barnes360

Του Γιώργου Βέη

«Εξ όλων των παθών ο σαρκικός έρως είναι το τυραννικότατον. Διότι έχει παγίδα, εις την οποία μας κρατεί, το ίδιον σώμα μας». Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Οι έμποροι των εθνών

Η εισαγωγή του μυθιστορήματος ανήκει αναμφισβήτητα στις πλέον ευρηματικές του είδους: ο Γκράχαμ Χέντρικ, ένας πανεπιστημιακός δάσκαλος της εποχής μας, ο οποίος ξέρει να απολαμβάνει, ευκαιρίας δοθείσης, τη Νάξο, βλέπει την Ανν, τη νυν σύζυγό του, με την οποία είναι θανάσιμα ερωτευμένος, να διαπράττει το αμάρτημα της μοιχείας, ενώ δίπλα του κάθεται η Άλις, η ανήλικη κόρη του, από τον αμέσως προηγούμενο γάμο του με την Μπάρμπαρα.

Βέβαια αυτό συμβαίνει σε μια κινηματογραφική αίθουσα, όπου προβάλλεται μια ταινία αμφιβόλου ποιότητας. Η Ανν διεκπεραιώνει μόλις έναν ελάχιστο ρόλο, αποδεικνύοντας πανηγυρικά στην πράξη την ανυπαρξία ταλέντου. Υπό κανονικές συνθήκες, οι αντιδράσεις του θεατή συζύγου θα περιορίζονταν σε λίγα ανώδυνα ή έστω δηκτικά σχόλια, πάντως, κατά τα άλλα, εντελώς ακίνδυνα. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση, η ερωτική διέγερση, την οποία προκαλεί η Ανν στον Γκράχαμ εκφυλίζεται, και μάλιστα σε σύντομο χρονικό διάστημα, σε μιαν αδυσώπητη, δυσερμήνευτη και αυτοκαταστροφική ζήλια αναδρομικής ισχύος. Έτσι, το παρόν μετατρέπεται αυτομάτως σε εφιάλτη, ο οποίος ανάγεται αμέσως στο παρελθόν, το οποίο αναβιώνει ολοκληρωτικά. Δεν υπάρχει μέλλον, παρά μόνον η αναμόχλευση του φακέλου της συμπεριφοράς της Ανν, προτού καν γνωρίσει τον σύζυγό της. Η σύγχυση των χρόνων οδηγεί μαθηματικά στη διασάλευση φρενών και από εκεί σε μια αποτρόπαιη ανθρωποκτονία εκ προμελέτης, αλλά και στον σολοικισμό της αυτοχειρίας.

Έρωτας στο πεδίο της γλώσσας 

Μιαν αδυσώπητη, δυσερμήνευτη και αυτοκαταστροφική ζήλια αναδρομικής ισχύος

Οι ανατροπές διαδέχονται αριστοτεχνικά η μια την άλλη. Ο διακεκριμένος συγγραφέας ξέρει πότε πρέπει να αυξομειώσει τις κειμενικές εντάσεις. Η γλώσσα παρακολουθεί στενά όλες τις μεταπτώσεις των χαρακτήρων. Τα κρίσιμα λογοπαίγνια, τα οποία αποδίδει με σύνεση, ο πολύπειρος μεταφραστής, επεξηγούν, προλέγουν, κωδικοποιούν, αλλά και συνοψίζουν πλείστα ψυχικά φαινόμενα. Η γλώσσα από μεσάζων του έρωτα καθίσταται συστηματικά το πεδίο των ίδιων των ερώτων.

Γνωρίζουμε ασφαλώς ότι «δεν υπάρχει υπερβατικό σημείο από το οποίο μπορούμε να παρατηρούμε το παρελθόν, πάντα δομείται στο παρόν και τροποποιείται στην πορεία ανάλογα με την εξέλιξη των γεγονότων. Ούτε στρεφόμαστε στο παρελθόν για χάρη του παρελθόντος, το πράττουμε μάλλον για να μας βοηθήσει να εξηγήσουμε το παρόν». (Βλ. πρόχειρα Αλαίν Ντε Μποτόν, Μικρή φιλοσοφία του έρωτα, εκδόσεις Πατάκη). Οι αλυσιδωτές αντιδράσεις του Γκράχαμ μαρτυρούν βεβαίως ένα τυφλό πάθος για εκδίκηση. Το δε ενδεχόμενο της παράτασης των εξωσυζυγικών σχέσεων της γυναίκας του και στο παρόν, τον απορυθμίζει πλήρως. Η πραγματικότητα ισούται, κοντολογίς, με θάνατο. Πλην όμως κανείς δεν αντιλαμβάνεται ότι ο έως τώρα άκακος, νομοταγής πολίτης, πανεπιστημιακός δάσκαλος, κ. Γκράχαμ Χέντρικ, μπορεί να μετατραπεί σ΄έναν αιμόφυρτο Οθέλο.

Ένα στραβοπάτημα του νου

barnes-photoΠρος το τέλος της αφήγησης, ο Τζούλιαν Μπαρνς υπογραμμίζει ένα ακόμη βεβαρημένο βιωματικό φορτίο. Αφορά στα πρώτα κρίσιμα χρόνια της ζωής του διηγητικού ήρωα. Παραθέτω από τη σελίδα 235 τα εξής: «Στο τέλος σκέφτηκε την παιδική του ηλικία, πριν υπάρξουν η Ανν, ο Τζακ και η Μπάρμπαρα, τότε που είχε μόνο τους γονείς του να κατευνάσει∙ τα χρόνια πριν εμφανιστεί η προδοσία, τότε που τα μόνα που υπήρχαν ήταν η τυραννία και η δουλικότητα. Πάσχισε να κρατήσει ατόφια την ανάμνηση εκείνης της περίκλειστης εποχής και σταδιακά αποτραβήχτηκε μέσα της, σκεπάζοντας με τις βεβαιότητές της τον εαυτό του μέχρι τα αυτιά».

Πάσχισε να κρατήσει ατόφια την ανάμνηση εκείνης της περίκλειστης εποχής

Έχουμε συναντήσει στην ευρύτερη αφηγηματική ζώνη παρόμοια κρούσματα καταστρεπτικής έλξης του ενός φύλου για το άλλο. Η κατάληξη είναι γνωστή: ανθρωποθυσία. Εκτός κι αν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα, όπως, φέρ' ειπείν, το προτεινόμενο εδώ: «Ήταν όμως πολύ σπάνιο να εμβαθύνει ο ήρωάς μας τόσο πολύ στην κατάστασή του∙ συμφωνούσε απόλυτα με τον εαυτό του ως προς την αλήθεια του εξής αξιώματος: δεν πρέπει να τρέφεις έρωτα και να εξαρτάς όλη την ευτυχία σου από το καπρίτσιο μιας επιπόλαιης γυναίκας. Αλλά αυτό που αρνιόταν εντελώς να δει ήταν η πολύ φυσική συνέπεια αυτής της αλήθειας: αν δεν ήθελε να βρεθεί σ΄ αυτή την κατάσταση, την τόσο επικίνδυνη για τον άντρα που έχει καρδιά, έπρεπε να φύγει». (Βλ. Σταντάλ, Φεντέρ ή ο πλούσιος σύζυγος, εκδόσεις Πόλις). Ο Γκράχαμ διατηρεί μεν το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού, αλλά τυλίγεται στον ιστό της στρατηγικής του. Φρονεί ότι η διαφυγή είναι ατίμωση. Γι΄ αυτό και κόβει νήματα ζωής. Η παθολογία του μας αφορά: είναι ο συνήθης, φυσιολογικός ανθρώπινος χαρακτήρας, ο οποίος, από ένα στραβοπάτημα του νου, μπορεί να μεταμορφωθεί σε τραγικό ήρωα πρώτου μεγέθους.

Το Πριν εκείνη με γνωρίσει ανήκει στα μυθιστορήματα της πληθωριστικής εσωτερικής δράσης και της αντίστοιχης, κατά διαλεκτική φορά, εκρηκτικής αντίδρασης. Κι αυτό πάει να πει ότι διαβάζεται απνευστί.

barnes-veis-exofyllo
Πριν εκείνη με γνωρίσει
Τζούλιαν Μπαρνς
Μτφρ: Θωμάς Σκάσσης
Εκδόσεις Μεταίχμιο 2013
Σελ. 271, τιμή: € 14,40
politeia-link

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ JULIAN BARNES 

 

*Η κεντρική φωτογραφία είναι λεπτομέρεια από την αφίσα της ταινίας The Woman on the beach (1947) του Jean Renoir με πρωταγωνίστρια την Joan Bennet, που στην Ελλάδα παίχτηκε με τίτλο Στην άβυσσο του πάθους 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

Για το μυθιστόρημα της Μαρέντε ντε Μόορ (Marente de Moor) «Η Ολλανδή παρθένος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση του Γιάννη Ιωαννίδη. Το μυθιστόρημα έχει βραβευτεί στην Ολλανδία με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014.

Της Χριστίνας ...

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Σε συνέντευξή του στο Revistascena, ο Νορβηγός δραματουργός Jon Fosse μίλησε για την πολυετή πορεία του στον χώρο του θεάτρου. Τα πρώτα δύο μέρη της γνωστής επταλογίας του «Το άλλο όνομα» κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Σωτήρη Σουλιώτη.

Επιμέλεια: ...

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Σκέψεις του γνωστού συγγραφέα σχετικά με την ανυποληψία της νεοελληνικής πεζογραφίας στο ελληνικό κοινό. Στην κεντρική εικόνα, τμήμα από το έργο «Portrait of George Dyer in a Mirror» (1968), του Φράνσις Μπέικον.

Του Αλέξη Πανσέληνου

Έγινε πρόσφατα μεγά...

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, σκηνοθέτης Παναγιώτης Εξαρχέας απαντά σε 20 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ