Για τη νέα ταινία του Περικλή Χούρσογλου με τίτλο «Εξέλιξη». Η πάντα δύσκολη σχέση πατέρα-γιου.
Γράφει ο Θόδωρος Σούμας
Ο Περικλής Χούρσογλου («Λευτέρης Δημακόπουλος» 1993, «Ο κύριος με τα γκρι» 1997, «Μάτια από νύχτα» 2002, «Ο διαχειριστής» 2009), βασίζεται στο πλάσιμο χαρακτήρων και μυθοπλαστικών και δραματικών καταστάσεων, στηριγμένος στα βιώματα και τα συναισθήματα. Ιδιαίτερα καλό, ανθρώπινο, ενδιαφέρον, απομυθοποιητικό και πετυχημένο ήταν το πρώτο φιλμ του, «Λευτέρης Δημακόπουλος», με το οποίο μας παρουσιάζει την ανατομία μιας κατηγορίας νέων ανθρώπων της γενιάς του Πολυτεχνείου.
Οι αγωνιστές της ζωής
Τους χαμαιλέοντες αγωνιστές της ζωής και του κοινωνικού στίβου, που πρώτα επαναστάτησαν και κατόπιν συμβιβάστηκαν με τις κοινωνικο-επαγγελματικές απαιτήσεις της ζωής, τα καθήκοντα του συνήθως μικροαστού οικογενειάρχη και τις οικονομικές προδιαγραφές και τα πρέπει της νεοελληνικής κοινωνίας…
Με το τρίτο φιλμ του «Μάτια από νύχτα», ο Περικλής Χούρσογλου φτιάχνει άλλη μια χαμηλότονη κι ευαίσθητη ταινία, γύρω από συνηθισμένους ανθρώπους και τα συναισθήματά τους. Ο Χούρσογλου σκύβει με γνήσιο ενδιαφέρον, αλληλεγγύη και στοργή πάνω από τα ταπεινά προβλήματα των καθημερινών προσώπων του. Η ιστορία είναι απλή, πρόκειται για τη συνάντηση των διαδρομών τριών ανθρώπων, ενός νταλικέρη, της αρραβωνιαστικιάς του και της νεαρής, ευκαιριακής ερωμένης του. Πρόσωπα που επιζητούν να βγουν από τη μοναξιά τους, που προδίδουν και προδίδονται, και που αγαπούν.
Η ταινία αφηγείται τις εμπειρίες στη Θεσσαλονίκη ενός δάσκαλου της Σχολής Κινηματογράφου του ΑΠΘ, όπου ταξιδεύει μαζί με τον πατέρα του, για να προαχθεί και να χρισθεί επισήμως σε καθηγητή.
Το τελευταίο φιλμ του Περικλή Χούρσογλου, η «Εξέλιξη» (2023), που μόλις βγήκε στις αίθουσες, είναι από τα καλύτερα, γνησιότερα και ειλικρινέστερά του. Αφηγείται τις εμπειρίες στη Θεσσαλονίκη ενός δάσκαλου της Σχολής Κινηματογράφου του ΑΠΘ, όπου ταξιδεύει μαζί με τον πατέρα του, για να προαχθεί και να χρισθεί επισήμως σε καθηγητή. Το ταξίδι αυτό αναδιπλασιάζει το εντελώς αποτυχημένο ταξίδι που είχαν στο παρελθόν κάνει μαζί ο πατέρας και ο φοιτητής γιος, για να πάνε στη Θεσσαλονίκη, ώστε ο πατέρας να δει και να γνωρίσει τις συνθήκες της ζωής και των σπουδών του κανακάρη του.
Στο κεφάλι του καθηγητή
Το τωρινό ταξίδι όμως, που στην πραγματικότητα ξετυλίγεται μόνο στο κεφάλι του καθηγητή, διότι απλά το φαντάζεται, είναι ένα ταξίδι απολογισμών, ανασύστασης αναμνήσεων, ουσιωδών στοχασμών, υποθετικών σκέψεων για τη ζωή (what if…) και αυτογνωσίας· κρίσεων, τωρινών τολμηρών γνωμών, επανατοποθετήσεων και ειλικρινών σκέψεων για το παρελθόν και κυρίως το παρόν, για ολόκληρη τη ζωή του αφηγητή, πανεπιστημιακού δάσκαλου και σκηνοθέτη (με εμφανή πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία).
Ο αφηγητής-καθηγητής και ο πατέρας του δεν σκέφτονται και δεν κρίνουν μόνο τον εαυτό τους, τη σχέση τους και τη ζωή τους, μα και το κοινωνικό περιβάλλον: Το ελληνικό Πανεπιστήμιο με τον ενδημικό χάος του, με το άνισο μίγμα φοιτητών που άλλοι θέλουν να μάθουν και άλλοι θέλουν μόνο να μιλούν για τα επαίσχυντα μνημόνια και να συνδικαλίζονται. Γιος και πατέρας κρίνουν τις συνθήκες, καλές ή άσχημες, στις οποίες γίνονται τα μαθήματα· αυτά που βλέπουν στην πόλη και στον περιβάλλοντα χώρο με τους μετανάστες, την αστυνομία, κ.τ.λ. Σχολιάζουν το παρελθόν και το παρόν των ανθρώπων της ελληνικής οικονομίας.
Ειλικρίνεια και παρρησία
Όπως και στην πρώτη του ταινία, τον εμβληματικό κι αντιπροσωπευτικό κοινωνικά, «Λευτέρη Δημακόπουλο», σκηνοθετημένο πριν από ακριβώς 30 χρόνια, ο Περικλής Χούρσογλου μιλά και σχολιάζει το κοινωνικό γίγνεσθαι με ειλικρίνεια και παρρησία, λέγοντάς μας αρκετές πικρές αλήθειες. Μα κι αφήνοντας αρκετές χαραμάδες φωτός, με μια μερικώς αισιόδοξη, ανθρώπινη, θερμή ματιά που συμπαρίσταται στους ανθρώπους με προβλήματα, δηλαδή σε όλους. Πάντα με τη χαρακτηριστική του τρυφερότητα και ζεστασιά.
Γνήσια μέριμνα
Σκύβει με σπουδή κι αληθινό ενδιαφέρον πάνω από τους χαρακτήρες του, με γνήσια μέριμνα για την παρούσα και μελλοντική τύχη τους. Τη ζεστή ματιά του ευαίσθητου, προικισμένου, τίμιου σχολιαστή και σκηνοθέτη, υπηρετούν πολύ καλά ο Αλέξανδρος Λογοθέτης και ακόμη περισσότερο ο γερασμένος Βασίλης Κολοβός σε μια σπουδαία, από τις τελευταίες κινηματογραφικές ερμηνείες του.
＊ Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου. Τελευταίο του βιβλίο, η αναθεωρημένη έκδοση του «Εθνικές κινηματογραφίες, στιλ και σκηνοθέτες» (εκδ. Αιγόκερως).
