alt

Για το καινούργιο βιβλίο του Μίλαν Κούντερα Η γιορτή της ασημαντότητας (εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

«Το να φωτίζεις τα σοβαρότερα προβλήματα και ταυτόχρονα να μη γράφεις ούτε μία σοβαρή φράση, να γοητεύεσαι από την πραγματικότητα του σημερινού κόσμου και ταυτόχρονα να αποφεύγεις κάθε ρεαλισμό, αυτό είναι η Γιορτή της Ασημαντότητας». Μίλαν Κούντερα

Μετά την Άγνοια, στα ογδόντα πέντε χρόνια του πλέον, ο Μίλαν Κούντερα επανέρχεται με νέο έργο μυθοπλασίας: τη Γιορτή της Ασημαντότητας (LafêtedelInsignifiance). Πρόκειται, σύμφωνα με τον εκδότη Gallimard, για ένα βιβλίο που σχολιάζει σοβαρότατα προβλήματα –τη μητρότητα, το Οιδιπόδειο, τη φιλία, τον έρωτα, τη νόσο και τον θάνατο, την ειρήνη και τον πόλεμο, τη ματαιότητα των εγκοσμίων, την Τέχνη, την υπεροψία των νεόπλουτων αστών, τα φαινόμενα ματαίωσης και έλλειψης επικοινωνίας του σύγχρονου ανθρώπου–, με ελαφρύ και παιγνιώδη τρόπο.

alt«Η ασημαντότητα, φίλε μου, είναι η ουσία της ύπαρξης» υποστηρίζει ο ήρωας του Κούντερα, «είναι μαζί μας παντού και πάντα». Ένα μυθιστόρημα σε εφτά «πράξεις» και με εφτά πρόσωπα που συμμετέχουν στη φιέστα της Μηδαμινότητας, στο πανηγύρι του Τιποτένιου. Ο Κούντερα απογειώνεται: ο άλλοτε φορμαλιστής, ο τεχνίτης που παρακολουθεί με άγρυπνο βλέμμα τον κόσμο, έρχεται τώρα ν’ αναζητήσει τη θεραπεία του mal du siècle στην καλή διάθεση, υιοθετώντας μιαν αποστασιοποιημένη μυθοπλασία –δεν μας ενδιαφέρει, φερ΄ειπείν, το είδος της επαγγελματικής συνεργασίας των ηρώων– κατασκευασμένη από τις πράξεις, την εσωτερική ζωή, τις σκέψεις, τα κρυμμένα αισθήματα των ηρώων, στο εργαστήρι όπου η ανθρώπινη ταυτότητα γίνεται κοστούμι που «είτε πέφτει στενό στους ώμους, είτε πέφτει μακρύ στα μανίκια». 

Χαρακτήρες της Commedia dellarte που αυτοϋπονομεύονται

Η ηλικία  τους τούς επιτρέπει να αφήσουν πίσω τους τις ανερμάτιστες φιλοδοξίες της νεότητας και ν’ αντιμετωπίσουν με χιουμοριστική διάθεση τον κόσμο

Τέσσερεις από τους χαρακτήρες της Γιορτής της Ασημαντότητας βολτάρουν στους δημόσιους κήπους και συζητούν διεξοδικώς για εξαιρετικά σοβαρά ζητήματα, με εξαιρετική ελαφρότητα. Περιπλανώνται στην Ιστορία και στη Γεωγραφία. Στα ουροδοχεία του Κρεμλίνου και στον ταλαιπωρημένο προστάτη του σύντροφου Καλίνιν. Σε σταυροδρόμια αποφάσεων καθοριστικών για τη ζωή των ανθρώπων. Στον τόπο γένεσης της «φυλής των συγγνωμάκηδων»εκείνων που για όλα απολογούνται, ακόμη και για τη γέννησή τους: ο Αλαίν, που τον εγκατέλειψε η μάνα του όταν ήταν παιδί, έχει έμμονη ιδέα με τον γυναικείο αφαλό: θα εντοπίσει σε αυτήν την τόσο συχνά εκτιθέμενη ανατομική λεπτομέρεια το σεξουαλικό φετίχ της εποχής μας. Φαντασιώνεται –σε μιαν εκπληκτικής ενάργειας σκηνή– τη μητέρα του να πνίγει τον επίδοξο ναυαγοσώστη της επειδή την εμποδίζει να αυτοκτονήσει με πνιγμό. Η γυμνότητα εδώ είναι αποκάλυψη του θελγήτρου και έλλειψη κομψότητας: ο νους μας πάει στους εφήβους με την ημιεκτεθειμένη ηβική χώρα και το σκουλαρίκι στον αφαλό, με το τρίχωμα του εφηβαίου να αχνοφαίνεται στο όριο του χαλαρού τζην τους.

Και η παρουσίαση των προσώπων συνεχίζεται: ο Ραμόν, ένας τυχοδιώκτης γυναικοκατακτητής, που δεν θα επισκεφθεί την έκθεση του Σαγκάλ γιατί απεχθάνεται την αναμονή στην ουρά. Ο farceur Σαρλ, που σχεδιάζει ένα έργο για κουκλοθέατρο: θα αφηγηθεί στον Καλιμπάν το ανεκδοτολογικό επεισόδιο με τις είκοσι τέσσερις πέρδικες που αφηγούταν ο Στάλιν κάνοντας φάρσα στα μέλη του Σοβιετικού Κομμουνιστικού Κόμματος, που θα γίνονταν μαριονέττες στο κουκλοθέατρό του. Ο Καλιμπάν, άνεργος ηθοποιός βγαλμένος από την Τρικυμία του Σαίξπηρ, θα υποδυθεί τον Πακιστανό σερβιτόρο σε ιδιωτικά σουαρέ της υψηλής κοινωνίας. Τέλος, ο Κακλίκ, η απόλυτη ασημαντότητα του οποίου «απελευθερώνει τη γυναίκα, την απαλλάσσει από τις φροντίδες, την καθιστά προσβάσιμη». Η ηλικία τους τούς επιτρέπει ν' αφήσουν πίσω τους τις ανερμάτιστες φιλοδοξίες της νεότητας και ν’ αντιμετωπίσουν με χιουμοριστική διάθεση τον κόσμο φέρνοντας στο προσκήνιο τις φιγούρες του Καντ και του Σοπενάουερ, αλλά κι εκείνες του Χρουστσώφ, του Καλίνιν, του Μολότωφ, του Μπρέζνιεφ και του Στάλιν.

alt
    Ο Milan Kundera

Όμως η ειρωνικότερη όλων είναι η περίπτωση του Ντ’ Αρντελό: αυτός ο ναρκισσευόμενος μεσήλικας, που κατευθύνεται προς τον καρκινολόγο του γεμάτος μαύρες σκέψεις: θα διασταυρωθεί με τον Ραμόν λίγη ώρα μετά την αρνητική διάγνωση, και θα επινοήσει έναν καρκίνο για ν’ απολαύσει σαδιστικά την αντίδραση που προκαλεί στους γύρω η υποτιθέμενη αρρώστια του. Τέλος, ο αφηγητής: η σλάβικη ψυχή και η επίκτητη γαλλική κουλτούρα αναμειγνύονται στο κείμενο του Τσέχου συγγραφέα για να παραγάγουν θεατρική εντύπωση, καθώς ο δημιουργός της Αβάσταχτης Ελαφρότητας πλέκει τον ύμνο στην απόλυτη ασημαντότητα, την αξία της φιλίας και την αναζήτηση της τιμής. Στη διάρκεια της γιορτής εστιάζει σε μια γυναίκα που απολαύει το πένθος της ως ευκαιρία για ένα νέο ξεκίνημα. Και σ’ ένα πούπουλο που αιωρείται στο ταβάνι, σχολιάζοντας το Un coup de dѐs του Mallarmé και τη μεταφυσικά άστεγη, έωλη, σαρτρική απουσία υπαρξιακής βαρύτητας από τον ανθρώπινο βίο. Πρόκειται για μια μελαγχολική φάρσα που αποστρέφεται «την υποκρισία τη σχετική με τα ανθρώπινα δικαιώματα», όπως ψιθυρίζει η νεκρή μητέρα του Αλαίν στο αυτί του γιου της. Είναι η Νέκυια του Κούντερα, το κείμενο όπου ο περιπλανώμενος –και πεπλανημένος– γιος θα ξανασυναντήσει τη μητέρα του για να μάθει (από τον ψίθυρο του φαντάσματός της) τις μεγάλες αλήθειες, για να συμφιλιωθεί με τον θάνατο. Ο Κούντερα αναγνωρίζει, για μιαν ακόμη φορά, τη σημασία του χιούμορ και της καλής διάθεσης που αυτό προϋποθέτει.

Τα πρόσωπα της Γιορτής της ασημαντότητας παραπέμπουν στον Αρλεκίνο, στον Πανταλόνε, στον Ντοτόρε, στον Πουλτσινέλα, αλλά και στον καυχησιάρη (milesgloriosus) της νέας λατινικής κωμωδίας: συζητούν –πάντα με ελαφρότητα– για τον έρωτα, τον αισθησιασμό, την τέχνη, την πολιτική, με φανφάρες, έπαρση και αυθάδεια, απολογητικά, ψευδεπίγραφα, με υπερβολές και ανακρίβειες, οπερετικοί και χωρίς ειδικό βάρος, συνθέτοντας το τελευταίο έργο της «γαλλικής» περιόδου του Κούντερα. Κομψή πρόζα, έντονοι χαρακτήρες, απουσία μηνύματος αλλά όχι νοήματος, ένα divertissement που δύσκολα κατατάσσεται σε συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).


altΗ γιορτή της ασημαντότητας
Μίλαν Κούντερα
Μτφρ. Γιάννης Η. Χάρης
Εστία 2014
Σελ. 144, τιμή € 14,00

alt

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ MILAN KUNDERA

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Neverhome, του Λερντ Χαντ - Μια ιστορία του Αμερικανικού Εμφυλίου

Neverhome, του Λερντ Χαντ - Μια ιστορία του Αμερικανικού Εμφυλίου

Για το μυθιστόρημα του Laird Hunt «Neverhome» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Φωτογραφία: Η Φράνσις Κλέιτον κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου. © Library of Congress.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Ποιος είπε...

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Για τη συλλογή διηγημάτων της María Fernanda Ampuero «Κοκορομαχία» (μτφρ. Ιφιγένεια Ντούμη, εκδ. Σκαρίφημα). Φωτογραφία: Rinaldo Wurglitsch, σε ανάρτηση του Borgen Project για το Human Trafficking στο Εκουαδόρ.

Του Διονύση Μαρίνου

Σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ