alt

Για την ποιητική συλλογή του Κώστα Γ. Παπαγεωργίου Εγώ το μαύρο θα κρατάω έως θανάτου (εκδ. Κέδρος).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Ο Κώστας Γ. Παπαγεωργίου, επί σειρά πολλών ετών, προσφέρει ενδιαφέροντα τεκμήρια δημιουργικής γραφής που παραβιάζουν με ευρηματική δομή θεματικής και γλωσσικής οργάνωσης τα συμβατικά όρια ανάμεσα στις περιοχές της ποίησης και της πεζογραφίας (υπό την προϋπόθεση ότι αυτά τα δύο είδη αποτελούν διαφορετικά κατά την κοινή αντίληψη πεδία λογοτεχνικής παραγωγής). Με αυτά τα δεδομένα, τα ποιητικά κείμενα του Κ. Γ. Παπαγεωργίου χαρακτηρίζει ιδιαίτερος ρυθμός που αποδίδει τα μετρημένα βήματα του ελεύθερου στίχου σε συνδυασμό με τη ροή ενός συχνά ελλειπτικού αφηγηματικού λόγου.

Μέσα στο υφολογικό αυτό πλαίσιο, ο Κ. Γ. Παπαγεωργίου εξασφαλίζει κατά τη διαχείριση των θεμάτων του ένα μεγάλο βάθος διαστρωμάτωσης των σημαινομένων που προσκαλεί σε ποικίλες δημιουργικές προσεγγίσεις. Με τον τρόπο αυτόν, ο αναγνώστης δραπετεύει με άνεση από την κυριολεκτική επιφάνεια των κειμένων και ανακαλύπτει διαύλους περιήγησης σε ποικίλα, πολυδιάστατα σημασιολογικά και αισθητικά τοπία μέχρι και στον πλέον μακρινόν ορίζοντα αυτών, πράγμα που αφενός έχει αναγνωρισθεί σε προγενέστερες ποιητικές συλλογές του, όπως είναι οι περισσότερο πρόσφατες Κλεμμένη ιστορία (2000), Το μαύρο κουμπί (2006), Η λύπη των άλλων (2009), Παιδικό κουρείο (2013), και αφετέρου ισχύει και στην τελευταία προσώρας ποιητική συλλογή του με τον ιδιαιτέρως παραστατικό τίτλο Εγώ το μαύρο θα κρατάω έως θανάτου.

Ο κειμενικός κόσμος του βιβλίου αποτελεί σημασιολογική και εικαστική απόδοση γεγονότων από τον αντικειμενικό κόσμο που έχουν μετεξελιχθεί σε μια σύνθετη προσωπική πραγματικότητα σύμφωνα με τις διαδικασίες της υποκειμενικής πρόσληψης.

Στην προκειμένη περίπτωση, ο κειμενικός κόσμος του βιβλίου αποτελεί σημασιολογική και εικαστική απόδοση γεγονότων από τον αντικειμενικό κόσμο που έχουν μετεξελιχθεί σε μια σύνθετη προσωπική πραγματικότητα σύμφωνα με τις διαδικασίες της υποκειμενικής πρόσληψης. Αποτέλεσμα αυτών των διαδικασιών είναι η σύνθεση μιας εκτενούς πινακοθήκης εξωτερικών και κυρίως εσωτερικών τοπίων που προβάλλουν συχνά μια μορφή μικρογραφίας, άλλοτε καλειδοσκοπική δομή ή παραλλαγές επάνω στο ίδιο θέμα. Πυλώνες για την επίσκεψη στην πινακοθήκη αυτή αντιπροσωπεύουν η διαρκής διελκυστίνδα ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο και οι επίσης διαρκείς ομοφωνίες και ετεροφωνίες ανάμεσα στην αντικειμενική πραγματικότητα, στο όνειρο και στη φαντασία: παράγοντες που εξασφαλίζουν το φορτίο της μνήμης και της συνείδησης ως περιεχόμενο του ατομικού χωροχρόνου.

Στο πλαίσιο αυτό, το μαύρο χρώμα φαίνεται να αντιπροσωπεύει μια ιδιαίτερη πύκνωση βιωμάτων, συναισθημάτων, σημασιών, πληροφοριών που ο εσωτερικός άνθρωπος συλλέγει κατά τη διάρκεια και μέχρι το τέλος του βίου, ενώ παράλληλα λειτουργεί ως πύλη προς ποικίλες παράλληλες υποκειμενικές πραγματικότητες (για να παραπέμψω σαν μια διαγνωσιακή πρόκληση στον Στίβεν Χόκινγκ και στις πρόσφατες θεωρίες περί μελανών οπών), όπου κυριαρχούν έννοιες όπως: ζωή και θάνατος, φως και σκοτάδι, αγάπη και έρως, μνήμη και λήθη, λόγος και σιωπή, όραση και αφή, απώλεια και λύπη.

Ο εσωτερικός άνθρωπος με στοχαστική διάθεση ακολουθεί ατραπούς μέσα στο διαπροσωπικό και στο φυσικό περιβάλλον, αδιαφορεί για την επιφάνεια των πραγμάτων και επιμένει σε ποικίλες συνδηλώσεις ως αποτέλεσμα εναυσμάτων από την εξωτερική πραγματικότητα, καταφεύγει στα ασφαλή πεδία του ονείρου ως παραμυθητική βιοτική περιοχή ιδιαίτερης φόρτισης και αυτάρκειας, αιωρείται μέσα στην παλινδρομική κίνηση του προσωπικού, ψυχολογικού χρόνου που αποθησαυρίζει τιμαλφή στη βαθειά δεξαμενή της μνήμης και αφήνει ασαφή την προοπτική του μέλλοντος.

Κυριαρχεί ο συνεχής αφηγηματικός, βιωματικός, πλήρης συναισθήματος, παραστατικός, συνδηλωτικός εξαιρετικής πυκνότητας λόγος που μεταφέρει τη ροή του περιεχομένου της συνείδησης.

Ο Κ. Γ. Παπαγεωργίου έχει αποτυπώσει με παραστατικό τρόπο τα σημαινόμενα της ποιητικής συλλογής κατά τη διαδοχή τριάντα πέντε κειμένων περισσότερο ή λιγότερο σύντομων με ιδιαίτερους τίτλους. Κυριαρχεί ο συνεχής αφηγηματικός, βιωματικός, πλήρης συναισθήματος, παραστατικός, συνδηλωτικός εξαιρετικής πυκνότητας λόγος που μεταφέρει τη ροή του περιεχομένου της συνείδησης, όπου εντοπίζονται ως ιδιαίτεροι ρυθμικοί παράγοντες ελλιπείς φράσεις ή προτάσεις σε εκκρεμότητα χωρίς πάντως νοηματικά κενά, που φαίνεται να αποδίδουν τις κοφτές ανάσες του εσωτερικού ανθρώπου ή τον δισταγμό του κάτω από το βάρος του βιωματικού φορτίου.

Στη σύνθεση της ποιητικής συλλογής σημαντική λειτουργικότητα παρουσιάζουν οι αστερίσκοι στους τίτλους επτά κειμένων που παραπέμπουν σε ιδιαίτερα, εξαιρετικά σύντομα, σχεδόν επιγραμματικά κείμενα ως επιλεκτικό σχολιασμό σημαινομένων του κειμένου προέλευσης, ή ως παράπλευρη θεματική ανάπτυξη, ή ως παραλλαγή στο ίδιο θέμα, ή ακόμα ως ειδική επισήμανση-συμπλήρωση πληροφοριών. Συγκεντρωμένα τα κείμενα έξι αστερίσκων συνθέτουν την τελευταία, καταληκτική ενότητα της ποιητικής συλλογής. Από την ενότητα αυτή απουσιάζει, χωρίς φανερή αιτιολόγηση, ένας αστερίσκος (στο ποίημα «Μεταφυσική της ύλης»). Ανεξάρτητα από τις εξωκειμενικές συνθήκες που ευθύνονται για την απουσία αυτή, ο συγκεκριμένος αστερίσκος φαίνεται να αντιπροσωπεύει μια ιδιαίτερη σημασιολογική «φυσαλίδα» (για να συνεχίσω τα δάνεια από τη σύγχρονη Κοσμολογία) μέσα στον κόσμο του βιβλίου. Το κείμενο του αστερίσκου αυτού φαίνεται «κλειστό» σε μια πρώτη ανάγνωση: «Από κοχύλι πλαστικό χύνεται βοή αγημάτων που απόη-/χος μοιάζει μιαρών γεγονότων». Ακριβώς όμως γι’ αυτό πρόκειται για ένα κείμενο ανοιχτό σε ποικίλες προσεγγίσεις με τη συνδρομή της ανάγνωσης των επιμέρους δεδομένων.

alt
    Ο Κώστας Γ. Παπαγεωργίου
 

Η μεταφορά, σε ευνόητο μάλιστα συνδυασμό με τις γραμματικές εικόνες, αποτελεί (και) στην προκειμένη περίπτωση της ποιητικής συλλογής ιδιαίτερο όσο και ευρηματικό υφολογικό στοιχείο της δημιουργικής γραφής του Κ. Γ. Παπαγεωργίου. Π.χ.: «από γύρη της μνήμης τρελά μεθυσμένος», «Δεν ήταν πρωί αλλά νύχτα με απλώς αραιωμένο το μελάνι των φύλλων της», «η μουσική θα έμοιαζε δίχτυ ξηλωμένο από παντού με ξέπλεκα τα κύματά της βουρκωμένα», «Μόνο το φως τολμούσε... να ιππεύσει το τρεχούμενο νερό», «ούτε είναι χρώμα η λύπη αλλά σφυγμός με ρυθμό χαλασμένο», «οι άσωτες μέρες θα επιστρέψουν σε ημερολογίων κελιά», «ο αέρας σκαρφάλωσε στο ψηλότερο κλαδί ενός βροχερού απογεύματος», «αναπηρία βροχής», «ένα σκιάχτρο χτυπιέται πιασμένο στα δόντια της νύχτας», «Το ζυγισμένο ράμφος του ήλιου», «Χνούδι πρωινού», «Μπροστά στη μισάνοιχτη πόρτα της επόμενης μέρας», «χωρίς μνήμη σκιάς ούτε χώματος πλην με ήχους αναπάντεχα πρωινούς νεκρής μητέρας», «ποικιλία φτερών χωρίς αντίκρισμα ουρανού», «Κουρέλια πρώιμης βροχής», «Μέρα ποτάμι λυπημένο», «τετράφυλλη κουβέρτα νερού υφαίνει η βροχή που με γυάλινα πόδια πρωινού σκοντάφτει σε λόφους δακρύων», «φωνές σαν συλλάβισμα ουρανού και ανάσας σήμαντρο», «Σκυμμένος επάνω σε όνειρο σαν σε παλιό πηγάδι», «στις ακτές των έρημων πρωινών δεν θα έβρισκες νεκρά τα όνειρα κήτη».

Η μεταφορά, σε ευνόητο μάλιστα συνδυασμό με τις γραμματικές εικόνες, αποτελεί (και) στην προκειμένη περίπτωση της ποιητικής συλλογής ιδιαίτερο όσο και ευρηματικό υφολογικό στοιχείο της δημιουργικής γραφής του Κ. Γ. Παπαγεωργίου.

Η μεταφορά εξυπηρετεί και τη σύνθεση της αφοριστικής διατύπωσης, όπως: «Η χλόη αν ήταν κείμενο με των πελμάτων μόλις το άγγιγμα θα ηχούσαν νοήματα» (και στοιχείο μεταγλώσσας), «Ανία είναι της λευκότητας η υπέρβαση», «Χωρίς ομπρέλα δεν νοείται βροχή», «Νοσταλγία μετάλλου σημαίνει ανάσα μέσω των λουλουδιών που ερήμην του τρέφει», «Από τον ίσκιο μιας λέξης τον ήχο της προτιμώ» (επίσης και στοιχείο μεταγλώσσας), «Το μηδέν αγνοεί την αρμονία του κύκλου», «απώλεια δεν είναι αυτό που απώλεια νομίστηκε κάποτε αλλ’ απλώς νοσταλγία», «Το γέρικο ποτάμι είναι σοφό. Θέλει νερό σιωπηλό αργό και αρυτίδωτο».

Είναι φανερή η άμεση σχέση της μεταφοράς με τις γραμματικές εικόνες, όπου μάλιστα εμπλέκεται και η παραστατική σημειολογία των χρωμάτων. Π.χ.: «το μαύρο αλάτι των δακρύων», «συλλέγω ράκη ευγλωττίας που με μαύρη κλωστή συρράπτω», «Ανεκπλήρωτη πρόβλεψη αγγέλων τυφλών από λάσπη ουρανού... όπου το μαύρο αταίριαστο κατάμαυρο αναχάραζε ο ύπνος των λουλουδιών». Ακόμα: «το πάντα διψασμένο χώμα θα έτριζε... και... θα θριάμβευε το κόκκινο ερήμην των λουλουδιών», «σε ξεγελάει καμιά φορά το εφήμερο λευκό του χιονιού πριν το άσπρο γίνει καθεστώς», «Λουλούδια σαν παραιτημένα από το χρώμα τους μιμούνται σούρσιμο άνοιξης», «Σεπτέμβριο μήνα που δικαίως θεωρείται ο πλέον φερέγγυος οφειλέτης του κίτρινου», «λευκό πλατάγισμα στον αέρα καλεί το χαμένο κοπάδι των ημερών κουρέλια έστω να επιστρέψουν τις ώρες τους», «φλόγες ιωδίου με μωβ φτερά».

Αυτά τα δεδομένα δηλώνουν σαφώς τη συνειδητή σχέση του Κ. Γ. Παπαγεωργίου με τη δημιουργική γραφή, πράγμα που σημαίνει τεκμηρίωση των διαδικασιών του εργαστηρίου του κατά τη σύνθεση των κειμένων ως πεδίων σημασιολογικής και αισθητικής εφαρμογής. Με αυτή την προϋπόθεση, ο Κ. Γ. Παπαγεωργίου έχει αποδείξει κριτική και συγκριτική αντίληψη σε ό,τι αφορά γενικότερα τη λογοτεχνική παραγωγή, τουλάχιστον σε συγχρονική διάσταση (αλλά όχι μόνον), όπως υπενθυμίζει η νέα (και συμπληρωμένη) έκδοση του βιβλίου του Η γενιά του ’70 (Κέδρος 2016, α’ έκδοση 1989). Η έκδοση περιλαμβάνει ενδιαφέροντα κείμενα, στα οποία ο συγγραφέας προτείνει οδοδείκτες για την επίσκεψη σε μια ποικιλόμορφη και ιδιαιτέρως σημαντική περιοχή της ελληνικής γραμματείας που προσδιόρισε αποφασιστικά, αν δεν εδέσμευσε κιόλας, την εξέλιξη της σύγχρονης ελληνικής ποίησης.

* Η ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ είναι διδάκτωρ Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κριτικός βιβλίου.

altΕγώ το μαύρο θα κρατάω έως θανάτου
Κώστας Γ. Παπαγεωργίου
Κέδρος 2016
Σελ. 56, τιμή εκδότη €9,50

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η συμμιγή» του Βαγγέλη Τασιόπουλου – Από τα ομηρικά έπη στην Ανάσταση

«Η συμμιγή» του Βαγγέλη Τασιόπουλου – Από τα ομηρικά έπη στην Ανάσταση

Για την ποιητική συλλογή του Βαγγέλη Τασιόπουλου «Η συμμιγή» (εκδ. Ρώμη). Στην κεντρική εικόνα: «Η επιστροφή του Οδυσσέα» (1968) του Τζόρτζιο Ντε Κίρικο. 

Γράφει ο Γιώργος Γκόζης

Ήρθε η στιγμή όπου εκτός από τους συμμιγείς αριθμούς,...

«Σερμίν» του Τεβφίκ Φικρέτ (κριτική) – σημαντικού Τούρκου ποιητή των αρχών του 20ου αιώνα

«Σερμίν» του Τεβφίκ Φικρέτ (κριτική) – σημαντικού Τούρκου ποιητή των αρχών του 20ου αιώνα

Για την ποιητική συλλογή του Τεβφίκ Φικρέτ [Tevfik Fikret] «Σερμίν» (μτφρ. από τα τουρκικά Δημήτρης Χουλιαράκης, εκδ. Το Ροδακιό).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Προσφάτως η καθ’ ημάς αγορά του πολιτισμού ενισχύθηκε με ένα ενδιαφέρον προϊόν δημιουργικής...

«Τι είναι και τι δεν είναι η ποίηση» του Κώστα Κουτσουρέλη (κριτική)

«Τι είναι και τι δεν είναι η ποίηση» του Κώστα Κουτσουρέλη (κριτική)

Κριτική παρουσίαση των θέσεων και των επιχειρημάτων που αναπτύσσει ο Κώστας Κουτσουρέλης στο βιβλίο του «Τι είναι και τι δεν είναι η ποίηση» (εκδ. Μικρή Άρκτος).

Του Διογένη Σακκά

Το βιβλίο του Κώστα Κουτσουρέλη Τι είναι και τι δεν είναι η ποί...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τη Μάρια Φλωράτου

Διαβάζοντας με τη Μάρια Φλωράτου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, η ηθοποιός και σκηνοθέτης Μάρια...

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

Για το βιβλίο των Στίβεν Νάντλερ και Λόρενς Σαπίρο [Steven Nadler, Lawrence Shapiro] «Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» (μτφρ. Παρασκευή Παπαδοπούλου, εκδ.Διόπτρα) –  ένα βιβλίο για το τι κάνει πολλούς καλοπροέραιτους ανθρώπους να σκέφτονται εντελώς λάθος και πώς μπορούμε (αν μπορούμε) να τους αλλάξ...

Ηλίας Μπιστολάς: «Ένα μικρό βιβλίο που καταπιάνεται με μεγάλα θέματα»

Ηλίας Μπιστολάς: «Ένα μικρό βιβλίο που καταπιάνεται με μεγάλα θέματα»

Πρόσφατα ο Ηλίας Μπιστολάς μας συστήθηκε με το μυθιστόρημα «Χώμα στα μάτια, στα αυτιά, στο στόμα» (εκδ. Τόπος), «ένα σχετικά μικρό σε έκταση βιβλίο το οποίο καταπιάνεται με μεγάλα θέματα».

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Με ποια λόγια θα συστήνατε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Γουίλιαμ ΜακΊλβανι [William McIlvanney], το οποίο ολοκλήρωσε ο Ίαν Ράνκιν [Ian Rankin] «Το σκοτάδι παραμένει» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ