alt

Ο (και μαραθωνοδρόμος) Χαρούκι Μουρακάμι εξηγεί τι εννοεί όταν λέει: Για ποιο πράγμα μιλάω όταν μιλάω για το τρέξιμο. 

Του Μάκη Πανώριου

Το περίφημο, ως προς την υπαρξιακή του διάσταση, γνωμικό «γνώθι σαυτόν» μας το κληροδότησαν οι αρχαίοι Έλληνες. Αποδίδεται στον Χείλωνα τον Λακεδαιμόνιο (Στοβαίος), πιο σωστά πιθανώς στον Σωκράτη (Ξενοφών). Γνώρισε τον εαυτό σου, διότι μόνο έτσι θα μπορέσεις να τον «εκπαιδεύσεις», αφ’ ενός να ακολουθήσει το δρόμο για τον οποίο τον έχει προορίσει η Φύση, εφ’ ετέρου να μετεξελιχθεί σε «καλό καγαθό» πολίτη της κοινότητας στην οποία ανήκει. Αυτόν τον άγνωστο, ακατανόητο, ανεξήγητο, αινιγματικό εαυτό πρέπει, λοιπόν, να «κατακτήσει» ο άνθρωπος, ώστε να μπορέσει να συνομιλήσει με τον εσωτερικό εαυτό του, και, κατ’ επέκταση, με τον συνάνθρωπο-συνοδοιπόρο του που θα συναντήσει στο παγκόσμιο τοπίο.

Ο συγγραφέας - δρομέας

Αποκρυπτογραφώντας και ερμηνεύοντας τον τίτλο του ανά χείρας βιβλίου του, αυτό ακριβώς κάνει ο Ιάπωνας Χαρούκι Μουρακάμι (Κιότο, 1949), από τους σπουδαιότερους σύγχρονους συγγραφείς. Υπό το πρόσχημα της απόφασής του να επιδοθεί στο «τρέξιμο», όχι για να κερδίσει έναν μαραθώνιο ή να έρθει πρώτος, εκτυλίσσει τις εσωτερικές διαδικασίες που ακολούθησε ώστε να λειτουργήσει ως δρομέας και, κατ’ επέκταση -που είναι, ίσως, και το σπουδαιότερο-, ως συγγραφέας. Και στις δύο περιπτώσεις, οι οποίες και συνδέονται οργανικά μεταξύ τους, ουσιώδης στόχος είναι η επίτευξη ενός σκοπού, στον οποίο ο άνθρωπος μπορεί να προσβλέψει, αν φυσικά διαπιστώσει ότι διαθέτει εκ φύσεως ως οργανισμός, με ό,τι τον συνιστά σε σώμα και νου, το κατάλληλο προς καλλιέργεια έδαφος, ώστε με τις κατάλληλες διεργασίες να αναδυθεί μέσα από τον άγνωστο, άμορφο εαυτό που του δόθηκε, ένα συνειδησιακό υψηλόφρων πλάσμα, και να μην παραμείνει ένα ενστικτωδώς μόνο συμπεριφερόμενο όν.

Το τρέξιμο ως άθλημα μύησης και ως άθλημα νόησης

Tο τρέξιμο και η λογοτεχνία, για τον Χαρούκι Μουρακάμι, δεν είναι μόνο αθλητισμός το ένα και φαντασία η άλλη. Κάτω από το εξωτερικό πέπλο τους, λειτουργούν ως «ασκήσεις ψυχής».

Υπό αυτή την έννοια, και το τρέξιμο και η λογοτεχνία, παύουν να είναι μόνο αθλητισμός το ένα και φαντασία η άλλη. Στη συγκεκριμένη περίπτωση και οι δύο αυτές δραστηριότητες, κάτω από το εξωτερικό πέπλο τους, λειτουργούν ως «ασκήσεις ψυχής». Αυτό συνεπάγεται ειδική τελετουργία που πρέπει να ακολουθείται επί καθημερινής βάσεως, ώστε, όχι μόνο να επιτευχθεί η υπαρξιακή επικοινωνία με το αντικείμενό σου, αλλά, πράγμα που είναι και το ουσιώδες, να συνομιλήσεις με αυτό. Και στις δύο περιπτώσεις, απ’ τη στιγμή που θα εμφανιστεί στον νοηματικό ορίζοντα του ανθρώπου, έχοντας αναδυθεί-αποκαλυφθεί από την μυστηριώδη απροσδιόριστη κρύπτη του, η εσωτερική σημασία τους, πρέπει ο εν λόγω «δέκτης» να θέσει εαυτόν σε συγκεκριμένο πρόγραμμα. Το όποιο αποτέλεσμα, και στις καλύτερες περιπτώσεις η αποκάλυψη εκείνου του εσωτερικού εαυτού που διαθέτει τις προϋποθέσεις δημιουργίας έργου, δεν οφείλεται στην επιφοίτηση κάποιου μυθικού αγίου πνεύματος, αλλά στον καθημερινό μόχθο.

Το τρέξιμο, ως άθλημα μύησης, επιβάλλει ειδική εκπαίδευση με συγκεκριμένους κανόνες που πρέπει να τηρούνται αυστηρά, για να μπορέσει το σώμα να εκγυμναστεί σωστά. Και η λογοτεχνία επίσης. Ως «άθλημα» νόησης, επιβάλλει συνεχή ενασχόληση με τον Λόγο, για να μπορέσει ο νους να διεισδύσει στο ανθρώπινο και κοσμικό μυστήριο - αν είναι τυχερός. Εξυπακούεται, βέβαια, ότι οι εν λόγω δραστηριότητες νοείται να εκτελούνται με όλη την «ψυχή και την διάνοια», όπως λέγεται, κι όχι γιατί απλώς «πρέπει», καθημερινό ρήμα που τη βαθύτατη σημασία και αυτού είναι λάθος να παραγνωρίζεται και, κυρίως, να παρερμηνεύεται. Ο δρομέας «πρέπει» να τρέχει καθημερινά, αν θέλει να διατηρεί τον σώμα του ακμαίο και υγιές. (Οι αρχαίοι Έλληνες διατύπωσαν έξοχα την ουσιαστική σημασία της σωματικής άθλησης γενικότερα: «Νους υγιής εν σώματι υγιεί».) Το ίδιο ακριβώς πρέπει να κάνει και ο συγγραφέας∙ να βρίσκεται συνεχώς σε επαφή με τον Λόγο, για να μπορέσει να τον χρησιμοποιήσει στη δημιουργία έργου. Δεν μπορείς άνευ ασκήσεως –και γνώσεως– να λάβεις μέρος σε Μαραθώνα, ούτε, φυσικά, να γράψεις το «Έγκλημα και Τιμωρία». Ο Χαρούκι Μουρακάμι το γνωρίζει πολύ καλά, γι’ αυτό και ασκείται καθημερινά, διότι γνωρίζει ότι για την επίτευξη ενός σκοπού, δεν χρειάζεται μόνο «ψυχικό σθένος», αλλά, πάνω απ’ όλα, υγεία, σωματική και πνευματική.

Τρέχοντας στο άγνωστο ανθρώπινο τοπίο

Τα αποτελέσματα αυτής της άσκησης, όπως τα καταθέτει με αφοπλιστική ειλικρίνεια στο βιβλίο του, είναι ιδιαιτέρως επιτυχημένα. Ο ίδιος έχει λάβει μέρος σε πολλούς μαραθώνιους με καλούς χρόνους και έχει γράψει σπουδαία μυθιστορήματα που τον έχουν κατατάξει ως έναν από του σπουδαιότερους σύγχρονους συγγραφείς παγκοσμίως. Η λογοτεχνία του, υψηλών προδιαγραφών, αποφεύγει να θέσει βαρύγδουπα, ρητορικά και πομπώδη ερωτήματα, ούτε καταφεύγει στην ευτέλεια του μελοδράματος, ενώ αποστρέφεται την, ούτως ή άλλως, ύποπτη στρατευμένη λογοτεχνία. Μέσω της γοητευτικής γραφής του συναντά τον άνθρωπο με το προσωπείο του ή άνευ αυτού, καταγράφει τον υπαρξιακό βηματισμό του, τις ακατανόητες κινήσεις του, πρακτικές και συμπεριφορές του. Αλλά για να πλησιάσει, προσεγγίσει και ανιχνεύσει αυτό το ακατανόητο αίνιγμα της ούτως ή άλλως γενικότερα αινιγματικής δημιουργίας, μαθήτεψε και σπούδασε ‘τρέχοντας’ στο άγνωστο ανθρώπινο τοπίο, μια διαδικασία μύησης του εαυτού στη γνώση. Αυτό ακριβώς υπονοεί ο τίτλος του βιβλίου του. Γι’ αυτή τη λειτουργία μιλάει όταν κυριολεκτεί μιλώντας για την ρεαλιστική σημασία του ‘τρεξίματος’. Αλλά η συμβολική διάστασή του εν λόγω αθλήματος θα αποκαλυφθεί μόνο αποκρυπτογραφώντας τις ρεαλιστικές πρακτικές που ακολούθησε προκειμένου να συνειδητοποιήσει ότι είναι συγγραφέας, δρομέας και, κυρίως, άνθρωπος. Ο αναγνώστης του, όχι μόνο θα το διαπιστώσει έχοντας απολαύσει την ανάγνωση του βιβλίου του, αλλά, πράγμα που είναι και το σπουδαιότερο, θα αναγνωρίσει στα πρόσωπα των φευγαλέων ηρώων του, το δικό του.

altΓια τι πράγμα μιλάω όταν μιλάω για το τρέξιμο
Χαρούκι Μουρακάμι
Μετφρ: Βασίλης Κιμούλης
Ωκεανίδα 2011
ΣΕΛ.251, τιμή: € 14,00 
politeia-link

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ HARUKI MURAKAMI 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

«Stella Maris» του Κόρμακ ΜακΚάρθι (κριτική)

«Stella Maris» του Κόρμακ ΜακΚάρθι (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Κόρμακ ΜακΚάρθι [Cormac McCarthy] «Stella Maris» (μτφρ. Γιώργος Κυριαζής, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Μου είναι αδύνατον να κρίνω όπως θα ήθελα αυτό το βιβλίο για συγκεκριμένους λόγους. Ο πλέον προφανής είναι ότι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων για τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων για τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων εξέδωσε ανακοίνωση για τη σύλληψη του μέλους της συγγραφέα Πέτρου Τατσόπουλου έξω από το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone μετά το τέλος εκδήλωσης με θέμα «Είναι παιδεία και θρησκεία έννοιες ασύμβατες;». Φωτογραφία: Areti Georgilis (facebook).

Επιμέλεια: ...

«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

Το ανατρεπτικό έργο του καταξιωμένου Ευριπίδη Λασκαρίδη  παρουσιάζεται για δεύτερη φορά στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023. Φωτογραφίες: Julian Mommert.

Επιμέλεια: Book Press

...

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Κιθαιρώνας» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ένας άντρας και μια γυναίκα κοιτάζουν τον διάσημο πίνακα του William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus. Νέο βλέμμα, σε ένα αρχέγονο θέμα. 

Γράφει ο Διονύση...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ