somotha-hordes250

Του Γιώργου Βέη

Γνωρίζουμε ότι o Ντεκάρτ ανακάλυψε το "Σύστημα Συντεταγμένων", παρατηρώντας μια μύγα να περπατάει σ' ένα ταβάνι με πλακάκια. Η μικρή ομάδα των επιλέκτων επιστημόνων, οι οποίοι κυκλοφορούν στις πυρακτωμένες σελίδες του μυθιστορήματος του Χοσέ Κάρλος Σομόθα, ανακαλύπτουν έντρομοι το Χάος, μελετώντας συστηματικά ορισμένα κρίσιμα πορίσματα της νεωτερικής Φυσικής.

Στη συνέχεια ισχυρών παροτρύνσεων και ανάλογων επιχορηγήσεων από μια διεθνή εταιρεία, συνωμοτικών μάλλον βλέψεων, οι ήρωες του βιβλίου οδηγούνται στη λήψη της πιο ριψοκίνδυνης απόφασης, να δουν δηλαδή στην οθόνη του υπολογιστή τους, απομονωμένοι σε ένα νησί του Ινδικού Ωκεανού, ονόματι Νέα Νέλσον, ό, τι συνιστά την προϊστορία και την Ιστορία. Κατ’ αρχήν επιλέγεται η περίοδος της επικυριαρχίας των δεινοσαύρων και ακολουθεί το διάστημα, το οποίο ορίζουν οι τελευταίες ημέρες του ιστορικού χαρακτήρα του Ιησού Χριστού. Ένα από τα νεότερα μέλη των μοιραίων σκαπανέων θα διαπράξει λόγω ακριβώς της άμετρης φιλοδοξίας, αλλά και της ακηδίας που τον διακρίνει, τον ολέθριο σολοικισμό, την εμπλοκή του δηλαδή στο συγκρουσιακό πεδίο των βίαιων τριβών του παρελθόντος με το τρέχοντα χωρόχρονο. Το τι επακολουθεί οφείλεται στη γνωστή μυθοπλαστική ικανότητα του συγγραφέα, ο οποίος μας έχει συνηθίσει σε καλώς συγκερασμένα σχήματα συνύπαρξης του Παραλόγου με το «απολύτως» Εφικτό, με τη συνδρομή πάντα των τελευταίων επιτευγμάτων των λεγομένων θετικών επιστημών, αλλά και της φιλοσοφίας εν γένει.

Η αρχή του Ντέιβιντ Χιουμ, η οποία τονίζει ότι «η εμπειρία είναι η αρχή που με πληροφορεί για τις διάφορες συζεύξεις των αντικειμένων στο παρελθόν. Το έθος είναι η αρχή που με κάνει να περιμένω το ίδιο και στο μέλλον. Και οι δύο μαζί λειτουργούν συνωμοτικά με τη φαντασία» αξιοποιείται καταχρηστικά: η υπέρβαση των μέτρων της αντοχής του ανθρώπου, καθώς ανοίγεται στο αχανές Αντικείμενο-Γεγονός, θα ποινικοποιηθεί από τον Ήλιο και θα τιμωρηθεί δεόντως από τις Ερινύες. (Ιδέτε Πραγματεία για την ανθρώπινη νόηση, 1.4.7.3, εκδόσεις «Πατάκη», 2005). Με άλλα λόγια, η σαφώς παραβατική και γι’ αυτό ολέθρια διάρρηξη των όσων καλώς ή κακώς παρήλθαν ισοδυναμεί, από πλευράς δεινών, με την προοπτική της θεοποίησης του ανθρώπου, όπως την προπαγανδίζει ο ανεκδιήγητος βιβλικός Όφις.

somothaΣτο βαθμό μάλιστα που ο χρόνος είναι κινητή μορφή της αιωνιότητας, όπως τον θέλει ο πλατωνικός Τίμαιος, τότε τα εξειδικευμένα πειράματα της ανάκτησης του απώτερου ή και απώτατου Πριν ενδέχεται να συμπαρασύρουν τον επιπόλαιο και ανώριμο παρατηρητή του χρόνου στην τροχιά του όντως όντος: η σύνδεση της ύπαρξης με τη συμπαντική δύναμη, την ακήρατη ποιότητα-ποσότητα, την οποία ονόμασε Βούληση ο Αρθούρος Σοπενχάουερ, χωρίς προηγουμένως να έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα, οδηγεί μαθηματικά αν όχι στην ανέκκλητη εξάλειψη του εγώ, πάντως στην απορρόφηση της υφής του από τον άγνωστο Χ της κοσμικής Μηχανής.

Αν όντως «η αντιμετώπιση του πεπρωμένου εξακολουθεί να παραμένει η πεμπτουσία της γνώσης», για να θυμηθούμε το εμβληματικό πρόταγμα του Ζωρζ Μπατάιγ, από την τελευταία του διάλεξη στο Κολέγιο Κοινωνιολογίας, το 1939, (ιδέτε Η ιερή κοινωνιολογία του σύγχρονου κόσμου, εκδόσεις «Κέδρος», 2006), τότε οι έκθαμβοι πολιορκητές του Χθες, διαπράττουν άλλο ένα σφάλμα: ακυρώνουν την διακρίβωση των παραμέτρων του μέλλοντος, ό, τι δηλαδή τους αφορά άμεσα, εδώ και τώρα, προκειμένου να αδράξουν το απαγορευμένο μήλο, δηλαδή το μολυσματικό παρελθόν του κόσμου. Κατά τα άλλα η ενδεχόμενη απαξία του παράτολμου έως ανθρωποκτόνου στη χειρότερη των περιπτώσεων εγχείρημα έχει ήδη υπογραμμιστεί δεόντως από ένα μέρος της λεγόμενης αποδεκτής λογοτεχνίας. Έστω οι εξής ενδεικτικοί αφορισμοί: «ο Σουηδός αφηνόταν στη συνηθισμένη ανθρώπινη επιθυμία να θες να ζήσεις άλλη μια φορά το παρελθόν-να περάσεις μερικά ακίνδυνα λεπτά μες στην αυταπάτη της επιστροφής στον ευεργετικό αγώνα του παρελθόντος.[…] Σε τελική ανάλυση, αυτό που αποκαλούν ‘‘παρελθόν’’ όσοι περιφέρονται σε κάτι τέτοιες συναντήσεις δεν είναι ούτε θραύσμα θραύσματος του παρελθόντος. Είναι το παρελθόν που δεν έχει εκτονωθεί – τίποτα δεν επανέρχεται στη μνήμη, τίποτα. Σκέτη νοσταλγία.» (Ιδέτε εν προκειμένω Φίλιπ Ροθ, Αμερικανικό ειδύλλιο, εκδόσεις «Πόλις», 1999, σσ. 164 και 87).

Η μετάφραση διακρίνεται και για τη ρηματική της ευλυγισία.

somotha-hordesΧΟΣΕ ΚΑΡΛΟΣ ΣΟΜΟΘΑ
Η θεωρία των χορδών
Μετάφραση: Χριστίνα Θεοδωροπούλου
Εκδόσεις Πατάκη, σ. 557
 
 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Άουσβιτς: η φωνή των Εβραίων, τύψεις των Γερμανών

Άουσβιτς: η φωνή των Εβραίων, τύψεις των Γερμανών

Με αφορμή τα μυθιστορήματα των Antonio G. Iturbe «Η βιβλιοθηκάριος του Άουσβιτς» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος) και Annette Hess «Η διερμηνέας» (μτφρ. Αλεξάνδρα Παύλου, εκδ. Ψυχογιός), για το πώς η εμπειρία των στρατοπέδων επιστρέφει διαρκώς στη λογοτεχνίας.

Γράφ...

Δόξα, του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

Δόξα, του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

Έργο αισθηματικής αγωγής της «ρωσικής περιόδου» του Ναμπόκοφ - Για το μυθιστόρημα του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ «Δόξα» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου, εκδ. Ελληνικά Γράμματα).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

...
Τα εξαφανισμένα κορίτσια του Παρισιού, της Παμ Τζένοφ

Τα εξαφανισμένα κορίτσια του Παρισιού, της Παμ Τζένοφ

Οι αφανείς ηρωίδες της SOE - Για το μυθιστόρημα της Παμ Τζένοφ «Τα εξαφανισμένα κορίτσια του Παρισιού» (μτφρ. Αναστασία Δεληγιάννη, εκδ. Μίνωας).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Βρισκόμαστε στην Αμερική του 1946. Ο Β΄ Παγκόσμι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Το Jojo Rabbit, του Τάικα Γουαϊτίτι, ανανεώνει το βλέμμα μας για τη ναζιστική θηριωδία

Το Jojo Rabbit, του Τάικα Γουαϊτίτι, ανανεώνει το βλέμμα μας για τη ναζιστική θηριωδία

Σκέψεις με αφορμή την ταινία του Jojo Rabbit (2019) του Νεοζηλανδού Taika Waititi (Τάικα Γουαϊτίτι), παράλληλα με μυθιστορήματα που πραγματεύονται με φρέσκο τρόπο τη ναζιστική θηριωδία. 

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Η ταινία Jojo Rabb...

Η Στέγη με «εξωστρέφεια» στα φεστιβάλ της Ελλάδας

Η Στέγη με «εξωστρέφεια» στα φεστιβάλ της Ελλάδας

Οι ελληνικές παραγωγές της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση ταξιδεύουν φέτος το καλοκαίρι εντός της χώρας, βοηθώντας τους Έλληνες καλλιτέχνες να απελευθερώσουν τις δυνάμεις τους και παρουσιάζοντας τη σύγχρονη καλλιτεχνική παραγωγή σε διάφορα μέρη της ελληνικής επικράτειας. Από τη Σύρο έως την Καβάλα και από τη Λέσβο έως τ...

Ρος και Ρέιτσελ, στο θέατρο «Κυδωνία»

Ρος και Ρέιτσελ, στο θέατρο «Κυδωνία»

Για την παράσταση του Τζέιμς Φριτς «Ρος και Ρέιτσελ» σε μετάφραση του Δημήτρη Κιούση και σκηνοθεσία του Μιχάλη Βιρβιδάκη, η οποία παρουσιάστηκε στον αίθριο χώρο του θεάτρου «Κυδωνία» στα Χανιά. Και δυο λόγια για το Θέατρο «Κυδωνία», ως κοιτίδα πολιτισμού για τα Χανιά. 

Γράφει ο ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θάνου M. Βερέμη «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη «Παραπλάνηση», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια Σκιά

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ