alt

Ο εικαστικός καλλιτέχνης, συγγραφέας και καθηγητής Ντέιβιντ Μπάτσελορ εξετάζει τη λειτουργία του χρώματος στην τέχνη στο έργο του Χρωμοφοβία (Άγρα). 

Της Μαρίας Γιαγιάννου

Η σχέση των καλλιτεχνών με τους θεωρητικούς της τέχνης ήταν πάντοτε μια σχέση εξάρτησης αλλά και απεξάρτησης. Η θεωρία επηρεάζει την πράξη και η πράξη επηρεάζει την θεωρία. Συχνότατα η πράξη προσπαθεί να λειτουργήσει ως θεωρία, δηλαδή η μορφή υψώνει έναν δάκτυλο ιδεολογίας˙ δείχνει και «λέει». Ένας καλλιτέχνης και ένας θεωρητικός επιθυμούν μεν να αλληλεπιδράσουν, αλλά καθένας επιθυμεί κυρίως να δημιουργήσει την δική του επιδραστική σχολή.

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν ένας άνθρωπος της πράξης, εν προκειμένω της καλλιτεχνικής πράξης, γράφει ένα βιβλίο θεωρίας. Και ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει όταν ένας θεωρητικός αποφασίζει να βάλει την θεωρία του στις δύο ή στις τρεις διαστάσεις. Εκεί είναι κανείς καταδικασμένος να ελεγχθεί για τις αντιφάσεις του. Όπως ο David Batchelor, εξίσου καλλιτέχνης και καθηγητής κριτικής θεωρίας, του οποίου το βιβλίο «Χρωμοφοβία» θα περι-διαβάσουμε στις ακόλουθες παραγράφους.

Ο Ντέιβιντ Μπάτσελορ, γεννημένος το 1955 στη Σκοτία, είναι εικαστικός καλλιτέχνης, συγγραφέας και καθηγητής κριτικής θεωρίας στο τμήμα Επιμέλειας (Curating) Σύγχρονης Τέχνης στο Royal College of Art στο Λονδίνο, ενώ έχει διατελέσει μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής της Tate Britain. Έχει σπουδάσει Καλές Τέχνες και Πολιτιστική Θεωρία, έχει εκθέσει έργα του στη Μεγάλη Βρετανία, στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και στη Λατινική Αμερική. Έχει εκδώσει δύο βιβλία –το “Minimalism” (1997) και το Chromophobia (2000)– και έχει επιμεληθεί το “Colour” (2008), μια ανθολογία κειμένων σε σχέση με τον ρόλο του χρώματος στην ιστορία των τεχνών. Το ζήτημα του χρώματος κατέχει κεντρική θέση στον προβληματισμό του, τόσο ως εικαστικού όσο και ως θεωρητικού. Προς το παρόν όμως, ας παρακάμψουμε τις εικαστικές του πράξεις κι ας επικεντρωθούμε στο ευκολοδιάβαστο και πολυπρισματικό βιβλίο του με τίτλο «Χρωμοφοβία», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα, σε προσεγμένη μετάφραση (Νατάσσας Χασιώτη) και επιμέλεια (Φαίης Ζήκα), εμπλουτισμένο με έξι έγχρωμες εικόνες.

Το χρώμα είναι περιθωριοποιημένο, άλλοτε ως ξένο κι άλλοτε ως υποδεέστερο, συνιστούσε πάντα μια κοινωνική απειλή

Η Δύση φοβάται τα χρώματα

Ο Μπάτσελορ διαγιγνώσκει στην ιστορία της δυτικής κουλτούρας μια γενικευμένη χρωμοφοβία και χρησιμοποιεί, ευφυώς επιλεγμένα, παραδείγματα από την φιλοσοφία, τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο, την αρχιτεκτονική και τις εικαστικές τέχνες για να στηρίξει την επιχειρηματολογία του. Η συλλογή παραδειγμάτων του περιστρέφεται γύρω από την κεντρική ιδέα ότι το χρώμα είναι περιθωριοποιημένο, διότι εν ολίγοις, άλλοτε ως ξένο κι άλλοτε ως υποδεέστερο, συνιστούσε πάντα μια κοινωνική απειλή. Ο συγγραφέας, χαριτολογώντας, αναφέρει ότι όταν του ζήτησε η δασκάλα στο δημοτικό να φτιάξει μια γραμμή και να τη χρωματίσει δεν μπορούσε να φανταστεί ότι η γραμμή αυτή ξεκινούσε από τις φιλοσοφικές αίθουσες της αρχαίας Ελλάδας, ούτε ότι ανάμεσα στην αντίθεση γραμμής-χρώματος κρύβονταν κωδικοποιημένες άλλες, σοβαρότερες αντιθέσεις. Ο Μπάτσελορ λοιπόν αναλαμβάνει να ξαναζωγραφίσει τη γραμμή του στο βιβλίο αυτό, αλλά τούτη τη φορά ως γραμμή ιστορική, πολυσήμαντη και ταυτισμένη με το χρώμα της.

Από τον εικονοκλάστη Πλάτωνα, που θεωρούσε τον ζωγράφο έναν «αλεστή και αναμείκτη πολύχρωμων φαρμάκων», και τον Αριστοτέλη, που προκρίνει τη γραμμή και υποτιμά το χρώμα γράφοντας στην Ποιητική του ότι «...μια τυχαία κατανομή των πιο γοητευτικών χρωμάτων δεν θα προκαλούσε ποτέ τόση απόλαυση όσο μια ακριβής εικόνα χωρίς χρώμα», μέχρι την σύγχρονη αρχιτεκτονική που υιοθετεί το απόλυτο λευκό ως ένα στυλ «εθελούσιας πενίας» και την εννοιολογική τέχνη που είναι κολλημένη στο ασπρόμαυρο, η ιστορία της δυτικής σκέψης παρουσιάζεται ως σοβαρά προκατειλλημένη εναντίον του χρώματος. Το χρώμα απειλεί την τάξη, όπως η σάρκα τον πουριτανό, η Ανατολή τη Δύση, η θηλυκότητα τον αρρενωπό, η βρωμιά τον καθαρό, ο πρωτογονισμός τον πολιτισμένο, η ομοφυλοφιλία τον ομοφοβικό, η παιδικότητα τον ενήλικο, τα ναρκωτικά τον νηφάλιο, η σωματική επιθυμία τον ορθό λόγο. Μπορεί το χρώμα και το σχέδιο να αλληλοσυμπληρώνονται με κοινό σκοπό τη δημιουργία μιας μορφής, αλλά δεν έπαψαν ποτέ να αντιμετωπίζονται ως φορείς αντίπαλης ιδεολογίας. Disegno versus colore (σχέδιο εναντίον χρώματος) σημαίνει, μέσα από μια σταθερή και ανανεούμενη κωδικοποίηση, τάξη εναντίον χάους.

Ο Μπάτσελορ χωρίζει το βιβλίο του σε πέντε κεφάλαια –Τα λευκά τοπία, Χρωμοφοβία, Apocalypstick, Hanunoo, Χρωμοφιλία– και τα πέντε εξαιρετικά διασκεδαστικά, λόγω της διακειμενικότητας, του χιούμορ, αλλά και της επίμονης μεροληψίας του συγγραφέα, που είναι αποφασισμένος να επαληθεύσει την υπόθεση εργασίας του. Μέσα από την πεποίθησή του ότι υπάρχει μια προκατάληψη εναντίον του χρώματος, η ιστορία της τέχνης διαβάζεται επιλεκτικά, κατακερματισμένα, αλλά ιδιαιτέρως ευχάριστα. Μπαίνουμε στο σύμπαν της Χρωμοφοβίας σαν να μπαίνουμε σε ένα πελώριο κατάλευκο σπίτι (και όντως, η αφήγηση του Μπάτσελορ ξεκινάει με την επίσκεψή του σε μια αφιλόξενη πάλλευκη έπαυλη), μόνο που το συγκεκριμένο συγγραφικό οικοδόμημα είναι απολύτως φιλόξενο. Ίσως επειδή για να μιλήσει κανείς για τον φόβο του χρώματος πρέπει να μιλήσει καταρχήν για το ίδιο το χρώμα.

Χρώμα και λογοτεχνία

david batchelor 2Αποσπάσματα πασίγνωστων λογοτεχνικών έργων, όπως το «Μόμπυ Ντικ» του Χέρμαν Μέλβιλ, «Η Καρδιά του Σκότους» του Τζόζεφ Κόνραντ και «Ο Μάγος του Οζ» του Φρανκ. Λ. Μπάουμ, εκτενείς αναφορές σε κινηματογραφικά έργα και παραδείγματα από τον χώρο των εικαστικών, ιδίως του μινιμαλισμού, διανθίζουν το βιβλίο και συμβάλλουν στη «μαγειρική» του Μπάτσελορ. Είναι θαυμάσια η σύγκριση των συναισθημάτων του Μέλβιλ μπροστά στο υπερ-λευκό της τεράστιας φάλαινας με το συναίσθημα κενότητας μπροστά και εντός του γενικευμένου, αποχρωματισμένου λευκού μιας πουριτανικής αισθητικής, που απηχεί τον φόβο της κοινωνίας απέναντι στη φθορά. «Ελλοχεύει κάτι φευγαλέο στην βαθύτατη ιδέα αυτού του χρώματος, που φέρνει μεγαλύτερο πανικό στην ψυχή απ’ ότι η ερυθρότητα του αίματος που μας τρομάζει», γράφει ο Μέλβιλ και δίνει την πάσα, μέσω του Μπάτσελορ, στον Κόνραντ, του οποίου «η εικονογραφία στην Καρδιά του Σκότους είναι χρωματισμένη σχεδόν αποκλειστικά σε άσπρο και μαύρο», ενώ όπου εμφανίζεται χρώμα ειδοποιεί για το πλησίασμα μιας επικίνδυνης κατάστασης τόσο ανεξέλεγκτης κι αυτόνομης που καταντά μη-πραγματική.

Μια αυτόνομη, σχεδόν μη-πραγματική κατάσταση, συνυφασμένη με ένα είδος Πτώσης είναι και τα ναρκωτικά, τη σύνδεση των οποίων με το χρώμα επιχειρεί να αναδείξει ο Μπάτσελορ. Η σχέση του Aldous Huxley με τη μεσκαλίνη ή το πεϋότλ, η περιγραφή του χρώματος από τον Roland Barthes ως «μια ελάχιστη λιποθυμική κρίση», η ερμηνεία της μετάβασης της Ντόροθυ (μέσω του κυκλώνα) από ένα γκρίζο Κάνσας σε μια πολύχρωμη χώρα του Οζ ως «το ανθρώπινο όνειρο της φυγής», η πτώση του αγγέλου από τον μαυρόασπρο κόσμο των πνευμάτων στον πολύχρωμο κόσμο του έρωτα και της επιθυμίας, στα «Φτερά του Έρωτα» του Wim Wenders, και εν γένει η ανθολόγηση όλων αυτών των επινοημένων περιστατικών πτώσης στο χρώμα, επιβεβαιώνει την ιδεολογικοποίηση του χρώματος από την δυτική σκέψη και την καλλιτεχνική εικονοποιΐα, η οποία απηχεί την γενική κοινωνική αντίληψη ότι το χρώμα είναι κάτι ξένο και ψυχοδιασταλτικά απειλητικό.

Χρώμα και αρχτεκτονική

Μέσα στις δεκάδες αφηγήσεις του Μπάτσελορ, ξεχωρίζουμε την εμπειρία του Le Corbusier καθώς απεκδύεται τη λατρεία της Ανατολής και μυείται στην λατρεία του ασβέστη. Το πρώτο πράγμα που εξέδωσε ο Λε Κορμπυζιέ, ο σπουδαίος κήρυκας της σχεδιαστικής λιτότητας, είναι παραδόξως μια «εκστατική κατάδυση στο χρώμα», το Ταξίδι στην Ανατολή γραμμένο το 1911, εκδοθέν το 1965. Η καταλυτική στιγμή μεταστροφής του αρχιτέκτονα είναι η γνωριμία του με την Ακρόπολη. «Δεν θα ξαναδώ μήτε το Τζαμί του Ομάρ ούτε τις πυραμίδες. Ωστόσο γράφω με μάτια που είδαν την Ακρόπολη και φεύγω χαρούμενος. Ω! Φως! Μάρμαρα! Μονοχρωμία!» Και κάπως έτσι ο Λε Κορμπυζιέ, μαγεμένος από τον (αποχρωματισμένο) Παρθενώνα και φοβισμένος από τον αυξανόμενο μαζικό χρωματισμό των πάντων από το Kitsch, περνάει σταδιακά όλα του τα πολύχρωμα όνειρα ένα χέρι ριπολίνη, υπό το νέο του πρόταγμα: τον μύθο της λευκότητας.

Το χρώμα φέρει εκ γενετής το στίγμα του επιφανειακού, αυτού που έχει την ιδιότητα να παραποιεί την αλήθεια

Η λατινική λέξη colorem είναι συγγενική με το celare, που σημαίνει κρύβω ή καλύπτω. Το χρώμα φέρει εκ γενετής το στίγμα του επιφανειακού, αυτού που έχει την ιδιότητα να παραποιεί την αλήθεια. Αντιμετωπίζεται όχι ως δομικό μέρος των πραγμάτων αλλά ως ένα καλλυντικό. Ο Καντ γράφει ότι «τα χρώματα ζωντανεύουν το αντικείμενο για τις αισθήσεις, αλλά δεν μπορούν να το κάνουν ούτε άξιο ενατένισης ούτε ωραίο». Ο Μπάτσελορ δεν αμελεί φυσικά να αναφέρει και την αντίθετη πλευρά, όπου το καλλυντικό χρώμα εμφανίζεται ως κάτι το θετικό, όπως στην περίπτωση του Μπωντλαίρ, ο οποίος εκθειάζει τη χρήση του χρώματος ως ένδειξη πολιτισμού παρά πτώσης στην παρακμή («Ο Ζωγράφος της Σύγχρονης Ζωής»), αλλά και στην περίπτωση του βασιλιά της ποπ-αρτ Άντι Γουόρχολ. Ο Γουόρχολ επιθέτει τα κορεσμένα, τεχνητά του χρώματα στις επιφάνειες, διαστρεβλώνοντας την ακαδημαϊκή παράδοση, επιτρέποντας στο χρώμα να μην υποταχθεί στο σχέδιο, να μην ελεγχθεί από τα περιγράμματα και μετατρέπει τελικά σε μακιγιάζ όχι το χρώμα, αλλά τη γραμμή!

Χρώμα και γλώσσα

Στο κεφάλαιο Hanunoo ο συγγραφέας εξετάζει τη σχέση χρώματος και γλώσσας. Αν και ο άνθρωπος μπορεί να αναγνωρίσει αρκετά εκατομμύρια διαφορετικά χρώματα, στα αγγλικά (και στις περισσότερες γνωστές γλώσσες) χρησιμοποιούνται από δύο έως έντεκα βασικοί χρωματικοί όροι. Πρόκειται για μια υπόθεση που πρωτοδιατυπώθηκε από τους ανθρωπολόγους Berlin και Kay το 1969 και ανασκευάστηκε από τον John Lyons το 1995 μέσω του παραδείγματος της μαλαισιοπολυνησιακής γλώσσας hanunoo. Η Hanunoo έχει τέσσερις βασικούς χρωματικούς όρους που αντιστοιχούν στο μαύρο, το άσπρο, το κόκκινο και το πράσινο. Ωστόσο, η διαφοροποίηση των όρων δεν γίνεται μέσω της χρωματικής παραλλαγής, αλλά μέσω των παραλλαγών του φωτός (φως-σκοτάδι), της υγρασίας (υγρό-ξηρό) και της φρεσκάδας (χυμώδες-αφυδατωμένο). Το συμπέρασμα είναι ότι οι χρωματικοί όροι συνδέονται –όχι με κάποια αφηρημένη αντιστοιχία, αλλά– με τη χρήση τους μέσα στο εκάστοτε πολιτισμικό πλαίσιο. Ή όπως το θέτει ο Βίττγκενσταιν: «Δεν θα μπορούσαν το γυαλιστερό μαύρο και το μαύρο ματ να έχουν διαφορετικές ονομασίες;»

Εκεί όπου αρχίζει το χρώμα τελειώνουν οι λέξεις

Όλη αυτή η συζήτηση περί χρώματος και δυσκολίας στην ονοματοδοσία του είναι μια ιδανική βάση για να στηριχθεί το επιχείρημα ότι εκεί όπου αρχίζει το χρώμα τελειώνουν οι λέξεις. Ο John Gage αναφέρει ότι «η λεκτική γλώσσα είναι ανίκανη να ορίσει την εμπειρία του χρώματος», για την Julia Kristeva «το χρώμα ξεφεύγει από τη λογοκρισία» και για τον David Hickey «το χρώμα είναι μια θεραπεία για τη γλώσσα». Η χρωμοφιλία είναι μια θεραπεία για τη γλώσσα. Κατά κάποιον τρόπο όμως η χρωμοφοβία είναι μια αντίστροφη χρωμοφιλία ή όπως εύγλωττα το θέτει ο Μπάτσελορ «η χρωμοφοβία είναι μια αδύναμη μορφή χρωμοφιλίας... μια χρωμοφιλία χωρίς το χρώμα».

Από τη θεωρία στην πράξη

Ας επανέλθουμε τώρα στην αρχή του άρθρου μας, για να περικλείσουμε το χρώμα στο σχήμα του κύκλου. Στον προβληματισμό που τέθηκε για τη σύμπραξη και τον αλληλοαποκλεισμό θεωρίας και πράξης –θεωρητικού λόγου και εικαστικής πράξης– ας αντικαταστήσουμε τον όρο «θεωρία» με τη λέξη «σχέδιο» και τον όρο «πράξη» με τη λέξη «χρώμα». Πόσο συνεπής είναι ο συγγραφέας-εικαστικός Ντέιβιντ Μπάτσελορ όταν μετατρέπει τη θεωρία του σε πράξη; Καταφέρνει να χαρίσει στο χρώμα την αυτονομία που αξιώνει ή το υποτάσσει κι αυτός με τη σειρά του στο σχέδιο; Κοιτάζοντας τα εικαστικά έργα του, τρισδιάστατα και δισδιάστατα, διαπιστώνουμε ότι η δομή του βιβλίου του θυμίζει την εγκατάστασή του “Spectotem” (βλ. εικόνες) του 2009 (ένα έργο που κατασκευάστηκε εννιά χρόνια μετά την έκδοση της Χρωμοφοβίας). Κάθε κεφάλαιο είναι σαν ένα κουτί τακτοποιημένο πάνω στα υπόλοιπα κουτιά, μια υποενότητα με το δικό της τοπικό χρώμα. Όλα μαζί τα κουτιά συνθέτουν τη Χρωμοφοβία. Όχι μόνο θεωρητικά αλλά και εικαστικά.

Η αντινομία που διαπιστώνουμε στη σχέση της θεωρίας με την πράξη του Μπάτσελορ είναι η εξής: Δεν φοβάται να χρησιμοποιήσει το χρώμα, αλλά το έχει υπό πλήρη έλεγχο. Ο Μπάτσελορ δίνει στο χρώμα την τοπική του αυτονομία, όμως το κρατά αυστηρά περιορισμένο. Τα περιγράμματά του είναι σκληρά, τα χρώματα, αν και έντονα, χρησιμοποιούνται σαν λευκά. Με άλλα λόγια, τα χρώματα του Μπάτσελορ είναι χρωμοφοβικά, με την έννοια που μας περιγράφει στο ίδιο το βιβλίο του. Είναι αντισαρκικά, αντιανατολίτικα, αντιναρκωτικά, αντιβρώμικα. Είναι χρώματα περιορισμένα στην σχεδιαστική καθαρότητα του μετα-μινιμαλισμού. Είναι χρώματα του λόγου και όχι χρώματα που ξεκινούν εκεί όπου ο λόγος σταματά. Είναι χρώματα θεωρητικά. Στην περίπτωση της εικαστικής εργασίας του η χρωμοφιλία του είναι μια αντεστραμμένη χρωμοφοβία. Στην περίπτωση της «Χρωμοφοβίας» του, είναι ξεκάθαρα χρωμοφιλικός. Εντέλει, σε όλα αυτά δεν υπάρχει τίποτε το αντιφατικό. Είναι συχνό φαινόμενο να φοβάται κανείς εκείνο που αγαπά, πόσο μάλλον όταν δεν μπορεί καν να το ονομάσει.

Μαρία Γιαγιάννου

altΧρωμοφοβία
David Bachelor
Μτφρ: Νατάσσα Χασιώτη
Άγρα, 2013
ΣΕΛ. 164, Τιμή: € 16,00

alt

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ DAVID BACHELOR

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αντωνακάκη, Μπίρης, Παρπαϊρης: Ποιητική των κτιρίων και του χώρου - Τρία βιβλία για την αρχιτεκτονική

Αντωνακάκη, Μπίρης, Παρπαϊρης: Ποιητική των κτιρίων και του χώρου - Τρία βιβλία για την αρχιτεκτονική

Τέσσερις νέες εκδόσεις για την αρχιτεκτονική στην Ελλάδα: Σουζάνα Αντωνακάκη «Αρχιτεκτονική ποιητική»,  (Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης), «Τάσος Μπίρης: Πενήντα χρόνια σημάδια στο αρχιτεκτονικό γίγνεσθαι», (εκδ. Καπόν), Απόστολος Παρπαϊρης «Ο τουρισμός ως “χορηγός” της πολιτιστικής κληρονομιάς» ...

«Η καντιανή ηθική στον σύγχρονο κινηματογράφο» της Δήμητρας Δήμου (κριτική)

«Η καντιανή ηθική στον σύγχρονο κινηματογράφο» της Δήμητρας Δήμου (κριτική)

Για τη μελέτη της Δήμητρας Δήμου «Η καντιανή ηθική στον σύγχρονο κινηματογράφο – Ανάδειξη παραδειγμάτων κατηγορικής προσταγής σε σύγχρονες κινηματογραφικές αναπαραστάσεις» (εκδ. Βακχικόν).

Γράφει ο Θόδωρος Σούμας

Το βιβλίο της Δήμητρας Δήμου επικε...

«Ένα κουκλόσπιτο (Νόρα)» του Ερρίκου Ίψεν – Σκέψεις για το κλασικό θεατρικό έργο με αφορμή την έκδοσή του

«Ένα κουκλόσπιτο (Νόρα)» του Ερρίκου Ίψεν – Σκέψεις για το κλασικό θεατρικό έργο με αφορμή την έκδοσή του

Για το κλασικό θεατρικό έργο του Ερρίκου Ίψεν (Henrik Ibsen) «Ένα Κουκλόσπιτο (Νόρα)» (εισαγωγή - μτφρ. - ερμηνευτικά σχόλια: Ήρκος Αποστολίδης, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Η Αμαλία Μουτούση, πριν από μερικά χρόνια, σε μια υποδειγματική ερμηνεία της Νόρα. (Σκην. Γιώργος Σκεύας).

Γράφει ο Φ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

1, 2 και 3 Ιουνίου ο Nick Cave θα βρεθεί στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead.

Επιμέλεια: Book Press

Η Στέγη ανοίγει για πρώτη φορά την αγκαλιά της στον αξεπέραστο Nick Cave, ο οποίος επιστρέφει...

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

Για την παράσταση «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Λυμπερόπουλου που ανέβηκε στο θέατρο Ελ Ερ. Κεντρική εικόνα: © Σπύρος Περδίου. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ ...

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

Υπό την αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου, θα πραγματοποιηθεί η 16η έκδοση του Φεστιβάλ ΛΕΑ (Λογοτεχνία εν Αθήναις), στο πλαίσιο του οποίου θα υλοποιηθούν διάφορα πρότζεκτ από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους, λειτουργώντας έτσι ως Πολιτιστική και Λογοτεχνική Γέφυρα μετ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη «Πίσω από τις κλειστές πόρτες – Αστέρες, ηγέτες, γαλαζοαίματοι και καθημερινοί άνθρωποι», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δύο ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Για τα μυθιστορήματα «Strangers in the Night» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά) της Χέδερ Γουέμπ [Heather Webb], «Τα Μυστήρια της Μις Μόρτον Μόρτον» (μτφρ. Χρήστος Μπαρουξής) της Κάθριν Λόιντ [Catherine Lloyd] και «Κωδικός Coco» (μτφρ. Γιάννης Σπανδωνής) της Τζιόια Ντιλιμπέρτο [Gioia Diliberto]. Τρία μυθιστορήματα που μας μεταφ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ