alt

Για την όπερα Μάκβεθ, του Τζουζέππε Βέρντι, σε σκηνοθεσία Λορέντσο Μαριάνι και μουσική διεύθυνση από τον Λουκά Καρυτινό (23, 25, 27/4) και Ηλία Βουδούρη (29/4 & 3/5), η οποία παρουσιάζεται στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

Της Χρύσας Στρογγύλη

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει την όπερα Μάκβεθ του Τζιουζέπε Βέρντι σε σκηνοθεσία Λορέντσο Μαριάνι με σολίστ τον Τάση Χριστογιαννόπουλο στον ρόλο του Μάκβεθ και τη Δήμητρα Θεοδοσίου στον ρόλο της Λαίδης Μάκβεθ. Η πρώτη φορά ήταν τον Ιανουάριο του 2014 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στην Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη. Πρόκειται ουσιαστικά για την ίδια παραγωγή, που μεταφέρθηκε, τρία χρόνια μετά, στη νέα στέγη της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, στην Κεντρική Σκηνή - Αίθουσα «Σταύρος Νιάρχος».

Μια καινοτόμος όπερα

Η όπερα Μάκβεθ αποτελείται από τέσσερεις πράξεις και στηρίζεται στην ομώνυμη τραγωδία του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ. Η υπόθεση έχει να κάνει με την αναρρίχηση του στρατηγού Μάκβεθ στον θρόνο της Σκωτίας. Για να την πετύχει, φονεύει υποκινούμενος από τη σύζυγό του τον βασιλιά Ντάνκαν και τον στρατηγό Μπάνκο. Η Λαίδη Μάκβεθ αυτοκτονεί υπό το βάρος των τύψεων, ενώ ο Μάκβεθ εκτελείται από τον ευγενή Μακντάφ, ο οποίος υπερασπίζεται τον γιο του Ντάνκαν.

Το έργο, σε λιμπρέτο του Φραντσέσκο Μαρία Πιάβε και με προσθήκες του Αντρέα Μαφέι, γράφτηκε από τον Τζιουζέπε Βέρντι το 1847 και πρωτοπαρουσιάστηκε τον Μάρτιο της ίδιας χρονιάς στο Τεάτρο ντε λα Πέργκολα της Φλωρεντίας.

Το έργο, σε λιμπρέτο του Φραντσέσκο Μαρία Πιάβε και με προσθήκες του Αντρέα Μαφέι, γράφτηκε από τον Τζιουζέπε Βέρντι το 1847 και πρωτοπαρουσιάστηκε τον Μάρτιο της ίδιας χρονιάς στο Τεάτρο ντε λα Πέργκολα της Φλωρεντίας. Είκοσι χρόνια αργότερα ο συνθέτης την τροποποίησε αρκετά με αφορμή την παρουσίαση του έργου στο Παρίσι το 1865, όπου αποδόθηκε στη γαλλική γλώσσα και με μπαλέτο. Πρόσθεσε μουσική για το πρωταγωνιστικό ζεύγος στην πρώτη και στην τρίτη πράξη, τη μουσική του μπαλέτου και μετατροπές στην έκβαση της τρίτης και της τέταρτης πράξης, κλείνοντας την όπερα με ένα μεγάλο χορωδιακό μέρος. Η Εθνική Λυρική Σκηνή ανέβασε το έργο για πρώτη φορά στο Ηρώδειο στις 15 Ιουλίου 1969 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, με πρωταγωνιστές τον Κώστα Πασχάλη και την Ίνγκε Μπορκ. Το 1973 η όπερα παρουσιάστηκε στο Θέατρο Ολύμπια με τον ίδιο πρωταγωνιστή.

Σε πολλά σημεία η όπερα καινοτομεί. Είναι η μοναδική όπερα του Βέρντι από την οποία λείπει το ερωτικό στοιχείο. Δεν υπάρχει πατρική φιγούρα, δεν υπάρχει ερωτικό πάθος και ο πρωταγωνιστής είναι βαρύτονος, σε αντίθεση με με την πλειοψηφία των οπερατικών έργων στα οποία ο πρωταγωνιστής είναι τενόρος. Ο Βέρντι υποστήριζε πως η φωνή πλάθει τον ρόλο και όχι ο ρόλος τη φωνή. Γι’ αυτό αναζητούσε τραγουδιστές που είχαν όλα τα ποιοτικά φωνητικά στοιχεία που χρειάζονταν για να αποδώσουν πιστά τους χαρακτήρες.

Χρησιμοποίησε, δε, πολλές από τις συμβάσεις του Ρομαντισμού στην όπερά του. Το στοιχείο του υπερφυσικού αξιοποιείται στον μέγιστο βαθμό με την παρουσία των μαγισσών, των προφητισσών, των χρησμών. Η ενορχήστρωσή του είναι εμπνευσμένη και θυμίζει έντονα ενορχηστρώσεις άλλων έργων του που λειτουργούν ως σήμα κατατεθέν του συνθέτη, καθώς διακρίνονται από ρυθμική καθαρότητα και αριστοτεχνικό χειρισμό των εκτάσεων και των ηχοχρωμάτων των οργάνων: για παράδειγμα,  στη σκηνή των μαγισσών όπου ο συνθέτης αξιοποιεί υπέροχα τον ήχo των ξύλινων πνευστών. Χαρακτηριστικές και οι γεμάτες, μινόρε συγχορδίες των χάλκινων πνευστών, ειδικά στα δραματουργικά έντονα σημεία.

Μια «αιματοβαμμένη» παράσταση

Μολονότι το μεταλλικό σκηνικό και τα δερμάτινα ρούχα των γυναικών χορωδών στο ξεκίνημα της παράστασης προϊδέαζαν για μια μοντέρνα προσέγγιση του έργου, η σκηνοθεσία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κλασική ή αναμενόμενη.

Με την είσοδο στην αίθουσα ένιωθε κανείς ότι θα παρακολουθήσει μια «αιματοβαμμένη» παράσταση. Το σκηνικό ήταν φτιαγμένο από κομμάτια λαμαρίνας και σωληνώσεις, ενώ όλη η μπροστινή μεταλλική επιφάνεια έσταζε κόκκινο χρώμα, σαν αίμα. Το ψυχρό μεταλλικό χρώμα και το κόκκινο του αίματος πέτυχαν ένα συνδυασμό που ενισχυόταν από το έντονο κόκκινο της αίθουσας «Σταύρος Νιάρχος», τόσο που ένιωθε κανείς ότι αποτελούσε μέρος του σκηνικού. Επίσης, οι μεγάλες μεταλλικές επιφάνειες χρησίμευαν ως οθόνη προβολής ενός ιδιαίτερα εντυπωσιακού εφέ: για να δοθεί η αίσθηση του φαντάσματος ή του οράματος προβαλλόταν πάνω σε μια από τις επιφάνειες ένα φωτεινό σχήμα εν κινήσει που απεικόνιζε πρώτα το στέμμα και μετά πρόσωπα που κινούνταν αργά σε προφίλ και ανφάς.

Μολονότι το μεταλλικό σκηνικό και τα δερμάτινα ρούχα των γυναικών χορωδών στο ξεκίνημα της παράστασης προϊδέαζαν για μια μοντέρνα προσέγγιση του έργου, η σκηνοθεσία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κλασική ή αναμενόμενη, αν και είχε κάποια αντισυμβατικά στοιχεία, όπως την είσοδο των δυο αντρών στη σκηνή από την οροφή με σκοινιά, σαν να έπεφταν με αλεξίπτωτο. Επίσης, οι πρωταγωνιστές φορούσαν κατά κύριο λόγο κλασικά κουστούμια (κιλτ για τον Μάκβεθ, χρυσό και μαύρο ριχτό ρούχο για την Λαίδη Μάκβεθ), ενώ οι δυο θρόνοι και οι καθρέφτες σε κόκκινο χρώμα ήταν μεγάλοι σε μέγεθος και γοτθικού ύφους. Χρησιμοποιήθηκε επίσης ένα μεγάλο κόκκινο βαγόνι, όπου υποτίθεται ότι διενεργείτο ο φόνος του βασιλιά, ένα μεγάλο στρογγυλό τραπέζι με κατακόκκινο τραπεζομάντηλο στη σκηνή του επίσημου δείπνου και ένα τεράστιο καζάνι που έβραζε. Όλα ογκώδη, κόκκινα ή γκρίζα, ανέδιδαν αίσθηση μεγαλοπρέπειας, υπεροχής και παντοδυναμίας.

Στα  σκηνοθετικά παράδοξα πρέπει να προστεθεί η είσοδος της Λαίδης Μάκβεθ στην τελευταία πράξη, κατά τη διάρκεια της άριας της υπνοβασίας (Una macchia qui tuttora), με ένα καρότσι μωρού, στοιχείο που δημιούργησε ερωτηματικά. Ίσως ήθελε να αναδείξει μια πιο ανθρώπινη πλευρά της πανούργας βασίλισσας, η οποία ενδεχομένως ονειρευόταν να φέρει στον κόσμο τον διάδοχο του θρόνου.

Με άλλα λόγια, συνυπήρξαν στοιχεία κλασικά και πρωτοποριακά, τα οποία όμως δεν ισορροπούσαν πάντα. Αυτό φάνηκε και στις ενδυματολογικές επιλογές της Σίλβια Αϋμονίνο οι οποίες, αν και ευφάνταστες, μάλλον μπέρδευαν τον θεατή, εμφανίζοντάς του άλλοτε μια σκωτσέζικη παραδοσιακή στολή, άλλοτε ένα κοστούμι με γραβάτα και άλλοτε μια στρατιωτική εμφάνιση με αλεξίσφαιρα και αρβύλες. Αντίστοιχα, οι γυναίκες της χορωδίας άλλοτε εμφανίζονταν με μοντέρνα δερμάτινη περιβολή, άλλοτε με επίσημα φορέματα του μεσοπολέμου και άλλοτε με ριχτά ρούχα που έμοιαζαν με αυτά της Λαίδης Μάκβεθ. Η επιλογή τους προφανώς υπηρετούσε κάποια σκοπιμότητα αλλά παρέπεμπαν σε διαφορετικές εποχές.

Όσο για τους φωτισμούς, σε πολλά σημεία της παράστασης ήταν υπερβολικά υποτονικοί. Ο Λίνους Φέλμπομ στον σχεδιασμό των φωτισμών και η Χριστίνα Θανάσουλα στην επιμέλεια και την προσαρμογή τους μπορεί να αποσκοπούσαν στην απόδοση ενός σκοτεινού και υποχθόνιου κλίματος, αλλά τα πρόσωπα των σολίστ τουλάχιστον θα έπρεπε να φαίνονται καθαρά και πιο φωτισμένα.

alt

Εξαίσιοι σολίστες

Ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος στον ρόλο του Μάκβεθ υπήρξε αποκαλυπτικός. Απέδειξε πως διαθέτει μεγάλα φωνητικά αποθέματα που τον βοήθησαν να φέρει εις πέρας τον εξαντλητικό πρωταγωνιστικό ρόλο και να εντυπωσιάσει με τη γεμάτη φωνή του.

Ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος στον ρόλο του Μάκβεθ υπήρξε αποκαλυπτικός. Απέδειξε πως διαθέτει μεγάλα φωνητικά αποθέματα που τον βοήθησαν να φέρει εις πέρας τον εξαντλητικό πρωταγωνιστικό ρόλο και να εντυπωσιάσει με τη γεμάτη φωνή του. Μόνο ένας ικανός βαρύτονος θα μπορούσε να αποδώσει τον στιβαρό και αδίστακτο αυτόν χαρακτήρα, που πατά στην κυριολεξία επί πτωμάτων για να ανέβει στην εξουσία.

Από την άλλη, η Δήμητρα Θεοδοσίου απέδωσε εντυπωσιακά τη Λαίδη Μάκβεθ αξιοποιώντας τις φωνητικές της ικανότητες με ακρίβεια, χωρίς να ξεφεύγει σε άσκοπους λυρισμούς, επιτυγχάνοντας να παραμείνει σκοτεινή, σκληρή και να αποδώσει ρεαλιστικά τον ρόλο της γυναίκας που διψά για εξουσία και μεταχειρίζεται κάθε μέσο, ακόμα και το έγκλημα, για να την πετύχει. Στη σκηνή της υπνοβασίας γίνεται πιο ευαίσθητη και εντυπωσιάζει με τη θεατρικότητα της φωνής της.

Με μεστή φωνή απέδωσε και ο Πέτρος Μαγουλάς τον ρόλο του Μπάνκο, όπως και ο Δημήτρης Πακσόγλου τον ρόλο του Μακντάφ. Γενικά, όλοι οι τραγουδιστές έδειχναν να απολαμβάνουν τον ρόλο τους και κατάφεραν να τον αποδώσουν με περισσή θεατρικότητα, στοιχείο απαραίτητο σε ένα τόσο απαιτητικό έργο.

Η ορχήστρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής υπό τη διεύθυνση του Λουκά Καρυτινού εκτέλεσε με κέφι και με ενδιαφέρουσες εναλλαγές, ωστόσο σε κάποια σημεία δεν πέτυχε τον ποθούμενο συντονισμό με τους τραγουδιστές. Σημαντικό και εκτενή ρόλο διαδραμάτισαν και οι χορωδίες της ΕΛΣ, κυρίως η γυναικεία, που φάνηκε καλοδουλεμένη και «δεμένη». Σε γενικές γραμμές, η πρεμιέρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο νέο της σπίτι χάρισε δυνατές συγκινήσεις, εντυπωσιακό θέαμα και άνοιξε το δρόμο για ακόμα πιο φιλόδοξα εγχειρήματα. 

* Η ΧΡΥΣΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ είναι μουσικός και εκπαιδευτικός.

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μουσείο της Πόλης του Βόλου – Δύο νέες περιοδικές εκθέσεις για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή

Μουσείο της Πόλης του Βόλου – Δύο νέες περιοδικές εκθέσεις για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή

Με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη Μικρασιατική καταστροφή, το Μουσείο της Πόλης θα φιλοξενήσει δύο περιοδικές εκθέσεις με τη συνεργασία πολιτιστικών φορέων της πόλης και επιχορήγηση του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού. Κεντρική εικόνα: Πρόσφυγες σε αποθήκες, 1924. Συλλογή πολιτιστικού συλλόγου Μικρασιατ...

Έξι σημαντικές εικαστικές εκθέσεις στην Αθήνα σήμερα

Έξι σημαντικές εικαστικές εκθέσεις στην Αθήνα σήμερα

Μια πλημμυρίδα εικαστικών εκθέσεων υπόσχεται να μετατρέψει την Αθήνα σε παράδεισο των φιλότεχνων. Παρουσιάζουμε εδώ έξι σημαντικές και άκρως ενδιαφέρουσες εκθέσεις. Κεντρική εικόνα, από την έκθεση Plásmata, στο Πεδίον του Άρεως. Φωτογραφία © Πηνελόπη Γερασίμου.

Της Τόνιας Μάκρα

Ίδ...

Εικαστικό γεγονός μείζονος σημασίας: Έκθεση-αφιέρωμα στη «Μέδουσα Αίθουσα Τέχνης» και τη Μαρία Δημητριάδη στο μουσείο Μπενάκη

Εικαστικό γεγονός μείζονος σημασίας: Έκθεση-αφιέρωμα στη «Μέδουσα Αίθουσα Τέχνης» και τη Μαρία Δημητριάδη στο μουσείο Μπενάκη

Για την έκθεση «Μέδουσα Αίθουσα Τέχνης (1979-2017)» και την ψυχή αυτής, τη Μαρία Δημητριάδη (1958-2017) καθώς και για το σημαντικό λεύκωμα-κατάλογο της έκθεσης, η οποία παρουσιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη μέχρι και τις 22 Μαΐου 2022.

Της Τόνιας Μάκρα

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

Για τη νουβέλα της Μαρίας Φακίνου «Κλίμακα Μπόγκαρτ» (εκδ. Αντίποδες).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η ενοχή των απογόνων, και ειδικότερα της ακριβώς επόμενης γενιάς, είναι ένα ψυχολογικό ζήτημα που εμφανίζεται σε κάθε περίοδο της ιστορίας, όταν μεγάλα εγ...

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022 θα απονεμηθεί, όπως ανακοίνωσε πριν από λίγο από τη Στοκχόλμη η Σουηδική Ακαδημία, στη Γαλλίδα συγγραφέα Annie Ernaux. Τα βιβλία της Ερνό κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση της Ρίτας Κολαΐτη.

Ένα χρόνο μετά τη βρά...

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Κώστα Ακρίβου «Ανδρωμάχη» που θα κυκλοφορήσει στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπάρχει, λέω, τίποτα πιο σκληρό και άδικο από το να πρέπει να αγαπάς κάπο...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ