lawrence of arabia

Για το ιστορικό μυθιστόρημα του Ζιλμπέρ Σινουέ [Gilbert Sinoué] «Λόρενς της Αραβίας – Ο πρίγκιπας με τα δύο πρόσωπα» (μτφρ. Χριστίνα Μανιά, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα: Ο Τόμας Έντουαρντ Λόρενς (αριστερά). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Λόρενς της Αραβίας! Μια εμβληματική μορφή της ιστορίας που διέγραψε λαμπρή πορεία στις αρχές του εικοστού αιώνα. Όμως ποιος πραγματικά ήταν ο Λόρενς της Αραβίας; Ήταν ο ήρωας που σκιαγραφεί η επική ταινία (1962) του Ντέιβιντ Λιν; Ήταν εκείνος που περιγράφουν οι πολυάριθμοι βιογράφοι του; Οι βιογράφοι βέβαια, έχουν την τάση να εξιδανικεύουν τα πρόσωπα στα οποία αναφέρονται, επηρεασμένοι από το αποτύπωμα που αυτά τα πρόσωπα άφησαν στην Ιστορία. Έτσι, εξάρουν συνήθως το θάρρος, τη δύναμη, την εξυπνάδα, τον τρόπο με τον οποίο επηρέασαν τον ρου των γεγονότων, και αναφέρονται ελάχιστα ή καθόλου στην τρωτή, σκοτεινή, ανθρώπινη πλευρά τους, που είναι αδύνατο να μην περιλαμβάνει και κάποια άλλα χαρακτηριστικά, όχι πάντα ηρωικά και μεγαλειώδη. 

Ο Ζιλμπέρ Σινουέ, μετρ του ιστορικού μυθιστορήματος, αναλαμβάνει να διερευνήσει και να φωτίσει όχι μόνο τις γνωστές, θαυμαστές πλευρές του Λόρενς, αλλά κι άλλες, οι οποίες είναι ελάχιστα ή καθόλου γνωστές. Το μυθιστόρημα Λόρενς της Αραβίας – Ο πρίγκιπας με τα δύο πρόσωπα (μτφρ. Χριστίνα Μανιά, εκδ. Ψυχογιός) ξεκινά την ώρα που ο Πολ Σαβαρί, ιστορικός και μυθιστοριογράφος, εν έτει 1962, βγαίνει από έναν παρισινό κινηματογράφο, όπου παρακολούθησε μαζί με τη σύζυγό του τη θρυλική ταινία του Ντέιβιντ Λιν. Και οι δύο δεν κρύβουν τον ενθουσιασμό τους, πράγμα που εξοργίζει έναν άλλο θεατή, τον Άλαν Κάρλσγουελ, ο οποίος ισχυρίζεται ότι γνώρισε κάποτε τον Λόρενς και ότι η ταινία απέχει πολύ από την πραγματική ιστορία του συγκεκριμένου ανθρώπου.

Ποιος ήταν ο Τόμας Έντουαρντ Λόρενς

Μετά από τη συνάντηση αυτή και από άλλες που ακολούθησαν, ο Σαβαρί παθιάζεται με τον Λόρενς της Αραβίας και αρχίζει να συλλέγει πληροφορίες γι’ αυτόν, από όλες τις διαθέσιμες πηγές: έγγραφα, βιογραφίες, μαρτυρίες ανθρώπων που τον γνώρισαν και είναι ακόμα εν ζωή. Παραθέτει επιστολές, συζητήσεις, αποσπάσματα από την αναφορά ενός διοικητή, φράσεις που έγραψε ο Λόρενς στο βιβλίο του.

Συνοψίζοντας τις πληροφορίες που μας παρέχει το μυθιστόρημα, ο Τόμας Έντουαρντ Λόρενς γεννιέται το 1888, σπουδάζει αρχαιολογία και σε πολύ νεαρή ηλικία παίρνει μέρος σε κάποιες βρετανικές αρχαιολογικές ανασκαφές στη Μέση Ανατολή. Όταν ξεσπά ο α΄ παγκόσμιος πόλεμος, κατατάσσεται στον στρατό, ως αξιωματικός των μυστικών υπηρεσιών στο Κάιρο. Στόχος είναι η χαρτογράφηση της ευρύτερης περιοχής και, παράλληλα αλλά μυστικά, η κάλυψη μιας στρατιωτικής αποστολής. Ο Λόρενς στα εικοσιπέντε του γίνεται πράκτορας των Βρετανών.

Gilbert Sinoué

Ο Ζιλμπέρ Σινουέ γεννήθηκε το 1947 στην Αίγυπτο από πατέρα Αιγύπτιο και μητέρα Γαλλίδα, ενώ η γιαγιά του ήταν Ελληνίδα. Πολύ σύντομα έδειξε το σπάνιο συγγραφικό του ταλέντο. Τα έργα του έχουν αποσπάσει σημαντικά βραβεία, όπως το Jeand’heurs (Βραβείο Ιστορικού Μυθιστορήματος), το Prix des Romancieres, το Grand Prix de Litterature Policiere και το γαλλικό Βραβείο των Βιβλιοπωλών. Για το έργο του Ζιλμπέρ Σινουέ εκφράστηκε με τα πλέον εγκωμιαστικά λόγια ο Πιερ Γκριμάλ, επιφανής ιστορικός μελετητής. Τον χαρακτήρισε τον σπουδαιότερο και αρτιότερο σύγχρονο συγγραφέα ιστορικού μυθιστορήματος, ο οποίος βασίζεται πάντοτε σε αρχειακό υλικό και επισταμένη έρευνα.

Εκείνη την εποχή η Αραβία τελεί υπό Οθωμανική κατοχή. Όταν η Τουρκία αρχίζει να συντάσσεται με τη Γερμανία, η Βρετανία ενθαρρύνει την εξέγερση των Αράβων κατά των Οθωμανών, με την υπόσχεση να τους δοθούν εδάφη για την ίδρυση ανεξάρτητου κράτους. Ο Λόρενς είναι ο σύνδεσμος μεταξύ Βρετανίας και Αραβίας. Αποστολή του είναι να διακρίνει ποιος έχει τα προσόντα να γίνει αρχηγός του αραβικού λαού. Η επαφή του με το τοπίο και τους ανθρώπους της περιοχής είναι καθοριστική. Γίνεται ένας από αυτούς και κερδίζει την εμπιστοσύνη τους. Συνεργάζεται στενά με τον πρίγκιπα Φαϊζάλ.

Ο Λόρενς προσπάθησε και κατάφερε να ενώσει τον άτακτο στρατό των αραβικών φυλών, παρά την έλλειψη αλληλεγγύης μεταξύ των φυλών και την άγνοια πειθαρχίας.

Προσπαθεί και καταφέρνει να ενώσει τον άτακτο στρατό των αραβικών φυλών, παρά την έλλειψη αλληλεγγύης μεταξύ των φυλών και την άγνοια πειθαρχίας. Οι διοικητικές ικανότητες του Λόρενς, η ευφυία και η διορατικότητά του, η στρατηγική παρενόχλησης που χρησιμοποιεί και οι καταστροφές του σιδηροδρομικού δικτύου που εμποδίζουν τον ανεφοδιασμό των Οθωμανών, οδηγούν τους Άραβες στη νίκη και εκείνος γίνεται από τότε και για πάντα, ο Λόρενς της Αραβίας.

Τα πράγματα όμως δεν εξελίσσονται τόσο καλά για κείνον. Οι προσδοκίες των Αράβων διαψεύδονται, αφού η Βρετανία και η Γαλλία, με τη συμφωνία Σάικς-Πικό, μοιράζονται τα εδάφη από τα οποία αποχωρεί η Τουρκία. Κάποιοι μάλιστα ισχυρίζονται ότι εκείνος το γνώριζε, γι’ αυτό και τον θεωρούν διπρόσωπο. Ο Λόρενς επιστρέφει στη Βρετανία απογοητευμένος, απομονώνεται και γράφει το Οι επτά στύλοι της σοφίας, όπου εξιστορεί πολλά από αυτά που έζησε στη Μέση Ανατολή. Πεθαίνει το 1935, μετά από τροχαίο στο οποίο ενεπλάκη με τη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε.

Μια πολύπλοκη προσωπικότητα

Τι είναι αυτό που ώθησε τον Λόρενς να εγκαταλείψει την πατρίδα του, να ταξιδέψει χιλιόμετρα μακριά και να αναλάβει τον συγκεκριμένο ρόλο διακινδυνεύοντας καθημερινά τη ζωή του; Ίσως το ότι ανακάλυψε πως ήταν νόθος και πως οι γονείς του δεν παντρεύτηκαν ποτέ, γεγονός που στην εποχή εκείνη τον καθιστούσε παρία. Ίσως η συμπεριφορά της θρησκόληπτης, αυταρχικής και καταπιεστικής μητέρας του, για την οποία έγραψε «το γεγονός ότι τη γνώρισα θα με προφυλάξει για πάντα από το να κάνω την οποιαδήποτε γυναίκα μητέρα». Ίσως πάλι η αναζήτηση συναρπαστικών εμπειριών να ήταν στοιχείο του χαρακτήρα του. Ίσως η περιπετειώδης ζωή του να ήταν πρώτα απ’ όλα η αναζήτηση του εαυτού του, αφού «επιθυμούσε διακαώς να γίνει κάποιος άλλος από το άτομο δευτερεύουσας σημασίας που ήταν μέχρι τότε».

Λόγω της κακοποίησης που είχε υποστεί ως παιδί- τον χτυπούσαν με βούρδουλα- απέφευγε κάθε σωματική επαφή και περιφρονούσε το σώμα του, με αποτέλεσμα να είναι καταδικασμένος σε μια ιδιότυπη μοναξιά.

pshychogios sinoue lawrence of ArabiaΕνδιαφέρον είναι επίσης το ότι λόγω της κακοποίησης που είχε υποστεί ως παιδί- τον χτυπούσαν με βούρδουλα- απέφευγε κάθε σωματική επαφή και περιφρονούσε το σώμα του, με αποτέλεσμα να είναι καταδικασμένος σε μια ιδιότυπη μοναξιά. Αναφέρεται –χωρίς να είναι επιβεβαιωμένο- ότι το διάστημα που είχε φυλακιστεί, βιάστηκε από έναν Τούρκο διοικητή. Κάποιοι ισχυρίζονται ότι ήταν ομοφυλόφιλος, αλλά αρνιόταν να το δεχτεί.

Απλός κι ειλικρινής ή νευρωτικός κι εγωκεντρικός; Απείθαρχος και ριψοκίνδυνος ή μαζοχιστής και παρανοϊκός; Ευφυής και εμβληματικός ή μυθομανής κι ομοφυλόφιλος; Αινιγματικός και μυστηριώδης ή υποκριτής; Διορατικός ή καιροσκόπος; Ίσως όλα αυτά μαζί και κάτι παραπάνω: ένας άνθρωπος στοιχειωμένος από την ιδέα να ελευθερώσει κάποιο λαό, τον λαό που τον πίστεψε, ένας άνθρωπος που υπερέβη εαυτόν και, παρά τις σκοτεινές πλευρές του, το όνομά του έμεινε στην Ιστορία, και είναι, γι’ αυτό, άξιος σεβασμού.

Οι λάτρεις της Ιστορίας θα ενθουσιαστούν με την ανάγνωση του βιβλίου, στο οποίο κάνουν την εμφάνισή τους ιστορικά πρόσωπα, όπως ο Τσόρτσιλ, ο Βάισμαν, ο μελλοντικός πρόεδρος του κράτους του Ισραήλ και άλλοι, πόλεις και λιμάνια της Ανατολής, το τοπίο της ερήμου και ο τρόπος ζωής των ντόπιων φυλών. Έχουμε μια συνοπτική καταγραφή των γεγονότων που έλαβαν χώρα στη Μέση Ανατολή, μια καταγραφή όμως που συνδυάζει το ιστορικό στοιχείο με τη ζωντανή και ενδιαφέρουσα αφήγηση. Ένα βιβλίο διαφωτιστικό και συναρπαστικό, που είναι με έναν τρόπο επίκαιρο, μετά τα πρόσφατα συγκλονιστικά γεγονότα στην περιοχή.


* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.




Απόσπασμα από το βιβλίο

«Τι μπορεί να σκεφτεί κανείς, σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, για τον Τόμας Έντουαρντ Λόρενς; Η απάντηση είναι απλή: Ήταν ένα αξιολύπητο τέκνο του 20ού αιώνα, διότι ήταν εμποτισμένος με τη φιλοδοξία να είναι κάποιος άλλος και να είναι αλλού, κάτι που στοίχειωσε τη νεολαία αυτού του αιώνα. Εφηύρε τον εαυτό του και αφέθηκε να τον εφεύρουν, έφυγε από τη χώρα του, μέχρι που η ανατολίτικη οφθαλμαπάτη διαλύθηκε και επικράτησε η πραγματικότητα: Δεν ήταν Άραβας, και δεν μπορούσε να συνεχίσει να δεσμεύεται σε πράγματα που η βρετανική πολιτική δεν είχε σκοπό να τα τηρήσει.»

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...
«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

Για την ποιητική συλλογή του Σωκράτη Καμπουρόπουλου «Μετείκασμα» (εκδ. Θράκα). Κεντρική εικόνα: Αυτοπροσωπογραφία του ζωγράφου Τζόρτζιο Μοράντι.

Γράφει ο Μιχάλης Μακρόπουλος 

Ένα πρόσωπο σ’ ένα χώρο, ένα στιγμιότυ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ