«Κρράμα» σύγχρονης μουσικής στη Στέγη

Λόγος και μουσική

Πριν από κάθε κομμάτι, υπήρχε ανάγνωση αποσπασμάτων φιλοσοφικών κειμένων, του Κορνήλιου Καστοριάδη, του Ηράκλειτου, του Γκυ Ντεμπόρ και του Κωστή Παπαγιώργη.

Πριν από κάθε κομμάτι, υπήρχε ανάγνωση αποσπασμάτων φιλοσοφικών κειμένων, του Κορνήλιου Καστοριάδη, του Ηράκλειτου, του Γκυ Ντεμπόρ και του Κωστή Παπαγιώργη. Η συναυλία ξεκίνησε με το έργο «Ira-Arca» (Οργή-Κιβωτός) του ελβετοαυστριακού συνθέτη Μπέατ Φούρερ (1954) για μπάσο φλάουτο και κοντραμπάσο. Στο έργο αυτό ο συνθέτης αξιοποίησε σε μεγάλο βαθμό τα εφέ των δυο οργάνων, ιδιαίτερα το φύσημα που θυμίζει αυλό του Πάνα στο φλάουτο και το τρίξιμο του δοξαριού με διάφορους τρόπους στο κοντραμπάσο. Το έργο ήταν μορφολογικά σαφές και ισορροπημένο, ενώ εντύπωση προκάλεσαν οι αυξημένες τεχνικές δυσκολίες του στο μέσον και στην κορύφωση, στις οποίες ανταποκρίθηκαν με επιτυχία οι δυο ερμηνευτές, η Άνα Σίφου στο φλάουτο και ο Χάρης Παζαρούλας στο κοντραμπάσο. 

Η παράσταση συνεχίστηκε σε εντελώς διαφορετικό ύφος, με τη διασκευή του «Battery» των Metallica από τον Νίκο Γαλενιανό. Μπορεί να θεωρήσει κανείς ότι ήταν αταίριαστη η επιλογή αυτή σε σχέση με τα υπόλοιπα έργα, αλλά αν δει κανείς την παράσταση συνολικά θα διαπιστώσει πως η εναλλαγή αυτή ήταν εντελώς απαραίτητη και εν τέλει ταιριαστή με τον τίτλο «Κρράμα». Ο ηχητικός όγκος πολλαπλασιάστηκε αφού στα ντραμς και στην ηλεκτρική κιθάρα προστέθηκε ο ήχος των πνευστών (μπάσο κλαρινέτο, βαρύτονο σαξόφωνο, φαγκότο, φλάουτο), της άρπας, του πιάνου και του κοντραμπάσου. Η έξυπνη διασκευή και ενορχήστρωση του έργου ήταν εντυπωσιακή. 

Με το έργο του Ντιμίτρι Κουρλιάντσκι (γ.1976) «Inside the movement» συνεχίστηκε η παράσταση με τα κρουστά, την άρπα, το πιάνο και το κοντραμπάσο να δημιουργούν ένα ηχητικό φάσμα βασισμένο σε σταθερή ρυθμική ροή, σε επαναλαμβανόμενους ήχους, επιβάλλοντας αλληλεπίδραση ανάμεσα στους μουσικούς, ώστε να συντονιστούν όλοι με αυτήν τη ρυθμική δίνη, σαν να αποτελούσε καθένας τους γρανάζι μιας καλοκουρδισμένης μηχανής. Αυτός ίσως ήταν και ο λόγος που είχαν τοποθετηθεί σε κυκλική διάταξη. 

Το μεγαλύτερο σε διάρκεια έργο ήταν η «Κασσάνδρα» του Ιάννη Ξενάκη (1987) πάνω στο πρωτότυπο κείμενο του Αισχύλου. Ο Μιχάλης Παρασκάκης εντυπωσίασε με τους βοκαλισμούς του και με την αντοχή της φωνής του, την οποία χειριζόταν με μεγάλη επιδεξιότητα στις διαφορετικές περιοχές. 

Το μεγαλύτερο σε διάρκεια έργο ήταν η «Κασσάνδρα» του Ιάννη Ξενάκη (1987) για βαρύτονο, ψαλτήρι και κρουστά πάνω στο πρωτότυπο κείμενο του Αισχύλου. Το έργο είναι ιδιαίτερα απαιτητικό. Ο τραγουδιστής ερμηνεύει δύο ρόλους, τον γυναικείο της Κασσάνδρας και τον ανδρικό του Χορού, γεγονός που απαιτεί μεγάλη φωνητική έκταση αλλά και εκφραστική ευελιξία. Ο Μιχάλης Παρασκάκης εντυπωσίασε με τους βοκαλισμούς του και με την αντοχή της φωνής του, την οποία χειριζόταν με μεγάλη επιδεξιότητα στις διαφορετικές περιοχές. 

Προτελευταίο έργο της παράστασης το «Havasi» του Σταμάτη Πασόπουλου (2017) για φλάουτο και σύνολο υπό τη διεύθυνση του Νίκου Ιωακείμ. Μέσα σε έργο σύγχρονης τεχνοτροπίας ο συνθέτης κατάφερε να μπολιάσει παραδοσιακά ηχοχρώματα και ρυθμούς, επηρεασμένος από τον ήχο του ζουρνά και του καβάλ, και αυτό είναι το βασικό στοιχείο που κάνει το έργο του ξεχωριστό. 

Με μεγάλη ένταση, εκκωφαντικό ήχο και πανκ αισθητική ολοκληρώθηκε η παράσταση με το έργο του ισραηλινού Οφίρ Κλέμπερερ (γ.1982) «A love song». Στην εκτέλεση του έργου συμμετείχε και ο ίδιος ο συνθέτης κραυγάζοντας με μεγάλη ενέργεια ακατανόητα λόγια μέσα από μια ντουντούκα και παράγοντας διονυσιακή ατμόσφαιρα. 

Παράσταση και όχι συναυλία

[Οι ΤΕΤΤΤΙΞ] Έστησαν μια παράσταση ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, κυρίως επειδή δεν στόχευαν σε μια συνηθισμένη συναυλία σύγχρονης μουσικής, αλλά σε μια παράσταση αποτελούμενη από έξι διαφορετικές σύγχρονες μουσικές δημιουργίες, ενωμένες με τον ιστό του ηχητικού μετάλλου, του κράματος, του παντρέματος αντιφατικών στοιχείων, οργάνων και ηχοχρωμάτων.

Οι ΤΕΤΤΤΙΞ είναι μια ομάδα προικισμένων μουσικών που αγαπούν και μελετούν σύγχρονα έργα της λόγιας μουσικής. Στις μέρες μας, η ακρόαση σύγχρονων μουσικών έργων τείνει να θεωρηθεί παρωχημένη, προορισμένη για λίγους, που θα διαθέτουν πρότερη εμπειρία και εξοικείωση και θα είναι σε θέση να αντιληφθούν τον εγκεφαλικό χαρακτήρα της μουσικής αυτής. Η επιτήδευση και η ελιτίστικη προσέγγιση μέσα από ακατανόητους μοντερνισμούς και άσκοπους πειραματισμούς έχουν οδηγήσει στην αποξένωση του κοινού από αυτό το είδος μουσικής, ακόμη και ενός κοινού που αναζητά τα νέα ακούσματα και παρακολουθεί τις νέες τάσεις.

Οι ΤΕΤΤΤΙΞ ξέφυγαν τελείως από τη λογική της στείρας παράθεσης σύγχρονων μουσικών δημιουργημάτων. Έστησαν μια παράσταση ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, κυρίως επειδή δεν στόχευαν σε μια συνηθισμένη συναυλία σύγχρονης μουσικής, αλλά σε μια παράσταση αποτελούμενη από έξι διαφορετικές σύγχρονες μουσικές δημιουργίες, ενωμένες με τον ιστό του ηχητικού μετάλλου, του κράματος, του παντρέματος αντιφατικών στοιχείων, οργάνων και ηχοχρωμάτων. 

Επιπλέον, τα στοιχεία που καθιστούσαν το «Κρράμα» παράσταση και όχι απλή συναυλία ήταν η σκηνοθετική επιμέλεια της Αναστασίας Χίντζογλου, οι φωτισμοί της Ελένης Χούμου και τα σκηνικά της Όλγας Σφέτσα, που διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο και προσέδωσαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και συνοχή στο δρώμενο. Οι μουσικοί άλλαζαν θέσεις διακριτικά, με αργές κινήσεις και με μυσταγωγικό τρόπο. Το κοινό αντιλήφθηκε την ολότητα του εγχειρήματος και τη σεβάστηκε, αποφεύγοντας χειροκροτήματα που θα μπορούσαν να διασπάσουν την ολότητα αυτή. Τέλος, η επιτυχία της παράστασης οφειλόταν στο γεγονός ότι προοριζόταν για όλους και όχι για λίγους, με εναλλαγές που διατηρούσαν αμείωτο το ενδιαφέρον και με ερμηνευτική και εκτελεστική αρτιότητα από τους ταλαντούχους μουσικούς του συνόλου ΤΕΤΤΤΙΞ οι οποίοι υπηρετούν το είδος με ακρίβεια, βαθειά γνώση και μεράκι. 

* Η ΧΡΥΣΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ είναι μουσικός και εκπαιδευτικός.