neoi anagnwsh

Προτιμούν το βιβλίο στο χαρτί αλλά είναι φανατικοί μιας νέας αναγνωστικής (και συγγραφικής) τάσης που αναδύεται. Απρόσμενα και πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία για τη σχέση της γενιάς Ζ με το διάβασμα προκύπτουν από νέα έρευνα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Πήραν τη σκυτάλη από τους Millenials στη διαγενεακή αλυσίδα που δεν τελειώνει ποτέ. Έχουν ακούσει ουκ ολίγα για τις συνήθειές τους, αλλά και για τον τρόπο που διαχειρίζονται τη ζωή τους. Η γενιά Ζ, αυτοί δηλαδή που έχουν γεννηθεί μεταξύ 1997 και 2012, έχουν χαρακτηριστεί –και όχι άδικα- ως «ψηφιακοί ιθαγενείς» με την έννοια ότι η πρόσδεσή τους με τη ψηφιακή τεχνολογία, τα κοινωνικά δίκτυα και τον απομονωτισμό που αυτά επιφέρουν στο άτομο, είναι ακατάλυτη.

Θα μπορούσαμε, άραγε, να τους φανταστούμε να διαβάζουν κάτι άλλο από την οθόνη του κινητού τους; Είναι το ακατάπαυστο σκρολάρισμα το μοναδικό «είδος» ανάγνωσης που μπορεί να τους καλύψει;

Στόχος της έρευνας να διαγνωστεί η σχέση της γενιάς Ζ με το διάβασμα

Η έρευνα που διεξήγαγε το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας το 2023 αποδεικνύει πως οι συνήθειες αυτής της γενιάς δεν ακολουθούν τις στερεοτυπικές αντιλήψεις που έχουμε γι’ αυτούς.

Κατά τη διάρκεια της δεύτερης ημέρας του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά τα ευρήματα αυτής της ενδιαφέρουσας έρευνας. Όπως σημείωσαν οι εισηγητές της παρουσίασης (Αναστασία Γιαννακοπούλου, επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Επικοινωνίας και Ψηφιακών Μέσων του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και Γιάννης Αγγέλου, Δρ Επικοινωνίας και ΜΜΕ, επιστημονικό συνεργάτη του Τμήματος Επικοινωνίας και Ψηφιακών Μέσων του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας), στόχος της έρευνας ήταν να διαγνωστεί η σχέση της γενιάς Ζ με το διάβασμα.

chania diavasma

H Αναστασία Γιαννακοπούλου, επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Επικοινωνίας και Ψηφιακών Μέσων του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και o Γιάννης Αγγέλου, Δρ Επικοινωνίας και ΜΜΕ, επιστημονικός συνεργάτης του Τμήματος Επικοινωνίας και Ψηφιακών Μέσων του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας.

Πρέπει να σημειωθεί πως η έρευνα δεν εξειδικεύει το είδος του βιβλίου. Δηλαδή, όταν αναφέρει βιβλία εννοεί κάτι που δεν περιλαμβάνεται στον κύκλο των σπουδών των ερωτηθέντων, αλλά σε εκείνα που διαβάζουν τις ελεύθερες ώρες τους. Επομένως, δεν ξέρουμε αν αυτό μπορεί να είναι κάποιο λογοτεχνικό βιβλίο, non fiction ή κάποια άλλη κατηγορία.

Το δείγμα και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της έρευνας

Την έρευνα ανέλαβε το Τμήμα Επικοινωνίας και Ψηφιακών Μέσων του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Το δείγμα των ερωτηθέντων ήταν 969 άτομα. 

Από αυτά, το 61% ήταν γυναίκες, το 37,5% ήταν άντρες και ένα μικρό ποσοστό απάντησε πως είναι non binary.

Ως προς τη γεωγραφική κατανομή των ατόμων που έλαβαν μέρος στην έρευνα, το 37% προέρχεται από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη και το υπόλοιπο κατοικεί είτε σε πόλεις άνω των 50 χιλιάδων και κατοίκων είτε σε κωμοπόλεις, αλλά και χωριά της Ελλάδας.

Λόγω της ηλικίας τους, οι περισσότεροι είναι άγαμοι (88,3%), ενώ το 95% δήλωσε πως δεν έχει παιδί ή παιδιά, ενώ ως προς το μορφωτικό επίπεδό τους, οι μισοί είναι απόφοιτοι λυκείου, ένας στους τέσσερις έχει πτυχίο ΑΕΙ-ΤΕΙ και μόλις το 4,7% κατέχει κάποιο μεταπτυχιακό.

Επίσης, τα 2/3 των συμμετεχόντων στην έρευνα είναι φοιτητές, 27% εργαζόμενοι, ενώ υπάρχει και ένα ποσοστό 4% που δηλώνουν άνεργοι. Τέλος, ως προς την ηλικακή ομάδα που ανήκουν, το 53% είναι μεταξύ 22-25 ετών, το 28% 18-21 ετών και το 19% είναι μεταξύ 26-29 ετών.

υπάρχει ένα ποσοστό 40% που αρέσκεται να διαβάζει ηλεκτρονικές ιστορίες. Ήτοι: ιστορίες που γράφονται σε συνέχειες και αναρτώνται σε διάφορα ηλεκτρονικά μέσα (forum κι άλλα).

Κυριαρχία του εντύπου

Η πρώτη έκπληξη της έρευνας έρχεται από την απάντηση που έδωσαν στο ερώτημα αν προτιμούν να διαβάζουν βιβλία σε έντυπη μορφή ή σε ηλεκτρονική. Θα περίμενε κανείς πως άνθρωποι που είναι απόλυτα εξοικειωμένοι με την τεχνολογία θα προτιμούν να διαβάζουν κάποιο e-book. Κι όμως, η κυριαρχία του έντυπου είναι εντυπωσιακή.

Συγκεκριμένα, το 60% προτιμάει το… χαρτί έναντι οποιουδήποτε άλλου μέσου για να διαβάσει ένα βιβλίο. Το 32-33% επιλέγει το e-book, κάτω από το 30% επιλέγει τα audiobooks, ενώ υπάρχει ένα ποσοστό 40% που αρέσκεται να διαβάζει ηλεκτρονικές ιστορίες. Ήτοι: ιστορίες που γράφονται σε συνέχειες και αναρτώνται σε διάφορα ηλεκτρονικά μέσα (forum, podcast κι άλλα).

chania diavasma erevna

Οι τελευταίοι, δε, συγκροτούν μια ομάδα αρκετά «φανατική», κάτι που δείχνει πως σιγά σιγά αναπτύσσεται μια κουλτούρα ανάγνωσης που ξεφεύγει από τον παραδοσιακό «κανόνα» του βιβλίου, του εκδοτικού οίκου και του βιβλιοπωλείου.

Οι κοινωνικές προεκτάσεις

Ένα σημαντικό σκέλος της έρευνας είναι αν το βιβλίο αποτελεί κοινωνικό γεγονός για τη γενιά Ζ. Κοινωνικό γεγονός σημαίνει ότι το βιβλίο είναι μέρος της συζήτησης μεταξύ φίλων.

Το αποτέλεσμα δεν είναι πολύ θετικό. Η γενιά Ζ δεν θεωρεί πως το βιβλίο είναι μοχλός κοινωνικών συζητήσεων. Εδώ, πάντως, υπάρχει μια αντιφατική συνήθεια για τη συγκεκριμένη γενιά: ενώ θα ήθελαν να τους κάνουν δώρο κάποιο βιβλίο, οι ίδιοι δεν το επιλέγουν ποτέ ως δώρο για φίλους τους.

Επίσης, δανείζουν βιβλία, αλλά δεν δανείζονται ποτέ. Δεν μιλούν για βιβλία, δεν πηγαίνουν σε παρουσιάσεις βιβλίων, φεστιβάλ ή εκθέσεις βιβλίου. Σαν να λέμε: έχουν καλές προθέσεις απέναντι στο βιβλίο, μόνο που μένουν στις προθέσεις.

Την ίδια στιγμή, αναγνωρίζουν (σε συντριπτική πλειοψηφία) πως το βιβλίο μπορεί να σου προσφέρει μια ξεχωριστή εμπειρία, όμως αρκεί αυτό το βιβλίο να είναι ευκολοδιάβαστο (εύκολη γραμματοσειρά, μεγάλο διάστιχο και θέμα που δεν προβληματίζει πολύ).

Αναγνωστική (αν)επάρκεια

Σημείο προβληματισμού αποτελεί η απάντηση που δίνουν οι ερωτηθέντες ως προς το αν μπορούν να συγκεντρωθούν για να ολοκληρώσουν ένα βιβλίο. Εδώ μπαίνει το στοιχείο της αναγνωστικής επάρκειας και όχι απαραίτητα μόνο της θέλησης να τελειώσουν ένα βιβλίο.

Το 63% δηλώνει ότι μπορεί να ολοκληρώσει ένα βιβλίο, το 70% είναι ικανοποιημένο όταν έχει καταφέρει να φτάσει έως την τελευταία σελίδα ενός βιβλίου, αλλά μόνο το 50% καταφέρνει τελικά να διαβάσει έως το τέλος. Το άλλο 50% χάνεται, δεν τα καταφέρνει ή δεν μπορεί.

Τέλος, 8 στους 10 απάντησαν πως ένα βιβλίο τους δημιουργεί εικόνες. Γενικώς, δεν απορρίπτουν το βιβλίο, αλλά στην ουσία βρίσκουν άλλους τρόπους να διασκεδάσουν στον ελεύθερο χρόνο τους.

Το συμπέρασμα κι εδώ μοιάζει να είναι παραπλήσιο: θέλουν, αλλά τελικά μένουν μόνο στο επίπεδο των προθέσεων που δεν γίνονται συχνά πράξη. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 36,7% των ερωτηθέντων δεν αφιερώνουν τακτικά χρόνο για να διαβάσουν ένα βιβλίο, ενώ το 32,2% το κάνει.

Tα βιβλία φαίνεται να είναι πιο σημαντικά για τις ηλικίες 25-28 σε σχέση με τις ηλικίες 21-24 που ως πιο νέοι επιλέγουν άλλου τύπου διασκέδαση.

Οι γυναίκες υπερισχύουν

Στα επιμέρους ποιοτικά στοιχεία της έρευνας, οι γυναίκες έχουν ταυτίσει περισσότερο τη διασκέδαση μέσω ενός βιβλίου σε σχέση με τους άντρες. Κάτι που φαίνεται να ισχύει σε όλες σχεδόν τις ηλικιακές ομάδες.

Όσοι έχουν ολοκληρώσει πανεπιστημιακό κύκλο σπουδών έχουν θετικότερη σχέση με το βιβλίο. Η ύπαρξη παιδιών αυξάνει το ενδιαφέρον των γονιών για το βιβλίο, ωστόσο ενδέχεται αυτό να μην περιέχει προσωπική εμπλοκή, αλλά μόνο ενδιαφέρον για το τι θα διαβάσουν τα παιδιά τους.

Επίσης, τα βιβλία φαίνεται να είναι πιο σημαντικά για τις ηλικίες 25-28 σε σχέση με τις ηλικίες 21-24 που ως πιο νέοι επιλέγουν άλλου τύπου διασκέδαση.

Ο τόπος κατοικίας δεν φαίνεται να επηρεάζει τη σχέση με το βιβλίο (αν μένει κάποιος σε πόλη ή χωριό). Ενδιαφέρονται να μαθαίνουν ειδήσεις για νέα βιβλία, αλλά δεν έχουν καμία σχέση με τις δημοτικές βιβλιοθήκες.

Τέλος, η οικονομική επιφάνεια δεν δείχνει να παίζει ρόλο στο αν αγοράζουν ή όχι βιβλία.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των Διεθνών Λογοτεχνικών Βραβείων Jean Moreas ανακοίνωσαν τις βραχείες λίστες για βιβλία που εκδόθηκαν το 2025.

Επιμέλεια: Book Press

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των ...

«Λάζαρ»: Το μυθιστόρημα του 23χρονου «μάγου της λογοτεχνίας» Νέλιο Μπίντερμαν στα ελληνικά – Η επική ιστορία μιας οικογένειας Ούγγρων αριστοκρατών

«Λάζαρ»: Το μυθιστόρημα του 23χρονου «μάγου της λογοτεχνίας» Νέλιο Μπίντερμαν στα ελληνικά – Η επική ιστορία μιας οικογένειας Ούγγρων αριστοκρατών

Στις 24 Νοεμβρίου θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά το διεθνές μπεστ σέλερ του εικοσιτριάχρονου Ελβετού Νέλιο Μπίντερμαν (Nelio Biedermann) «Λάζαρ» (μτφρ. Μαρία Μαντή, εκδ. Μεταίχμιο), που ήδη μεταφράζεται σε 30 γλώσσες. © Wikipedia

Επιμέλεια: Book Press

...
Βιβλιοφαγίες #7: Μπούκερ και δημοπρασίες, εκλογές και βιβλία, γυναίκες στο κοινό

Βιβλιοφαγίες #7: Μπούκερ και δημοπρασίες, εκλογές και βιβλία, γυναίκες στο κοινό

Ειδήσεις και ειδησάρια από τον χώρο του βιβλίου, σχόλια, τάσεις και συρμοί και, πού και πού, κάποιες σκέψεις... βιβλιοφαγικές.

Γράφει ο Βιβλιοφάγος

Μάικ και Κώστας

Η εβδομάδα που ξεκίνησε με τον καημό του Μπούκερ έκλεισε με αυτ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

Για τη νουβέλα του Τζ. Μ. Κουτσί (J. M. Coetzee) «Οι ζωές των ζώων» (εισ. Ευγενία Μυλωνάκη, μτφρ. Γιάννης Μολυνδρής, εκδ. Κύκλος). Εικόνα: Από την έκδοση του Princeton University Press.

Γράφει ο Παναγιώτης Τσιαμούρας

...
Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των Διεθνών Λογοτεχνικών Βραβείων Jean Moreas ανακοίνωσαν τις βραχείες λίστες για βιβλία που εκδόθηκαν το 2025.

Επιμέλεια: Book Press

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των ...

Το Ίδρυμα Ωνάση στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – Τρεις ταινίες και απονομή του Onassis Film Award

Το Ίδρυμα Ωνάση στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – Τρεις ταινίες και απονομή του Onassis Film Award

Το Ίδρυμα Ωνάση συμμετείχε στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με τρεις ταινίες. Παράλληλα, απένειμε για έκτη χρονιά το Onassis Film Award, το οποίο φέτος απέσπασε η ταινία «Mignon» της Σοφίας Γεωργοβασίλη.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τιμ Μάρσαλ [Tim Marshall] «Παιχνίδι σκιών – Η πρώτη πράξη του νέου ψυχρού πολέμου μεταξύ Ανατολής και Δύσης» (μτφρ. Σπύρος Κατσούλας, πρόλογος Ηλίας Μαγκλίνης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 18 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστό...

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Φελισιτέ ντε Ζανλίς [Félicité de Genlis] «Η γυναίκα συγγραφέας» (μτφρ. Διονύσης Γιαννάτος, εισαγωγή – επιμέλεια – επίμετρο: Μαρία Σπυριδοπούλου), το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Ροές.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας που ξεχωρίσαμε από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή. Ανάμεσά τους, κάποια βραβευμένα, κάποια παλαιότερα, που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά, κάποια λογοτεχνικά ντεμπούτα. 

...

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Έξι σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της μουσικής (αυτο)βιογραφούνται και αποκαλύπτουν τις προσωπικές τους διαδρομές, μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες, προς τη δημιουργία του έργου τους.

Επιλογή-παρουσίαση: Κώστας Αγοραστός

Πολλοί είναι ...

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τρία καλά αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα: Φώτης Δούσος, Γιάννης Μαρής, Αντόνιο Μαντσίνι. Αντισυμβατικοί αστυνομικοί, αδικία και δωσιλογισμός σε λιτή αφήγηση και μεσογειακό νουάρ για το δικαίωμα στην αυτοδικία. ©istock

Επιλογή-παρουσίαση: Χ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ