Οικογένεια Καρλ Μαρξ

Πάντα είναι κατάλληλη η εποχή να μιλήσει κανείς για τον Καρλ Μαρξ. Πόσω μάλλον το 1993, όταν και πρωτοεκδόθηκε αυτό το βιβλίο, λίγο μετά την πτώση τειχών και παραπετασμάτων, όταν όλος ο δυτικός κόσμος είχε πια την ευκαιρία να σκύψει με την ησυχία του πάνω από τα συντρίμμια της κάποτε σοσιαλιστικής αυτοκρατορίας. 

Ο Γκοϊτισόλο είναι προφανώς ευφυής και προφανώς μαρξιστής. Δεν ενδιαφέρεται να γράψει άλλη μια βιογραφία του Γερμανού φιλόσοφου.

Το μυθιστόρημα αφορά στον ίδιο τον Γερμανό φιλόσοφο, όπως είναι προφανές κι από τον τίτλο του. Τις ιδέες και τα έργα του, την ταραγμένη ζωή του, την ιδιαίτερη οικογένειά του – τη γυναίκα, τις κόρες και τους γαμπρούς του, τα μωρά που έχασαν από τις σκληρές συνθήκες της ζωής τους, την πιστή τους υπηρέτρια. Ακόμα, τους φίλους και τους εχθρούς, αυτούς που τον λάτρεψαν και τους υπόλοιπους που τον μίσησαν. Επίσης, αφορά τη «μετα-σοσιαλιστική» εποχή μας, τις συζητήσεις που ανοίγουν και φουντώνουν για τα πώς και τα γιατί, για την ανάγκη ή όχι παρουσίας και την εφαρμογή στην πράξη των μαρξιστικών ιδεών, τις επιτυχίες και τις αστοχίες των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού. Τέλος, αφορά και στον ίδιο τον συγγραφέα, που μάλλον είναι και ο κεντρικός, ή έστω ο κεντρικότερος, ήρωας αυτού του μυθιστορήματος. 

Η Οικογένεια Καρλ Μαρξ είναι γραμμένη πότε σαν κανονικό αφήγημα, πότε σαν σενάριο, πότε σαν σάτιρα και δεν περιλαμβάνει ούτε μια τελεία. Στις σελίδες του σουλατσάρουν, εκτός της ίδιας της οικογένειας, σοβαροί καθηγητές «μαρξολόγοι», τηλεοπτικοί παραγωγοί, λουόμενοι αστοί, κομμουνιστές και καπιταλιστές, ένας παραδόπιστος εκδότης, ο νόθος γιος του Μαρξ, ο Μπακούνιν κι ένα φελλινικό βαπόρι γεμάτο Αλβανούς που ψάχνουν το όνειρο της ελεύθερης αγοράς.

Όχι μια βιογραφία του Μαρξ, αλλά ένα πορτρέτο που αυτοϋπονομεύεται

Ο αφηγηματικός και ο αφηγούμενος χρόνος τεντώνονται και μαζεύονται κατά τις ανάγκες του συγγραφέα, οι νεκροί συνομιλούν χαλαρά με τους ζωντανούς ή σχολιάζουν μελλοντικά περιστατικά της ζωής τους, ο Μαρξ διαβάζει επιστολές σε φωτοτυπίες με την ίδια ευκολία που πρωταγωνιστεί σε μια σαπουνόπερα για τη ζωή του. 

Ο Γκοϊτισόλο είναι προφανώς ευφυής και προφανώς μαρξιστής. Δεν ενδιαφέρεται να γράψει άλλη μια βιογραφία του Γερμανού φιλόσοφου. Ενδιαφέρεται να καταθέσει τις απόψεις και τους προβληματισμούς του για τον Μαρξ, τον μαρξισμό, τους μαρξιστές αλλά και τη λογοτεχνία και τους λογοτέχνες. Σε διακόσιες πενήντα σελίδες πολύ πυκνού και ουσιαστικού λόγου συμπυκνώνει όλα τα ερωτήματα και τις αγωνίες του σύγχρονου, δυτικού τουλάχιστον, αριστερού για το από δω και πέρα ολόκληρης της κοινωνίας. Επιπλέον, εγείρει ένα σωρό ερωτήματα: αυτό το μυθιστόρημα θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για πολλές πολλές συζητήσεις πάνω από ένα μπουκάλι κρασί.

Στην πραγματικότητα, είναι ένα δύστροπο βιβλίο που σε ολόκληρη την έκτασή του σχεδόν κοροϊδεύει την ύπαρξή του. Αναρωτιέμαι ποιοι θα το διαβάσουν. Εμένα, πάντως, μου άρεσε. 

 Ενδεικτικά αποσπάσματα 

 «...κύριε στοχαστή, πιστεύετε αλήθεια πως τα πρότυπα που αναπαριστούμε αντιστοιχούν στην πραγματικότητα;»

«...επειδή ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, τα χειρότερα θα είναι τα καλύτερα!»

«η εξαφάνιση του μαρξιστικού συστήματος ως μορφή διακυβέρνησης, δεν προανάγγελλε την ίδια στιγμή την αναντίρρητη ανάγκη για έναν νέο Μαρξ;»

«...ζούσαμε σε μια κατάσταση ανάτασης που απέκλειε κάθε κριτική σκέψη!»

«ΟΤΑΝ ΘΑ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙ ΤΙΣ ΜΑΖΕΣ, Η ΘΕΩΡΙΑ ΘΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΘΕΙ ΣΕ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΙΑ»

«...επομένως, όπως δεν μπορούμε να κρίνουμε ένα άτομο για την ιδέα που σχηματίζει για τον εαυτό του, έτσι δεν μπορούμε να κρίνουμε μια εποχή μεγάλων μεταβολών από τη συνείδηση του εαυτού της!»

«ΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΕΡΜΗΝΕΥΣΑΝ ΜΟΝΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ. ΤΟ ΘΕΜΑ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΤΟΝ ΑΛΛΑΞΕΙ ΚΑΝΕΙΣ.»

Οικογένεια Καρλ Μαρξ
Χουάν Γκοϊτισόλο