Κριτική για την ταινία «Άμνετ» [Amnet] της Κλόι Ζάο που προβάλλεται αυτό το διάστημα στις κινηματογραφικές αίθουσες και είναι υποψήφια για επτά βραβεία Όσκαρ. Ένα αισθαντικό και ποιητικό φιλμ εποχής για τη γυναίκα του Σέξπιρ και τον ίδιο, βασισμένο στο ομότιτλο μυθιστόρημα της Μάγκι Ο' Φάρελ.
Γράφει ο Θόδωρος Σούμας
Η Αμερικανοκινέζα Κλόι Ζάο επέστρεψε στο καλλιτεχνικό σινεμά έξι χρόνια μετά την πολυβραβευμένη «Χώρα των νομάδων» (“Νomadland”, 2020), που κέρδισε τα Όσκαρ καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας και Α’ γυναικείου ρόλου. Είχε ενδιάμεσα, το 2021, σκηνοθετήσει χωρίς ιδιαίτερη έμπνευση και καινοτομίες (όπως έκαναν με τα κόμικς οι Τιμ Μπάρτον και Κρίστοφερ Νόλαν) το εμπορικό, φιλμικό κόμικ της Marvel, την ταινία υπερηρώων, «Eternals». To 2015 είχε ντεμπουτάρει με επιτυχία στο αμερικάνικο Φεστιβάλ ανεξάρτητου κινηματογράφου Sundance, με την πρώτη της μεγάλου μήκους ταινία «Songs my brothers taught me», ενώ το 2017 δημιούργησε το σημαντικό «The Rider» («Καλπάζοντας με το όνειρο»).
Ευτυχώς, όχι μία βιογραφία του Σέξπιρ
Ο «Άμνετ» της ταλαντούχας Αμερικανοκινέζας σκηνοθέτιδος Κλόι Ζάο είναι ένα πολύ καλό φιλμ που (ευτυχώς) δεν αποτελεί βιογραφία του Σέξπιρ. Αποτελεί μεταφορά του όμωνυμου βραβευμένου μυθιστορήματος της Ιρλανδής Μάγκι Ο’ Φάρελ που κυκλοφόρησε το 2020.
Το στόρι του «Άμνετ» (το όνομα λεγόταν στην περιοχή και Άμλετ εκείνη την εποχή) είναι πως στα τέλη του δέκατου έκτου αιώνα, ο Ουίλιαμ Σέξπιρ, ένας φτωχός και μάλλον καταπιεσμένος, συνεσταλμένος καθηγητής ερωτεύεται παθιασμένα και παντρεύεται με την αισθησιακή, παράταιρη, υιοθετημένη Άνιες που προτιμά να περιφέρεται και να ζει στην πανέμορφη αγγλική φύση. Η Άνιες μπορεί να ζει παράξενη, φυσική, ξεχωριστή κι αδάμαστη μόνο στη φύση, σαν μια νεράιδα, μια φυσική δύναμη, μια εξωτική μάγισσα, κάτι για το οποίο κατηγορούν στο χωριό την ίδια και τη φυσική μητέρα της. Ο κεντρικός ήρωας του φιλμ είναι στην πραγματικότητα η ατίθαση και πολύ αυθόρμητη, σύζυγος του Σέξπιρ, Άνιες.
Η εξαιρετική Τζέσι Μπάκλεϊ μας προσφέρει μια πηγαία, δυνατή κι εκθαμβωτική ερμηνεία, άξια για Όσκαρ πρώτου γυναικείου ρόλου! Όσο ο Σέξπιρ οικοδομεί τη θεατρική καριέρα του στο Λονδίνο και γράφει τα θεατρικά του, η Άνιες ζει στην επαρχιακή εξοχή και φροντίζει τα τρία τους παιδιά.
Το «Άμνετ» βασίζεται στα φυσικά, πρωτογενή αισθήματα, στη στενή σχέση με την γήινη πλάση και σε έναν ιδιότυπο, μυθικό, μαγικό παγανισμό, στους πρωτογενείς, αρχέγονους μύθους,
Οι χαρακτήρες των δύο συζύγων και οι τρόποι που ρυθμίζουν τη ζωή της οικογένειάς τους είναι ριζικά διαφορετικοί. Η Άνιες ζει αθώα στη φύση, ενώ ο Σέξπιρ επιλέγει το άστυ, το Λονδίνο και την έντονη καλλιτεχνική και δημιουργική ζωή μέσα στο ζωντανότατο θέατρο. Αντιμετωπίζουν, μάλιστα, διαφορετικά τον θάνατο του μονάκριβου γιου τους, η Άνιες τον ζει κατάκαρδα και τραγικά, ενώ ο Ουίλιαμ τον μετουσιώνει σε μια συνταρακτική σκηνή του θεατρικού του έργου «Άμλετ», την παράσταση του οποίου παρουσιάζει μπροστά στα έκπληκτα μάτια της Άνιες – που συμμετέχει ενεργά, με όλη της την ψυχή, μαζί και με το ξεσηκωμένο πλήθος των θεατών.
Το «Άμνετ» βασίζεται στα φυσικά, πρωτογενή αισθήματα, στη στενή σχέση με την γήινη πλάση και σε έναν ιδιότυπο, μυθικό, μαγικό παγανισμό, στους πρωτογενείς, αρχέγονους μύθους, στον παράφορο έρωτα της Άνιες και του Σέξπιρ, στην αγάπη, την οικειότητα και τη θέρμη μέσα στην οικογένεια του ζευγαριού και των τριών παιδιών του, την αλληλεπίδραση ζωής και τέχνης και τη μεταρσίωση/εξιδανίκευση των βιωμένων τραυμάτων σε καλλιτεχνική δημιουργία. Βασικά θεματικά μοτίβα είναι η οικογένεια, το ερωτικό πάθος, η σχέση γονιών και παιδιών, η διαφορά φύσης και αστικής ζωής, η αποξένωση των ερωτευμένων, η απώλεια, το επακόλουθο πένθος και η λυτρωτική και καθαρτική λειτουργία της τέχνης.
Οι αισθαντικές, ωραίες εικόνες συνταιριάζονται με τις σιωπές και τους φυσικούς ήχους σε ένα μαγικό παραμύθι, που αργότερα γίνεται φιλμική αφήγηση και μετά τραγικό δράμα, για να επιστρέψει στο τέλος στην κοίτη της τέχνης (της θεατρικής). Δεν είναι όλες οι σκηνές πολύ καλές. Η δραματικότερη σκηνή του θανάτου του μικρού Άμνετ είναι δυσβάσταχτη και βαριά… Η τελευταία, όμως, σεκάνς της παράστασης στο θέατρο του Σέξπιρ, του έργου του «Άμλετ», εμπνευσμένου από τον ξαφνικό θάνατο του γιου τους Άμνετ, είναι υπέροχη, σημαίνουσα, ουσιωδέστατη κι εκφραστική.
* Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου. Τελευταίο του βιβλίο, «Ο έρωτας στο σινεμά» (εκδ. Αιγόκερως).
Η ταινία έλαβε επτά υποψηφιότητες για τα κινηματογραφικά βραβεία Όσκαρ: Καλύτερης ταινίας, Σκηνοθεσίας (Κλόι Ζάο), Α' Γυναικείου ρόλου (Τζέσι Μπάκλεϊ), Διασκευασμένου Σεναρίου (Μάγκι Ο' Φάρελ και Κλόι Ζάο), Μουσικής (Μαξ Ρίχτερ), Κάστινγκ (Νίνα Γκολντ) και Σκηνογραφίας (Φιόνα Κρόμπι και Αλις Φέλτον).
