alt

Για την όπερα Κάρμεν, του Georges Bizet, σε παραγωγής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, που παρουσιάστηκε στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.

Των Χρύσας Στρογγύλη και Νίκου Ξένιου

Η δεύτερη μεγάλη καλοκαιρινή παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Κάρμεν, παρουσιάζεται στο Ηρώδειο σε σκηνοθεσία Στίβεν Λάνγκριτζ και μουσική διεύθυνση Λουκά Καρυτινού. Στην πρεμιέρα τον ομώνυμο ρόλο ερμήνευσε η μέτζο σοπράνο Ρινάτ Σαχάμ, ενώ τον Δον Χοσέ ερμήνευσε ο Λεονάρντο Καπάλμπο, τον Εσκαμίγιο ο Διονύσης Σούρμπης και την Μικαέλα η Σαϊόα Ερνάντεθ.

Άψογη εκτέλεση

Από μουσικής άποψης η Κάρμεν ήταν άρτια σε όλα τα επίπεδα. Η ορχήστρα υπάκουε στη διεύθυνση ενός ενθουσιώδους Λουκά Καρυτινού, που έμοιαζε να γνωρίζει το έργο απ' έξω και ανακατωτά, χωρίς την ανάγκη της παρτιτούρας. Οι συνδέσεις μεταξύ των μερών ήταν πολύ πετυχημένες, χωρίς να αφήνουν περιθώρια για «κοιλιές» ή αμήχανα σημεία. Η ορχήστρα βρισκόταν σε εγρήγορση και έπαιξε με τον ενθουσιασμό και το ταμπεραμέντο που αρμόζει σε αυτού του είδους τα έργα.

Εξαίσιες ήταν όλες οι πρωταγωνιστικές φωνές, με πρώτη και καλύτερη την Ισραηλινή μετζο-σοπράνο Ρινάτ Σαχάμ, που χειριζόταν τη φωνή της με φοβερό επαγγελματισμό, ευαισθησία στα «κλεισίματα» των φράσεων και μοναδική ένταση στη φωνή της όπου χρειαζόταν. Ξεχώρισε και υποκριτικά, ερμηνεύοντας μια φλογερή και ανυπότακτη Κάρμεν. Η σαγηνευτική Habanera, το πιο γνωστό μέρος, χρωματίστηκε τόσο όμορφα και τόσο προσεκτικά από τη φωνή της Σαχάμ, που ήταν σαν να το άκουγε κανείς πρώτη φορά.

Εξαίσιες ήταν όλες οι πρωταγωνιστικές φωνές, με πρώτη και καλύτερη την Ισραηλινή μετζο-σοπράνο Ρινάτ Σαχάμ, που χειριζόταν τη φωνή της με φοβερό επαγγελματισμό, ευαισθησία στα «κλεισίματα» των φράσεων και μοναδική ένταση στη φωνή της όπου χρειαζόταν. Ξεχώρισε και υποκριτικά, ερμηνεύοντας μια φλογερή και ανυπότακτη Κάρμεν. Η σαγηνευτική Habanera, το πιο γνωστό μέρος, χρωματίστηκε τόσο όμορφα και τόσο προσεκτικά από τη φωνή της Σαχάμ, που ήταν σαν να το άκουγε κανείς πρώτη φορά.

Επάξια στο πλευρό της στάθηκε ο ιταλο-αμερικάνος τενόρος Λεονάρντο Καπάλμπο στον ρόλο του Δον Χοσέ. Ο Καπάλμπο ενσάρκωσε ένα Δον Χοσέ παθιασμένο και συναισθηματικά τρωτό. Χωρίς κόπο ή δισταγμό, αλλά με δυναμισμό και βάθος, προέβαινε, όπου χρειαζόταν, σε εντυπωσιακά ανοίγματα της φωνής του, αλλά και σε μοναδικής τρυφερότητας ερμηνείες, ειδικά στο La fleur que tu m’avais jetée, στη 2η πράξη. Εντυπωσιακό το ντουέτο του με τον toreador Διονύση Σουρμπή στην 3η πράξη, το Je suis Escamillo, με ένα ταίριασμα που σπάνια συναντά κανείς σε αντρικές φωνές. Ο Διονύσης Σούρμπης, που συνεργάζεται με την Εθνική Λυρική Σκηνή από το 2003, έδωσε μιαν εξίσου στιβαρή ερμηνεία, όπως αρμόζει άλλωστε στον ρόλο του ταυρομάχου, μη αφήνοντας περιθώρια για ανασφάλειες ή αμηχανίες.

Ιδιαίτερα συγκινητική η Σαϊόα Ερνάντεθ στον ρόλο της Μικαέλα, ειδικά στην 1η πράξη, στο Ρarle moi de ma mère, αλλά και στην 3η πράξη, στο Je dis que rien ne m'epouvante.

Άρτια ήταν και τα χορωδιακά μέρη του έργου, με τους χορωδούς να διαδραματίζουν με επιτυχία και υποκριτικό ρόλο στο έργο. Χαριτωμένο και το πέρασμα της παιδικής χορωδίας της Μάτας Κατσούλη στην αρχή του έργου.

* Η ΧΡΥΣΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ είναι μουσικός και εκπαιδευτικός.

alt

Το έργο και η παράσταση

Οι λιμπρετίστες του Μπιζέ, διασκευάζοντας την ομώνυμη νουβέλα του Προσπέρ Μεριμέ το 1873, για την πρώτη παράσταση σε στιλ opéra-comique, έφτιαξαν μια Κάρμεν αθώα, πηγαία, ανυπόκριτη, που βιώνει τον έρωτα ως συνώνυμο του θανάτου. Η τσιγγάνα Κάρμεν κρατά τις αντιστάσεις της στην ανδροκρατούμενη και πατριαρχικά δομημένη κοινωνία της Ανδαλουσίας. Ελεύθερη και αντισυμβατική, εκφράζει ακόμη και σήμερα το πνεύμα της ελευθερίας και της χειραφέτησης από κάθε ζυγό.

Η μεταστρεψιμότητα του σκηνικού παραπέμπει σε κάθε επιμέρους μορφή σύνθλιψης της ανθρώπινης ελευθερίας. Αντίστοιχα, το εντυπωσιακό ομοίωμα σφαγιασμένου ταύρου της αρένας που αφήνει το αίμα του στη σκηνή παραπέμπει στην ίδια την Κάρμεν, ως εξιλαστήριο θύμα, και στην ευρύτερη έννοια της ανθρωποθυσίας που τεκταίνεται στις μέρες μας. Η τραγική ειρωνεία συνίσταται στην παραδοχή του καταλυτικού συναισθήματος από τον δολοφόνο εραστή της, στην τελική σκηνή του έργου. Je chante pour moi-même: ο ρυθμός Σεγκιντίγια θα επαναληφθεί θριαμβικά με τη σφαγή της Κάρμεν στην ίδια κονίστρα με τον ταύρο της αρχής.

Καλύτερη αξιοποίηση του στενού χώρου του Ηρωδείου δεν μπορούσε να γίνει. Τα κιγκλιδώματα είναι άκρως λειτουργικά, ενώ τα μεταλλικά containers λειτουργούν και ως οθόνες προβολής με πολύ σημαντικό ρόλο. Το πλήθος, φορώντας σωσίβια, φτάνει μέσα από τα κύματα, όπως πολύ παραστατικά δείχνει η κινηματογραφική προβολή μιας θάλασσας που γεμίζει αίμα.

Καλύτερη αξιοποίηση του στενού χώρου του Ηρωδείου δεν μπορούσε να γίνει. Τα κιγκλιδώματα είναι άκρως λειτουργικά, ενώ τα μεταλλικά containers λειτουργούν και ως οθόνες προβολής με πολύ σημαντικό ρόλο. Το πλήθος, φορώντας σωσίβια, φτάνει μέσα από τα κύματα, όπως πολύ παραστατικά δείχνει η κινηματογραφική προβολή μιας θάλασσας που γεμίζει αίμα. Μόνο μία ή δύο σκηνές υστερούν σκηνοθετικά, κυρίως λόγω της κακής χορογραφίας που πλαισιώνει την παράσταση.

Ο σκηνοθέτης υπαινίσσεται σαφώς τα όρια της ελευθερίας, της επιθυμίας, της αυτοδιάθεσης, της επιβίωσης, της διαφυγής, τοποθετώντας ένα πλήθος μεταναστών στα σύνορα της Ευρώπης και περιφράσσοντας τη σκηνή του Ηρωδείου με συρματόπλεγμα, που ανά σκηνή «κλείνει» τους μετανάστες αφήνοντας τους δεσμοφύλακές τους απ' έξω. Η ιδέα των μεταναστών είχε επιστρατευθεί και από τη σκηνοθεσία του πρόωρα χαμένου Στήβεν Πίμλοτ, στην Κάρμεν της Λυρικής Σκηνής του 2007. Ανέστια και πανερωτική, η Κάρμεν του Λάνγκριτζ κινείται σε μια liminal, οριακή Ανδαλουσία μυθοπλασίας. Τολμηρή, περιπαικτική και χωρίς επίγνωση κινδύνου, συνοψίζει την οριακή συναισθηματική κατάσταση κάθε ανυπότακτης ιδιοσυγκρασίας, σε μια ρεαλιστικά αλληγορική σκηνοθεσία που στηρίζεται σε εξαίσιες ερμηνείες.

Οι σολίστ και ο σκηνοθέτης

Η παράσταση στις 24 Ιουλίου στο Ηρώδειο ήταν η 41η φορά που η Ρινάτ Σαχάμ ερμήνευσε τον ρόλο της Κάρμεν. Η πρώτη φορά ήταν το 2001 στο Όστιν του Τέξας και η δεύτερη το 2004, στο Φεστιβάλ Όπερας του Γκέτεμποργκ, με θριαμβικές κριτικές και παγκόσμια περιοδεία στη συνέχεια. Έχει συνεργαστεί με κορυφαίους μαέστρους (Σάιμον Ρατλ, Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ, Θόδωρος Κουρεντζή), ενώ έχει πρωταγωνιστήσει και σε παραγωγές της Βασιλικής Όπερας του Λονδίνου, της Όπερας του Σάλτσμπουργκ και του Τεάτρο Λα Φενίτσε της Βενετίας.

Ο Δημήτρης Πακσόγλου ερμήνευσε τον Δον Χοσέ, μετά από κάποιες δουλειές του στο Σαιντ Ετιέν, στο Παρίσι και στο Νανσύ. Συνεργάστηκε με τη Λυρική στον Χορό των Μεταμφιεσμένων, στην Εύθυμη χήρα, στη Μανόν Λεσκό, στη Νυχτερίδα και στην Καβαλερία Ρουστικάνα. Δάσκαλοί του ήταν ο Κώστας Πασχάλης και η Μαρίνα Κρίλοβιτς.

Ο σκηνοθέτης Στήβεν Λάνγκριτζ, παράλληλα με την καριέρα του στην όπερα, έχει συνεργαστεί με ομάδες ερασιτεχνών, ατόμων με ειδικές ανάγκες και ατόμων κοινωνικά αποκλεισμένων, με σχολεία, νοσοκομεία και φυλακές, μελετώντας τη σχέση του μουσικού θεάτρου με την εκπαίδευση και την κοινωνία. Παραγωγές του έχουν παρουσιαστεί στις μεγαλύτερες όπερες του κόσμου: στο Λονδίνο, τη Λισαβόνα, το Σάλτσμπουργκ, το Τόκιο, το Παρίσι, τη Στοκχόλμη, τη Βιέννη, το Σικάγο, το Όσλο και βεβαίως το Γκέτεμποργκ, στην όπερα του οποίου είναι Καλλιτεχνικός Διευθυντής.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η «Στέγη» και ο Κρίστοφερ Κινγκ επιστρέφουν στην Κόνιτσα: τριήμερο φεστιβάλ με τις μουσικές κουλτούρες των νοτίων Βαλκανίων

Η «Στέγη» και ο Κρίστοφερ Κινγκ επιστρέφουν στην Κόνιτσα: τριήμερο φεστιβάλ με τις μουσικές κουλτούρες των νοτίων Βαλκανίων

Μπορεί ένα φεστιβάλ στα βουνά της Ηπείρου να σε μυήσει στη μουσική των Βαλκανίων; Από Παρασκευή 28 έως Κυριακή 30 Ιουνίου η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και ο βραβευμένος με Γκράμι παραγωγός Christopher King επιστρέφουν για δεύτερη χρονιά στην Κόνιτσα αναζητώντας νέες απαντήσεις στο ερώτημα «Γιατί ΄ναι μαύρα ...

Πέντε σημαντικές εκθέσεις: Από τις αφίσες του Πάμπλο Πικάσο στα φωτογραφικά πορτρέτα της Σίντι Σέρμαν

Πέντε σημαντικές εκθέσεις: Από τις αφίσες του Πάμπλο Πικάσο στα φωτογραφικά πορτρέτα της Σίντι Σέρμαν

Εκρηκτική η εικαστική κίνηση την τελευταία περίοδο. Προτάσεις σημαντικών εικαστικών εκθέσεων που κέντρισαν το ενδιαφέρον μας. Κεντρική εικόνα: φωτογραφίες της Cindy Sherman από την έκθεση που εγκαινιάζεται προσεχώς στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Γράφει η Τόνια Μάκρα

...
«…που γι’ Αλεξανδρινό γράφει Αλεξανδρινός» – Ο Δημήτρης Παπαδημητρίου μελοποιεί Καβάφη, για μία και μοναδική συναυλία στην Στέγη

«…που γι’ Αλεξανδρινό γράφει Αλεξανδρινός» – Ο Δημήτρης Παπαδημητρίου μελοποιεί Καβάφη, για μία και μοναδική συναυλία στην Στέγη

Ένας Αλεξανδρινός γράφει μουσική για έναν Αλεξανδρινό. Το Σάββατο 25 Μαΐου στις 20:30 στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, μια μοναδική συναυλία έρχεται με την καλλιτεχνική υπογραφή του Δημήτρη Παπαδημητρίου. Ο καταξιωμένος συνθέτης μελοποιεί ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη σε εκδοχή ενδεκαμελούς ορχήστρας δωματίου, με πρωτότυπ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα) συνομιλούμε με τον Χιλιανό συγγραφέα Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] για τον μαγικό ρεαλισμό και τη σπουδαιότητα της προφορικής αφήγησης.

Συνέντευξη στον Διονύσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ