luna park

Για τη συλλογή διηγημάτων της Jelena Lengold «Ο μάγος του Λούνα Παρκ» (μτφρ. Γιώργος Γκούμας, εκδ. Βακχικόν).

Του Γιώργου Ρούσκα

Βιβλίο που εκδόθηκε στη χώρα μας πρόσφατα με την υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού και Τύπου της Σερβίας, χωρίς τίποτε να προδίδει την ηλικία του (κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στο Βελιγράδι το 2008). Να οφείλεται στα δεκαέξι ως τώρα βιβλία της συγγραφέα; Στο ότι τα μισά από αυτά είναι ποιητικές συλλογές; Στην εμπειρία που αποκόμισε ως δημοσιογράφος και συντάκτρια στο Ράδιο Βελιγράδι ή ως συντονίστρια του τομέα Διαχείρισης των Συγκρούσεων στην Ακαδημία Ανθρωπιστικών Σπουδών Nansenskolen στη Νορβηγία; Στο βραβείο Λογοτεχνίας Ευρωπαϊκής Ένωσης 2011; Ή στο ταλέντο της να παράγει λόγο ποιοτικό, διαχρονικό, με ένα ιδιαίτερο και άμεσα αναγνωρίσιμο ύφος που έλκει τον αναγνώστη;

Στην επιτυχία σαφώς συντείνει και η ενσωμάτωση στοχασμών ή φιλοσοφικών σπαραγμάτων εκεί που δεν το περιμένεις, με τρόπο φυσικό και αναπόσπαστο με το διήγημα, έτσι όπως καμιά φορά, μιλώντας με παππούδες, ακούμε από το στόμα τους ρήσεις σοφίας από το «πουθενά»:

 

 

«Η ελευθερία αρχίζει την ημέρα που θα σταματήσεις να μετράς τις κάθετες πτώσεις σου και θα αφεθείς επειδή αυτή η πτώση είναι αναπόφευκτη».

«Μάρτιν, καμιά φορά η αγάπη έχει ένα άσχημο πρόσωπο αλλά η ψυχή της είναι σε μια κατάσταση τελειότητας».

«Οι άνθρωποι θέλουν να δουν ένα θαύμα, και σύμφωνα με εκείνους, θαύμα είναι ό,τι τους είναι αδύνατο να κάνουν, ενώ αυτό που μπορούν να κάνουν δεν είναι ένα θαύμα αλλά απλώς κάτι το συνηθισμένο».

Κυρίαρχο θέμα στα διηγήματα είναι οι ανθρώπινες σχέσεις, με κορυφαίες την αγάπη και τον έρωτα, εκπληρωμένες ή μη, βιωμένες ή φανταστικές, με όλα τα συνεπακόλουθά τους, τις διακυμάνσεις και το πεδίο άνθησής τους, ήτοι το σώμα, το μυαλό, την εικονική πραγματικότητα.

Κυρίαρχο θέμα στα διηγήματα είναι οι ανθρώπινες σχέσεις, με κορυφαίες την αγάπη και τον έρωτα, εκπληρωμένες ή μη, βιωμένες ή φανταστικές, με όλα τα συνεπακόλουθά τους, τις διακυμάνσεις και το πεδίο άνθησής τους, ήτοι το σώμα, το μυαλό, την εικονική πραγματικότητα. Ο ερωτισμός κυμαίνεται από την ψυχοπαθολογία ως τον ρεαλισμό, από τον ρομαντισμό ως τον υπερρεαλισμό, από τα θέλω ως τα πρέπει, από τα φανερά ως τα κρυμμένα και, ως είναι φυσικό, κινεί γη και ουρανό. Πολλές οι αφηγηματικές τεχνικές, οι πρωτοτυπίες (το διήγημα λ.χ. του οποίου τον τίτλο δανείστηκε το βιβλίο, είναι εξ ολοκλήρου μία και μόνο πρόταση δεκατριών γεμάτων σελίδων), οι εκπλήξεις, όλες έξω από την ομπρέλα των κλασικών λογοτεχνικών κανόνων, σε μια απελευθερωμένη επιλογή μετα-δημιουργικής –τολμώ να πω– γραφής.

Η τολμηρή γλώσσα εμφανίζεται συχνότατα αλλά παρ’ όλα αυτά ακόμα και ο συντηρητικός αναγνώστης δύσκολα θα κλείσει πριν την ώρα του το βιβλίο. Ζει και βασιλεύει είτε σε επίπεδο ωμότητας ερωτήσεων και διδόμενων απαντήσεων:

«Τον ρώτησα για ποιον λόγο εκείνη ήταν καλύτερη. Μου είπε “μπορώ να της πω τα πάντα ενώ σε εσένα δεν μπορούσα”».

είτε σε επίπεδο περιγραφικό:

«…μόνο δέκα ή δεκαπέντε λεπτά αργότερα, ήδη μπορούσε να ακούει τον οργασμό μου για πρώτη φορά και να μου ψιθυρίζει. “Δώσε μου την αναπνοή σου, δώσε μου την αναπνοή σου”».

είτε σε καθαρά γλωσσικό-εκφραστικό:

«...προσπαθεί να φανταστεί πώς είναι να είσαι γυναίκα, πώς είναι όταν κάποιος σου τον βάζει, πώς είναι να ανοίγεις τα πόδια σου και να αφήνεις κάποιον να μπαίνει μέσα σου και σχεδόν το πετυχαίνει, αισθάνεται σχεδόν μια σχισμή στα σκέλια του...»

Jelena Lengold ex


Κάποια διηγήματα θα μπορούσαν να θεωρηθούν φεμινιστικά, κάποια «αντι-ανδρικά», «μισοφαλλικά» (κατά το «μισογυνικά»), με τη γυναίκα πάντοτε σε πρώτο πλάνο, ακόμα και όταν φαίνεται ότι είναι στο παρασκήνιο. Η συγγραφέας κάποτε προειδοποιεί:

«Σε προειδοποιώ, αναγνώστη, αυτό που ακολουθεί μοιάζει πολύ περισσότερο με… φεμινιστική ιστορία. Γι’ αυτό, αν δεν θέλεις να διαβάσεις μια τέτοιου είδους ιστορία, πήδηξε στην επόμενη. Γυναίκα εννοώ. Ίσως να περάσεις καλύτερα μαζί της. […] Καλύτερα θα ήταν να χάιδευες τα γκριζαρισμένα μπαλάκια σου και να τα πήγαινες εκεί που οι άνθρωποι γράφουν ιστορίες, που θα τα κάνουν χαρωπά και ζωηρά».

Αυτό όμως που διαρκώς διαπραγματεύεται είναι η ανθρώπινη φύση, ασχέτως φύλου. Η πονηριά, η ανωμαλία, το μη αναμενόμενο, το παραβατικό, το πέρα από φαινομενικά όρια, το φανταστικό, οι πεποιθήσεις, τα συμπλέγματα, τα αρχέτυπα, τα κοινωνικώς αποδεκτά και επιβαλλόμενα συρματοπλέγματα που ματώνουν, η ανάγκη για συντροφιά, ο φόβος του γήρατος και του θανάτου, τα στραβά μάτια σε ελαττώματα προκειμένου να μη μείνεις μόνος, η μοίρα, όλα εδώ, όλα σε ρόλο ενεργό και κάποτε υπερβατικό:

«“Ένα πράγμα είναι σίγουρο” της απάντησε, κλείνοντάς μου το μάτι από την άλλη πλευρά του τραπεζιού. “Αυτό που χάνει κάποιος, το κερδίζει κάποιος άλλος”».

που εκκινεί από τα όρια του εγώ και μπορεί να φτάσει ώς τα όρια της ενσυναίσθησης, αντιδρώντας σε μία κοινωνικά επιβεβλημένη κατάσταση, άσχετα από το αν αυτή είναι αποτέλεσμα προσωπικών επιλογών:

«Αναρωτιέμαι γιατί αυτές οι όμορφες κοπέλες να είναι πάντα μόνες τους. […] Είναι αυτό ένα είδος δικαιοσύνης;»

Ευτυχώς υπάρχει η άυλη ισορροπία της Ποίησης για να επιφέρει την απαιτούμενη –για την απαντοχή του τώρα ή για το επόμενο βήμα– αρμονία:

«Ήξερα απ’ έξω το κάθε ποίημα του βιβλίου, αλλά συνέχισα να τα διαβάζω σα μαγεμένη. Χωρίς να το γνωρίζω τότε, όπως κανείς στα είκοσι ένα του χρόνια δεν μπορεί να το γνωρίζει, ήταν ακριβώς εκεί, σ’ αυτήν τη στιγμή της ζωής μου, σε εκείνο το βιβλίο και τα ποιήματα, όπου δημιουργήθηκε ένας ρυθμός που έμελλε να με συνοδεύει για πάντα».

Η ατελείωτη, θαυμαστή πορεία της συγγραφής. Για τους συνοδοιπορούντες ο συνδετικός κρίκος είναι ένα μυστικό, το οποίο ο «Μάγος του λούνα παρκ» σκοπίμως μαρτυράει:

«Ένας έμπειρος αναγνώστης ποιοτικής λογοτεχνίας, όμως, ξέρει ότι κάθε παράγραφος είναι απλώς ένα μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης ιστορίας που δεν έχει τελειώσει ακόμα, και που το τέλος της δεν έχει γραφτεί ακόμα».

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΟΥΣΚΑΣ είναι ποιητής. Τελευταίο του βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Ως άλλος Τάλως» (εκδ. Κοράλι).


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Ξυπνώ με εκείνο το χαζοτράγουδο των Parni Valjak στον νου και ξάφνου όλα είναι εδώ, η οργή με τους δημιουργούς, με τη νεολαία που φθονούν, με τους άντρες, με όλες εκείνες τις γυναίκες που δεν δόθηκαν ποτέ όταν θα έπρεπε, ή με εκείνες που δόθηκαν. Γι’ αυτό βρίσκομαι τώρα ξαπλωμένη εδώ μόνη μου, μην έχοντας κάποιον να μου γλείψει τα δάχτυλα και να με ξυπνήσει όπως θα ήθελα. Δεν γίνεται διαφορετικά. Μίσος για χάρη του μίσους. Οι δημιουργοί έχουν δίκιο. Η αγάπη μας αποκάλυψε τον Θεό. Τώρα θα Τον σκοτώσουμε και θα πάμε στον άλλο κόσμο ως αμαρτωλοί, κάτι που πάντα ήμασταν».

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Mahi Binebine «Ο τρελός του βασιλιά» (μτφρ. Έλγκα Καββαδία, εκδ. Άγρα).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Υπάρχει περίπτωση μια δουλεία να είναι συναινετική ή ένα βασιλικό παλάτι, να είναι τρομακτικό και ταυτόχρονα μαγευτικό;...

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

Για το μυθιστόρημα της Hannah Kent «Λατρεία» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα: Πίνακας © Berthold Woltze.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Πόσο πιθανό είναι, κατά τη διάρκεια της ζωής του, να συναντήσει κανείς το άλλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Σε μια σεμνή μα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση, ο Δήμος Χανίων τίμησε τη Χανιώτισσα συγγραφέα, Μάρω Δούκα, για την προσφορά της στις Τέχνες, τα Γράμματα και την ανάδειξη της Ιστορίας του τόπου. Στη φωτογραφία, ο Δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης καθώς αποδίδει το μετάλλιο της πόλης στη συγγραφέα.

...
Ο Ιούνιος εντός και εκτός φεστιβάλ: οι 5 παραστάσεις που ξεχώρισαν

Ο Ιούνιος εντός και εκτός φεστιβάλ: οι 5 παραστάσεις που ξεχώρισαν

Ο Ιούνιος χαρακτηρίστηκε από πληθώρα παραστάσεων εντός και εκτός του Φεστιβάλ Αθηνών, με τις περισσότερες να χαρακτηρίζονται ως απογοητευτικές. Παρόλα αυτά, πέντε παραστάσεις ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

...

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Από την πληθώρα των νέων εκδόσεων μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων ξεχωρίσαμε εννέα. Σας τα παρουσιάζουμε. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μήπως το κατασκοπικό εξελίσσεται στο νέο συναρπαστικό θρίλερ; Εννέα –κλασικά και σύγχρονα– αστυνομικά μυθιστορήμ...

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ