Διεθνές Βραβείο Μπούκερ 2024: Νικήτρια η Γερμανίδα Τζένι Έρμπενμπεκ

Μια από τις σημαντικότερες γυναίκες συγγραφείς της Ευρώπης και των καιρών μας, η Τζένι Έρπενμπεκ έλαβε χθες (21/5) το βραβείο για το φετινό Διεθνές Βραβείο Μπούκερ 2004.

Το μυθιστόρημά της με τίτλο Kairos είναι η ιστορία μιας δύσκολης ερωτικής σχέσης την τελευταία περίοδο ύπαρξης της Ανατολικής Ευρώπης. Άλλωστε, η Έρμπενμπεκ σε αρκετά βιβλία της επιστρέφει σε εκείνη την περίοδο της διαιρεμένης Γερμανίας «σκάβοντας» την Ανατολική πλευρά.

Μαζί με την Έρμπενμπεκ, το αντίστοιχο βραβείο έλαβε και ο μεταφραστής του βιβλίου στα αγγλικά, Μάικλ Χόφμαν. Το χρηματικό έπαθλο ορίζεται στις 50 χιλιάδες λίρες (εξ ημισείας).

Κάτι περισσότερο από το «The Lives of Others»

Η Έρπενμπεκ είπε ότι ήλπιζε πως το βιβλίο θα βοηθούσε τους αναγνώστες να μάθουν ότι η ζωή στην πρώην κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία δεν ήταν μόνο ότι απεικόνιζε η ταινία «The Lives Of Others», καίτοι η συγκεκριμένη ταινία βραβεύτηκε με Όσκαρ το 2006 και περιέγραφε τη διάχυτη κρατική επιτήρηση στη δεκαετία του 1980.

«Το μόνο που ξέρουν όλοι είναι η Στάζι τρομοκρατούσε τους πάντες και τίποτα άλλο πέραν αυτού. Κι όμως, δεν ήταν μόνο αυτό», σημείωσε χαρακτηριστικά η Γερμανίδα συγγραφέας.

 «Το μόνο που ξέρουν όλοι είναι ότι η Στάζι τρομοκρατούσε τους πάντες και τίποτα άλλο πέραν αυτού. Κι όμως, δεν ήταν μόνο αυτό», σημείωσε χαρακτηριστικά η Γερμανίδα συγγραφέας.

Στο Kairos ιχνηλατείται μια υπόθεση από την ουτοπική αρχή μέχρι το πικρό τέλος και κάνει παραλληλισμούς ανάμεσα στην προσωπική ζωή και τη ζωή του κράτους. Το βιβλίο κέρδισε άλλους πέντε φιναλίστ, που επιλέχθηκαν από 149 υποβληθέντα μυθιστορήματα για το βραβείο, το οποίο αναγνωρίζει τη μυθοπλασία από όλο τον κόσμο που έχει μεταφραστεί στα αγγλικά και έχει δημοσιευτεί στο Ηνωμένο Βασίλειο ή την Ιρλανδία.

Βασανισμένη ερωτική σχέση 

Η Καναδή Eleanor Wachtel, η οποία προήδρευσε της πενταμελούς κριτικής επιτροπής, είπε ότι το μυθιστόρημα της Έρμπενμπεκ για τη σχέση ενός μαθητή και ενός μεγαλύτερου συγγραφέα είναι «η υπενθύμιση μιας βασανισμένης ερωτικής σχέσης, αλλά και της εμπλοκής των προσωπικών και εθνικών μεταμορφώσεων».

Η υπόθεση διαδραματίζεται στις μέρες του τέλους της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας, που οδήγησε στην πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Η Έρπενμπεκ γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Ανατολικό Βερολίνο, το οποίο ήταν μέρος της Ανατολικής Γερμανίας έως ότου η χώρα «εξαφανίστηκε» με την επανένωση της Γερμανίας το 1990.

«Όπως η ΛΔΓ, έτσι και το βιβλίο ξεκινάει με αισιοδοξία και εμπιστοσύνη και στη συνέχεια ξετυλίγονται όλες οι άσχημες πλευρές», είπε ο Wachtel.

Σημείωσε, επίσης, ότι η μετάφραση του Χόφμαν αποτυπώνει την «ευγλωττία και την εκκεντρικότητα» της πεζογραφίας του Έρπενμπεκ.

Το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ απονέμεται κάθε χρόνο. Διεξάγεται παράλληλα με το Βραβείο Booker για την αγγλόφωνη μυθοπλασία, το οποίο θα απονεμηθεί το φθινόπωρο.

Η Έρπενμπεκ είναι η πρώτη νικήτρια του Διεθνούς Βραβείου Μπούκερ από τη Γερμανία.

Πέρυσι είχε επικρατήσει ένα άλλο μυθιστόρημα για τον κομμουνισμό και την κληρονομιά του στην Ευρώπη, το Χρονοκαταφύγιο (μτφρ. Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, εκδ. Ίκαρος) του Βούλγαρου συγγραφέα Γκεόγκι Γκοσποντίνοφ.

Το βραβείο δημιουργήθηκε για να ενισχύσει το προφίλ της μυθοπλασίας σε άλλες γλώσσες –που αντιπροσωπεύει μόνο ένα μικρό μερίδιο των βιβλίων που εκδίδονται στη Βρετανία– και για να χαιρετίσει το υποτιμημένο έργο των λογοτεχνικών μεταφραστών.

Η Έρπενμπεκ είναι η πρώτη νικήτρια του Διεθνούς Βραβείου Μπούκερ από τη Γερμανία και ο Χόφμαν είναι ο πρώτος άνδρας μεταφραστής που κέρδισε από τότε που το βραβείο κυκλοφόρησε με τη σημερινή του μορφή το 2016.