picasso blue period kentriki

Για το μυθιστόρημα του Luke Jerod Kummer «Η μπλε περίοδος» (μτφρ. Αλέξης Καλοφωλιάς, εκδ. Κλειδάριθμος). Στην κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια από τον πίνακα του Pablo Picasso «Γυναίκα με σταυρωμένα χέρια» (1901-1902), ο οποίος ανήκει στην μπλε περίοδο του ζωγράφου.

Του Διονύση Μαρίνου

Μπλε του κοβαλτίου. Πρωσικό μπλε. Μπλε ενός ουρανού που σκοτεινιάζει απειλητικά και κλείνει μέσα του τους ανθρώπους και τα πάθη τους. Στρώσεις πράσινου που καταπίνουν τις φωτοσκιάσεις. Τόνοι ψυχροί που αποδιώχνουν κάθε εύκολο συναίσθημα και αποδίδουν με τραχύτητα τον μυστικισμό και την πνευματικότητα του δημιουργού τους.

Μόλις στην αρχή της λαμπρής καριέρας του, ήταν δεν ήταν είκοσι ετών, ο Πάμπλο Πικάσο δοκιμάζει τις αντοχές του και μαζί τα όρια της τέχνης του αφιερώνοντας χρόνο, σκέψη και έμπνευση για να αποτυπώσει μια σειρά πινάκων σε μονοχρωμία. Μεταβαίνοντας διαρκώς από τη Βαρκελώνη στο Παρίσι (και πίσω ξανά) πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα της εποχής και την πλήρη εμπορευματοποίηση της τέχνης και δημιουργεί μια σειρά θεμάτων που δεν θα γίνουν δεκτά από τους φημισμένους γκαλερίστες του Παρισιού, καθώς θεωρούνται απαισιόδοξα και αιχμηρά.

Η Μπλε Περίοδος του Πικάσο είναι γεμάτη από το duende της ψυχής του. Aυτή την εσωτερική φλόγα που προκαλεί θλίψη, αλλά και την ανάγκη να υπερβεί κανείς τον εαυτό του και να αντικρύσει πτυχές της ανθρωπινότητάς του που είναι υπερβατικές και ολότελα ποιητικές. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Πικάσο λούστηκε στο μπλε ως αποτέλεσμα μιας έντονης ψυχικής κατάστασης στην οποία βρέθηκε εκείνη την περίοδο. Η αυτοκτονία του επιστήθιου φίλου του, του Καταλανού ποιητή και ζωγράφου, Κάρλες Καζαχέμας του βύθισε κάθε έννοια χαράς και ελπίδας που κουβαλούσε μέσα του ως εκείνη τη στιγμή.

Η αυτοκτονία του επιστήθιου φίλου του, του Καταλανού ποιητή και ζωγράφου, Κάρλες Καζαχέμας του βύθισε κάθε έννοια χαράς και ελπίδας που κουβαλούσε μέσα του ως εκείνη τη στιγμή.

Μόλις είχε αρχίσει να γίνεται γνωστός ως παιδί-θαύμα. Αρκετοί μιλούσαν για τις ικανότητές του και ο ίδιος πέρασε στο Παρίσι με την ελπίδα να εδραιώσει τη φήμη του, αλλά και να θαμπωθεί από τα φώτα αυτής της μαγικής πόλης. Μέσα σ’ αυτή τη νεανική παραζάλη (πολύ ποτό, πολύ σεξ, πολλές στερήσεις, αλλά μπόλικη δημιουργικότητα), ο πάντα θλιμμένος Κάρλες χτυπημένος από την αρρώστια της ζήλειας θα αποπειραθεί να σκοτώσει την ερωμένη του Ζερμέν (μια αρκετά αυτόνομη έως και σκληρή κορασίδα που βγάζει τα προς το ζην ποζάροντας σε ζωγράφους) και στη συνέχεια θα αυτοκτονήσει.

Αυτό το καταλυτικό γεγονός θα οπλίσει τη θλίψη του Πικάσο. Η καταβύθισή του θα είναι κάθετη. Θα πλεύσει προς την απελπισία του μπλε, ενώ τα είδωλά του θα είναι παρίες, πόρνες, μέθυσοι, σαλοί. Η πίνακας του «Ζωή», έργο εκείνης της εποχής, αποτελεί ακόμη και στις μέρες έναν από τους σημαντικότερους πίνακες που έχει φτιάξει ανθρώπινο χέρι. Εκείνα τα τρία-τέσσερα χρόνια που κράτησε η περιπλάνηση του Πικάσο στην περιοχή του μπλε αποτελούν το αντικείμενο του μυθιστορήματος Η Μπλε Περίοδος (μτφρ. Αλέξης Καλοφωλιάς, εκδ. Κλειδάριθμος) του πρωτοεμφανιζόμενου Λουκ Τζέροντ Κούμερ.

Ο Αμερικανός δημοσιογράφος (άρθρα του δημοσιεύονται στους Νew York Times, τη Washington Post και σε άλλα ονομαστά έντυπα), έπειτα από μακρά έρευνα και αναψηλάφηση μιας εκτενούς βιβλιογραφίας για εκείνη την περίοδο της ζωής του Πικάσο, αποφάσισε να βάλει ένα υψηλό στοίχημα με τον εαυτό του. Να μεταφέρει με μυθοπλαστικό τρόπο τα ταραγμένα χρόνια της Μπλε Περιόδου. Απόφαση διόλου εύκολη, καθώς έχουμε να κάνουμε με μια φυσιογνωμία –εν προκειμένω και ήρωα για τις ανάγκες της μυθοπλαστικής βιογραφίας– που υπήρξε bigger than life.

Ο Πικάσο δεν ήταν μόνο ένας εμπνευσμένος ζωγράφος και εικαστικός, αλλά μια μορφή που καθόρισε με το έργο του τον 20ο αιώνα. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε προσπάθεια να ενταχθεί σε ένα μυθοπλαστικό σχήμα προσκρούει στην έντονη περσόνα του που ήταν από μόνη της μυθιστορηματική.

Ο Πικάσο δεν ήταν μόνο ένας εμπνευσμένος ζωγράφος και εικαστικός, αλλά μια μορφή που καθόρισε με το έργο του τον 20ο αιώνα. Ανήκει στους σπουδαίους του ανθρώπινου πολιτισμού. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε προσπάθεια να ενταχθεί σε ένα μυθοπλαστικό σχήμα προσκρούει στην έντονη περσόνα του που ήταν από μόνη της μυθιστορηματική.

Εντούτοις, ο Κούμερ δεν τρώει τα μούτρα του. Με την επίρρωση της έρευνάς του καταφέρνει να μας μεταφέρει –έστω, στο μέτρο του δυνατού– την ξέφρενη πορεία του νεαρού ακόμη Πικάσο από την ασφάλεια του σπιτιού του (εκεί όπου δέχθηκε τα πρώτα μαθήματα από τον ζωγράφο πατέρα του), έως τη μαγεία και την άγρια συνειδητοποίηση στο Παρίσι.

LUKE JEROD KUMMER
Ο Λουκ Τζέροντ Κούμερ είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος. Άρθρα του έχουν δημοσιευτεί στους New York Times και τη Washington Post, καθώς και στα New Republic, Washingtonian, Bloomberg Businessweek, Village Voice, Literary Hub και The Millions. Η Μπλε Περίοδος είναι το πρώτο του μυθιστόρημα.

 

Μαζί με τον Κάρλες θα γευτούν όλους τους απαγορευμένους καρπούς που θα τους προσφέρει απλόχερα το Παρίσι. Φαντασιώσεις, έμπνευση, ερωτικούς χυμούς, απογοήτευση, πείνα, ενοχή και τελικά πόνο και απαντοχή. Ο Κάρλες δεν θα αντέξει, ο Πάμπλο, ως γνήσιος ταυρομάχος στην αρένα, θα αντλήσει από αυτή την μεταιχμιακή εμπειρία τη βαθιά γνώση για τη ζωή, αλλά και την έμπνευση για να αποτυπώσει στον καμβά αυτό το μέγα θαύμα της ύπαρξης που δεν φέρει μόνο χαρά, αλλά και τον θάνατο. Ο Κούμερ αποτυπώνει πιστά το κλίμα της εποχής με τους ανέγνωρους γκαλερίστες που βλέπουν τους πίνακες ως ένα ακόμη είδος εμπορίου και τους άλλους που λειτουργούν ωσάν δουλέμποροι τέχνης.

Στην Μονμάρτη, ωστόσο, εκείνα τα χρόνια θα μαζευτούν όλα τα φωτεινά μυαλά της εποχής. Ποιητές, ζωγράφοι, αναρχικοί, άνθρωποι τρελοί με τη ζωή, νέοι που θέλουν να πάνε κόντρα στην κατεστημένη τάξη των πραγμάτων. Ανάμεσα σ’ αυτούς και ο Πικάσο που δένεται στο άρμα του έρωτα (για τη Ζερμέν), του αγοραίου σεξ (κάπως έτσι κολλάει σύφιλη), της έμπνευσης (ζωγραφίζει με πυρετώδεις ρυθμούς) και της απόγνωσης (έφτασε να είναι νηστικός και να κοιμάται σε όποιο ατελιέ έβρισκε πρόχειρο).

Ο Κούμερ προσπαθεί να φανταστεί πώς θα ήταν, τι θα σκεφτόταν, γιατί οδηγήθηκε στην απόφαση να αποτυπώνει με ένα μόνο χρώμα την ψυχολογική του κατάσταση. Εντέλει, πόσο οι απώλειες (πρώτα της μιας αδελφής του και εν συνεχεία του φίλου του), επηρέασαν έντονα τον ψυχισμό του. Είναι ένα μυθιστόρημα με δραματικούς τόνους που σε ρουφάει. Απλώς, δεν ξέρεις αν σε ρουφάει ο μύθος ή η πραγματικότητα που βίωσε αυτή η θεϊκή μορφή με το όνομα Πάμπλο Πικάσο.

Είναι ένα μυθιστόρημα με δραματικούς τόνους που σε ρουφάει. Απλώς, δεν ξέρεις αν σε ρουφάει ο μύθος ή η πραγματικότητα που βίωσε αυτή η θεϊκή μορφή με το όνομα Πάμπλο Πικάσο.

Όταν θα τελειώσει η Μπλε Περίοδος, τότε που θα βρει ξανά τη χαρά της ζωής, θα ξεκινήσει η Ρόδινη Περίοδός του όπου τα χρώματά του γίνονται πιο γήινα και οι επιρροές του από τη γαλλική ζωγραφική θα είναι πιο έντονες. Σε αντίθεση με την Μπλε Περίοδο που κουβαλάει μέσα της μπόλικο Ελ Γκρέκο, Γκόγια και Βαν Γκονγκ.

Το να γράψει κανείς τη βιογραφία ενός σπουδαίου άντρα (εδώ, βέβαια, έχουμε ένα μέρος της ζωής του Πικάσο) είναι σαφώς ένα δύσκολο έργο. Το να προσπαθήσει να την κάνει και μυθιστόρημα, τότε μιλάμε για λεπταίσθητη εργασία που κρύβει πολλούς κινδύνους. Ο Κούμερ, εν πολλοίς, τα καταφέρνει. Αρκεί να έχουμε πάντα κατά νου πως οτιδήποτε γραφτεί ή λεχθεί για τον Πικάσο θα υπολείπεται πάντα της προσωπικότητας και του έργου του. Η μετάφραση του Αλέξη Καλοφωλιά είναι στρωτή, «καθαρή» στα νοήματα που μεταφέρει και επομένως και βοηθητική στην ανάγνωση.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, η ποιητική συλλογή «Ποτέ πια εμείς» (εκδ. Μελάνι).


kummer exΗ μπλε περίοδος
LUKE JEROD KUMMER
Μτφρ. ΑΛΕΞΗΣ ΚΑΛΟΦΩΛΙΑΣ
ΚΛΕΙΔΑΡΙΘΜΟΣ 2020
Σελ. 496, τιμή εκδότη €16,60

 

 


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Έκαναν έρωτα τόσο άγρια, που τα πούπουλα του παπλώματος άρχισαν να τινάζονται από τις ραφές. Με τα κορμιά τους να στριφογυρίζουν, γλίστρησαν στην άκρη του στρώματος. Ο Πάμπλο είδε μια σταγόνα ιδρώτα να κυλάει από τη μύτη του στο μάγουλο της Ζερμέν. Το τραγούδι του σουμιέ και το μπάσο μπούφο από τις σανίδες του πατώματος ενώθηκαν σε μια ουράνια μελωδία. Όμως. Τη στιγμή που άγγιζαν το χείλος της κορύφωσης, σωριάστηκαν στο πάτωμα. Με την ευλυγισία του ακροβάτη, η Ζερμέν άρχισε να στριφογυρίζει μαζί του πάνω στο χαλί. Ξαφνικά βρέθηκε πάνω από τον Πάμπλο, σαν να καβαλούσε άλογο. Ηταν λες και πιλοτάριζε μια πειραματική ιπτάμενη εφεύρεση που αψηφά τη βαρύτητα και παραβγαίνει με τα πουλιά».


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Καιρός, της Τζένυ Όφιλ

Καιρός, της Τζένυ Όφιλ

Για το μυθιστόρημα της Jenny Offill «Καιρός» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Στερέωμα).

Του Διονύση Μαρίνου

Υποσημειώσεις ενός κόσμου που ακόμη δεν έχει αναδυθεί και ουδείς γνωρίζει αν αυτό θα συμβεί κάποτε ή αν πρέπει να συμβεί. Η πρώτη σκέψη που μου ήρθε...

Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ!, του Ουίλιαμ Φώκνερ

Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ!, του Ουίλιαμ Φώκνερ

Για το μυθιστόρημα του William Faulkner «Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ!» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Gutenberg). 

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Οι αρχαίες τραγωδίες είναι έργα με λιανό κορμί. Βλέπεις τον σκελετό κάτω από τους λεπτούς και σκληρούς μυς να πετ...

Άντα ή Πάθος, του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

Άντα ή Πάθος, του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

Για το μυθιστόρημα του Vladimir Nabokov «Άντα ή πάθος – Ένα οικογενειακό χρονικό» (μτφρ. Μυρτώ Αναγνωστοπούλου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Meredith Frampton «Portrait of a Young Woman» (1935).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Παρεξηγημένη έν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων προς βράβευση βιβλίων. Η καλύτερη μετάφραση θα ανακοινωθεί σε εκδήλωση που θα διοργανωθεί από το Φεστιβάλ ΛΕΑ [Λογοτεχνία εν Αθήναις] στο Μουσείο ...

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη «Σασμός», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εξαιρετικά παραγωγικός, ο Σπύρος Πετρουλάκης είναι συγγραφέας πολλών μπεστ-σέλερ μυθιστορημάτων, αλλά ο «Σασμός» (Μίνωας 2019), χάρη πλέον και στην εξαιρετικά επιτυχη...

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ