alt

Για την παράσταση των Michel van der Aa & Ergon Ensemble «Το Βιβλίο της Ανησυχίας – Μουσικό θέατρο για ηθοποιό, μουσικό σύνολο και ταινία», η οποία παρουσιάστηκε στις 15 και 16 Δεκεμβρίου στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση.

Των Χρύσας Στρογγύλη και Νίκου Ξένιου

Το 2009 ζητήθηκε από τον Ολλανδό συνθέτη και σκηνοθέτη Μισέλ φαν ντερ Άα, για λογαριασμό της τότε Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, του Λιντς, να γράψει ένα έργο για τον πορτογάλο συγγραφέα και ποιητή Φερνάντο Πεσσόα. Μολονότι μέχρι τότε γνώριζε την προσωπικότητα αυτή μόνο από τα ποιήματα, η επαφή του συνθέτη με το «Βιβλίο της ανησυχίας» τον γοήτευσε και τον οδήγησε στην επιλογή αποσπασμάτων που θα αποτελούσαν τον λογοτεχνικό καμβά πάνω στον οποίο θα συνέθετε τη μουσική του. Ο Φαν ντερ Άα είναι ένας νεωτεριστής που προτιμά και συνηθίζει να επιστρατεύει στα έργα του την τεχνολογία προκειμένου να συνδυάσει εικόνα, ήχο και λόγο. Το μουσικό θέατρο για ηθοποιό, μουσικό σύνολο και ταινία με τίτλο «Το βιβλίο της Ανησυχίας», που παρουσιάστηκε στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, υπηρετεί το είδος της σύγχρονης ευρωπαϊκής μουσικής και εκτελέστηκε με μεγάλη επιτυχία από το μουσικό σύνολο Ergon Ensemble υπό την καθοδήγηση του διεθνούς φήμης ολλανδού μαέστρου Κάσπερ ντε ρο. Πρωταγωνιστής, επί σκηνής, ο ταλαντούχος ηθοποιός Μιλτιάδης Φιορέντζης.

Saudade

Για εβδομήντα λεπτά, οι μελοδραματικοί αφορισμοί του αφηγητή για τη ματαιότητα των συναισθημάτων απορροφώνται ή υπογραμμίζονται από τη μουσική του  Φαν ντερ 'Αα, μια μουσική που ανατρέχει στον Λούις Άντριεσεν και τον Στραβίνσκι.

Η βαρύτητα της μοναχικής στιγμής (αυτής που αποδίδεται, εν μέρει, από την πορτογαλική λέξη saudade), η αυτοϊκανοποίηση της ολοκλήρωσης, το ημιτελές στην προσέγγιση του Άλλου, η απόλαυση της δυστυχίας: ούτε ακριβώς sketchbook, ούτε «Βίβλος αϋπνίας», αλλά ούτε απλώς ανθολόγιο σκέψεων. Σαν τις σημειώσεις και τα marginalia του Κόλεριτζ, σαν το φιλοσοφικό ημερολόγιο του Πωλ Βαλερύ ή το ογκώδες αυτοβιογραφικό σημειωματάριο του Μούζιλ, ένα υβρίδιο συγγραφής που συντέθηκε σε μιαν εποχή όξυνσης του εθνικισμού στην Ευρώπη και ανόδου του δικτάτορα Σαλαζάρ στην εξουσία, το «Βιβλίο της Ανησυχίας» διεγείρει το πνεύμα και τα συναισθήματα μέσα από την ανάμειξη κειμένου, μουσικής και κινηματογράφου, σε μιαν αξιόλογη αξιοποίηση των multimedia.  

Τα φθινοπωρινά φύλλα υπογραμμίζουν τη μοναξιά και τη φιλοσοφική απάθεια μπροστά στο σφύζον γεγονός της ζωής. Για εβδομήντα λεπτά, οι μελοδραματικοί αφορισμοί του αφηγητή για τη ματαιότητα των συναισθημάτων απορροφώνται ή υπογραμμίζονται από τη μουσική του  Φαν ντερ 'Αα, μια μουσική που ανατρέχει στον Λούις Άντριεσεν και τον Στραβίνσκι. Το έργο περιλάμβανε αυτόνομα μουσικά μέρη, μέρη που συνόδευαν τους μονολόγους του ηθοποιού, άλλα που συνόδευαν την κινηματογραφική ταινία, ζωντανά ερμηνευμένα από την ορχήστρα, αλλά και ηχογραφημένη μουσική. Επίσης, παρεμβλήθηκαν μελωδικά και ρομαντικά fados ερμηνευμένα στην ταινία από την πορτογαλίδα τραγουδίστρια Άνα Μούρα. Ακόμα και η εναλλαγή αυτών των μουσικών ειδών, χωρίς να αλλάζει υπερβολικά το ύφος τους, να παραπέμπει στην εναλλαγή των προσώπων που κατασκεύασε λογοτεχνικά ο Πεσσόα.

Η μουσική και το λιμπρέτο

Ο Μισέλ φαν ντερ Άα κατάφερε με την μουσική σύνθεσή του να εναρμονίσει πετυχημένα διαφορετικές μορφές τέχνης, να αποδώσει μουσικά και οπτικά με σαφήνεια τις αποχρώσεις του δύσκολου και πυκνού κειμένου του Πεσσόα και να ισορροπήσει στο έργο του τα διαφορετικά στοιχεία ώστε να συναποτελούν ένα αρμονικό όλον.

Η μουσική του Φαν ντερ Άα χαρακτηρίζεται από πλούτο ηχοχρωμάτων που προκύπτει όχι τόσο από την αξιοποίηση ακραίων περιοχών ή από τα εφέ των οργάνων, όπως συμβαίνει συχνά στη σύγχρονη μουσική, αλλά από την έξυπνη συνήχηση, τόσο των εγχόρδων όσο και των πνευστών, και από τα μικρά μελωδικά μοτίβα (leitmotiv) που εμφανίζονταν για να χρωματίσουν λέξεις, διαθέσεις, έννοιες του λογοτεχνικού κειμένου, αφηρημένα στοιχεία. Ένα ακόμα χαρακτηριστικό της είναι η σαφής και έντονη ρυθμική δομή, που αποτέλεσε σε μεγάλο βαθμό την πυξίδα για τον εξαιρετικά πετυχημένο συγχρονισμό μουσικής, ταινίας, ζωντανής υποκριτικής. Ο Μισέλ φαν ντερ Άα κατάφερε με την μουσική σύνθεσή του να εναρμονίσει πετυχημένα διαφορετικές μορφές τέχνης, να αποδώσει μουσικά και οπτικά με σαφήνεια τις αποχρώσεις του δύσκολου και πυκνού κειμένου του Πεσσόα και να ισορροπήσει στο έργο του τα διαφορετικά στοιχεία ώστε να συναποτελούν ένα αρμονικό όλον.

Μπορεί η μουσική ξεκομμένη από τα υπόλοιπα να μην είχε το ενδιαφέρον που τελικά είχε όταν την απολαμβάνει κανείς σε συνδυασμό με τη βιντεοπροβολή και την υποκριτική ερμηνεία. Όμως σίγουρα αποτέλεσε τον κεντρικό άξονα γύρω από τον οποίο εκτυλίσσεται το έργο και ο ηθοποιός στη συζήτηση που ακολούθησε της συναυλίας δήλωσε πως μελέτησε τον ρόλο του με βάση την παρτιτούρα. Άλλωστε, ένας παράγοντας επιτυχίας του όλου εγχειρήματος ήταν ο άψογος συγχρονισμός που μόνο μέσα από πολλές πρόβες και ισχυρό δέσιμο ανάμεσα στους μουσικούς, στους τεχνικούς της παράστασης και στον ηθοποιό μπορεί να επιτευχθεί. Το μουσικό σύνολο Ergon Ensemble ξεχώρισε για άλλη μια φορά με την ακρίβεια της εκτέλεσης και με τον επαγγελματισμό της ερμηνείας του.

alt

Αυτοβιογραφία άνευ βίου

Ο Μιλτιάδης Φιορέντζης, ντυμένος σε γκρίζο κοστούμι, κάθεται στη μέση της σκηνής πάνω στο γραφείο του και γράφει ακατάπαυστα, υποδυόμενος τον Σοάρες, ένα ακόμη ετερώνυμο του Πεσσόα, ενώ σε δύο κυκλικές οθόνες παρελαύνουν άλλα ετερώνυμά του και απαγγέλλουν αποσπάσματα του βιβλίου, παράγοντας αντίστιξη.

Σε ερώτηση που του τέθηκε ο ολλανδός δημιουργός παραλλήλισε την υπόδυση προσώπων του Πεσσόα με την αλλοτριωτική διεργασία υπόδυσης προσώπων που κάνει ο σύγχρονος άνθρωπος στο facebook και στο twitter. Όμως η σύγκριση ήταν μάλλον αφελής: στο έργο του Πεσσόα κάθε ετερώνυμο έχει δικό του όνομα, χαρακτήρα, εξωτερικά χαρακτηριστικά, επάγγελμα και βιογραφικό, λογοτεχνικές επιρροές και αφηγηματικό ύφος, με βάση τα οποία διεξέρχεται φιλοσοφία, θρησκεία, πολιτική και έρωτα. Πρόκειται για impersonation και όχι για falsification. Ο συγγραφέας δεν «κρύβεται» πίσω από τα ετερώνυμά του, αντίθετα, αποκαλύπτει όλες τις πιθανές εκδοχές της προσωπικότητάς του, ενώ κρατά για τον εαυτό του το «ορθώνυμο». Για παράδειγμα, το «ημι-ετερώνυμο» που αφηγείται στο Βιβλίο της Ανησυχίας, ο Μπερνάρντο Σοάρες, είναι ένας βοηθός λογιστή που υποτίθεται ότι ο Πεσσόα τον συνάντησε σε μια ταβέρνα της Λισαβόνας κι εκείνος του εμπιστεύτηκε την έκδοση αυτού του παροξυσμού σκέψεων και συναισθημάτων.

Η σύνθεση ήταν λιτή: ένας φιλμικός υπαινιγμός ενός ηλιόλουστου δρόμου απ’ όπου φαίνεται το παράθυρο της Casa Pessoa, το εσωτερικό ενός σπιτιού και μια καθισμένη φιγούρα μεσήλικα, ένας γενειοφόρος νέος οδοκαθαριστής, ο σερβιτόρος του απέναντι εστιατορίου και ο σχολαστικός του πελάτης που αναπαριστούν τη λογοτεχνική συνάντηση του συγγραφέα με το ετερώνυμό του, κυρίως όμως ένα ετερώνυμο βυθισμένο στις σημειώσεις που διπλώνει κάθε σκέψη σαν καραβάκι και την πυρπολεί χρησιμοποιώντας το τελευταίο σπίρτο ενός σπιρτόκουτου. Ο Μιλτιάδης Φιορέντζης, ντυμένος σε γκρίζο κοστούμι, κάθεται στη μέση της σκηνής πάνω στο γραφείο του και γράφει ακατάπαυστα, υποδυόμενος τον Σοάρες, ένα ακόμη ετερώνυμο του Πεσσόα, ενώ σε δύο κυκλικές οθόνες παρελαύνουν άλλα ετερώνυμά του και απαγγέλλουν αποσπάσματα του βιβλίου, παράγοντας αντίστιξη. Αυτός ο καλός ηθοποιός ελέγχει απόλυτα το υλικό του, διατρέχει τον χώρο με επίγνωση και της παραμικρής μανιέρας που έχει εντάξει στο ερμηνευτικό του «λιμπρέτο» και, κατ’ ουσίαν, συνιστά ένα ακόμη μουσικό όργανο στην όλη σύνθεση. Σπάνια ερμηνεία, ευαίσθητη, διαυγής, ενδιαφέρουσα, που σέβεται το κείμενο και τη σύλληψη του συνθέτη/σκηνοθέτη.

Ο έρωτας βαδίζει πλάι πλάι με τον θάνατο

Ο φασματικός συγγραφέας περνά τα γραπτά του κάτω από τη χαραμάδα της πόρτας και με τον έξω κόσμο επικοινωνεί μέσα από το παράθυρο της ψυχής του, δημιουργώντας το ίνδαλμα του έρωτά του.

Το εντυπωσιακό crescendo με κρουστή χρήση του μεταλλικού κύκλου επί σκηνής υπογραμμίζει κάποιες δραματικές κορυφώσεις αυτού του παλίμψηστου από σκόρπιες σκέψεις, όπως ενορχηστρώνεται μαζί με τη φωνή του ηθοποιού και την εκτόξευση έγχρωμων αποσπασμάτων ενός φιλμ. Είναι γνωστό πως ο Πεσσόα είχε επιδοθεί σε ένα παιχνίδι αλληλογραφίας, όπου επιχείρησε τη διαδοχική κατάκτηση, απώλεια και ανάκτηση του αντικειμένου του ερωτικού του πόθου, την Οφέλια Κεϊρός. Καλοκαίρι στην Πορτογαλία: η τραγουδίστρια «φάντος» Άννα Μούρα, ντυμένη με κατακόκκινο φόρεμα ως «Οφέλια», βαδίζει σε αργή κίνηση μέσα σ' ένα λιβάδι, συντονίζοντας το βήμα της με αυτό ενός ήρεμου, γαλήνιου βοδιού. Η τραγική απομόνωση του Μπερνάρντο Σοάρες αγγίζει τα όρια της μανίας. Η ογκώδης εκμυστήρευσή του συντέθηκε εκ των υστέρων από μελετητές που «έδεσαν» εκατοντάδες ασύνδετες σελίδες αποσπασματικής γραφής που ίσως κάποια στιγμή να οργανώνονταν από τον Πεσσόα, εάν δεν τον έβρισκε ο θάνατος.

Το κείμενό του εκπορεύεται από μια βασανισμένη personalidade literária που απευθύνεται στη συνείδησή της, απόλυτα διακεχωρισμένη και υπό αίρεσιν. Δυσθυμία, μελαγχολία, συντριβή αυτοακύρωσης σε ένα ρευστό υλικό μυθιστορήματος «εν τη συνθέσει του». Ο φασματικός συγγραφέας περνά τα γραπτά του κάτω από τη χαραμάδα της πόρτας και με τον έξω κόσμο επικοινωνεί μέσα από το παράθυρο της ψυχής του, δημιουργώντας το ίνδαλμα του έρωτά του. Δυσπιστεί προς την αντικειμενική πραγματικότητα και, σαν άλλος Μπωντλαίρ, απαλλάσσει την πάσχουσα συνείδησή του από οιανδήποτε μετακίνηση εκτός δωματίου: «Γιατί να ταξιδέψω; Στη Μαδρίτη, στο Βερολίνο, στην Περσία, στην Κίνα, στον καθένα από τους δύο Πόλους, πού αλλού θα βρισκόμουνα παρά μέσα σε μένα τον ίδιο, με τη δική μου ιδιαιτερότητα και τον δικό μου τρόπο να αισθάνομαι».

* Η ΧΡΥΣΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ είναι μουσικός και εκπαιδευτικός.
* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η «Στέγη» και ο Κρίστοφερ Κινγκ επιστρέφουν στην Κόνιτσα: τριήμερο φεστιβάλ με τις μουσικές κουλτούρες των νοτίων Βαλκανίων

Η «Στέγη» και ο Κρίστοφερ Κινγκ επιστρέφουν στην Κόνιτσα: τριήμερο φεστιβάλ με τις μουσικές κουλτούρες των νοτίων Βαλκανίων

Μπορεί ένα φεστιβάλ στα βουνά της Ηπείρου να σε μυήσει στη μουσική των Βαλκανίων; Από Παρασκευή 28 έως Κυριακή 30 Ιουνίου η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και ο βραβευμένος με Γκράμι παραγωγός Christopher King επιστρέφουν για δεύτερη χρονιά στην Κόνιτσα αναζητώντας νέες απαντήσεις στο ερώτημα «Γιατί ΄ναι μαύρα ...

Πέντε σημαντικές εκθέσεις: Από τις αφίσες του Πάμπλο Πικάσο στα φωτογραφικά πορτρέτα της Σίντι Σέρμαν

Πέντε σημαντικές εκθέσεις: Από τις αφίσες του Πάμπλο Πικάσο στα φωτογραφικά πορτρέτα της Σίντι Σέρμαν

Εκρηκτική η εικαστική κίνηση την τελευταία περίοδο. Προτάσεις σημαντικών εικαστικών εκθέσεων που κέντρισαν το ενδιαφέρον μας. Κεντρική εικόνα: φωτογραφίες της Cindy Sherman από την έκθεση που εγκαινιάζεται προσεχώς στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Γράφει η Τόνια Μάκρα

...
«…που γι’ Αλεξανδρινό γράφει Αλεξανδρινός» – Ο Δημήτρης Παπαδημητρίου μελοποιεί Καβάφη, για μία και μοναδική συναυλία στην Στέγη

«…που γι’ Αλεξανδρινό γράφει Αλεξανδρινός» – Ο Δημήτρης Παπαδημητρίου μελοποιεί Καβάφη, για μία και μοναδική συναυλία στην Στέγη

Ένας Αλεξανδρινός γράφει μουσική για έναν Αλεξανδρινό. Το Σάββατο 25 Μαΐου στις 20:30 στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, μια μοναδική συναυλία έρχεται με την καλλιτεχνική υπογραφή του Δημήτρη Παπαδημητρίου. Ο καταξιωμένος συνθέτης μελοποιεί ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη σε εκδοχή ενδεκαμελούς ορχήστρας δωματίου, με πρωτότυπ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ