Για το δίτομο έργο του Δημήτρη Κολιοδήμου «100 χρόνια ξένος κινηματογράφος στην Ελλάδα» (εκδ. Αιγόκερως). Εικόνα: Από την ταινία «Η περίπτωση του Οιδίποδα».
Γράφει ο Θόδωρος Σούμας
Τα δύο ογκώδη βιβλία του κριτικού κινηματογράφου Δημήτρη Κολιοδήμου, με τίτλο 100 χρόνια ξένος κινηματογράφος στην Ελλάδα (εκδ. Αιγόκερως), είναι δύο εμπεριστατωμένοι, πλήρεις ως προς το αντικείμενό τους τόμοι. Ο Α΄ Τόμος έχει 651 σελίδες και ο Β΄ έχει 463 σελίδες. Είναι και οι δύο κατάλογοι ταινιών (χωρίς να περιέχουν σχόλια για τις ταινίες), όπου ο Α΄ Τόμος περιλαμβάνει τα φιλμ με τον πρωτότυπο τίτλο τους και κατόπιν τον ελληνικό τους τίτλο, ύστερα το έτος παραγωγής τους, κατόπιν τον σκηνοθέτη τους και μετά την ημερομηνία της διανομής τους στην Ελλάδα. Αντίστροφα, ο Β΄ Τόμος έχει πρώτο τον ελληνικό τίτλο, μετά τον πρωτότυπο ξένο, ύστερα το έτος παραγωγής, το όνομα του σκηνοθέτη και τέλος την ημερομηνία διανομής του φιλμ.
To 100 χρόνια ξένος κινηματογράφος στην Ελλάδα είναι ένα προϊόν κοπιώδους έρευνας και μοναδικής μανιώδους αναζήτησης, ένα βιβλίο-αναφοράς στο ελλαδικό κινηματογραφικό πεδίο, που φιλοδοξεί να δώσει μια υπεύθυνη και ολοκληρωμένη εικόνα της διανομής των ξένων φιλμ στη χώρα μας. Πρόκειται για τη συμπληρωμένη και διορθωμένη τρίτη έκδοση αυτού του ερευνητικού έργου κινηματογραφικής τεκμηρίωσης. Ένα πρωτότυπο πόνημα που καταγράφει και καταλογραφεί συστηματικά τις ξένες ταινίες που διανεμήθηκαν στην Ελλάδα τα τελευταία εκατό χρόνια, όταν άρχισαν να υπάρχουν γραπτά στοιχεία και ντοκουμέντα.
Το έργο του Κολιοδήμου περιέχει ένα ευρετήριο ταινιών που αναφέρεται στους τίτλους των ξένων ταινιών που προβλήθηκαν εδώ από τον Δεκέμβριο του 1924 έως τον Δεκέμβριο του 2024 και περιλαμβάνει 45.826 εγγραφές που αφορούν 29.687 ταινίες (ορισμένες εξ αυτών έχουν δύο τίτλους). Υπάρχει ευρετήριο και στον δεύτερο τόμο και περιλαμβάνει μόνο τους ελληνικούς τίτλους των ξένων φιλμ. Ιδιαίτερη σημασία και νοηματοδότηση έχουν οι δεύτεροι τίτλοι των ταινιών, ελληνικοί και ξένοι, ας πούμε πρωτότυποι (όσο παράδοξο κι αν ακούγεται το τελευταίο). Συνολικά, περιλαμβάνονται πάνω από 32.000 ελληνικοί τίτλοι σχεδόν 30.000 διαφορετικών ξένων ταινιών.
Αποτύπωμα μιας πολιτιστικής εποχής
Πρόκειται άρα για ένα έργο τεκμηρίωσης, που πέρασε από πολλά στάδια και αποκρυσταλλώθηκε παλιότερα σε διάφορα πονήματα και διήρκησε τελικά περίπου τριάντα χρόνια. Βασικό ενδιάμεσο στάδιο αυτής της πολύχρονης εργασίας είναι το βιβλίο του Δ.Κ., 80 χρόνια ξένος κινηματογράφος στην Ελλάδα, εκδοθέν το 2005 από τις εκδ. Οξύ. Η επίπονη αυτή εργασία συμπληρώθηκε και αναθεωρήθηκε μερικώς με την έκδοση του παρόντος διπλού βιβλίου από τον Αιγόκερω. Όμως σήμερα δεν έχουμε μόνο μια εγγυημένη βάση δεδομένων, μα και ένα εγχείρημα που, μέσω των επιλεγμένων από τους διανομείς τίτλους των ξένων φιλμ, συνιστά ένα έμμεσο αποτύπωμα της πολιτιστικής εποχής που συντελέστηκε αυτή η πράξη της επιλογής -ή της μετάφρασης του ξένου τίτλου- και της κουλτούρας της εποχής1.
Ο Δημήτρης Κολιοδήμος, για να βγάλει τα καταλογραφικά συμπεράσματα στο πόνημά του, μελέτησε τα «κλισεδάκια», δηλαδή τις διαφημιστικές καταχωρήσεις που δημοσιεύονταν στις εφημερίδες όταν οι ταινίες «έβγαιναν»
Ο Δημήτρης Κολιοδήμος θέλησε, από αγάπη για όλο το σινεμά, να καταγραφούν ακόμη και οι υποβαθμισμένες, οι παρακατιανές, δευτερεύουσες και παραμελημένες, κακές και μέτριες ή «Β movies» ταινίες, όλες χωρίς κριτική αξιολόγηση (αν τυχόν υπήρχε, οι δυο τόμοι θα γίνονταν πέντε έξι). Παλιά, τέτοιες ταινίες κατέκλυζαν τα λαϊκά σινεμά της Αθήνας και τις συνοικιακές κι επαρχιακές αίθουσες β’ προβολής. Ο Δημήτρης Κολιοδήμος, για να βγάλει τα καταλογραφικά συμπεράσματα στο πόνημά του, μελέτησε τα «κλισεδάκια», δηλαδή τις διαφημιστικές καταχωρήσεις που δημοσιεύονταν στις εφημερίδες όταν οι ταινίες «έβγαιναν», έκαναν πρεμιέρα στις αίθουσες, και τα χαρτονάκια των γραφείων διανομής που αποτελούσαν μέρος του διαφημιστικού υλικού της κάθε ταινίας και τοποθετούνταν στα ταμπλό στις προθήκες των αιθουσών.
Ο συγγραφέας, ακόμη, μας εκθέτει στο διπλό βιβλίο του και μας διευκρινίζει τις ιδιαιτερότητες και τα μυστικά των επανεκδόσεων (ή επανακυκλοφοριών). Σχετικά με τις ταινίες σεξ, που ο συγγραφέας τις σημειώνει με το σύμβολο «hc», που βγαίνει από το «hard core», ο Κολιοδήμος αναφέρει τις πολλές, ευνόητες δυσκολίες να βρει άκρη και καταγράφει, καταλογραφεί μόλις 155, ενώ ήσαν περίπου 3.500… Τέλος, να σημειώσουμε ότι ο Β΄ Τόμος περιλαμβάνει, στο τέλος του, βιβλιογραφία.
* Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου. Τελευταίο του βιβλίο, «Ο έρωτας στο σινεμά» (εκδ. Αιγόκερως).
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Δημήτρης Κολιοδήμος είναι συγγραφέας, κριτικός και οπτικοακουστικός παραγωγός στο σινεμά και στην τηλεόραση [σεναριογράφος και συμπαραγωγός στη σειρά και το φιλμ μεγάλου μήκους «Το σινεμά γυμνό» (2009) και συμπαραγωγός της ταινίας Deep End (2008) κ.α.]. Έχει υπάρξει για πολλά χρόνια διευθυντής προγράμματος (ιδίως ξένων φιλμ) σε τρία ιδιωτικά κανάλια. Έχει ιδρύσει το περιοδικό Κινηματογράφος και από το 1993 ως το 1999 και τα τελευταία χρόνια είναι υπεύθυνος του ετήσιου Αλμανάκ ταινιών, κινηματογραφικών δρώμενων και φεστιβάλ κ.λπ., που εκδίδει η Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου (ΠΕΚΚ).
Έχει γράψει και βγάλει εικοσιοκτώ βιβλία στις εκδόσεις Αιγόκερως, Οξύ και άλλες, μεταξύ των οποίων, 365 νύχτες τρόμου και επιστημονικής φαντασίας (1991 & 2019), Ο Κόμης Δράκουλας στην οθόνη (2004), Cine-γραφήματα: 25 κείμενα που θα θέλατε να διαβάσετε, αλλά δεν ξέρατε πού να τα βρείτε (2020), 101 ελληνικές ταινίες που πρέπει να πεθάνεις πριν τις δεις (2021), 101 ελληνικές ταινίες που πρέπει να τις δεις πριν πεθάνεις (2023), 101 ταινίες με μυστικούς πράκτορες, κ.α.
Ο Δημήτρης Κολιοδήμος έχει διακριθεί γράφοντας για τον φανταστικό κινηματογράφο, τις B movies, τα θρίλερ, τις περιπέτειες και εκτεταμένους, πλήρεις κινηματογραφικούς καταλόγους. Έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα σε ειδικά, κινηματογραφικά και τηλεοπτικά περιοδικά, σε περιοδικά ποικίλης ύλης και εφημερίδες.
