«Στο σπίτι των ονείρων» της Κάρμεν Μαρία Ματσάδο (κριτική) – Λοατκι και βία

Για το βιβλίο της Κάρμεν Μαρία Ματσάδο «Στο σπίτι των ονείρων»  (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Αντίποδες). Κεντρική εικόνα, πλάνο από την ταινία Ταρ, του Τοντ Φιλντ, όπου μεταξύ άλλων παρουσιάζεται μια κακοποιητική σχέση ανάμεσα σε δύο γυναίκες.

Γράφει η Ελένη Αβδούλου

Για την πλειοψηφία των ανθρώπων η γυναίκα (ετεροφυλόφιλη, κουήρ, μητέρα) ταυτίζεται πάντα με το ρόλο του θύματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της βαθιά ριζωμένης και πατριαρχικής αντίληψης αποτελεί η σύγχρονη Μήδεια της Πάτρας που απασχόλησε την ελληνική κοινωνία την περασμένη χρονιά. Πώς είναι δυνατόν μια μητέρα να στρέφεται ενάντια στα ίδια της τα παιδιά; Οι ρόλοι του θύτη και της μητέρας μοιάζει αδιανόητο να συνυπάρχουν στο ίδιο πρόσωπο.

Μια διαφορετική περίπτωση βίας

Στο σπίτι των ονείρων έχουμε να κάνουμε με μια διαφορετική περίπτωση: μια κουήρ γυναίκα ασκεί ψυχολογική και σωματική βία ενάντια στη σύντροφό της. Ωστόσο, το ερώτημα που φυσικά τίθεται και σε αυτήν την περίπτωση έχει να κάνει με τη δυνατότητα μιας γυναίκας να ασκεί βία. Η συγγραφέας ξετυλίγει στο βιβλίο της την ιστορία της σχέσης της με μια γυναίκα. Η σχέση αυτή ξεκίνησε καλά, αλλά τελείωσε με τον χειρότερο δυνατό τρόπο.

Οι λοατκι σχέσεις, όπως όλες εξάλλου οι ανθρώπινες σχέσεις, δεν καταλήγουν πάντα σε happy end.

Η ίδια η διαδικασία της γραφής αποτελεί ένα θεραπευτικό μέσο για την συγγραφέα, η οποία ανακαλεί σε β´ενικό πρόσωπο όσα συνέβησαν στη σχέση της και παράλληλα η εξιστόρηση αυτών των συμβάντων εξυπηρετεί μια ακόμα σκοπιμότητα: την καταγραφή μιας κουήρ ιστορίας που διαφορετικά θα ήταν καταδικασμένη στην αφάνεια. Ως εκ τούτου η απόφαση της Ματσάδο να μας παρουσιάσει την ιστορία της αποτελεί εμφανώς μια σημαντική πολιτική πράξη. Αυτή η ιστορία παρέχει τη δυνατότητα τόσο στα ετεροφυλόφιλα άτομα όσο και στα λοατκι άτομα να κατανοήσουν ότι τα τελευταία δεν έχουν πάντα τον ρόλο του καλού: μπορούν και ασκούν βία. Οι λοατκι σχέσεις, όπως όλες εξάλλου οι ανθρώπινες σχέσεις, δεν καταλήγουν πάντα σε happy end.

Το σπίτι ως χώρος βασανισμού

Το σπίτι, ένας χώρος που παραδοσιακά συνδέεται με την προστασία και την ασφάλεια, μπορεί δυστυχώς να λειτουργήσει ασφυκτικά για ένα άτομο, μπορεί να γίνει ο χώρος βασανισμού του. Όπως αποκαλύπτουν οι τίτλοι των κεφαλαίων, το σπίτι προκαλεί μια πληθώρα σκέψεων στην συγγραφέα και για αυτό παρομοιάζεται με διάφορους χώρους και καταστάσεις. Αξιοσημείωτο να πούμε εδώ ότι oι υποσημειώσεις του κειμένου βρίθουν αναφορών σε μοτίβα παραμυθιών (βλ. Thompson, Motif-Index of Folk-Literature), μέσω των οποίων οι αναγνώστες μπορούν να καταλάβουν καλύτερα τα όσα συμβαίνουν στην συγγραφέα. Επιπλέον, η συγγραφέας μέσω των αναφορών αυτών μοιάζει να υποδεικνύει ότι πολλά από αυτά τα γεγονότα έχουν βαθιές ρίζες στην ανθρώπινη συμπεριφορά.

Στο σπίτι των ονείρωνΓιατί μια κουήρ γυναίκα παραμένει σε μια κακοποιητική σχέση; Για τους ίδιους προφανώς λόγους που και μια ετεροφυλόφιλη γυναίκα δυσκολεύεται να διακόψει την σχέση της με τον κακοποιητή της. Ωστόσο, υπάρχει ένας ακόμη λόγος που μπορεί να δυσκολέψει μια κουήρ γυναίκα από το να αποχωρήσει από μια κακοποιητική σχέση: οι κουήρ γυναίκες δυσκολεύονται να αποδεχτούν ότι έχουν πέσει θύματα βίας από ομόφυλές τους και μάλιστα πολλές σκέφτονται ότι η συνειδητοποίηση της θυματοποίησής τους και η καταγγελία της βίας που δέχονται θα επιβεβαιώσουν τα στερεότυπα που τρέφει η ετεροφυλοφιλική μας κοινωνία για τις λεσβίες ως προβληματικές και διαταραγμένες γυναίκες. Πόσο τραυματικό γεγονός αποτελεί για μια κουήρ γυναίκα η βία που της ασκείται από μια ομόφυλή της; Οφείλουμε να απορομαντικοποιήσουμε τις λοατκι σχέσεις: δεν είναι ούτε καλύτερες ούτε χειρότερες από τις ετεροφυλόφιλες σχέσεις. Πόσες φορές ακούμε στρέιτ γυναίκες να παραπονιούνται για τους άνδρες και να εύχονται να γίνουν λεσβίες ακριβώς γιατί πιστεύουν ότι η σχέση με μια γυναίκα θα ήταν σαφώς ευκολότερη και σε καμία περίπτωση κακοποιητική; Όπως, όμως, αποδεικνύει η Ματσάδο όλες οι σχέσεις ανεξαρτήτως φύλου μπορούν να αποβούν τοξικές.

Υπάρχει happy ending για την συγγραφέα; Απ’ ό,τι φαίνεται, ναι. Ζει πλέον ευτυχισμένη με την πρώην της πρώην της. Δεν έχει ξεχάσει το παρελθόν της, αλλά έχει συμφιλιωθεί μαζί του.


* Η ΕΛΕΝΗ ΑΒΔΟΥΛΟΥ είναι Δρ. κλασικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Κολωνίας.

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

Για το μυθιστόρημα του Μ. Αγκέεφ [Μ. Αgueev] «Μια ιστορία με κοκαΐνη» (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές). Kεντρική εικόνα: πίνακας του Ηans Βaluschek (1870-1935).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κάποιους συγγραφείς τους καλύπτει ο...

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

Για το μυθιστόρημα του Τούρβαλντ Στεν [Thorvald Steen] «Η λευκή καλύβα» (μτφρ. Βίκυ Πορφυρίδου, εκδ. Βακχικόν). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Tusk». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Ζούμε μονάχα λίγο. Ξέρουμε μόνο κάτ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ