book of job

Του Γιώργου Βέη

«Το βιβλίο είναι νομάδας, πηγαίνει και βρίσκει τους άλλους. Όταν τυπώνεις ένα όνομα δεν το αφήνεις να πεθάνει ολοκληρωτικά». (Από το βιβλίο, σελ. 384)

Διεισδυτική βιογραφία με άφθονους αυτοβιογραφικούς τόνους. Η δοκιμιακή δομή, η νεότροπη μυθιστορηματική πλέξη, η σπουδή μισοξεχασμένων, πλην όμως καθόλα κρισίμων μαρτυριών και οι σποραδικοί θεολογικοί υπομνηματισμοί συνυπάρχουν, χωρίς να αλληλοϋπονομεύονται.

Η ανέλιξη της επιχειρηματολογίας δεν υποτροπιάζει, ούτε εκφυλίζεται σε βαρετή έκθεση ιδεών. Η ψευδό-αποδομή έχει αποκλεισθεί εξ ορισμού από το κειμενικό παιχνίδι. Κοντολογίς, πρόκειται για γραφή υψηλών προδιαγραφών και αναλόγων αποστάξεων. Η μετάφρασή του στη γλώσσα μας ευτύχησε από πολλές απόψεις. Οι πολυσέλιδες, πυκνές σημειώσεις μαρτυρούν την επαγγελματική φροντίδα και την αφαλκίδευτη συνέπεια, την οποία επέδειξε από την αρχή έως το τέλος της όντως δύσκολης και εξαιρετικά απαιτητικής αποστολής του ο Σπύρος Γιανναράς. 

Η εισαγωγική δήλωση για το ενδεχόμενο μιας μεγάλης πλάνης, όπως αποτυπώνεται στην εικοστή πέμπτη κατά σειρά πρόταση μελέτης, είναι ενδεικτική για τα όσα πρόκειται να ακολουθήσουν. Η διηγητική εκφορά πηγάζει και δεσμεύεται από μια οριακή αμφιταλάντευση. Το συγγραφικό εγώ διίσταται: ή το συγκεκριμένο ίνδαλμά του είναι αποκύημα της δημιουργικής τρέλας κάποιων βαρύθυμων νομάδων, ή πρόκειται για μια εξ αντικειμένου παραγνωρισμένη φυσιογνωμία του ιστορικού και δη μεσογειακού μας παρελθόντος. Βεβαίως ενδομύχως ο πολύπειρος Πιερ Ασουλίν, αυτή η κινητή βιβλιοθήκη, γνωρίζει ότι, σύμφωνα με τον μονήρη φιλέλληνα στοχαστή της Δρέσδης και της Φραγκφούρτης, εννοώ τον Αρθούρο Σοπενχάουερ, «ό,τι αφηγείται η Ιστορία, δεν είναι, κατά βάθος, παρά το παρατεταμένο, βαρύ και συγκεχυμένο όνειρο της ανθρωπότητας». Γι' αυτό και η επιφύλαξη για την ιστορικότητα του προσώπου του Ιώβ εμφιλοχωρεί σε όλες σχεδόν τις σελίδες του βιβλίου, χωρίς όμως να υπονομεύει τον ασφαλώς δικαιολογημένο ως εκ των πραγμάτων συγγραφικό οίστρο, ο οποίος δεν έχει κανέναν απολύτως λόγο να αποκρύψει την εμμένειά του στην –όποια– αλήθεια του Ιώβ. Τον συναντάμε άλλωστε ανάγλυφο στη διφθέρα του προσώπου του Μπέκετ, αλλά και στο Μουσείο του Τζίμι Χέντριξ, στο Λονδίνο: δίπλα στις παρτιτούρες του μεγάλου δεξιοτέχνη της ηλεκτρικής κιθάρας αναπαύονται βιβλικά χωρία για το παράδοξο, εκλεκτό θύμα της θεϊκής βούλησης και της αναλγησίας του Πονηρού.

Η επιφύλαξη για την ιστορικότητα του προσώπου του Ιώβ εμφιλοχωρεί σε όλες σχεδόν τις σελίδες του βιβλίου.

Η ιστορικότητα του Ιώβ

Παραθέτω για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής τα εξής: «Δεν υπάρχει τίποτα που να επαληθεύει την ύπαρξη του Ιώβ, τίποτα που να την διαψεύδει. Το βασανιστήριο του βιογράφου, η χαρά του μυθιστοριογράφου, ένα τριαντάφυλλο χωρίς αγκάθια. Τι με κάνει να ψάχνω έτσι; Η αναζήτηση. Η έφεση προς την έρευνα όχι για την έρευνα, αλλά για το επίμονο κυνήγι μιας κρυμμένης αλήθειας. Όταν η περιέργειά μου πεθάνει, θα πεθάνω κι εγώ. Οπότε η αναζήτηση συνεχίζεται». Δεν παραλείπει ο οτρηρός Πιερ Ασουλίν να μνημονεύσει και την περίπτωση του πολύξερου Βολτέρου, ο οποίος έκρινε ότι ο Ιώβ μάλλον είχε αραβική παρά εβραϊκή καταγωγή. Πάντως, σε κανένα εδάφιο του βιβλίου, δεν τίθεται ζήτημα για την πιθανή ελληνικότητά του. Μας αρκούν φαίνεται οι Σίσυφοι, οι Ιξίωνες και οι Τάνταλοί μας, άλλα συμβολοποιημένα σκεύη υπομονής και έκτισης ποινών αγογγύστως ανά τους αιώνες. Η ανιχνευτική μεθοδολογία, την οποία υιοθετεί εμμέσως πλην σαφώς ο ιδιότυπος αυτός βιογράφος, συγκρατώ ότι παραπέμπει πολλές φορές στη θέρμη των ερευνών στα κατά τις περιστάσεις αρχεία, εκεί όπου καταφεύγουν το ένα μετά το άλλο τα εξειδικευμένα στελέχη της Εισαγγελίας ή της Αστυνομίας. Το μυστήριο περί τον Ιώβ επιζητεί για τη διαλεύκανσή του τις ανάλογες τεχνικές. Η πλοκή των Βίων του Ιώβ ανακαλεί αίφνης την πλοκή των μυθιστορημάτων του Ζορζ Σιμενόν, τον οποίο επίσης υποδειγματικά βιογράφησε ο Πιερ Ασουλίν.

job-kulhanek denikΤο φάντασμα του πρώην υπαρκτού ή αρκούντως επινοημένου βιογραφούμενου καθίσταται, στο μεταξύ, άλλη μια φορά το alter ego του συγγραφέα. Ο Ιώβ, όντας αναντίρρητα επικαιρικός ως μείζον πρότυπο απαντοχής και κουράγιου, διαθέσιμος ιδεατός προστάτης πολλών ανά τον πλανήτη απέλπιδων, είθισται να εμπνέει τους ανθρώπους του πνεύματος ομοιοπαθητικά. Συγγραφέας δεν σημαίνει άλλωστε ο διαρκώς τον εαυτόν τιμωρούμενος; Το κατά κανόνα βασανιστικό υποχείριο των δυνατών και μη δυνατών λέξεων; Κατά πάσα πιθανότητα, αυτή η καθ΄ υπερβολήν υπομονή, ο εμβληματικός μαζοχισμός, κατέστησε τον Ιώβ αιώνιο. Κατ΄ αρχήν ως Ιδέα της υπομονής. Ο Μαρκήσιος ντε Σαντ ίσως μάλιστα να είχε αναγνωρίσει τον δικό του Άγιο στην προσωπικότητα αυτού του πρωτοπόρου των βασάνων, στην ιερή τους εκδοχή.

Ο καθόλα έμπειρος αφηγητής Πιερ Ασουλίν θα φτάσει μάλιστα να προσδιορίσει τα ίδια πάθη κατ΄ αναλογίαν με εκείνα τα οποία ταλάνισαν τον συγγραφέα της Δίκης και του Πύργου. Η σύγκριση προσδίδει στην όλη ανάπτυξη το απαραίτητο δραματικό βάθος. Κατά λέξη τα εξής ενδεικτικά: «Στα γραπτά του Κάφκα επανέρχεται συχνά η αίσθηση πως μια τιμωρία βρίσκεται σε αναζήτηση του ιδρυτικού της παραπτώματος. Μια αίσθηση που με κυρίευσε σε τέτοιο βαθμό, ώστε πλέον αναρωτιέμαι αν όλη αυτή η ιστορία, το σχέδιο τούτης της βιογραφίας που κατέληξε σε μυθιστόρημα, δεν είναι παρά απόρροια ενός πόνου που βρίσκεται σε αναζήτηση της ιδρυτικής του πληγής».

«Είναι ένας άνθρωπος που έγινε κείμενο και αντιστρόφως.»

Οι εξομολογήσεις συναγωνίζονται η μια την άλλη σε ρηματική ένταση. Οι αποτιμήσεις συνιστούν το μέτρο της κειμενικής δικαιοσύνης. Ανάμεσα στις πολλές, ξεχωρίζω την ακόλουθη: «Αυτή η εμμονή των ανθρώπων μέσα στον χρόνο να μετατρέψουν τον Ιώβ σε ιστορικό πρόσωπο μας αποκαλύπτει εν παρόδω το ασύγκριτο κύρος της Ιστορίας και τη σημασία όλων όσα σχετίζονται με αυτή. Εάν ο Ιώβ δεν είναι τίποτε άλλο πέρα από ένα κείμενο, δεν μπορούμε να ταυτιστούμε μαζί του. Παύει να λειτουργεί ως παράδειγμα. Είναι ένας άνθρωπος που έγινε κείμενο και αντιστρόφως. Η αποδοχή ενός κειμένου δεν συνεπάγεται και την αποδοχή του νοήματός του. Ας μην το προσεγγίζουμε διαρκώς μεταφορικά, διότι κινδυνεύουμε να τον μετατρέψουμε σε ένα άδειο ρητορικό σχήμα. Για καιρό οι Εβραίοι διαβεβαίωναν ότι το Βιβλίο του Ιώβ είχε γραφτεί από έναν μοναδικό θιασώτη, μέχρι δηλαδή τον Μεσαίωνα, όταν ο Ιμπν Έζρα εξέφρασε τις πρώτες αμφιβολίες. Τι αλλάζει όμως κατά βάθος αν ο Ιώβ έζησε τον καιρό των Κριτών ή του Μωυσή; Αν ήταν σύγχρονος των εξερευνητών ή των Χαλδαίων; Αυτό δεν επηρεάζει σε τίποτα τη σημασία του μηνύματος. Αντιθέτως, το εγγράφει στην διάρκεια αυξάνοντας την οικουμενικότητά του». Βγαίνει κανείς κερδισμένος πολλαχώς από την ανάγνωση κι αυτού του έργου του Πιερ Ασουλίν. Αν μη τι άλλο ξεμαθαίνει συμβάσεις, παρωχημένες προκαταλήψεις και εμπάθειες των μονοθεϊσμών. Άξιες συγχαρητηρίων οι εκδόσεις «Πόλις», οι οποίες τον μεταγράφουν στη χώρα μας τόσο αποτελεσματικά.

* Τα εικαστικά έργα είναι του Oldrich Kulhánek.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ

iov-exofΟι βίοι του Ιώβ
Πιερ Ασουλίν
Μτφρ.: Σπύρος Γιανναράς
Εκδόσεις Πόλις, 2013
Σελ. 534, τιμή € 20,00

 politeia-link

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ PIERRE ASSOULINE

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα) συνομιλούμε με τον Χιλιανό συγγραφέα Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] για τον μαγικό ρεαλισμό και τη σπουδαιότητα της προφορικής αφήγησης.

Συνέντευξη στον Διονύσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ