυρεωτικής (ΕΜΕΛ) Αναστάσιος Βλάδος.

Κατά την έναρξη της εκδήλωσης θα προβληθεί ολιγόλεπτο βίντεο με σπάνιες ιστορικές φωτογραφίες του Λαυρίου (δημιουργία των Κ.Γ. Μάνθου - Γ.Ν. Δερμάτη).