christostsiolkas

Υποψήφιος για Booker ο Χρήστος Τσιόλκας.

Του Κώστα Κατσουλάρη

Κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες η «ευρεία λίστα» με τους υποψήφιους για ένα από τα σημαντικότερα παγκοσμίως λογοτεχνικά βραβεία, το «Man Booker Prize».

Για πρώτη φορά (αν δεν μας απατά η μνήμη μας) στην ιστορία του θεσμού βρίσκεται στη λίστα Έλληνας συγγραφέας – έστω κι αν γεννήθηκε και ζει στην Αυστραλία. Πρόκειται για τον 45χρονο Χρήστο Τσιόλκα και το τέταρτο μυθιστόρημά του Το χαστούκι, το οποίο έχει ήδη τιμηθεί με τέσσερα σημαντικά βραβεία στη χώρα του. Αν στις επτά του Σεπτέμβρη, όταν θα ανακοινωθεί η «μικρή λίστα», το όνομα του Τσιόλκα είναι ακόμη εκεί, τότε όλα είναι πιθανά. Το βραβείο Μπούκερ, εκτός από προάγγελος μεγάλων πωλήσεων, ανταμείβει τον συγγραφέα του και με το καθ’ όλα σεβαστό ποσό των 50 χιλιάδων λιρών (περίπου 60 χιλιάδες ευρώ). Ποιος είναι όμως ο Χρήστος Τσιόλκας;

Ο Τσιόλκας γεννήθηκε στη Μελβούρνη από Έλληνες μετανάστες. Μεγάλωσε με το όνειρο της επιστροφής στην Ελλάδα, την ανακάλυψη μιας χαμένης πατρίδας, ωστόσο οι επισκέψεις του στη χώρα μας τον άφησαν με αίσθημα αποξένωσης και αμηχανίας. Τα ζητήματα ταυτότητας, φυλετικής, πολιτισμικής, σεξουαλικής (είναι ανοιχτά ομοφυλόφιλος), μοιραία έχουν βρεθεί στο κέντρο του συγγραφικού προβληματισμού του.

Ο Τσιόλκας έκανε δυναμική είσοδο στην αυστραλιανή λογοτεχνική σκηνή με το προκλητικό Κατά μέτωπο (εκδ. Οξύ), που μιλάει για έναν νεαρό ελληνικής καταγωγής που βρίσκει διέξοδο στα ναρκωτικά και τις ακραίες ερωτικές εμπειρίες, στη σκοτεινή πλευρά της Μελβούρνης. Το μυθιστόρημα έγινε ταινία από την επίσης ελληνικής καταγωγής Αυστραλή σκηνοθέτιδα Άννα Κόκκινος με τον τίτλο Head on. Ακολούθησαν θεατρικά, σενάρια, και δύο ακόμη μυθιστορήματα, το Ο άνθρωπος του Ιησού (εκδ. Οξύ) και το επίσης βραβευμένο Νεκρή Ευρώπη (εκδ. Printa).

tsiolkas_deadeuropeΣτο Νεκρή Ευρώπη, ένας Αυστραλός φωτογράφος ελληνικής καταγωγής έρχεται στην Αθήνα προσκεκλημένος του Υπουργείου Πολιτισμού. Γαλουχημένος με την ιδέα της Ευρώπης, ο Ισαάκ (το εβραϊκό όνομά του εξηγείται στην πορεία της πλοκής) περιδιαβαίνει τις γειτονιές της Αθήνας, αρχικά, την ελληνική επαρχία, στη συνέχεια, μέχρι που παραδίδεται σε ένα ταξίδι ανά την ήπειρο, αναζητώντας τα τραύματά της, τα φαντάσματά της, τη νέα ταυτότητά της. Προς μεγάλη του έκπληξη, δεν βρίσκει παρά συντρίμμια μιας παρηκμασμένης αυτοκρατορίας, καταφύγιο φοβισμένων, κυνικών ανθρώπων, με τους μετανάστες να έχουν γίνει το μόνο βέβαιο πλειοψηφικό ρεύμα.

Το κομμάτι του βιβλίου που αναφέρεται στην Ελλάδα είναι από μόνο του γροθιά στο στομάχι: Το βλέμμα του Τσιόλκα απογυμνώνει, χωρίς να καταφεύγει σε καταγγελτικές ευκολίες, αναδεικνύοντας μια κοινωνία που έχει χάσει την ψυχή της στους λαβύρινθους ενός ψευδεπίγραφου ευδαιμονισμού. Οι χαρακτήρες των δύο Ελλήνων που τον συνοδεύουν στο ταξίδι του (η εξαδέλφη Τζούλια και ο φίλος της Αντρέας) είναι εντυπωτικοί και ολοκληρωμένοι, δίχως να είναι «τυπικοί». Συναντήσεις με χωρικούς, νεοέλληνες και μετανάστες, περιγράφονται με γρήγορες μεστές σκηνές. Παράλληλα, εξυφαίνεται, σε ξεχωριστά κεφάλαια, μια εξιστόρηση που λαμβάνει χώρα στα χρόνια της Κατοχής, όταν μια οικογένεια Ελλήνων χωρικών κρύβει στα «σπλάχνα» μιας μικρής εκκλησίας έναν νεαρό Εβραίο.

Στο τελευταίο του βιβλίο, το Χαστούκι, το πιο επιτυχημένο μέχρι σήμερα, ο συγγραφέας αφήνει τα φαντάσματα τη Ευρώπης και της Ιστορίας και καταπιάνεται με τα προβλήματα και τις δυσανεξίες της μεσαίας τάξης: Σε μια συνέντευξή του στο ABC, λέει: «Ήθελα να γράψω ένα βιβλίο για τη Μεσαία Τάξη, τόσο απλά. Τα πρώτα μου τρία βιβλία έχουν να κάνουν με την πολιτική, με την απώλεια της πίστης στην πολιτική, είναι μια άτυπη τριλογία. Ετούτο το βιβλίο έχει να κάνει με τις αλλαγές που επήλθαν στη μεσαία τάξη τα τελευταία χρόνια, με το ζήτημα του σεβασμού, τα όρια ανάμεσα στο τι επιτρέπεται και τι όχι, σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία».

theslapΗ ιστορία του βιβλίου είναι απλή: Σε ένα μπάρμπεκιου, που διοργανώνεται στο σπίτι ενός ελληνικής καταγωγής Αυστραλού, μια παράξενη σκηνή λαμβάνει χώρα: Ο ξάδελφος του οικοδεσπότη, ο Χάρι, μην αντέχοντας την ανυπακοή και τη βίαιη συμπεριφορά ενός τρίχρονου αγοριού, σε μια στιγμή απώλειας ελέγχου, το χαστουκίζει. Η πράξη του αυτή θα πυροδοτήσει μια σειρά από αντιδράσεις στους παρισταμένους, που κυμαίνονται από το «να φωνάξουμε την Αστυνομία να συλλάβει τον βιαιοπραγούντα» μέχρι την κατανόηση της πράξης του. Το βιβλίο χωρίζεται σε οκτώ ισομερή κεφάλαια, στα οποία οκτώ διαφορετικά πρόσωπα, τέσσερις γυναίκες και τέσσερις άντρες, όλης της ηλικιακής κλίμακας, αφηγούνται το γεγονός του χαστουκιού και τα όσα ακολούθησαν. Έχουμε δικαίωμα να χτυπάμε ένα παιδί, ειδικά όταν δεν είναι δικό μας; Πώς μπορούμε να επιβάλουμε όρια στα παιδιά όταν δεν έχουμε πρώτα βάλει στον εαυτό μας; Μήπως η υπερβολική ανοχή έχει οδηγήσει στην πλήρη έλλειψη σεβασμού; Ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: Το τρεισήμισι χρονών αγόρι που χαστουκίζεται, ακόμη θηλάζει...

Τέλος, ο Χρήστος Τσιόλκας απεχθάνεται τις κλειστές ταυτότητες, τις ταμπέλες, τις περιχαρακώσεις. Ο τίτλος «αριστερός και ομοφυλόφιλος» που συνοδεύει το βιογραφικό του στην Ελλάδα και σχεδόν όλες τις παρουσιάσεις του στον ελληνικό Τύπο, δίνει την εικόνα μιας στερεότυπα αντισυμβατικής περσόνας, εντελώς αντίθετης με το πνεύμα που διέπει τα βιβλία του. 

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΤΣΟΥΛΑΡΗΣ είναι συγγραφέας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των Διεθνών Λογοτεχνικών Βραβείων Jean Moreas ανακοίνωσαν τις βραχείες λίστες για βιβλία που εκδόθηκαν το 2025. Δείτε εδώ όλα τα βιβλία και διαβάστε κριτικές και πληροφορίες για αυτά.

Επιμέλεια: Book Press

...
«Λάζαρ»: Το μυθιστόρημα του 23χρονου «μάγου της λογοτεχνίας» Νέλιο Μπίντερμαν στα ελληνικά – Η επική ιστορία μιας οικογένειας Ούγγρων αριστοκρατών

«Λάζαρ»: Το μυθιστόρημα του 23χρονου «μάγου της λογοτεχνίας» Νέλιο Μπίντερμαν στα ελληνικά – Η επική ιστορία μιας οικογένειας Ούγγρων αριστοκρατών

Στις 24 Νοεμβρίου θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά το διεθνές μπεστ σέλερ του εικοσιτριάχρονου Ελβετού Νέλιο Μπίντερμαν (Nelio Biedermann) «Λάζαρ» (μτφρ. Μαρία Μαντή, εκδ. Μεταίχμιο), που ήδη μεταφράζεται σε 30 γλώσσες. © Wikipedia

Επιμέλεια: Book Press

...
Βιβλιοφαγίες #7: Μπούκερ και δημοπρασίες, εκλογές και βιβλία, γυναίκες στο κοινό

Βιβλιοφαγίες #7: Μπούκερ και δημοπρασίες, εκλογές και βιβλία, γυναίκες στο κοινό

Ειδήσεις και ειδησάρια από τον χώρο του βιβλίου, σχόλια, τάσεις και συρμοί και, πού και πού, κάποιες σκέψεις... βιβλιοφαγικές.

Γράφει ο Βιβλιοφάγος

Μάικ και Κώστας

Η εβδομάδα που ξεκίνησε με τον καημό του Μπούκερ έκλεισε με αυτ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ένα, δύο, τρία, πολλά Πολυτεχνεία» – Τέσσερα πρόσφατα βιβλία 53 χρόνια μετά την εξέγερση

«Ένα, δύο, τρία, πολλά Πολυτεχνεία» – Τέσσερα πρόσφατα βιβλία 53 χρόνια μετά την εξέγερση

Πρόσφατα βιβλία που αποτυπώνουν με νέες ματιές το «Πολυτεχνείο». Εικόνα: Από τη δεύτερη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, το 1975.

Επιμέλεια: Ελένη Κορόβηλα

Τρία χρόνια μετά το ορόσημο της «στρογγυλής» επετείου μισού αιώνα από την εξέγερση του ...

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

Για τη νουβέλα του Τζ. Μ. Κουτσί (J. M. Coetzee) «Οι ζωές των ζώων» (εισ. Ευγενία Μυλωνάκη, μτφρ. Γιάννης Μολυνδρής, εκδ. Κύκλος). Εικόνα: Από την έκδοση του Princeton University Press.

Γράφει ο Παναγιώτης Τσιαμούρας

...
Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των Διεθνών Λογοτεχνικών Βραβείων Jean Moreas ανακοίνωσαν τις βραχείες λίστες για βιβλία που εκδόθηκαν το 2025. Δείτε εδώ όλα τα βιβλία και διαβάστε κριτικές και πληροφορίες για αυτά.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τιμ Μάρσαλ [Tim Marshall] «Παιχνίδι σκιών – Η πρώτη πράξη του νέου ψυχρού πολέμου μεταξύ Ανατολής και Δύσης» (μτφρ. Σπύρος Κατσούλας, πρόλογος Ηλίας Μαγκλίνης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 18 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστό...

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Φελισιτέ ντε Ζανλίς [Félicité de Genlis] «Η γυναίκα συγγραφέας» (μτφρ. Διονύσης Γιαννάτος, εισαγωγή – επιμέλεια – επίμετρο: Μαρία Σπυριδοπούλου), το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Ροές.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ένα, δύο, τρία, πολλά Πολυτεχνεία» – Τέσσερα πρόσφατα βιβλία 53 χρόνια μετά την εξέγερση

«Ένα, δύο, τρία, πολλά Πολυτεχνεία» – Τέσσερα πρόσφατα βιβλία 53 χρόνια μετά την εξέγερση

Πρόσφατα βιβλία που αποτυπώνουν με νέες ματιές το «Πολυτεχνείο». Εικόνα: Από τη δεύτερη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, το 1975.

Επιμέλεια: Ελένη Κορόβηλα

Τρία χρόνια μετά το ορόσημο της «στρογγυλής» επετείου μισού αιώνα από την εξέγερση του ...

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας που ξεχωρίσαμε από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή. Ανάμεσά τους, κάποια βραβευμένα, κάποια παλαιότερα, που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά, κάποια λογοτεχνικά ντεμπούτα. 

...

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Έξι σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της μουσικής (αυτο)βιογραφούνται και αποκαλύπτουν τις προσωπικές τους διαδρομές, μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες, προς τη δημιουργία του έργου τους.

Επιλογή-παρουσίαση: Κώστας Αγοραστός

Πολλοί είναι ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ