mantel-henry-8-anne-boleyn

Της Μέμης Κατσώνη

«Παρουσιάστε τους». Ο τίτλος του τελευταίου βιβλίου της πολυβραβευμένης Χίλαρυ Μαντέλ και δεύτερου της τριλογίας που άρχισε με το Wolf Hall (βραβείο Booker 2009) είναι Bring Up The Bodies (βραβείο Booker 2012). Έτσι καλούσε η αγγλική δικαιοσύνη της εποχής τους υποδίκους να εμφανιστούν ενώπιον της: «παρουσιάστε τα σώματα» ― σαν να ήταν ήδη αποκεφαλισμένα.

Το βιβλίο αρχίζει με τον γραμματέα του Ερρίκου του Όγδοου, τον Κρόμγουελ, να εκπαιδεύει τα γεράκια του (εξ ου και ο ελληνικός τίτλος* και ο επιθετικός συμβολισμός του) στο Wolf Hall, κατοικία των Seymour, τη στιγμή που το ενδιαφέρον του Ερρίκου στρέφεται από την εκρηκτική νυν βασίλισσα Ann Boleyn στην άχρωμη μελλοντική σύζυγό του, Jane Seymour. Οι αλλαγές στην ισορροπία δυνάμεων στην Ευρώπη, η αδυναμία της Άννας να του χαρίσει ένα διάδοχο αλλά και η ευμετάβλητη και ενοχική ιδιοσυγκρασία του Ερρίκου οδηγούν σταδιακά στην απόφασή του να απομακρύνει τη δεύτερη σύζυγο με πιο δραστικό τρόπο από την ακύρωση γάμου που χρησιμοποίησε στην περίπτωση της πρώτης. Με την άοκνη βοήθεια του Κρόμγουελ θα δημιουργηθεί ένας θίασος από υπόπτους, μια υπερπαραγωγή που περιλαμβάνει ερωτικές σχέσεις της βασίλισσας με σχεδόν όλο της το περιβάλλον, και με τον αδελφό της ακόμα, κι όλα αυτά θα οδηγήσουν σε σωρεία εκτελέσεων ― στον αποκεφαλισμό πλείστων όσων εμπλεκομένων και μη σωμάτων.

Παρουσιάστε τους, λοιπόν, παρουσιάστε τα σώματα. Από τον τίτλο κιόλας η Μαντέλ μας δείχνει πώς σκοπεύει να χειριστεί την πολύ γνωστή ιστορία του πιο πληθωρικού Τυδώρ και της πιο πληθωρικής συζύγου του. Με αφορμή τον συνήθως αντιπαθή στην ιστορική μυθοπλασία Κρόμγουελ θα μας παρουσιάσει όλους τους χαρακτήρες, θα μας ξεναγήσει στα σώματα. Αυτή είναι άλλωστε η μυστική γοητεία του ιστορικού μυθιστορήματος: ο συγγραφέας αποκαλύπτει ή κατασκευάζει τα άδυτα του ήδη γνωστού. 

Σφαιρικοί χαρακτήρες

Συνήθως, τέτοια πονήματα αποτελούν τοιχογραφίες γεγονότων, ή μυθιστορηματικές βιογραφίες, συχνά αγιογραφίες ή δαιμονογραφίες. Η Μαντέλ επιλέγει κάτι διαφορετικό. Δεν επικεντρώνεται στο τι συνέβη (δεν παίρνει καν θέση σχετικά με την αμφισβητουμένη ενοχή της Άννας) αλλά στο ποιοι έδρασαν. Απεικονίζει σφαιρικά όλους τους χαρακτήρες, από τους πρωταγωνιστές ως κι αυτούς που τους αντιστοιχεί μόνο μια σελίδα. Ο δήμιος που μετακαλείται από τη Γαλλία είναι τόσο ανάγλυφος όσο κι ο βασιλιάς Ερρίκος, κι όχι με τη γνωστή μπρεχτική διάθεση. Η Μαντέλ δεν μας διδάσκει πως η Ιστορία γράφεται από τους ανώνυμους, δεν παίρνει θέση. Κρατάει τον αναγνώστη σε απόσταση, του επιβάλλει αμφισημία. Τουλάχιστον αυτή ήταν η δική μου ανάγνωση αλλά διαπιστώνω πως δεν είμαι η μόνη.

mantelΜια κριτική την θέλει να στέκεται έξω από τους χαρακτήρες της, άλλη μας λέει πως δείχνει εξαιρετική γνώση του εσωτερικού τους κόσμου, πως τολμά να καταδυθεί. Θα συμφωνούσα και με τις δύο οπτικές. Ο τρόπος της Μαντέλ είναι ιατρικός, κατά περίπτωση ακόμα και χειρουργικός. Η συγγραφέας παρευρίσκεται και παρεμβαίνει, μας παρουσιάσει μια αξονική τομογραφία κι όπου το θεωρεί απαραίτητο χειρίζεται εξαιρετικά και το νυστέρι. Κρατάει ίσες αποστάσεις, δεν δείχνει αντιπάθεια ή στοργή, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει πως δεν κάνει επιλογές. Οι χαρακτήρες της έχουν και υπόσταση και διαφορές από τα ιστορικά στερεότυπα. H επιλογή της σωματικότητας επιτρέπει στην Μαντέλ να ξαναγράψει την ιστορία από μέσα ― μέσα από τα σώματα των χαρακτήρων. Ο διαβητικός Ερρίκος είναι όχι μόνο σεξουαλικά ανεπαρκής αλλά και απροίκιστος, η Άννα ανορεξική και επιρρεπής στον σοδομισμό, ο Κρόμγουελ χαλκέντερο προϊόν πατρώας βίας. Το σωματικό μοτίβο κλιμακώνεται με την εκτέλεση της βασίλισσας ― το σώμα, ο καταλυτής του βιβλίου, βρίσκει την αποθέωσή του εδώ που η τοιχογραφία αιμορραγεί, η δύναμη της περιγραφής του τέλους της Άννας είναι αξεπέραστη.

Αυτό δεν σημαίνει πως τo βιβλίο είναι ένα αέναο εσωτερικογράφημα χωρίς πλοκή. Αντιθέτως, η Μαντέλ καταφέρνει να κρατήσει αδιάπτωτο το ενδιαφέρον για τη μοίρα των ηρώων, κι ας ξέρουμε την ακολουθία των γεγονότων ― η αφήγηση υπό γωνία γεννά αγωνία. Συνεπώς οι περισσότερες κριτικές ήταν ενθουσιώδεις, όμως λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της γραφής της Μαντέλ ορισμένοι κριτικοί της καταλόγισαν προσπάθεια εντυπωσιασμού και διέγνωσαν επιλογές ευπώλητου ενώ άλλοι την έψεξαν για αδιαφορία προς τον αναγνώστη: κατανοητές οι αντιρρήσεις. Η ιατρική ματιά στην κρεβατοκάμαρα της βασίλισσας μπορεί να φανεί ηδονοβλεπτική, η χειρουργική αποστασιοποίηση μπορεί να προβληματίσει αλλά και να απωθήσει.

Πάντως το Bring Up The Bodies παραμένει ένα από τα λίγα αναγνώσματα ιστορικής μυθοπλασίας που επιλέγουν να παρουσιάσουν τρισδιάστατα όλα τα μέλη του πολυπληθούς θιάσου αποδεικνύοντας πως ο κανόνας του E.M. Forster περί απαραίτητης εναλλαγής «σφαιρικών» με «επίπεδους» χαρακτήρες έχει και αξιόλογες εξαιρέσεις.

 


* Το κείμενο αφορά το βιβλίο στην πρωτότυπη μορφή του.

 

mantel-gerakia-exofylloΓεράκια
Hilary Mantel
Μετφρ: Εριφύλη Μαρωνίτη
Εκδόσεις Πάπυρος, 2013
Τιμή € 20,00, σελ. 514

politeia-link

 

 

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΧΙΛΑΡΥ ΜΑΝΤΕΛ 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μέλις Φρίντενταλ [Meelis Friedenthal] «Μέλισσες» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος, εκδ. Βακχικόν).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι άραγε το μέσα του ανθρώπου; Από πού κρατά και για πού τραβά η ψυχή του; Πού στέκουν τα εξω...

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

Για το μυθιστόρημα της Χάνια Γιαναγκιχάρα [Hanya Yanagihara] «Προς τον παράδεισο» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Την 48χρονη σήμερα Χάνια Γιαναγκιχάρα τη γνωρίσαμε από το δεύτερο βιβλίο της, το Λίγη ζωή, ένα ο...

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

Για το βραβευμένο –με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης– μυθιστόρημα του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς [J. K. Huysmans] «Ανάστροφα» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο Νίκος Μπακουνάκης, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Auguste Leroux (1871-1954) για το βιβλίο του Joris-Karl Huysmans, το 1920....

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

Φράνσις Κιρπς: «Δεν είμαι απαισιόδοξος για το μέλλον της λογοτεχνίας αλλά της ανθρωπότητας»

Φράνσις Κιρπς: «Δεν είμαι απαισιόδοξος για το μέλλον της λογοτεχνίας αλλά της ανθρωπότητας»

«Οι μεταλλάξεις» του Λουξεμβουργιανού συγγραφέα Φράνσις Κιρπς είναι επτά ιστορίες και ένα ποίημα, με αντίστοιχο πρότυπο και σημείο αναφοράς ένα κλασικό κείμενο – από την Κοκκινοσκουφίτσα μέχρι τη Βιρτζίνια Γουλφ. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Συνέντευξη στην Αγγελ...

Τα εξαιρετικά βιβλία τα γράφουν εξαιρετικοί άνθρωποι. Ή μήπως όχι;

Τα εξαιρετικά βιβλία τα γράφουν εξαιρετικοί άνθρωποι. Ή μήπως όχι;

«Τα εξαιρετικά βιβλία, αυτά που διαβάζουμε και θαυμάζουμε, γράφονται από εξαιρετικούς ανθρώπους, που ως πνευματικοί άνθρωποι, πεφωτισμένοι και ηθικοί, δια-φωτίζουν και τους αναγνώστες». Ή μήπως όχι;

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η περίπτωση του συγγ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Γουίλιαμ ΜακΊλβανι [William McIlvanney], το οποίο ολοκλήρωσε ο Ίαν Ράνκιν [Ian Rankin] «Το σκοτάδι παραμένει» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ