klironomoi kentriki

Για το μυθιστόρημα του Ildefonso Falcones «Οι κληρονόμοι της γης» (μτφρ. Αγαθή Δημητρούκα, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα, από την τηλεοπτική μεταφορά του βιβλίου του Φαλκόνες «Ο καθεδρικός της Ντελ Μαρ», που στα ελληνικά μεταφράστηκε με τον τίτλο «Η Παναγιά της Θάλασσας»

Της Λεύκης Σαραντινού

Με ένα θέμα πρωτότυπο και ασυνήθιστο για το ελληνικό κοινό καταπιάνεται το μυθιστόρημα του γνωστού Ισπανού λογοτέχνη Ιλδεφόνσο Φαλκόνες Οι κληρονόμοι της γης (μτφρ. Αγαθή Δημητρούκα). Μετά το αριστούργημά του, Η Παναγιά της Θάλασσας (La catedral del mar), ο βαρκελωνέζος συγγραφέας επιστρέφει στην ιστορία της γενέτειράς του, την οποία τόσο καλά γνωρίζει, και δημιουργεί μια νέα μυθιστορία η οποία εκτυλίσσεται γύρω από τον μεγαλοπρεπή Καθεδρικό της Σάντα Μαρία ντελ Μαρ, σημείο αναφοράς στη μεσαιωνική Βαρκελώνη του 1387.

Ένα τρόπος για να κατανοήσουμε μια ιστορική περίοδο –όπως θα συμφωνούσε κι ένας καθηγητής Ιστορίας– είναι και η ανάγνωση ιστορικών μυθιστορημάτων σχετικών με τη συγκεκριμένη περίοδο. Τέτοια είναι η περίπτωση του βιβλίου Οι κληρονόμοι της γης. Λίγοι συγγραφείς έχουν την άνεση να ελίσσονται τόσο επιδέξια ανάμεσα στους δρόμους μιας μεσαιωνικής πόλης της Ευρώπης, σαν να βρίσκονται οι ίδιοι εκεί, και να μεταφέρουν την αίσθηση αυτή και στον αναγνώστη. Ο Ιλδεφόνσο Φαλκόνες κατορθώνει όχι μόνο να απεικονίσει ιδανικά την ανθρώπινη κοινωνία στον Ύστερο Μεσαίωνα, αλλά και να εισχωρήσει πραγματικά στο μυαλό του μεσαιωνικού ανθρώπου. Τι ακριβώς σκέφτεται, τι γνωρίζει, τι θαυμάζει, τι φοβάται και τι πιστεύει ο μεσαιωνικός άνθρωπος, όλα παρουσιάζονται γλαφυρά από τον συγγραφέα και περιγράφονται αναλυτικά. Και έτσι, μέσα από το ανθρώπινο βίωμα, φτάνει τελικά να αντιλαμβάνεται και ο ίδιος ο αναγνώστης τη μακρινή εκείνη εποχή: ως μια εποχή στην οποία κυριαρχούν η θρησκοληψία, η δεισιδαιμονία, το μίσος για το διαφορετικό, ο διαρκής φόβος, η φτώχεια, η δουλεία.

Λίγοι συγγραφείς έχουν την άνεση να ελίσσονται τόσο επιδέξια ανάμεσα στους δρόμους μιας μεσαιωνικής πόλης της Ευρώπης, σαν να βρίσκονται οι ίδιοι εκεί, και να μεταφέρουν την αίσθηση αυτή και στον αναγνώστη.

Η υπόθεση διαδραματίζεται στη Βαρκελώνη από το 1387 ώς το 1423. Πρωταγωνιστής είναι ο Ούγο, ένα δωδεκάχρονο παιδί. Παρακολουθούμε τη ζωή του να περνά από σαράντα κύματα, αφήνοντάς τον πλέον, στο τέλος του βιβλίου, έναν ηλικιωμένο άντρα. Ο Ούγο έρχεται αντιμέτωπος με τις δυσκολίες που συναντούσε κάθε κοινός άνθρωπος τον Μεσαίωνα: τη φτώχεια, την ορφάνια, τον λιμό, την ξενοφοβία, τον αντισημιτισμό, τη δεισιδαιμονία, την εκμετάλλευση των αδυνάτων από τους δυνατούς. Από την πρώτη κιόλας σελίδα παρακολουθούμε την προσπάθεια του ορφανού από πατέρα παιδιού να επιβιώσει και να πραγματοποιήσει το όνειρό του, να γίνει κάποτε φτασμένος ναυπηγός στις εγκαταστάσεις της εμπορικής και ναυτικής πόλης. Η ζωή δεν θα του κάνει το χατίρι και ο Ούγο θα αναγκαστεί τελικά να μάθει, αντί για την τέχνη της ναυπηγικής, την τέχνη της αμπελουργίας κοντά σε Εβραίους.

Falcones ex


Ο Ούγο είναι όμως άνθρωπος ευπροσάρμοστος και αντεπεξέρχεται με επιτυχία στα εμπόδια που σπέρνει στον δρόμο του η ζωή. Καλοσυνάτος, δίκαιος και ευφυής, δεν διστάζει να γίνει βίαιος όταν νιώθει ότι αδικείται. Αρνείται να σκύψει το κεφάλι στους ισχυρούς, ακόμη κι αν χρειάζεται να πληρώσει βαρύ τίμημα γι’ αυτό. Θα δημιουργήσει δική του οικογένεια, αλλά τίποτα στη ζωή του δεν θα του έρθει όπως το θέλει. Αντίθετα, θα αγωνιστεί και θα παλέψει σκληρά για να κερδίσει μια θέση στον ήλιο.

Η πυρπόληση της εβραϊκής συνοικίας στη Βαρκελώνη, ο ανταγωνισμός της πόλης με την εμπορική Γένοβα, οι προσηλυτισμοί μουσουλμάνων και εβραίων, οι προσπάθειες των βασιλέων για να αποκτήσουν απογόνους, η λειτουργία των αδελφοτήτων γύρω από τη Σάντα Μαρία ντελ Μαρ, τα μεσαιωνικά βασανιστήρια και η Ιερά Εξέταση, όλα αποτελούν ζητήματα που βρήκαν θέση στις σελίδες του βιβλίου. Πέρα από την Ιστορία της Ιβηρικής χερσονήσου, την οποία τόσα απλόχερα μας συστήνει εδώ ο Φαλκόνες, και τη λογοτεχνία, ο συγγραφέας θίγει και ένα σωρό ευαίσθητα κοινωνικά θέματα. Θέματα, οι ρίζες των οποίων εντοπίζονται σ' εκείνα τα χρόνια. Ενδεικτικά αναφέρουμε τον αντισημιτισμό, τη θρησκοληψία, την παντοδυναμία των Ευγενών. Κεντρικό θέμα του βιβλίου αναδεικνύεται τελικά η υπέρτατη αγάπη που τρέφει ο γονιός προς το παιδί του και οι θυσίες στις οποίες είναι πρόθυμος να προβεί ο ίδιος γι' αυτό, για τη ζωή και την ευτυχία του.

Το δίχως άλλο, πρόκειται για ένα βιογραφικό έπος στο στιλ των μεγάλων ιστορικών μυθιστορημάτων. Όσοι λάτρεψαν την Παναγιά της Θάλασσας δεν θα απογοητευτούν. Αλλά δεν θα αφήσει ασυγκίνητους ούτε όσους θέλουν απλώς να γνωρίσουν καλύτερα τον ευρωπαϊκό μεσαιωνικό κόσμο.

* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, η μελέτη «Μύθοι που έγιναν ιστορία» (εκδ. Ενάλιος).


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Ο Ούγο κατέβαινε την οδό Μαρ, νιώθοντας άβολα μέσα στο μαύρο ένδυμα με μανίκια που του είχαν δανείσει οι Εβραίοι και που του έφτανε ως κάτω από τα γόνατα. Ίδρωνε.Το μάλλινο ρούχο ήταν πολύ βαρύ για καλοκαίρι. Και τον τσίμπαγε. Η εμφάνισή του ερχόταν σε αντίθεση με τη λάμψη των πολύτιμων εμπορευμάτων που ήταν εκτεθειμένα στα εργαστήρια των αργυροχρυσοχόων κι από τις δυο πλευρές του δρόμου. Εκεί είδε αγοραστές να ενδιαφέρονται για κάποιο κόσμημα και να το παζαρεύουν ζωηρά. Είδε γυναίκες που δοκίμαζαν περιδέραια ή βραχιόλια. Είδε κόσμο που μιλούσε δυνατά και γελούσε... Όλοι εκτός από εκείνον έμοιαζαν να λάμπουν το ηλιόλουστο εκείνο πρωινό του Ιουλίου όπου η μυρωδιά της θάλασσας του ανήγγειλε ότι η παραλία ήταν κοντά».


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Neverhome, του Λερντ Χαντ - Μια ιστορία του Αμερικανικού Εμφυλίου

Neverhome, του Λερντ Χαντ - Μια ιστορία του Αμερικανικού Εμφυλίου

Για το μυθιστόρημα του Laird Hunt «Neverhome» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Φωτογραφία: Η Φράνσις Κλέιτον κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου. © Library of Congress.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Ποιος είπε...

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Για τη συλλογή διηγημάτων της María Fernanda Ampuero «Κοκορομαχία» (μτφρ. Ιφιγένεια Ντούμη, εκδ. Σκαρίφημα). Φωτογραφία: Rinaldo Wurglitsch, σε ανάρτηση του Borgen Project για το Human Trafficking στο Εκουαδόρ.

Του Διονύση Μαρίνου

Σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ