alt

Για τη συλλογική έκδοση του τόμου «Aντρέι Ταρκόφσκι – Ο ποιητής της έβδομης τέχνης» (εκδ. Το Μέλλον). 

Του Θόδωρου Σούμα

Οι εκδόσεις Το Μέλλον εξέδωσαν το ολιγοσέλιδο, συνοπτικό βιβλίο Aντρέι Ταρκόφσκι – Ο ποιητής της έβδομης τέχνης που περιλαμβάνει άρθρα ελλήνων κριτικών –Γιώργου Ρούσσου, Τάσου Ρέτζιου, Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλου, Σταύρου Γανωτή, Τάσου Γουδέλη, Αχιλλέα Κυριακίδη και του γράφοντα– για όλες τις ταινίες του Ρώσου σκηνοθέτη, δύο εισαγωγικά κείμενα και μια συνέντευξή του.

Ο μύστης της τέχνης, Ταρκόφσκι, με γοητεύει αναπόδραστα, με υπνωτίζει και με θαμπώνει με τις πανέμορφες εικόνες και τις υποβλητικές ιδέες του, όταν τις επενδύει σε μια αφήγηση και δεν αφήνεται στην εντονότατη αφαίρεση και στο φαντασμαγορικό χάος.

Οι ταινίες που προσωπικά προτιμώ από τα φιλοσοφικοποιητικά φιλμ του Ταρκόφσκι είναι το Αντρέι Ρουμπλιόφ (1966), το Στάλκερ (1978), το Σολάρις (1972) και η πρώτη του μεγάλου μήκους Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν (1962), γιατί τα βρίσκω εξαιρετικά συνεκτικά, συμπαγή και αρμονικά, στην αισθητική, στο νόημα αλλά και στην αφήγησή τους. Ο μύστης της τέχνης, Ταρκόφσκι, με γοητεύει αναπόδραστα, με υπνωτίζει και με θαμπώνει με τις πανέμορφες εικόνες και τις υποβλητικές ιδέες του, όταν τις επενδύει σε μια αφήγηση και δεν αφήνεται στην εντονότατη αφαίρεση και στο φαντασμαγορικό χάος. Ο υπαρξιακός, χριστιανικός ιδεαλισμός του Ταρκόφσκι σε προ(σ)καλεί, οφείλεις να τον δεχτείς, άλλοτε το κάνεις και άλλοτε οι μορφικές εκδηλώσεις του μπορεί ίσως να σε κουράσουν. Όταν ο Στάλκερ προχωρεί δύσκολα στη δυσεξιχνίαστη no man's land, τσαλαβουτώντας μέσα στα νερά, μας μαγνητίζει και μας κάνει να παρακολουθούμε με αγωνία την ασαφή προσπάθειά του. [Ο Ταρκόφσκι ταυτίζεται με τον Στάλκερ, έναν μισότρελο οδηγό-μύστη των ανθρώπων που ψάχνουν κάτι διαφορετικό]. Όταν όμως στη Νοσταλγία (1982), ο ήρωας προσπαθεί να περάσει μέσα από την πισίνα κρατώντας αναμμένο το κερί και αυτό συνεχώς του σβήνει αναγκάζοντάς τον να το ξανανάψει και να ξαναδιασχίσει τη λιμνούλα, στο τέλος ο θεατής ίσως κουραστεί.

alt
Για την εμβληματική σκηνή της φωτιάς, στην
τελευταία σεκάνς της Θυσίας, ο Ταρκόφσκι
χρησιμοποίησε, σε κλίμακα 1/50, μια μακέτα του 
σπιτιού στο οποίο έκανε τα εσωτερικά γυρίσματα.



Αντιλαμβανόμαστε ότι στα φιλμ του Ρώσου μεταφυσικού, πραγματοποιείται μια μεγαλειώδης και συνάμα ταπεινή, στοχαστική, περιπετειώδης και ζοφερή πορεία αναζήτησης γεμάτη ρίσκα και δοκιμασίες. Η διαδρομή αυτή παίρνει σάρκα και οστά και ζωγραφίζεται με διαφορετικό τρόπο από ταινία σε ταινία. Το σαγηνευτικό μα και οδυνηρό, επικίνδυνο ταξίδι εξερεύνησης, η ταρκοφσκική έρευνα με σκοπό την αλήθεια, το νόημα της ύπαρξης, την καταγραφή της εμπειρίας του χρόνου και του θανάτου, τη δημιουργία και την αρετή, ξεκινούν συνήθως από το στατικό κι ενδεχομένως αλλοτριωμένο σήμερα που είναι συχνά επώδυνο, βαλτωμένο σε μια άθλια πραγματικότητα. Η πορεία αναζήτησης προχωρά κοπιαστικά, είναι κυρίως πνευματική πορεία, παρ' όλο που έχει μια μαγευτική και πλούσια εικόνα. Οδεύει προς το επέκεινα και το διαφορετικό, προς έναν ιδιαίτερο τόπο και χρόνο. Αυτό γίνεται φανερό στον καινούργιο κόσμο που μας αποκαλύπτεται στο Σολάρις και το Στάλκερ. Πρόκειτα για την ταρκοφσκική «Ζώνη» που συναντάμε στο Στάλκερ. Είναι μια αληθινή αποκάλυψη, ακόμη και με τη θρησκευτική έννοια. Ο σκοπός του ταξιδιού, ο άλλος τόπος, είναι συνυφασμένος με έναν μελλοντικό, απώτερο χρόνο. Έναν διευρυμένο, διεσταλμένο χρόνο ο οποίος βρίσκεται υπό διερεύνηση. Αυτό είναι, επίσης, αισθητό στον Αντρέι Ρουμπλιόφ ως πέρασμα του χρόνου, που καταλήγει στην ωρίμανση του αγιογράφου Ρουμπλιόφ, ο οποίος αποφασίζει να εξέλθει από την απραξία του και να ξαναζωγραφίσει. Το κινηματογραφικό και ζωγραφικό fresco φωτίζεται μέσα από την ιδιόμορφη και ευφάνταστη ποιητική του Ταρκόφσκι. Η αισθητική της ποίησής του είναι ελεγειακή και ιερατική. Το επέκεινα, η ουτοπία και ο διαφορετικός κόσμος, βρίσκεται στον μελλοντικό, υπό αναζήτηση, απώτερο χωροχρόνο. Λούζονται μαζί από μια μεταφυσική αύρα, από ένα μυστικιστικό κλίμα, φορτισμένα και φορτωμένα με ομιχλώδεις μεταφυσικές σημασίες.

Η αισθητική του Ταρκόφσκι χαρακτηρίζεται συχνά από μεγάλα σε διάρκεια, ζωγραφικά πλάνα εικαστικής ομορφιάς και από τους σύμφυτους, αργούς και σε μάκρος χρόνους τους.

Η μεταφυσική σύλληψη, από τον Ταρκόφσκι, αυτού του εξαιρετικού, διαφορετικού σύμπαντος που αποτελεί τον ουτοπικό σκοπό του αλησμόνητου ταξιδιού, έχει σχέση με το άλογον, το ανορθολογικό και τον μυστικισμό, με τις ταρκοφσκικές αξίες της αγάπης, της χάρης, της πίστης, της πνευματικής φώτισης και της μνήμης ή της νοσταλγίας, τις ηθικές, θρησκευτικές και μεταφυσικές αξίες του, την αναζήτηση του Θεού. Το μεταφυσικό επέκεινα, οι αξίες, αναζητήσεις και στόχοι του σκηνοθέτη, που σχετίζονται με την ποιητική σύλληψη των πραγμάτων, συναντώνται σε όλα τα φιλμ του. Η αισθητική του Ταρκόφσκι χαρακτηρίζεται συχνά από μεγάλα σε διάρκεια, ζωγραφικά πλάνα εικαστικής ομορφιάς και από τους σύμφυτους, αργούς και σε μάκρος χρόνους τους. Το βιβλίο Aντρέι Ταρκόφσκι – Ο ποιητής της έβδομης τέχνης προσπαθεί να συλλάβει ευσυνείδητα, με ενάργεια, τις παραπάνω κινηματογραφικές και φιλοσοφικές πλευρές του έργου του Ρώσου σκηνοθέτη.

* Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας βιβλίων για τον κινηματογράφο και κριτικός κινηματογράφου.
Τελευταίο του βιβλίο, το δοκίμιο «Εθνικές κινηματογραφίες, στιλ και σκηνοθέτες» (εκδ. Αιγόκερως).


altAντρέι Ταρκόφσκι
Ο ποιητής της έβδομης τέχνης
Συλλογικό
[Γιώργος Ρούσσος, Τάσος Ρέτζιος, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος,
Σταύρος Γανωτής, Τάσος Γουδέλης, Θόδωρος Σούμας, Αχιλλέας Κυριακίδης]
Το Μέλλον 2019
Σελ. 52, τιμή εκδότη €10,60

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κωμωδίας εγκώμιον – Η σοβαρότητα του γέλιου», του Σάββα Πατσαλίδη (κριτική)

«Κωμωδίας εγκώμιον – Η σοβαρότητα του γέλιου», του Σάββα Πατσαλίδη (κριτική)

Για τη μελέτη «Κωμωδίας εγκώμιον - Η σοβαρότητα του γέλιου» του Σάββα Πατσαλίδη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις University Studio Press, για το «παρεξηγημένο ανά τους αιώνες κωμικό στοιχείο».

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

To σύγγραμμα του Σάββα Πατσαλίδη ...

«Παρασκήνια στην κορυφή του Ολύμπου – Μια αλληγορία σε δύο ραψωδίες», της Ζωής Σαμαρά (κριτική)

«Παρασκήνια στην κορυφή του Ολύμπου – Μια αλληγορία σε δύο ραψωδίες», της Ζωής Σαμαρά (κριτική)

Για το θεατρικό δοκίμιο «Παρασκήνια στην κορυφή του Ολύμπου, Μια αλληγορία σε δύο ραψωδίες», της Ζωής Σαμαρά που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις University studio press. 

Γράφει η Δέσποινα Καϊτατζή-Χουλιούμη

...

«Ο μακάβριος χορός» του Στίβεν Κινγκ (κριτική) – «Λοιπόν, γιατί μάς αρέσει να τρομάζουμε;»

«Ο μακάβριος χορός» του Στίβεν Κινγκ (κριτική) – «Λοιπόν, γιατί μάς αρέσει να τρομάζουμε;»

Για τη μελέτη του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Ο μακάβριος χορός – Η ανατομία του τρόμου» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος, εκδ. Κλειδάριθμος).

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν τον Κινγκ τον καλύτερο/μεγαλύτερο/σπουδαιότερο κλπ. εν ζωή συ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ήλια Μπούρα: «Ό,τι ειπώνεται έχει ήδη ειπωθεί και θα ξαναειπωθεί με τις ίδιες ή διαφορετικές λέξεις»

Ήλια Μπούρα: «Ό,τι ειπώνεται έχει ήδη ειπωθεί και θα ξαναειπωθεί με τις ίδιες ή διαφορετικές λέξεις»

Η Ήλια Μπούρα μας συστήθηκε πρόσφατα με την ποιητική της συλλογή «Εύκρατη ζώνη», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη. «Ένας νέος ποιητής δεν φέρνει τίποτα καινούργιο εκτός από τη βιωματική χρήση των λέξεων που υπάρχουν στη γλώσσα μας τόσες χιλιάδες χρόνια», σημειώνει, μεταξύ άλλων.

...
«Mαρία Skłodowska Κιουρί» του Θέμη Μουμουλίδη, στο Σύγχρονο Θέατρο (κριτική)

«Mαρία Skłodowska Κιουρί» του Θέμη Μουμουλίδη, στο Σύγχρονο Θέατρο (κριτική)

Η παράσταση «Mαρία Skłodowska Κιουρί» παρουσιάζεται στο Σύγχρονο Θέατρο σε σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλίδη. Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

H παράσταση «Mαρία Skłodowska Κιουρί» που ανεβάζει στο Σύγχρονο Θέατ...

Ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες ξεπέρασε τον Θερβάντες

Ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες ξεπέρασε τον Θερβάντες

Σύμφωνα με έρευνα, ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες [Gabriel García Márquez} είναι ο πιο μεταφρασμένος συγγραφέας ισπανόφωνης λογοτεχνίας των τελευταίων είκοσι ετών, εκθρονίζοντας από την πρώτη θέση τον Θερβάντες [Miguel de Cervantes], δημιουργό του «Δον Κιχώτη».

Επιμέλεια: Boo...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Παράδεισος» του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα (προδημοσίευση)

«Παράδεισος» του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα [Abdulrazak Gurnah] «Παράδεισος» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πρώτα το αγόρι. Το λέγανε Γ...

«Σε πρώτο ενικό» του Χαρούκι Μουρακάμι (προδημοσίευση)

«Σε πρώτο ενικό» του Χαρούκι Μουρακάμι (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση μέρους διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων του Χαρούκι Μουρακάμι [Haruki Murakami] «Σε πρώτο ενικό» (μτφρ. Βασίλης Κιμούλης), η οποία θα κυκλοφορήσει αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

With the ...

«Η νοσταλγία κι εγώ» της Μάρως Βαμβουνάκη (προδημοσίευση)

«Η νοσταλγία κι εγώ» της Μάρως Βαμβουνάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Μάρως Βαμβουνάκη «Η νοσταλγία κι εγώ», που θα κυκλοφορήσει στις 24 Μαρτίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

— Αναρωτιέμαι τι νοσταλγείς;
— …
— Νοσταλγείς κάτι που συνέβη ή κάτι πο...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Στίβεν Κινγκ: 10 αγαπημένα του βιβλία

Στίβεν Κινγκ: 10 αγαπημένα του βιβλία

Σε ανάρτησή του στο Goodreads, με αφορμή τα δέκα χρόνια λειτουργίας της ιστοσελίδας, ο Στίβεν Κινγκ ξεχώρισε δέκα αγαπημένα του βιβλία. Τα έργα του συγγραφέα κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Book Press

...
Ένας χρόνος πόλεμος στην Ουκρανία: Τα βιβλία για να κατανοήσουμε την Ιστορία καθώς γράφεται

Ένας χρόνος πόλεμος στην Ουκρανία: Τα βιβλία για να κατανοήσουμε την Ιστορία καθώς γράφεται

Σήμερα, 24 Φεβρουαρίου 2023, συμπληρώνεται ένας χρόνος από την έναρξη του πολέμου που διεξάγει η Ρωσία στην Ουκρανία. Η ελληνική βιβλιογραφία αναπόφευκτα εμπλουτίστηκε από μελέτες και συλλογικούς τόμους, βιβλία στα οποία οι συγγραφείς των κειμένων επιχειρούν να δώσουν απαντήσεις και ερμηνείες σε γεγονότα και εξελίξε...

Κάρσον ΜακΚάλερς: Τα 10 αγαπημένα της βιβλία

Κάρσον ΜακΚάλερς: Τα 10 αγαπημένα της βιβλία

Η Αμερικανίδα πεζογράφος Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] είναι μία από τις σημαντικότερες εκπροσώπους του λογοτεχνικού «southern gothic». Τα μυθιστορήματά της εκτυλίσσονται στον αμερικανικό Νότο και παρουσιάζουν μοναχικούς, εκκεντρικούς χαρακτήρες που πασχίζουν να συνυπάρξουν με τους υπόλοιπους ανθρώπους.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ