Communio είναι ο τίτλος του νέου εγχειρήματος του Μάρκελλου Χρυσικόπουλου και του μπαρόκ συνόλου Latinitas Nostra που παρουσιάστηκε στις 23 και στις 24 Μαρτίου στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Η παράσταση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του φεστιβάλ «Ημέρες Λατρευτικής Μουσικής», με θέμα τα ανθρώπινα και Θεία πάθη, την επιμέλεια του οποίου έχουν ο Μάρκελλος Χρυσικόπουλος και ο Γιώργος Κουμεντάκης.
Της Χρύσας Στρογγύλη
Η λέξη Communio έχει την έννοια της συνύπαρξης, του μοιράσματος της κοινής εμπειρίας, του αμοιβαίου συναισθήματος, της κοινοποιημένης συγκίνησης. Γι’ αυτό, το μουσικοθεατρικό δρώμενο εξελίσσεται γύρω από ένα εορταστικό τραπέζι, πάνω στο οποίο βρίσκονται ποτήρια, πιάτα, κανάτες με κρασί, ψωμί και φρούτα, εν είδει συμποσίου. Στο κέντρο του τραπεζιού κάθονται οι δυο ηθοποιοί, Νικόλας Παπαγιάννης και Μαριάννα Πολυχρονίδη, που υποδύονται ένα ερωτευμένο ζευγάρι πλαισιωμένοι από τον ιεροψάλτη Γεώργιο Σταύρου, την υψίφωνο Μαρία Παλάσκα και τα μέλη των Latinitas Nostra. Στην άκρη του τραπεζιού ο Μάρκελλος Χρυσικόπουλος παίζει τσέμπαλο και από εκεί διευθύνει διακριτικά την παράσταση. Στο φόντο απεικονίζονται δεκατρία σκιαγραφήματα του Μυστικού Δείπνου, με τον Χριστό στη μέση και τους μαθητές δεξιά και αριστερά.
Μουσικοί και ηθοποιοί τρώνε και πίνουν, μοιράζονται την ίδια εμπειρία, τη συνύπαρξη σε ένα τραπέζι για τον ίδιο σκοπό.
Η παράσταση ξεκινά με τους συντελεστές ήδη πάνω στη σκηνή. Η Μαριάννα Πολυχρονίδη φέρνει στο κέντρο του τραπεζιού ένα μεγάλο στρογγυλό ψωμί, από το οποίο κόβουν όλοι ένα κομμάτι, ενώ μοιράζει και στο κοινό τρία κομμάτια, θέλοντας να το κάνει κοινωνό του δρώμενου. Μουσικοί και ηθοποιοί τρώνε και πίνουν, μοιράζονται την ίδια εμπειρία, τη συνύπαρξη σε ένα τραπέζι για τον ίδιο σκοπό. Ο Μάρκελλος Χρυσικόπουλος το λέει ξεκάθαρα: «Ψάχνουμε τον εαυτό μας εκεί που παιδιόθεν μάς είναι πλέον οικείο: στο μαζί, εφόσον Εγώ και Εμείς, Σάρκα και Ψυχή, Ανατολή και Δύση είναι τυχαία δίπτυχα της ίδιας ανθρώπινης ανάγκης. Στο δείπνο, οικοδεσπότης μας θα είναι ο πόθος δύο νέων πριν από το γάμο, στο πιο δροσερό και ερωτικό βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, στο τραγούδι το πιο όμορφο από όλα: το Άσμα Ασμάτων»
Αφήγηση και τραγούδι σε εναλλαγές
Το Άσμα Ασμάτων, ένα από τα 49 βιβλία του Κανόνα της Παλαιάς Διαθήκης, αποτελούν μια ανθολογία ερωτικών ή επιθαλάμιων τραγουδιών. Στα κείμενα αυτά υμνούνται ο έρωτας και τα αγνά συναισθήματα, που συνιστούν δώρα του Θεού και περιγράφονται συχνά με τολμηρές εικόνες και λυρική γλώσσα. Τα λόγια, είτε ακούγονται μελοποιημένα από τους εξαιρετικούς μουσικούς των Latinitas Nostra και τραγουδισμένα από τους τραγουδιστές, είτε τα αφηγούνται οι δυο ηθοποιοί.
Κυρίαρχη εντύπωση είναι ότι η έννοια της Communio αναφέρεται στην συνύπαρξη μουσικών και ηθοποιών, στη διασταύρωση των δύο ιδιοτήτων, με λόγια που ακούγονται και σαν αφήγηση και σαν τραγούδι.
Κυρίαρχη εντύπωση είναι ότι η έννοια της Communio αναφέρεται στην συνύπαρξη μουσικών και ηθοποιών, στη διασταύρωση των δύο ιδιοτήτων, με λόγια που ακούγονται και σαν αφήγηση και σαν τραγούδι. Άλλωστε, αυτός είναι ένας από τους στόχους του εμπνευστή της ιδέας, Μάρκελλου Χρυσικόπουλου: «να καταφέρουμε να φέρουμε το κοινό του θεάτρου στη μουσική και το κοινό της μουσικής στο θέατρο».
Η παράσταση μετέρχεται ποικίλων μουσικών διαθέσεων. Για άλλη μια φορά οι Latinitas Nostra φλερτάρουν και με τη Δύση και με την Ανατολή. Οι ψαλμωδίες του ιεροψάλτη Γεώργιου Σταύρου δημιουργούν κατανυκτική ατμόσφαιρα, που ταιριάζει απόλυτα στον λατρευτικό χαρακτήρα του φεστιβάλ, ενώ την αναφορά στην Ανατολή συμπληρώνει ο γοητευτικός ήχος του γιαϊλί ταμπούρ από τον Ευγένιο Βούλγαρη. Ο ήχος αυτού του παραδοσιακού οργάνου από την Πόλη είναι μεθυστικός σαν το κρασί, που έρεε άφθονο κατά τη διάρκεια της παράστασης. Αυτοσχεδιαστικός, ευαίσθητος και ζωηρός εκεί όπου χρειαζόταν, ο Βούλγαρης κόμισε έναν οικείο αέρα Ανατολής στην αίθουσα, που έδενε απόλυτα με τον μπαρόκ ήχο της θεόρβης, της βιόλας ντα γκάμπα, του τσέμπαλου. Αλλά και στα σημεία όπου συνόδευε την υψίφωνο Μαρία Παλάσκα το γιαϊλί ταμπούρ μάγευε με τον ευαίσθητο ήχο του. Οι μπαρόκ συνθέσεις εντυπωσίασαν με τις ξεκάθαρες μελωδικές γραμμές και τον έντονο ρυθμό τους. Η Μαρία Παλάσκα χειρίστηκε την τόσο ξεχωριστή φωνή της προσεκτικά και μελετημένα, χωρίς περιττές εξάρσεις και με περίσσια γλυκύτητα.
Ιδιαίτερα επιτυχημένη ήταν και η σκηνοθεσία της Κατερίνας Ευαγγελάτου η οποία φρόντισε να εξισορροπήσει την αναγκαστική ακινησία των μουσικών και την κινητικότητα των ηθοποιών και των τραγουδιστών. Η Μαριάννα Πολυχρονίδη και ο Νικόλας Παπαγιάννης υποδύθηκαν το ερωτευμένο ζευγάρι «παίζοντας» πάνω στη σκηνή το κυνηγητό των ερωτευμένων, τα τρυφερά χάδια και τον αισθησιασμό του πρώτου φιλιού. Η παράσταση ολοκληρώθηκε μέσα σε κατανυκτικό κλίμα, σε μια υποφωτισμένη σκηνή, υπό τον ήχο της ψαλμωδίας του Γεώργιου Σταύρου.
* Η ΧΡΥΣΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ είναι μουσικός και εκπαιδευτικός.
