Λογοκρίνοντας μια ιρανική ερωτική ιστορία

Το μυθιστόρημά του, που διαβάζεται σε πολλά επίπεδα, αλλά που ποτέ δεν πέφτει σε τέλμα και διατηρεί μια αμεσότητα και μια -καλώς εννοούμενη- ελαφρότητα, καθηλώνει τόσο με την ιδιαιτερότητά του όσο και με την πρόσκλησή του σ’ ένα αξιόλογο λογοτεχνικό γαϊτανάκι.

Από τις πρώτες κιόλας σελίδες, συνειδητοποίησα ότι -τελικά- το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτού του βιβλίου δεν είναι η ιστορία αγάπης αυτή καθ’ αυτή, αλλά ο τρόπος με τον οποίο επέλεξε να την εξιστορήσει. Κύριος στόχος του μυθιστορήματος είναι ο ήρωας-συγγραφέας, Σαχριάρ, να υποδείξει τα ποικίλα προβλήματα που προκύπτουν και αντιμετωπίζει με μεγάλο σθένος ένας ιρανός συγγραφέας για να ξεφύγει από το ευνουχιστικό βλέμμα της λογοκρισίας του Υπουργείου Πολιτισμού.

Με άλλα λόγια, μας περιγράφει μια εμπόλεμη πνευματική κατάσταση που παίρνει σάρκα και οστά στο χαρτί χάρη στις ευδιάκριτες, τυπογραφικές εναλλαγές που γίνονται στο κείμενο: με σκούρους χαρακτήρες ανακαλύπτουμε την ιστορία αγάπης μεταξύ της Σάρας και του Ντάρα· τα σημεία που υποπτεύεται ο Σαχριάρ ότι δεν θα περάσουν από τα αυστηρά κριτήρια της λογοκρισίας είναι διαγεγραμμένα, ενώ με νορμάλ χαρακτήρες, διαβάζουμε τις παρατηρήσεις και σκέψεις του, το πώς θα επιθυμούσε να διηγηθεί κάποια γεγονότα και αισθήματα, και τους διαλόγους του με τον λογοκριτή, Πορφύρη Πετρόβιτς (που δεν είναι παρά μια ξεκάθαρη αναφορά στον σατανικό ανακριτή της υπόθεσης Ρασκόλνικοβ στο Έγκλημα και Τιμωρία, ο οποίος και στην προκειμένη περίπτωση αντιπροσωπεύει τον νόμο και το κράτος).

Μέσα στις 525 σελίδες του μυθιστορήματός του, βασικό μέλημα του Mandanipour είναι να καταπιαστεί με τη λογοκρισία και να καταφέρει ν’ αποδείξει την τρέλα ενός συστήματος που θαρρείς και αγνοεί απολύτως τη δύναμη της φαντασίας του αναγνώστη. Δια στόματος του Σαχριάρ, ο συγγραφέας κάνει μια ενδιαφέρουσα και αρκετά ειρωνική κριτική της ιρανικής λογοκρισίας, ενώ παράλληλα αποτίνει φόρο τιμής στους Πέρσες ποιητές και στους συγγραφείς που πρέπει ν’ αποδείξουν τη λογοτεχνική τους δεξιοτεχνία ανατρέχοντας στους θησαυρούς της φαντασίας τους και στα κρυφά μονοπάτια του μυαλού τους ώστε να υπονοήσουν με μεγάλη μαεστρία τον ερωτισμό, χωρίς να ανατρέξουν σε απαγορευμένο ή διεγερτικό λεξιλόγιο παρά μόνο σε ποιητικές φόρμες που έχουν ως πηγή έμπνευσης τη φύση, τα φρούτα και τα λουλούδια.

Το Λογοκρίνοντας μια ιρανική ερωτική ιστορία, που από τη μία φλερτάρει με την πραγματικότητα και από την άλλη με τη φαντασία, είναι η απτή απόδειξη ότι τίποτα δεν μπορεί να βάλει φραγμούς στη δημιουργικότητα των συγγραφέων, τη φαντασία των αναγνωστών, τον πόθο των ερωτευμένων και τη δίψα για ελευθερία.

Αυτό το μυθιστόρημα, με έκανε να ονειρευτώ. Να σκεφτώ. Να γελάσω. Να ταξιδέψω και να μάθω έναν άλλον, διαφορετικό πολιτισμό. Να γνωρίσω μια χώρα που ζει στην καταπίεση, γεύεται τη Λογοτεχνία και την Τέχνη με παρωπίδες, βιώνει την καθημερινή βαναυσότητα σε όλα τις τα επίπεδα. Βιώνει εν ολίγοις τον παραλογισμό ενός απολυταρχικού καθεστώτος, ενός καθεστώτος που έρχεται σε ρήξη με τη Δύση και σε απόλυτη δυσαρμονία με την εποχή μας. Το Λογοκρίνοντας μια ιρανική ερωτική ιστορία διηγείται μια ιστορία που όχι μόνο με μάγεψε με τη ανατολίτικη ομορφιά της, αλλά που μου έδωσε τροφή για να θέλω ν’ ανακαλύψω και να προσπαθήσω να κατανοήσω ακόμα περισσότερο την ιρανική κουλτούρα.