alt

Για το καινούργιο βιβλίο του Μίλαν Κούντερα «Η γιορτή της ασημαντότητας» (μτφρ. Γιάννης Η. Χάρης, εκδ. Εστία).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

«Το να φωτίζεις τα σοβαρότερα προβλήματα και ταυτόχρονα να μη γράφεις ούτε μία σοβαρή φράση, να γοητεύεσαι από την πραγματικότητα του σημερινού κόσμου και ταυτόχρονα να αποφεύγεις κάθε ρεαλισμό, αυτό είναι η Γιορτή της Ασημαντότητας».
Μίλαν Κούντερα
 

Μετά την Άγνοια, στα ογδόντα πέντε χρόνια του πλέον, ο Μίλαν Κούντερα επανέρχεται με νέο έργο μυθοπλασίας: τη Γιορτή της Ασημαντότητας (LafêtedelInsignifiance). Πρόκειται, σύμφωνα με τον εκδότη Gallimard, για ένα βιβλίο που σχολιάζει σοβαρότατα προβλήματα –τη μητρότητα, το Οιδιπόδειο, τη φιλία, τον έρωτα, τη νόσο και τον θάνατο, την ειρήνη και τον πόλεμο, τη ματαιότητα των εγκοσμίων, την Τέχνη, την υπεροψία των νεόπλουτων αστών, τα φαινόμενα ματαίωσης και έλλειψης επικοινωνίας του σύγχρονου ανθρώπου–, με ελαφρύ και παιγνιώδη τρόπο.

«Η ασημαντότητα, φίλε μου, είναι η ουσία της ύπαρξης» υποστηρίζει ο ήρωας του Κούντερα, «είναι μαζί μας παντού και πάντα». Ένα μυθιστόρημα σε εφτά «πράξεις» και με εφτά πρόσωπα που συμμετέχουν στη φιέστα της Μηδαμινότητας, στο πανηγύρι του Τιποτένιου. Ο Κούντερα απογειώνεται: ο άλλοτε φορμαλιστής, ο τεχνίτης που παρακολουθεί με άγρυπνο βλέμμα τον κόσμο, έρχεται τώρα ν’ αναζητήσει τη θεραπεία του mal du siècle στην καλή διάθεση, υιοθετώντας μιαν αποστασιοποιημένη μυθοπλασία –δεν μας ενδιαφέρει, φερ΄ειπείν, το είδος της επαγγελματικής συνεργασίας των ηρώων– κατασκευασμένη από τις πράξεις, την εσωτερική ζωή, τις σκέψεις, τα κρυμμένα αισθήματα των ηρώων, στο εργαστήρι όπου η ανθρώπινη ταυτότητα γίνεται κοστούμι που «είτε πέφτει στενό στους ώμους, είτε πέφτει μακρύ στα μανίκια». 

Χαρακτήρες της Commedia dellarte που αυτοϋπονομεύονται

Τέσσερεις από τους χαρακτήρες της Γιορτής της Ασημαντότητας βολτάρουν στους δημόσιους κήπους και συζητούν διεξοδικώς για εξαιρετικά σοβαρά ζητήματα, με εξαιρετική ελαφρότητα. Περιπλανώνται στην Ιστορία και στη Γεωγραφία. Στα ουροδοχεία του Κρεμλίνου και στον ταλαιπωρημένο προστάτη του σύντροφου Καλίνιν. Σε σταυροδρόμια αποφάσεων καθοριστικών για τη ζωή των ανθρώπων. Στον τόπο γένεσης της «φυλής των συγγνωμάκηδων»εκείνων που για όλα απολογούνται, ακόμη και για τη γέννησή τους: ο Αλαίν, που τον εγκατέλειψε η μάνα του όταν ήταν παιδί, έχει έμμονη ιδέα με τον γυναικείο αφαλό: θα εντοπίσει σε αυτήν την τόσο συχνά εκτιθέμενη ανατομική λεπτομέρεια το σεξουαλικό φετίχ της εποχής μας. Φαντασιώνεται –σε μιαν εκπληκτικής ενάργειας σκηνή– τη μητέρα του να πνίγει τον επίδοξο ναυαγοσώστη της επειδή την εμποδίζει να αυτοκτονήσει με πνιγμό. Η γυμνότητα εδώ είναι αποκάλυψη του θελγήτρου και έλλειψη κομψότητας: ο νους μας πάει στους εφήβους με την ημιεκτεθειμένη ηβική χώρα και το σκουλαρίκι στον αφαλό, με το τρίχωμα του εφηβαίου να αχνοφαίνεται στο όριο του χαλαρού τζην τους.

Η ηλικία  τους τούς επιτρέπει να αφήσουν πίσω τους τις ανερμάτιστες φιλοδοξίες της νεότητας και ν’ αντιμετωπίσουν με χιουμοριστική διάθεση τον κόσμο 

Και η παρουσίαση των προσώπων συνεχίζεται: ο Ραμόν, ένας τυχοδιώκτης γυναικοκατακτητής, που δεν θα επισκεφθεί την έκθεση του Σαγκάλ γιατί απεχθάνεται την αναμονή στην ουρά. Ο farceur Σαρλ, που σχεδιάζει ένα έργο για κουκλοθέατρο: θα αφηγηθεί στον Καλιμπάν το ανεκδοτολογικό επεισόδιο με τις είκοσι τέσσερις πέρδικες που αφηγούταν ο Στάλιν κάνοντας φάρσα στα μέλη του Σοβιετικού Κομμουνιστικού Κόμματος, που θα γίνονταν μαριονέττες στο κουκλοθέατρό του. Ο Καλιμπάν, άνεργος ηθοποιός βγαλμένος από την Τρικυμία του Σαίξπηρ, θα υποδυθεί τον Πακιστανό σερβιτόρο σε ιδιωτικά σουαρέ της υψηλής κοινωνίας. Τέλος, ο Κακλίκ, η απόλυτη ασημαντότητα του οποίου «απελευθερώνει τη γυναίκα, την απαλλάσσει από τις φροντίδες, την καθιστά προσβάσιμη». Η ηλικία τους τούς επιτρέπει ν' αφήσουν πίσω τους τις ανερμάτιστες φιλοδοξίες της νεότητας και ν’ αντιμετωπίσουν με χιουμοριστική διάθεση τον κόσμο φέρνοντας στο προσκήνιο τις φιγούρες του Καντ και του Σοπενάουερ, αλλά κι εκείνες του Χρουστσώφ, του Καλίνιν, του Μολότωφ, του Μπρέζνιεφ και του Στάλιν.

alt

Όμως η ειρωνικότερη όλων είναι η περίπτωση του Ντ’ Αρντελό: αυτός ο ναρκισσευόμενος μεσήλικας, που κατευθύνεται προς τον καρκινολόγο του γεμάτος μαύρες σκέψεις: θα διασταυρωθεί με τον Ραμόν λίγη ώρα μετά την αρνητική διάγνωση, και θα επινοήσει έναν καρκίνο για ν’ απολαύσει σαδιστικά την αντίδραση που προκαλεί στους γύρω η υποτιθέμενη αρρώστια του. Τέλος, ο αφηγητής: η σλάβικη ψυχή και η επίκτητη γαλλική κουλτούρα αναμειγνύονται στο κείμενο του Τσέχου συγγραφέα για να παραγάγουν θεατρική εντύπωση, καθώς ο δημιουργός της Αβάσταχτης Ελαφρότητας πλέκει τον ύμνο στην απόλυτη ασημαντότητα, την αξία της φιλίας και την αναζήτηση της τιμής. Στη διάρκεια της γιορτής εστιάζει σε μια γυναίκα που απολαύει το πένθος της ως ευκαιρία για ένα νέο ξεκίνημα. Και σ’ ένα πούπουλο που αιωρείται στο ταβάνι, σχολιάζοντας το Un coup de dѐs του Mallarmé και τη μεταφυσικά άστεγη, έωλη, σαρτρική απουσία υπαρξιακής βαρύτητας από τον ανθρώπινο βίο. Πρόκειται για μια μελαγχολική φάρσα που αποστρέφεται «την υποκρισία τη σχετική με τα ανθρώπινα δικαιώματα», όπως ψιθυρίζει η νεκρή μητέρα του Αλαίν στο αυτί του γιου της. Είναι η Νέκυια του Κούντερα, το κείμενο όπου ο περιπλανώμενος –και πεπλανημένος– γιος θα ξανασυναντήσει τη μητέρα του για να μάθει (από τον ψίθυρο του φαντάσματός της) τις μεγάλες αλήθειες, για να συμφιλιωθεί με τον θάνατο. Ο Κούντερα αναγνωρίζει, για μιαν ακόμη φορά, τη σημασία του χιούμορ και της καλής διάθεσης που αυτό προϋποθέτει.

Τα πρόσωπα της Γιορτής της ασημαντότητας παραπέμπουν στον Αρλεκίνο, στον Πανταλόνε, στον Ντοτόρε, στον Πουλτσινέλα, αλλά και στον καυχησιάρη (milesgloriosus) της νέας λατινικής κωμωδίας: συζητούν –πάντα με ελαφρότητα– για τον έρωτα, τον αισθησιασμό, την τέχνη, την πολιτική, με φανφάρες, έπαρση και αυθάδεια, απολογητικά, ψευδεπίγραφα, με υπερβολές και ανακρίβειες, οπερετικοί και χωρίς ειδικό βάρος, συνθέτοντας το τελευταίο έργο της «γαλλικής» περιόδου του Κούντερα. Κομψή πρόζα, έντονοι χαρακτήρες, απουσία μηνύματος αλλά όχι νοήματος, ένα divertissement που δύσκολα κατατάσσεται σε συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).


altΗ γιορτή της ασημαντότητας
Μίλαν Κούντερα
Μτφρ. Γιάννης Η. Χάρης
Εστία 2014
Σελ. 144, τιμή € 14,00

alt

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ MILAN KUNDERA

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

Για το μυθιστόρημα της Κάρολ Σιλντς [Carol Shields] «Πέτρινα ημερολόγια» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: © Shelby Miller/Unspalsh. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Υπάρχει ...

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

Για το μυθιστόρημα του Τζέιμς Μπόλντουιν [James Baldwin] «Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Kεντρική εικόνα: © U.S. National Archives and Records Administration.

Γράφει η Αργυρώ Μαντόγλου

Σε όλα τα μυ...

«Αγαπητέ μαλάκα» της Βιρζινί Ντεπάντ (κριτική) – Ασεβές και δυνατό σαν χαστούκι

«Αγαπητέ μαλάκα» της Βιρζινί Ντεπάντ (κριτική) – Ασεβές και δυνατό σαν χαστούκι

Για το μυθιστόρημα της Βιρζινί Ντεπάντ [Virginie Despentes] «Αγαπητέ μαλάκα» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: © Mehrnegar Dolatmand/Unsplash.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Έπρεπε να το περιμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Ο συγγραφέας και μεταφραστής Κώστας Καλτσάς, ζωντανά από το «υπόγειο»

«Βίος και Πολιτεία»: Ο συγγραφέας και μεταφραστής Κώστας Καλτσάς, ζωντανά από το «υπόγειο»

Στο 35ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης θα συνομιλήσει με τον συγγραφέα και μεταφραστή Κώστα Καλτσά, με αφορμή την έκδοση του μυθιστορήματός του «Νικήτρια σκόνη» (εκδ. Ψυχογιός). Η συζήτηση θα μεταδοθεί ζωντανά, ...

«Τι συμβαίνει με τα ψυχεδελικά; Ταξίδια και δράκοι, μύθοι και αλήθειες» – συζητήσεις στη Στέγη χωρίς λογοκρισία

«Τι συμβαίνει με τα ψυχεδελικά; Ταξίδια και δράκοι, μύθοι και αλήθειες» – συζητήσεις στη Στέγη χωρίς λογοκρισία

Συζητήσεις για την ελληνική κοινωνία, χωρίς λογοκρισία: Στις 25 Απριλίου στη Μικρή Σκηνή της Στέγης συζήτηση για LSD / Ψυχεδέλεια / Μανιτάρια / Θεραπεία / Ψυχική Υγεία / Microdosing.

Επιμέλεια: Book Press

Το Society Uncensored της Στέγης του Ιδρύματος ...

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ