Η Αλίκη στη χώρα της ψυχεδέλειας

Του Θάνου Σιόντορου

Μα τι σχέση έχουν μουσικές της δεκαετίας του ’60 με την ηρωίδα του Λιούις Κάρρολ; Κι όμως...

Το 1865 ο Lewis Carroll δεν φανταζόταν ότι, εκατό χρόνια μετά την έκδοση του κλασικού αριστουργήματος «Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων, θα ξεπηδούσε στην πραγματική ζωή ένα κίνημα τόσο πολύχρωμο, αντισυμβατικό και ριζοσπαστικό όσο η δική του ιστορία.

«Η “Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων” και το “Τι είδε η Αλίκη μέσα στον καθρέφτη” δεν είναι βιβλία για παιδιά, είναι τα μόνα βιβλία με τα οποία γινόμαστε εμείς παιδιά», Βιρτζίνια Γουλφ.

Όπως μέσα στις σελίδες της «Αλίκης» δεν θα βρείτε ηθικά διδάγματα (συνηθισμένη τακτική στη συγγραφή παιδικών βιβλίων έως τότε), έτσι και στη δεκαετία του ’60 ένα από τα ζητούμενα ήταν η σεξουαλική επανάσταση και η αποτίναξη της ηθικής ως μπαμπούλα.

Βουτώντας στον κόσμο της «Αλίκης», η φαντασία διεγείρεται σαν ξαναμμένος έφηβος: Οι παρακάτω ψυχεδελικές μουσικές θα μπορούσαν να αποτελέσουν το ιδανικό σάουντρακ του βιβλίου καθώς και μια νοερή γέφυρα μεταξύ των δύο αιώνων.

Όσο για το επαναλαμβανόμενο ερώτημα σχετικά με το αν η «Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων» είναι βιβλίο για παιδιά, θα παραθέσω την απάντηση που έδωσε η Βιρτζίνια Γουλφ: «Η “Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων” και το “Τι είδε η Αλίκη μέσα στον καθρέφτη” δεν είναι βιβλία για παιδιά, είναι τα μόνα βιβλία με τα οποία γινόμαστε εμείς παιδιά».

1/ Jefferson Airplane – White Rabbit (Surrealistic Pillow, 1967)
Τραγούδι-σήμα κατατεθέν της ιστορίας της Αλίκης με τα στιβαρά φωνητικά της Grace Slick, μια ψυχεδελική μπάντα και το Σαν Φρανσίσκο των late ’60s να δονείται. Εξάλλου, όλα ξεκίνησαν από εκείνο το λαγουδάκι που εμφανίζεται φορώντας πλατό και μουρμουρίζοντας: «Ωχ, ωχ, θ’ αργήσω!». Η Αλίκη ακολουθεί τον άσπρο λαγό στην τρύπα του, όπου αργότερα παγιδεύεται, γιατί μεγαλώνει υπερβολικά...

2/ The Serpent Power – Endless Tunnel (The Serpent Power, 1967)
…που παρασύρει το κοριτσάκι: Η Αλίκη βρέθηκε να κατρακυλά σε ένα μακρύ τούνελ, σαν αυτό με το οποίο κλείνει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά άλμπουμ της δεκαετίας του ’60 και του «ήχου του Σαν Φρανσίσκο». Το ότι το όνομα των Serpent Power δεν στέκει καμαρωτό δίπλα στους Doors, στους Love ή στους προαναφερθέντες Jefferson Airplane είναι μία από τις αδικίες που συναντάμε στον κόσμο της μουσικής.

3/ Donovan – The Trip (Sunshine Superman, 1966)
Κάπου εκεί ξεκινάει το ταξίδι της μικρής μας φίλης στο όνειρο, αλλά και το δικό μας: Ο Donovan τραγουδάει: «Θα μαζέψω το χεράκι σου και θα τινάξω το μυαλό σου...» και συνεχίζει: «…σαν χελώνα θα βουτήξω για μαργαριτάρια...». Το κομμάτι μοιάζει αποτέλεσμα χρήσης μαγικών μανιταριών.

4/ The Rolling Stones – In Another Land (Their Satanic Majesties Request, 1967)
Η Αλίκη βρίσκεται λοιπόν σε μιαν άλλη χώρα, όπου όλα κυλούν με ακανόνιστους ρυθμούς, χωρίς να στηρίζονται στην τρέχουσα λογική, μια χώρα σαν κι αυτή που τραγουδούν νωχελικά οι Stones στο ψυχεδελικό τους άλμπουμ: Τα κομμάτια «Ιn Another Land» και «She’s a Rainbow» θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος της ηχητικής μπάντας της «Αλίκης».

5/ The Zombies – Changes (Odessey And Oracle, 1968)
Oι αλλαγές ξαφνιάζουν την Αλίκη, που μια ψηλώνει και μια κονταίνει! Στο μπαρόκ-ποπ άλμπουμ των Zombies περιλαμβάνονται το «Changes» και το «Ηung on a Dream»...

6/ Alexander «Skip» Spence – Keep Everything Under Your Hat (Oar, 1969)
Ανάμεσα στους πολλούς που συνάντησε η ηρωίδα μας ήταν ο μυστηριώδης, μελαγχολικός Καπελάς. Οι χαρακτηρισμοί ταιριάζουν στον «Αμερικανό Syd Barrett», όπως συχνά αποκαλείται ο τόσο ιδιαίτερος αυτός μουσικός, που υπήρξε ιδρυτικό μέλος των Moby Grape.

7/ Moondog – Lament I, «Bird’s Lament» (Moondog, 1969)
Στη χώρα των θαυμάτων δεν λείπουν τα πουλιά: ντόντο, φλαμίνγκο, παπαγάλοι, καρακάξες, αετόπουλα• αν θρηνούσαν όλα μαζί, θα προέκυπτε ο τζαζ ήχος του τυφλού Moondog.

8/ H.P. Lovecraft – The Time Machine (H.P. Lovecraft, 1967)
Πώς κυλά ο χρόνος στις περιηγήσεις της Αλίκης: Διαστέλλεται και συστέλλεται, επιταχύνεται και μένει μετέωρος. Σαν τη μηχανή του χρόνου, στην οποία μας καλεί η μπάντα από το Σικάγο, που το 1968 μετακόμισε στο Σαν Φρανσίσκο: «Flashing lights excite ascension, whirl, twirl, swirl, fifth dimension...».

9/ Ultimate Spinach – (Ballad OF) The Hip Death Goddess (Ultimate Spinach, 1968)
Η επιβλητικότερη «μορφή» της ιστορίας είναι η Βασίλισσα που μοιράζει εντολές για αποκεφαλισμούς λες και είναι καραμέλες! Και επειδή κάποτε οι βασιλιάδες ταυτίζονταν με τους θεούς, ιδού ο ήχος της Βοστόνης, ένα μακρύ, εκπληκτικό κομμάτι από το «Απόλυτο σπανάκι»!

10/ Kevin Ayers – Oh! Wot A Dream (Bananamour, 1973)
Αλίκη δίχως Kevin Ayers δεν νοείται: Στην πραγματικότητα, δεν νοείται χωρίς τους Soft Machine. To «Oh! Wot a Dream» υποτίθεται ότι αναφέρεται στον Syd Barrett: «Υοu write the most peculiar kind of tunes...».

11/ The Beatles – Lucy In The Sky With Diamonds (Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, 1967)
Γέμισε ο ουρανός διαμάντια.

12/ Animal Collective – Bluish (Merriweather Post Pavilion, 2009)
Εκατόν σαράντα τέσσερα χρόνια μετά τη συγγραφή της «Αλίκης»: Ο σουρεαλισμός, οι καλειδοσκοπικοί κόσμοι, οι ονειρικές μελωδίες και οι αμφίσημες ερμηνείες επιζούν. Το «Bluish» είναι παραμύθι για μεγάλα παιδιά που έχουν μεγάλη ανάγκη από παραμύθια: «Χάνομαι στις μπούκλες των μαλλιών σου, το δέρμα σου ζωγραφίζω...».