katyn-massacre-390

Στο μυθιστόρημα Άνθρωπος χωρίς ανάσα ο Philip Kerr στήνει μια ιστορία με φόντο τη σφαγή Πολωνών αξιωματικών το 1940. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Βρισκόμαστε στα 1943. Η Μάχη του Στάλινγκραντ έχει τελειώσει, και παρά τους ισχυρισμούς του Χίτλερ ότι η Γερμανία παραμένει αήττητη, οι γερμανοί στρατιώτες –από τους ανώτερους αξιωματούχους της Βέρμαχτ ώς τον πιο ταπεινό φαντάρο– ξέρουν ότι το τέλος πλησιάζει με ανατριχιαστική ταχύτητα. Η ανακάλυψη ομαδικού τάφου στο δάσος του Κατύν, έξω από το Σμολένσκ, δίνει μια ιδέα στον υπουργό προπαγάνδας, Γιόζεφ Γκέμπελς: αν τα πτώματα ανήκουν πράγματι σε Πολωνούς αξιωματικούς που δολοφόνησε ομαδικά η μυστική αστυνομία (NKDV) των Σοβιετικών το 1940 (κατά τη διάρκεια της Σοβιετικής Κατοχής της Πολωνίας), τότε η Γερμανία έχει μια ύστατη ευκαιρία να διασπάσει το μέτωπο των συμμάχων και να αντιστρέψει την εξέλιξη του πολέμου. 

Την έρευνα καλείται να διεξάγει το Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου, μια ανεξάρτητη υπηρεσία της Βέρμαχτ η οποία ερευνά τα εγκλήματα πολέμου των Γερμανών στρατιωτών – όσο παράλογο κι αν μοιάζει αυτό, στη ναζιστική Γερμανία. Στην υπηρεσία αυτή υπηρετεί ο γνωστός μας κυνικός, βερολινέζος, πρώην αστυνομικός, Μπέρναρντ Γκούντερ, και είναι ιδανικός για να φορτωθεί την έρευνα, αφού δεν είναι μέλος του ναζιστικού κόμματος –άρα είναι αντικειμενικός– και δεν «μασάει» στις απειλές υψηλόβαθμων και χαμηλόβαθμων. Πώς γίνεται όμως να ξεθάψει κανείς μόνο τα πτώματα των Πολωνών αξιωματικών, όταν μερικά μέτρα παραπέρα βρίσκονται αμέτρητοι ομαδικοί τάφοι των Εβραίων και Ρώσων αμάχων και Παρτιζάνων που εκτέλεσε η Βέρμαχτ και τα Ες Ες; Και τι θα γίνει όταν κάποιοι «αθώοι» γερμανοί οπλίτες που υπηρετούν στο κέντρο διαβιβάσεων του Σμολένσκ, θα βρεθούν σφαγμένοι; Θα ανακαλύψει ο Γκούντερ το δολοφόνο τους, ή θα την πληρώσουν πάλι οι άμαχοι Ρώσοι κάτοικοι του Σμολένσκ;

katyn-gif

Από την ταινία Katyn του Πολωνού Αντρέι Βάιντα, ο πατέρας του οποίου δολοφονήθηκε στο δάσος του Κατύν, μαζί με περίπου 22.000 Πολωνούς αξιωματικούς ή αντιφρονούντες την άνοιξη του 1940. Η επικρατέστερη άποψη σήμερα είναι ότι τη μαζική σφαγή διέταξε ο διοικητής της σοβιετικής μυστικής υπηρεσίας NKDV Λαβρέντι Μπέρια, με τη σύμφωνη γνώμη ή ανοχή του ίδιου του Στάλιν, ωστόσο υπάρχουν κι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι το έγκλημα διέπραξαν οι Ναζί και στη συνέχεια θέλησαν να το «φορτώσουν» στους Σοβιετικούς. 

Στο 9ο βιβλίο του με ήρωα τον ιδιόρρυθμο βερολινέζο αστυνόμο, ο Φίλιπ Κερ φωτίζει μια άλλη παραγνωρισμένη πλευρά της γερμανικής ιστορίας: τις διαμάχες και τις αντίρροπες δυνάμεις που υπήρχαν στον επιφανειακά αρραγή γερμανικό στρατό. Οι πρώσοι αριστοκράτες, οι οποίοι ανέχτηκαν την άνοδο Χίτλερ έναντι μεγάλων οικονομικών ανταλλαγμάτων, συνωμοτούν αδιάκοπα εναντίον του και οργανώνουν αλλεπάλληλες αποτυχημένες απόπειρες δολοφονίας του. Ήδη είναι ορατή μπροστά τους η κατάρρευση της ναζιστικής Γερμανίας και η επέλαση του Κόκκινου Στρατού. Αν θέλουν να γλιτώσουν το τομάρι και τα πλούτη τους, θα πρέπει να προλάβουν τις εξελίξεις, κι αυτό τους κάνει πιο αδίστακτους κι από τους ανελέητους «προλετάριους» Ναζί.

Τι νόημα έχει η αναζήτηση ενός μεμονωμένου δολοφόνου, σ' ένα έθνος αποτελούμενο από κατά συρροή δολοφόνους; 

Ο Μπέρνι θα αναρωτηθεί πολλές φορές για τον παραλογισμό της δουλειάς του. Τι νόημα έχει η αναζήτηση ενός μεμονωμένου δολοφόνου, σ' ένα έθνος αποτελούμενο από κατά συρροή δολοφόνους; Πώς γίνεται να καταδικάζεις σε θάνατο δι' απαγχονισμού ένα δεκανέα για το βιασμό μιας ρωσίδας χωριατοπούλας, όταν μερικά χιλιόμετρα παραπέρα, τα τάγματα των Ες Ες έχουν εξολοθρεύσει πρόσφατα 25.000 άνδρες, γυναίκες και παιδιά; Πιο κυνικός και αθυρόστομος από ποτέ, ο Μπέρνι θα κινδυνεύσει πολλές φορές, ακροβατώντας σε τεντωμένο σκοινί, αφού θα είναι σχεδόν αδύνατον να μη θίξει τα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα της γερμανικής στρατιωτικής διοίκησης.

Το πιο αδύναμο σημείο του βιβλίου είναι το επεισόδιο όπου ο Μπέρνι θα διαπράξει την εν ψυχρώ δολοφονία ενός αθώου Γερμανού στρατιώτη, για να σωθεί από ενδεχόμενους κινδύνους. Ο αναγνώστης έχει συνηθίσει τον Γκούντερ να ξεσκεπάζει και να οδηγεί στη δικαιοσύνη τους εγκληματίες ενός εγγενώς εγκληματικού καθεστώτος, και όχι να αντιγράφει τις δικές τους τακτικές. Μια εξήγηση γι' αυτό ίσως είναι ότι σε αφύσικους καιρούς, ακόμα και οι πιο φυσιολογικοί άνθρωποι αναγκάζονται να κάνουν αφύσικα πράγματα, όπως έχει πει ο Φίλιπ Κερ.

kerrΣτον Άνθρωπο Χωρίς Ανάσα, ο συνήθως ψύχραιμος και νηφάλιος Μπέρνι θα χάσει πολλές φορές την ψυχραιμία και το παροιμιώδες χιούμορ του, αφού μόλις στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου θα ξεσκεπάσει τον μυστηριώδη Γερμανό δολοφόνο και θα γλιτώσει ο ίδιος παρά τρίχα από το στρατοδικείο. Μέσα στο φρικιαστικό τοπίο των σκαμμένων τάφων, των πτωμάτων και της διαρκούς απειλής της προέλασης του Κόκκινου Στρατού, ο Μπέρνι θα ερωτευτεί την ιατροδικαστή Μάριαν Κράμστα, αλλά το ειδύλλιο δεν θα έχει ευτυχές τέλος. Ποιος νουάρ ήρωας υπάρχει περίπτωση να ευτυχήσει;

Ο Μπέρνι θα ερωτευτεί την ιατροδικαστή Μάριαν Κράμστα, αλλά το ειδύλλιο δεν θα έχει ευτυχές τέλος. Ποιος νουάρ ήρωας υπάρχει περίπτωση να ευτυχήσει;

Ο σκοτσέζος Φίλιπ Κερ είχε τη φαεινή ιδέα να ασχοληθεί με την ιστορία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, από την πλευρά των ηττημένων. Και καθώς τα τελευταία χρόνια όλο περισσότερα αρχεία της εποχής είναι προσβάσιμα στο κοινό, ο Κερ επανέφερε στην επικαιρότητα τον Μπέρνι Γκούντερ μετά από δεκαετή σχεδόν «συνταξιοδότηση», εστιάζοντας κάθε φορά και σε μια διαφορετική, ανατριχιαστική πτυχή της γερμανικής ιστορίας (π.χ. Μοιραία Πράγα). Για τους θαυμαστές του Μπέρνι Γκούντερ, υπάρχει ένα ευχάριστο νέο: ο Φίλιπ Κερ επιβεβαίωσε ότι το μεγάλο καλωδιακό τηλεοπτικό κανάλι HBO αγόρασε τα δικαιώματα της «Τριλογίας του Βερολίνου», με παραγωγό τον Τομ Χανκς. Ο συγγραφέας, σε συνέντευξή του στο μπλογκ Mystery Scene, εξομολογήθηκε ότι όταν ξεκίνησε να γράφει τη σειρά, φανταζόταν τον γερμανό ηθοποιό Κλάους Μαρία Μπραντάουερ στο ρόλο του Μπέρναρντ Γκούντερ. Δεκαπέντε χρόνια μετά, θα ήθελε να δει τον Άγγλο, γερμανικής καταγωγής, Μάικλ Φασμπέντερ, να ενσαρκώνει τον ήρωα του.

* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι μεταφράστρια και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο της, το αστυνομικό μυθιστόρημα «Η συχνότητα του θανάτου» (εκδ. Μεταίχμιο).


kerr-xoris-anasa-exofΆνθρωπος χωρίς ανάσα
Philip Kerr
Μτφρ. Ανδρέας Αποστολίδης
Κέδρος 2014
Σελ. 512, τιμή € 16,60
 
politeia-link
 
 
 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ PHILIP KERR

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

«Αποσυνάγωγοι» του Ογούζ Ατάι (κριτική) – Ένα σημαντικό έργο της τουρκικής λογοτεχνίας

«Αποσυνάγωγοι» του Ογούζ Ατάι (κριτική) – Ένα σημαντικό έργο της τουρκικής λογοτεχνίας

Για το 34ο βιβλίο της εμβληματικής σειράς «Orbis Literæ», το μυθιστόρημα του Τούρκου συγγραφέα Ογούζ Ατάι [Oğuz Atay] «Αποσυνάγωγοι» (μτφρ. Νίκη Σταυρίδη, απόδοση ποιητικών τμημάτων: Δημήτρης Μαύρος, επίμετρο: Βασίλης Φ. Δρόλιας, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης ...

«Οι ταξιδιώτες» της Ρετζίνα Πόρτερ (κριτική)

«Οι ταξιδιώτες» της Ρετζίνα Πόρτερ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Ρετζίνα Πόρτερ [Regina Porter] «Οι ταξιδιώτες» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης, εκδ. Πατάκη).

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

Το ντεμπούτο της Αμερικανίδας Ρετζίνα Πόρτερ (Σαβάνα, Τζόρτζια) με τίτλο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

Τιμητική διάκριση για την Άννα Πατάκη από το γαλλικό κράτος

Τιμητική διάκριση για την Άννα Πατάκη από το γαλλικό κράτος

Η εκδότρια Άννα Πατάκη τιμήθηκε από το γαλλικό κράτος με το παράσημο του Ιππότη των Γραμμάτων και των Τεχνών, για τη δράση της υπέρ της προώθησης των σύγχρονων Γάλλων συγγραφέων.

Επιμέλεια: Book Press

Τη Δευτέρα 23 Ιανουαρί...

Τρεις γάτες (διήγημα)

Τρεις γάτες (διήγημα)

Στα δύο της άρχισε να παχαίνει απότομα, έπαιρνε σχεδόν ένα κιλό τον μήνα· σαν αρνάκι που το τάιζαν για το Πάσχα. Δεν θυσιάστηκε βέβαια, αρρώστησε όμως. Τότε εκδηλώθηκε το αυτοάνοσο που την ταλαιπωρεί. Κεντρική εικόνα: Charles van den Eycken, The Jewel Box.

Της Αθηνάς Βογιατζόγλου ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ