marx250

Της Ελένης Φουρνάρου

«...κυρίες και κύριοι, καλησπέρα σας! το πρόγραμμα σήμερα είναι αφιερωμένο σε ένα πρόσωπο που είχε τεράστια επιρροή στην εποχή μας και είναι από τα πλέον πολυσυζητημένα! Αναφέρομαι στον Καρλ Μαρξ...».  

Πάντα είναι κατάλληλη η εποχή να μιλήσει κανείς για τον Καρλ Μαρξ. Πόσω μάλλον το 1993, όταν και πρωτοεκδόθηκε αυτό το βιβλίο, λίγο μετά την πτώση τειχών και παραπετασμάτων, όταν όλος ο δυτικός κόσμος είχε πια την ευκαιρία να σκύψει με την ησυχία του πάνω από τα συντρίμμια της κάποτε σοσιαλιστικής αυτοκρατορίας. 

Ο Γκοϊτισόλο είναι προφανώς ευφυής και προφανώς μαρξιστής. Δεν ενδιαφέρεται να γράψει άλλη μια βιογραφία του Γερμανού φιλόσοφου.

Το μυθιστόρημα αφορά στον ίδιο τον Γερμανό φιλόσοφο, όπως είναι προφανές κι από τον τίτλο του. Τις ιδέες και τα έργα του, την ταραγμένη ζωή του, την ιδιαίτερη οικογένειά του – τη γυναίκα, τις κόρες και τους γαμπρούς του, τα μωρά που έχασαν από τις σκληρές συνθήκες της ζωής τους, την πιστή τους υπηρέτρια. Ακόμα, τους φίλους και τους εχθρούς, αυτούς που τον λάτρεψαν και τους υπόλοιπους που τον μίσησαν. Επίσης, αφορά τη «μετα-σοσιαλιστική» εποχή μας, τις συζητήσεις που ανοίγουν και φουντώνουν για τα πώς και τα γιατί, για την ανάγκη ή όχι παρουσίας και την εφαρμογή στην πράξη των μαρξιστικών ιδεών, τις επιτυχίες και τις αστοχίες των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού. Τέλος, αφορά και στον ίδιο τον συγγραφέα, που μάλλον είναι και ο κεντρικός, ή έστω ο κεντρικότερος, ήρωας αυτού του μυθιστορήματος. 

Η Οικογένεια Καρλ Μαρξ είναι γραμμένη πότε σαν κανονικό αφήγημα, πότε σαν σενάριο, πότε σαν σάτιρα και δεν περιλαμβάνει ούτε μια τελεία. Στις σελίδες του σουλατσάρουν, εκτός της ίδιας της οικογένειας, σοβαροί καθηγητές «μαρξολόγοι», τηλεοπτικοί παραγωγοί, λουόμενοι αστοί, κομμουνιστές και καπιταλιστές, ένας παραδόπιστος εκδότης, ο νόθος γιος του Μαρξ, ο Μπακούνιν κι ένα φελλινικό βαπόρι γεμάτο Αλβανούς που ψάχνουν το όνειρο της ελεύθερης αγοράς.

Όχι μια βιογραφία του Μαρξ, αλλά ένα πορτρέτο που αυτοϋπονομεύεται

Ο αφηγηματικός και ο αφηγούμενος χρόνος τεντώνονται και μαζεύονται κατά τις ανάγκες του συγγραφέα, οι νεκροί συνομιλούν χαλαρά με τους ζωντανούς ή σχολιάζουν μελλοντικά περιστατικά της ζωής τους, ο Μαρξ διαβάζει επιστολές σε φωτοτυπίες με την ίδια ευκολία που πρωταγωνιστεί σε μια σαπουνόπερα για τη ζωή του. 

Ο Γκοϊτισόλο είναι προφανώς ευφυής και προφανώς μαρξιστής. Δεν ενδιαφέρεται να γράψει άλλη μια βιογραφία του Γερμανού φιλόσοφου. Ενδιαφέρεται να καταθέσει τις απόψεις και τους προβληματισμούς του για τον Μαρξ, τον μαρξισμό, τους μαρξιστές αλλά και τη λογοτεχνία και τους λογοτέχνες. Σε διακόσιες πενήντα σελίδες πολύ πυκνού και ουσιαστικού λόγου συμπυκνώνει όλα τα ερωτήματα και τις αγωνίες του σύγχρονου, δυτικού τουλάχιστον, αριστερού για το από δω και πέρα ολόκληρης της κοινωνίας. Επιπλέον, εγείρει ένα σωρό ερωτήματα: αυτό το μυθιστόρημα θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για πολλές πολλές συζητήσεις πάνω από ένα μπουκάλι κρασί.

Στην πραγματικότητα, είναι ένα δύστροπο βιβλίο που σε ολόκληρη την έκτασή του σχεδόν κοροϊδεύει την ύπαρξή του. Αναρωτιέμαι ποιοι θα το διαβάσουν. Εμένα, πάντως, μου άρεσε. 

 Ενδεικτικά αποσπάσματα 

 «...κύριε στοχαστή, πιστεύετε αλήθεια πως τα πρότυπα που αναπαριστούμε αντιστοιχούν στην πραγματικότητα;»

«...επειδή ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, τα χειρότερα θα είναι τα καλύτερα!»

«η εξαφάνιση του μαρξιστικού συστήματος ως μορφή διακυβέρνησης, δεν προανάγγελλε την ίδια στιγμή την αναντίρρητη ανάγκη για έναν νέο Μαρξ;»

«...ζούσαμε σε μια κατάσταση ανάτασης που απέκλειε κάθε κριτική σκέψη!»

«ΟΤΑΝ ΘΑ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙ ΤΙΣ ΜΑΖΕΣ, Η ΘΕΩΡΙΑ ΘΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΘΕΙ ΣΕ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΙΑ»

«...επομένως, όπως δεν μπορούμε να κρίνουμε ένα άτομο για την ιδέα που σχηματίζει για τον εαυτό του, έτσι δεν μπορούμε να κρίνουμε μια εποχή μεγάλων μεταβολών από τη συνείδηση του εαυτού της!»

«ΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΕΡΜΗΝΕΥΣΑΝ ΜΟΝΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ. ΤΟ ΘΕΜΑ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΤΟΝ ΑΛΛΑΞΕΙ ΚΑΝΕΙΣ.»

 

marxΟικογένεια Καρλ Μαρξ
Χουάν Γκοϊτισόλο
Μτφρ. Κατερίνα Ρούφου
ΚΕΔΡΟΣ 2010
 
politeia link more
 
 
 
 
 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Neverhome, του Λερντ Χαντ - Μια ιστορία του Αμερικανικού Εμφυλίου

Neverhome, του Λερντ Χαντ - Μια ιστορία του Αμερικανικού Εμφυλίου

Για το μυθιστόρημα του Laird Hunt «Neverhome» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Φωτογραφία: Η Φράνσις Κλέιτον κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου. © Library of Congress.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Ποιος είπε...

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Για τη συλλογή διηγημάτων της María Fernanda Ampuero «Κοκορομαχία» (μτφρ. Ιφιγένεια Ντούμη, εκδ. Σκαρίφημα). Φωτογραφία: Rinaldo Wurglitsch, σε ανάρτηση του Borgen Project για το Human Trafficking στο Εκουαδόρ.

Του Διονύση Μαρίνου

Σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ