simenon

Του Νίκου Ξένιου

Όλοι αφήσαμε πίσω μας μια σχέση ή τουλάχιστον μια σχέση κάποτε μάς άφησε. Κι όλοι προχωρήσαμε τη ζωή μας «ρίχνοντας μαύρη πέτρα».

Όμως η ζωή είναι απρόβλεπτη, και οι άνθρωποι επίσης: ο ήρωας του Ζωρζ Σιμενόν, ο Monsieur Νorbert Monde, στην προσπάθειά του να δραπετεύσει από το παρόν, πέφτει κατά μέτωπο στο πανίσχυρο παρελθόν. Κι αυτό τεκταίνεται μέσα στο αφηγηματικό σύμπαν του Σιμενόν, που αναμειγνύει όλους τους πιθανούς ανθρώπινους τύπους, στο Παρίσι που ο ήρωας εγκαταλείπει, αλλά και στην επαρχία, τον τόπο προορισμού του.

Είπαν, για την Φυγή του κυρίου Μοντ (εκδ. Άγρα), πως διαπνέεται από ένα σκληρό ρεαλισμό, πως τον ρεαλισμό αυτόν τον χτίζει με mots matieres («υλικές λέξεις») στη θέση των mots d’ auteur («συγγραφικών λέξεων»), κι ότι αυτός ο γεμάτος φωτοσκιάσεις κόσμος είναι ένα «διαμάντι για τη γαλλική λογοτεχνία». Είπαν ότι τα πρόσωπα των βιβλίων του είναι «άχρωμα», «στερημένα από αισθαντικότητα», «πλαστά», πως δεν έχουν στιλ. Κανείς όμως δεν αμφισβήτησε την ανθρωπιά που διακρίνει τους ήρωές του. Η γλώσσα είναι ρευστή, ελάχιστα ποιητική, όμως έχει στοχαστική διάθεση πάνω στ’ ανθρώπινα. Ιδιαίτερα στη Φυγή του κυρίου Μοντ η ανθρωπιά κυριαρχεί, σε όλες της τις διαστάσεις: δεν αφορά μόνο την «καλή» κοινωνία, αλλά κατεξοχήν το κοινωνικό περιθώριο, προς το οποίο ο συγγραφέας στρέφει το βλέμμα. Ίσως -αυτό είναι μια αίσθηση- μέσα από την bourgeoise ματιά του κυρίου Μοντ, όμως πάντοτε συμπάσχοντας, πάντοτε τείνοντας χείρα βοηθείας.

Όπως κι αν το θέσει κανείς το ζήτημα, είναι το «μεγάλο κοινό» που αποφασίζει το αν ένα βιβλίο θα γίνει επιτυχία. Μπορεί το κριτήριο να είναι εμπορικό, όμως η Ιστορία πάντα δείχνει ποιοι συγγραφείς αντέχουν στον χρόνο. Ο ίδιος ο Αντρέ Ζιντ είχε αναγνωρίσει τη λογοτεχνική αξία του Σιμενόν, ανάμεσα σε άλλους διακεκριμένους ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών. Πολλοί απ’αυτούς υπήρξαν φανατικοί αναγνώστες του. Το ακατάβλητο σε δυνάμεις εργαστήρι παραγωγής βιβλίων του Ζωρζ Σιμενόν αντλεί τα θέματά του από μια μοναδική ικανότητα παρατήρησης της ζωής, αυτό είναι αναμφίβολο. Μιλάμε εδώ για τη «στόφα» του συγγραφέα.

Ο πρωταγωνιστής είναι ένας ευκατάστατος μεσήλικας μπίζνεσμαν, με ματαιωμένη ευαισθησία, που έχει κληρονομήσει από τον πατέρα του έναν πραγματικό εμπορικό «οίκο». Τη μέρα που κλείνει τα σαρανταοκτώ, ο κύριος Μοντ σηκώνει 300.000 φράγκα από την τράπεζα και γίνεται άφαντος. Ο Σιμενόν παρουσιάζει την κατάθεση της συζύγου στον ανακριτή, για να καταδείξει πως ο κύριος Μοντ δεν θα λείψει σε κανέναν, ούτε καν στην ψυχρή σύζυγό του.

Ο πρωταγωνιστής είναι ένας ευκατάστατος μεσήλικας μπίζνεσμαν, με ματαιωμένη ευαισθησία, που έχει κληρονομήσει από τον πατέρα του έναν πραγματικό εμπορικό «οίκο». Τη μέρα που κλείνει τα σαρανταοκτώ, ο κύριος Μοντ σηκώνει 300.000 φράγκα από την τράπεζα και γίνεται άφαντος. 

Ο Νορμπέρ Μοντ κάνει το μεγάλο βήμα «έξω από τη ζωή του», αλλάζει πρώτα πρώτα την εμφάνισή του, ξυρίζει το μουστάκι του, αγοράζει ένα φτηνό κοστούμι κι αρχίζει ν’ απολαμβάνει την αναντικατάστατη ελευθερία που του προσφέρει η κοινωνική του υποβάθμιση. Φτάνει στη Μασσαλία κι εγκαθίσταται σ’ ένα φτηνό ξενοδοχείο. Στο διπλανό δωμάτιο μια φτωχή γυναίκα, η Ζιλί, θέλει ν’ αυτοκτονήσει γιατί ο εραστής της την εγκατέλειψε, κι ο Νορμπέρ Μοντ παρεμβαίνει για ν’ αποτρέψει το κακό. Η προσφορά αυτή τον οδηγεί να την αγγίξει, να την ποθήσει. Σχετίζεται μαζί της, την βοηθά και σταδιακά ανακαλύπτει τον δοτικό του εαυτό. Όμως μια μέρα τού κλέβουν τα λεφτά που κουβαλούσε σε δέμα κι έτσι το ζευγάρι Νορμπέρ-Ζιλί μετακομίζει στη Νίκαια σε αναζήτηση εργασίας. Ο Νορμπέρ, με το ψευδώνυμο «Ντεζιρέ», προσλαμβάνεται στο μιούζικ χωλ «Monaco», όπου η Ζιλί θα κάνει κονσομασιόν. Στο σκηνικό της γαλλικής Ριβιέρα ο κύριος Μοντ συναναστρέφεται νταβατζήδες, μεθύστακες, κλέφτες και πόρνες. Αυτός ο ολότελα άγνωστος σ’ αυτόν κόσμος του φαίνεται, όλως περιέργως, εξωφρενικά οικείος.

Κι εδώ έρχεται το μοιραίο να διασταυρωθεί με τη ζωή του ήρωα. Τυχαία ο Νορμπέρ πέφτει στην πρώτη του γυναίκα, την Τερέζ, που τον είχε εγκαταλείψει, και που τώρα είναι μορφινομανής και απόλυτα εξαρτημένη από την «αυτοκράτειρα», μια γηραία πλούσια ημι-κοσμική φιγούρα. Με τον θάνατο της «αυτοκράτειρας» η Τερέζ βρίσκεται στον δρόμο και ο Νορμπέρ Μοντ την περιμαζεύει και την περιθάλπει. Με δικά του έξοδα την παίρνει μαζί του στο Παρίσι για να επισκεφθεί ένα γνωστό του γιατρό, της βρίσκει σπίτι και την περιποιείται. Εκείνη τρέφει την ψευδαίσθηση πως ο Νορμπέρ γυρίζει στο Παρίσι για χάρη της, αλλά η πραγματικότητα την διαψεύδει: ο Νορμπέρ, χωρίς ειδοποίηση, επιστρέφει στην επαρχιακή του ρουτίνα. Μέσα του όμως έχει αλλάξει. Τη θέση της ψυχικής ταραχής που τον έδιωξε από το παρόν του έχει τώρα πάρει μια «ψυχρή γαλήνη».

Να πώς μια έμμονη ιδέα χρόνων υλοποιείται ξαφνικά κι αφήνει πίσω της συντρίμμια μιας ολόκληρης ζωής. Το στερεότυπο του «μεγάλου βήματος» για την υλοποίηση του μεγάλου Ταξιδιού δραπέτευσης από τη ζωή που έχεις επιλέξει. Αυτό, βέβαια, στην περίπτωση που κάποιος έχει όντως επιλέξει μια ζωή. Όμως δεν έχουν όλοι οι ήρωες του βιβλίου αξιόλογες ζωές. Το αξιοπερίεργο είναι η θεώρηση των γυναικών από τον συγγραφέα. Η νυν σύζυγος είναι μια ψυχρή φιλοχρήματη και αδιάφορη μεγαλοαστή, η πρώην σύζυγος ένα χαμένο κορμί και η ενδιάμεση γνωριμία μια ερειπωμένη ύπαρξη. Για να μην αναφερθούμε στην καταβαραθρωμένη γριά «αυτοκράτειρα». Αντίθετα, ο άντρας πρωταγωνιστής φαίνεται αυτάρκης, ολοκληρωμένος, αποφασισμένος να προβεί στην τάδε ή τη δείνα ενέργεια. Εν τέλει, ένας φιλόσοφος της ζωής. Στο τέλος, ο ήρωας αγοράζει και πάλι ένα κομψό κοστούμι, γιατί η δραπέτευση από τη ζωή του δεν επιτυγχάνεται με την αλλαγή τόπου και προσώπων, γιατί η ζωή είναι δομημένη μέσα του, γιατί τελικά αποδέχεται τα συστατικά της.

Τον Μάιο του 2004 η νουβέλα του Σιμενόν γυρίστηκε σε τηλεταινία γαλλοβελγικής συμπαραγωγής, με πρωταγωνιστές τους Nozha Khouadra, Nathalie Nell, Sylvie Milhaud, Didier Cauchy και Frédéric Perrot. Η σκηνοθεσία ήταν του Claude Goretta.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

alt

Η φυγή του κυρίου Μοντ
George Simenon
Μτφρ: Αργυρώ Μακάρωφ
Άγρα, 2012
Σελ. 205, τιμή εκδότη: 12,50

politeia-link

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ GEORGE SIMENON

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

Για το ευσύνοπτο μυθιστόρημα του ουρουγουανού Χουάν Κάρλος Ονέτι [Juan Carlos Onetti] «Το πηγάδι» (μτφρ. Λευτέρης Μακεδόνας, εκδ. Μάγμα). Στην κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια από το εξώφυλλο της πορτογαλικής έκδοσης. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

...
«Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ (κριτική) – Μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών

«Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ (κριτική) – Μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών

Για το βιβλίο της Λάιλα Μαρτίνεθ [Layla Martinez] «Σαράκι» (μτφρ. Ασπασία Καμπύλη, εκδ. Carnivora). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «The abandoned». 

Γράφει η Μαριάννα Τσότρα 

Ένα σπίτι που χυμάει στους ενοίκους τ...

«Κορίτσι» της Καμίγ Λοράνς (κριτική) – Σε ποιον ανήκει το γυναικείο σώμα;

«Κορίτσι» της Καμίγ Λοράνς (κριτική) – Σε ποιον ανήκει το γυναικείο σώμα;

Για το μυθιστόρημα της Καμίγ Λοράνς [Camille Laurens] «Κορίτσι» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία της Λοράνς, από το εξώφυλλο της γαλλικής έκδοσης του βιβλίου.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Την Πέμπτη 23 Μαΐου, στις 8:30 μμ η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι εκδόσεις Μεταίχμιο, διοργανώνουν παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος της Σοφίας Νικολαΐδου με τίτλο «Δικά μας παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

  • Κώστας Β. Κατσουλάρη...
Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Δικά μας παιδιά» (εκδ. Μεταίχμιο) συναντήσαμε τη συγγραφέα Σοφία Νικολαΐδου στη Θεσσαλονίκη, στο περιθώριο της 20ής Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου και συζητήσαμε για τους κώδικες των νέων, τον ΛΕΞ και τα κλειστά δωμάτια.

Συνέντευξη στον Διονύση...

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Τι συμβαίνει πραγματικά στη χώρα μας και τι στο διεθνές περιβάλλον; Πώς θα είναι οι δημοκρατίες σε λίγες δεκατίες; Υπάρχει ένας νέος ακτιβισμός που μπορεί να αναχαιτίσει τον καπιταλισμό; Επιλέγουμε επτά βιβλία που θέτουν τα πολιτικά ζητήματα των καιρών μας επί τάπητος. Kεντρική εικόνα: © Unspalsh. 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ