Της Έλενας Χουζούρη
Ρωμαίοι από την μία πλευρά του Τίβερη, Ετρούσκοι από την άλλη. Έτοιμοι να αλληλοσπαραχθούν. Και στη μέση μια γυναίκα. Η Κλέλια. Ρωμαία πατρικία, ωραία, γενναία και ερωτευμένη με τον επίσης ερωτευμένο μαζί της και επίσης γενναίο Οράτιο, αξιωματικό του στρατού των Ρωμαίων. Την οποία ωραία, γενναία και ερωτευμένη Κλέλια έχει αρπάξει ο κακός βασιλιάς των Ετρούσκων Πορσένια και την κρατάει όμηρο. Σαν να μην έφτανε αυτό, ο έτερος ακόμα πιο κακός καθότι και προδότης, Ταρκίνιος, πρώην αξιωματικός των Ρωμαίων και νυν των Ετρούσκων, ελπίζει ότι με μηχανορραφίες και δόλια τεχνάσματα θα κερδίσει και τον θρόνο της Ρώμης και την Κλέλια. Εξαπατά λοιπόν τον καλό και ερωτευμένο Οράτιο και νάτη η σύγκρουση στον Τίβερη.
Και η Κλέλια πώς θριαμβεύει; Στο ερώτημα απαντά δια της μουσικής του ο Christophe Willibald Glouk [1714-1787 ] και δια του λιμπρέτου του ο Pietro Metastasio [1698-1782] στην όπερα «Ο θρίαμβος της Κλέλια» που ανεβαίνει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 14 και 15 Φεβρουαρίου. Δράμα σε τρεις πράξεις «Ο θρίαμβος της Κλέλια» γράφεται από τον Γκλούκ το 1763 ως αποθέωση της τέχνης των συμβάσεων του μουσικού θεάτρου του 18ου αιώνα τουτέστιν λυρισμός και ρομαντισμός στα όρια τους. Αλλά και ύμνος στη γυναικεία δύναμη και τον ηρωισμό της Κλέλια, ύμνος φυσικά και στην αγάπη, μια από τις βασικές συμβάσεις του κλασικού μελοδράματος.
Το ότι ο Γκλουκ από την τολμηρή ανανέωση στην όπερα που φέρνει το έργο του «Ορφέας και Ευριδίκη» του 1762 και που χάρη σ αυτήν ονομάστηκε «ανανεωτής της όπερας», επιστρέφει στην σύμβαση της opera seria της σοβαρής δηλαδή όπερας, τυπικό ναπολιτάνικο είδος μελοδράματος που ολοκληρώνεται σε τρεις πράξεις, ίσως να οφείλεται στον λιμπρετίστα του που ήταν συνδεδεμένος με την ιταλική όπερα.
Πάντως, ο Μεταστάσιο ήταν τότε ο πιο διάσημος λιμπρετίστας. Ταπεινής καταγωγής με κορσικάνικες ρίζες από την πλευρά του πατέρα του, χάρη σ έναν Μαικήνα που τον υιοθετεί σπουδάζει, αλλάζει το όνομά του και αναπτύσσει το ποιητικό του ταλέντο. Στα 12 έχει μεταφράσει-αποδώσει την Ιλιάδα σε οκτάβες.
Λυρικός, ρομαντικός ποιητής γράφει σονέτα, θρησκευτικά ποιήματα, και υπηρετεί όλα τα μουσικά είδη της εποχής του με λιμπρέτα και ποίηση. Όπερα, ορατόρια, καντάτες, καντσονέτες κλπ. Οι Ιταλοί τον θεωρούν περίπου σαν ποιητή που εκφράζει την ευρωπαική κουλτούρα ενώ ο Σταντάλ τον έχει συμπεριλάβει στο βιβλίο του «Βίοι των Χάυντν, Μότσαρτ και Μεταστάσιο» [1817].
Όσο για τον Γκλουκ, με αφετηρία την μυθική τέχνη των καστράτων και την δεξιοτεχνία του belcanto, στο μεταίχμιο του μπαρόκ και του νέου στυλ galante, οδηγεί τους πρωταγωνιστές του στα όρια της φωνητικής και δραματικής τους αντοχής. Αυτό μαζί με την πλούσια και ιδιαίτερα απαιτητική γραφή του συν τα περίπλοκα σκηνικά εφέ έκαναν ώστε το έργο να ανέβει το 1763 στα εγκαίνια του Teatro Communale di Bologna και μετά να ξεχαστεί κάπου στη βιβλιοθήκη της Μπολόνια.
Διακόσια πενήντα χρόνια μετά η Ορχήστρα της Καμεράτα παρουσιάζει τον «Θρίαμβο της Κλέλια» μέσα από μια νέα κριτική έκδοση του χειρογράφου της Μπολόνια που έγινε ειδικά για την πρώτη αυτή παγκόσμια αναβίωση της όπερας του Γκλουκ. Η παγκόσμια αυτή αναβίωση στη σκηνή πραγματοποιείται με τη συμμετοχή διακεκριμένων σολίστ που εξειδικεύονται στην όπερα του 18ου αιώνα και με όργανα εποχής. Η σκηνοθεσία είναι του Nigel Lowery και η μουσική διεύθυνση του Γιώργου Πέτρου. Στον ρόλο της Κλέλια, η Helene LeCore. Οράτιος η Μαίρη-Έλεν Νέζη, Ταρκίνιος η Ειρήνη Καραγιάννη. Πορσένιος ο Βασίλης Καβάγιας.
