katyn-massacre-390

Στο μυθιστόρημα Άνθρωπος χωρίς ανάσα ο Philip Kerr στήνει μια ιστορία με φόντο τη σφαγή Πολωνών αξιωματικών το 1940. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Βρισκόμαστε στα 1943. Η Μάχη του Στάλινγκραντ έχει τελειώσει, και παρά τους ισχυρισμούς του Χίτλερ ότι η Γερμανία παραμένει αήττητη, οι γερμανοί στρατιώτες –από τους ανώτερους αξιωματούχους της Βέρμαχτ ώς τον πιο ταπεινό φαντάρο– ξέρουν ότι το τέλος πλησιάζει με ανατριχιαστική ταχύτητα. Η ανακάλυψη ομαδικού τάφου στο δάσος του Κατύν, έξω από το Σμολένσκ, δίνει μια ιδέα στον υπουργό προπαγάνδας, Γιόζεφ Γκέμπελς: αν τα πτώματα ανήκουν πράγματι σε Πολωνούς αξιωματικούς που δολοφόνησε ομαδικά η μυστική αστυνομία (NKDV) των Σοβιετικών το 1940 (κατά τη διάρκεια της Σοβιετικής Κατοχής της Πολωνίας), τότε η Γερμανία έχει μια ύστατη ευκαιρία να διασπάσει το μέτωπο των συμμάχων και να αντιστρέψει την εξέλιξη του πολέμου. 

Την έρευνα καλείται να διεξάγει το Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου, μια ανεξάρτητη υπηρεσία της Βέρμαχτ η οποία ερευνά τα εγκλήματα πολέμου των Γερμανών στρατιωτών – όσο παράλογο κι αν μοιάζει αυτό, στη ναζιστική Γερμανία. Στην υπηρεσία αυτή υπηρετεί ο γνωστός μας κυνικός, βερολινέζος, πρώην αστυνομικός, Μπέρναρντ Γκούντερ, και είναι ιδανικός για να φορτωθεί την έρευνα, αφού δεν είναι μέλος του ναζιστικού κόμματος –άρα είναι αντικειμενικός– και δεν «μασάει» στις απειλές υψηλόβαθμων και χαμηλόβαθμων. Πώς γίνεται όμως να ξεθάψει κανείς μόνο τα πτώματα των Πολωνών αξιωματικών, όταν μερικά μέτρα παραπέρα βρίσκονται αμέτρητοι ομαδικοί τάφοι των Εβραίων και Ρώσων αμάχων και Παρτιζάνων που εκτέλεσε η Βέρμαχτ και τα Ες Ες; Και τι θα γίνει όταν κάποιοι «αθώοι» γερμανοί οπλίτες που υπηρετούν στο κέντρο διαβιβάσεων του Σμολένσκ, θα βρεθούν σφαγμένοι; Θα ανακαλύψει ο Γκούντερ το δολοφόνο τους, ή θα την πληρώσουν πάλι οι άμαχοι Ρώσοι κάτοικοι του Σμολένσκ;

katyn-gif

Από την ταινία Katyn του Πολωνού Αντρέι Βάιντα, ο πατέρας του οποίου δολοφονήθηκε στο δάσος του Κατύν, μαζί με περίπου 22.000 Πολωνούς αξιωματικούς ή αντιφρονούντες την άνοιξη του 1940. Η επικρατέστερη άποψη σήμερα είναι ότι τη μαζική σφαγή διέταξε ο διοικητής της σοβιετικής μυστικής υπηρεσίας NKDV Λαβρέντι Μπέρια, με τη σύμφωνη γνώμη ή ανοχή του ίδιου του Στάλιν, ωστόσο υπάρχουν κι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι το έγκλημα διέπραξαν οι Ναζί και στη συνέχεια θέλησαν να το «φορτώσουν» στους Σοβιετικούς. 

Στο 9ο βιβλίο του με ήρωα τον ιδιόρρυθμο βερολινέζο αστυνόμο, ο Φίλιπ Κερ φωτίζει μια άλλη παραγνωρισμένη πλευρά της γερμανικής ιστορίας: τις διαμάχες και τις αντίρροπες δυνάμεις που υπήρχαν στον επιφανειακά αρραγή γερμανικό στρατό. Οι πρώσοι αριστοκράτες, οι οποίοι ανέχτηκαν την άνοδο Χίτλερ έναντι μεγάλων οικονομικών ανταλλαγμάτων, συνωμοτούν αδιάκοπα εναντίον του και οργανώνουν αλλεπάλληλες αποτυχημένες απόπειρες δολοφονίας του. Ήδη είναι ορατή μπροστά τους η κατάρρευση της ναζιστικής Γερμανίας και η επέλαση του Κόκκινου Στρατού. Αν θέλουν να γλιτώσουν το τομάρι και τα πλούτη τους, θα πρέπει να προλάβουν τις εξελίξεις, κι αυτό τους κάνει πιο αδίστακτους κι από τους ανελέητους «προλετάριους» Ναζί.

Τι νόημα έχει η αναζήτηση ενός μεμονωμένου δολοφόνου, σ' ένα έθνος αποτελούμενο από κατά συρροή δολοφόνους; 

Ο Μπέρνι θα αναρωτηθεί πολλές φορές για τον παραλογισμό της δουλειάς του. Τι νόημα έχει η αναζήτηση ενός μεμονωμένου δολοφόνου, σ' ένα έθνος αποτελούμενο από κατά συρροή δολοφόνους; Πώς γίνεται να καταδικάζεις σε θάνατο δι' απαγχονισμού ένα δεκανέα για το βιασμό μιας ρωσίδας χωριατοπούλας, όταν μερικά χιλιόμετρα παραπέρα, τα τάγματα των Ες Ες έχουν εξολοθρεύσει πρόσφατα 25.000 άνδρες, γυναίκες και παιδιά; Πιο κυνικός και αθυρόστομος από ποτέ, ο Μπέρνι θα κινδυνεύσει πολλές φορές, ακροβατώντας σε τεντωμένο σκοινί, αφού θα είναι σχεδόν αδύνατον να μη θίξει τα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα της γερμανικής στρατιωτικής διοίκησης.

Το πιο αδύναμο σημείο του βιβλίου είναι το επεισόδιο όπου ο Μπέρνι θα διαπράξει την εν ψυχρώ δολοφονία ενός αθώου Γερμανού στρατιώτη, για να σωθεί από ενδεχόμενους κινδύνους. Ο αναγνώστης έχει συνηθίσει τον Γκούντερ να ξεσκεπάζει και να οδηγεί στη δικαιοσύνη τους εγκληματίες ενός εγγενώς εγκληματικού καθεστώτος, και όχι να αντιγράφει τις δικές τους τακτικές. Μια εξήγηση γι' αυτό ίσως είναι ότι σε αφύσικους καιρούς, ακόμα και οι πιο φυσιολογικοί άνθρωποι αναγκάζονται να κάνουν αφύσικα πράγματα, όπως έχει πει ο Φίλιπ Κερ.

kerrΣτον Άνθρωπο Χωρίς Ανάσα, ο συνήθως ψύχραιμος και νηφάλιος Μπέρνι θα χάσει πολλές φορές την ψυχραιμία και το παροιμιώδες χιούμορ του, αφού μόλις στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου θα ξεσκεπάσει τον μυστηριώδη Γερμανό δολοφόνο και θα γλιτώσει ο ίδιος παρά τρίχα από το στρατοδικείο. Μέσα στο φρικιαστικό τοπίο των σκαμμένων τάφων, των πτωμάτων και της διαρκούς απειλής της προέλασης του Κόκκινου Στρατού, ο Μπέρνι θα ερωτευτεί την ιατροδικαστή Μάριαν Κράμστα, αλλά το ειδύλλιο δεν θα έχει ευτυχές τέλος. Ποιος νουάρ ήρωας υπάρχει περίπτωση να ευτυχήσει;

Ο Μπέρνι θα ερωτευτεί την ιατροδικαστή Μάριαν Κράμστα, αλλά το ειδύλλιο δεν θα έχει ευτυχές τέλος. Ποιος νουάρ ήρωας υπάρχει περίπτωση να ευτυχήσει;

Ο σκοτσέζος Φίλιπ Κερ είχε τη φαεινή ιδέα να ασχοληθεί με την ιστορία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, από την πλευρά των ηττημένων. Και καθώς τα τελευταία χρόνια όλο περισσότερα αρχεία της εποχής είναι προσβάσιμα στο κοινό, ο Κερ επανέφερε στην επικαιρότητα τον Μπέρνι Γκούντερ μετά από δεκαετή σχεδόν «συνταξιοδότηση», εστιάζοντας κάθε φορά και σε μια διαφορετική, ανατριχιαστική πτυχή της γερμανικής ιστορίας (π.χ. Μοιραία Πράγα). Για τους θαυμαστές του Μπέρνι Γκούντερ, υπάρχει ένα ευχάριστο νέο: ο Φίλιπ Κερ επιβεβαίωσε ότι το μεγάλο καλωδιακό τηλεοπτικό κανάλι HBO αγόρασε τα δικαιώματα της «Τριλογίας του Βερολίνου», με παραγωγό τον Τομ Χανκς. Ο συγγραφέας, σε συνέντευξή του στο μπλογκ Mystery Scene, εξομολογήθηκε ότι όταν ξεκίνησε να γράφει τη σειρά, φανταζόταν τον γερμανό ηθοποιό Κλάους Μαρία Μπραντάουερ στο ρόλο του Μπέρναρντ Γκούντερ. Δεκαπέντε χρόνια μετά, θα ήθελε να δει τον Άγγλο, γερμανικής καταγωγής, Μάικλ Φασμπέντερ, να ενσαρκώνει τον ήρωα του.

* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι μεταφράστρια και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο της, το αστυνομικό μυθιστόρημα «Η συχνότητα του θανάτου» (εκδ. Μεταίχμιο).


kerr-xoris-anasa-exofΆνθρωπος χωρίς ανάσα
Philip Kerr
Μτφρ. Ανδρέας Αποστολίδης
Κέδρος 2014
Σελ. 512, τιμή € 16,60
 
politeia-link
 
 
 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ PHILIP KERR

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του David Mitchell «Utopia avenue» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, ο David Bowie σε ιδιωτικό πάρτι στο Λος Άντζελες το 1971.

Του Διονύση Μαρίνου

Κιθαριστικά ριφ που κυλούν σαν διαμαντόπετρες. Μπασιστικά π...

«Οι κεφαλές του Κέρβερου», της Φράνσις Στίβενς – Παλπ πρωτοπορία και επιστημονική φαντασία

«Οι κεφαλές του Κέρβερου», της Φράνσις Στίβενς – Παλπ πρωτοπορία και επιστημονική φαντασία

Για το μυθιστόρημα «Οι κεφαλές του Κέρβερου» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος) της Φράνσις Στίβενς που κυκλοφορεία από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος. Στην κεντρική φωτογραφία, η συγγραφέας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Γεννημένη το 1884, ...

«Νοσταλγία», του Μίρτσεα Καρταρέσκου – Το καλτ αριστούργημα του κορυφαίου της ρουμανικής «γενιάς με τα τζιν»

«Νοσταλγία», του Μίρτσεα Καρταρέσκου – Το καλτ αριστούργημα του κορυφαίου της ρουμανικής «γενιάς με τα τζιν»

Για το μυθιστόρημα του Mircea Cărtărescu «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτωρ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Κατά τα λεγόμενα του Χάρολντ Μπλουμ υπάρχουν δύο καταγωγικές γραμμές στο διήγημα και το μυθιστόρημα: η μία ξεκινά από τον Θερβάντε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αριστείδης Χατζής: «Το 1821 υπήρχε μια εξαιρετικά προχωρημένη δυναμική αστική τάξη»

Αριστείδης Χατζής: «Το 1821 υπήρχε μια εξαιρετικά προχωρημένη δυναμική αστική τάξη»

Συνέντευξη με τον ιστορικό Αριστείδη Χατζή, με αφορμή το βιβλίο του «Ο Ενδοξότερος Αγώνας, Η Ελληνική Επανάσταση του 1821» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Του K.B. Κατσουλάρη

Έχετε εμπνευστεί τον τίτλο του βιβλίου σας από μια επισ...

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του David Mitchell «Utopia avenue» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, ο David Bowie σε ιδιωτικό πάρτι στο Λος Άντζελες το 1971.

Του Διονύση Μαρίνου

Κιθαριστικά ριφ που κυλούν σαν διαμαντόπετρες. Μπασιστικά π...

«Μάντρα, Μάντρα, τι μαγειρεύεις;», της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου (κριτική)

«Μάντρα, Μάντρα, τι μαγειρεύεις;», της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου (κριτική)

Για την εικονογραφημένη παραμυθική ιστορία «Μάντρα, Μάντρα τι μαγειρεύεις», της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου, σε εικονογράφηση Αιμιλίας Κονταίου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελληνοεκδοτική.

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ένα μεγάλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ