lappas-390

Του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Τη συγγραφική ιδιότητα του καθηγητή της Παθολογικής Φυσιολογίας Χαράλαμπου Μ. Μουτσόπουλου τη γνωρίζουμε δα από πολλών ετών. Πέραν της πρωτογενούς συγγραφικής του παραγωγής είτε με βιβλία ιατρικού ενδιαφέροντος είτε με μαχητικά κείμενα για τα κακώς κείμενα στους τομείς της υγείας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον τομέα της ιατρικής επιστήμης, το 2012 μας προσέφερε, σε αναστατική έκδοση, δύο μονογραφίες του πατρός του, γεωπόνου, Μιχάλη Ν. Μουτσόπουλου που αναφέρονται στην «Βερικοκκιά» ή «Καϊσιά» και τη «Ροδακινέα» που είχαν κυκλοφορήσει κατά τα έτη 1935 και 1940 αντιστοίχως στις εκδόσεις της Ελληνικής Γεωργικής Εταιρείας και μαζί σκιαγράφησε την συνολική εικόνα του πατρός του (Ο Γηπόνος, εκδόσεις Καπόν).

Την ίδια χρονιά, στις εκδόσεις Καπόν, κυκλοφόρησαν τα στιχουργήματα του Μπαμπά Λάππα, προπάππου εκ μητρός του καθηγητή, και συνοδεύτηκε η υποδειγματικά επιμελημένη έκδοση από Προλεγόμενα του Μιχάλη Ζ. Κοπιδάκη, γενεαλογία του ποιητή και περιγραφή των συνθηκών και των συναισθημάτων κατά την αποθησαύριση των τετραδίων του ποιητή, από τον Χαράλ. Ν. Μουτσόπουλο, Επιλεγόμενα από την Τέτα Δούμα-Σάρρα και συνοδευτικό Γλωσσάρι.

Ο Αδαμάντιος Χ. Λάππας (1852-1939) γεννήθηκε στο «νησί» της λίμνης Παμβώτιδας των Ιωαννίνων. Φοίτησε στο Ελληνικό Σχολείο μέχρι την Γ' Γυμνασίου και καθ' όλη την διάρκεια της ζωής του αυτοεκπαιδευόταν. Σημείωνε σε τετράδια, με γραφή καλλιγραφημένη, ό,τι του κινούσε το ενδιαφέρον: κοινωνικά συμβάντα, αποφθέγματα, ευτράπελα, αινίγματα, ιατρικές οδηγίες, ποιήματα που του άρεσαν καθώς και δικά του στιχουργήματα και χρονογραφήματα. Η αποδελτίωση των στιχουργημάτων εξ αυτών των τετραδίων, από τον δισέγγονό του και η έκδοσή τους μας αποκάλυψε, 150 περίπου χρόνια μετά την εποχή της γραφής τους, μία συλλογή πολύτιμης, αξιανάγνωστης λαϊκής ποίησης, έναν θησαυρό, όπως σημειώνει ο επιμελητής της έκδοσης, με φιλολογικό, λαογραφικό, πολιτικό, ιατρικό, κοινωνικό και γλωσσολογικό ενδιαφέρον. Η στιχουργική ευχαίρεια του λαϊκού ποιητή είναι προφανής όπως και η πολυμέρεια των ενδιαφερόντων και των γνώσεών του.

Μετά από έναν Πρόλογο του ίδιου του ποιητού παρατίθεται επιλογή από στιχουργήματα Ερωτικά, Σκωπτικά, Μελαγχολικά, Ιστορικοπολιτικά, Έμμετρες Επιστολές, Κύκνεια Άσματα, Αίολα.

Δείγματος χάριν παραθέτω από τα Ερωτικά:

Σημείωνε σε τετράδια, με γραφή καλλιγραφημένη, ό,τι του κινούσε το ενδιαφέρον: κοινωνικά συμβάντα, αποφθέγματα, ευτράπελα, αινίγματα, ιατρικές οδηγίες, ποιήματα που του άρεσαν καθώς και δικά του στιχουργήματα και χρονογραφήματα

Στην Αγάπη μου

Απ' το Μπιζάνι κι απ' τ' Αυγό κι από το Κακοσούλι
σου φέρνω αγρεολούλουδα αγάπη μου γλυκειά
κι από της Τσιούκας τα βουνά που σαν αγριοπούλι
επέρασα μια σκοτεινή ασέληνη νυχτιά.
Σου φέρνω αφράτο και αγνό να το φυτέψης χώμα
Κι απ' το Κικλίς το ξαϊκουστό, Της Κρέσνας τα βουνά
Της Τζιμουγιάς κρυστάλλινο νερό σου φέρνω ακόμα
να τα δροσίζεις τακτικά ν' ανθούν παντοτινά.

κι από τα Ιστορικοπολιτικά:

Του ενός το πάθος είναι ν' αναβή στο Υπουργείον
και του άλλου να πηδήση για ν' αδειάσει το ταμείον

τέλος, από τα Αίολα:

Πλεκτά τραγούδια

Σκαρφάλωσα κι επήδησα τη σιδερένια θύρα
κι ανέβηκα κρυφά κρυφά κ' ένα φιλί σου πήρα.
Και όταν εκατέβηκα με το στερνό τ' αστέρι
ηύρα το Χάρο το σκληρό που μού 'κανε καρτέρι.
Μέριασε, τού 'πα, να διαβώ, το δρόμο μου να πάρω,
έπια το αθάνατο νερό. Δεν λογαριάζω Χάρο!

Την έκδοση ετούτη εξετίμησε ο συγγραφέας Κώστας Ακρίβος και την επαινεί αρκούντως στο τελευταίο του μυθιστόρημα Αλλάζει πουκάμισο το φίδι (Μεταίχμιο, 2013), καθώς στο εξαιρετικά ενδιαφέρον οδοιπορικό του στον ελλαδικό χώρο του προσεφέρθη στα Ιωάννινα το βιβλίο στιχουργημάτων του Μπαμπά-Λάππα και έλαβε την εξέχουσα θέση του στο ελληνικό παλίμψηστο, που είναι, τελικώς, το βιβλίο του Ακρίβου.

Το 2013 ο Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος προχώρησε στην έκδοση των καταγραφών του προπάππου του που αναφέρονται σε θέματα ιατρικά. Τα επιμέρους κεφάλαια, όπου εκτίθενται οι απόψεις του Αδαμάντιου Χ. Λάππα πλαισιώνονται από τις Απόψεις του Σήμερα τις οποίες υπογράφει με την βαρύτητα της επιστημονικής του ιδιότητας ο Καθηγητής Μουτσόπουλος.

Οι θεματικές ενότητες αφορούν στην Υγεία και Διατροφή, στην Κοσμετολογία, στις Πρώτες Βοήθειες και την Τραυματιολογία, στα Νοσήματα και την αντιμετώπισή τους, σε Συνταγές, σε Στοιχεία Ανατομίας και Φυσιολογίας, ενώ συμπληρώνονται με Σκωπτικά Στιχουργήματα για γιατρούς και υγειονομικούς.

Επιλογικά κλείνει με κείμενο της φιλολόγου Τέτας Δούμα-Σάρρα και με χρηστικό Γλωσσάρι. Η διατύπωση των Απόψεων του Σήμερα έγινε με τη συνεργασία του ιατρού Γεωργίου Ε. Φραγκούλη.

Παραθέτω μερικά αποσπάσματα:

Από την ενότητα της Κοσμετολογίας:

Εναντίον προώρου ασπρίσματος των μαλλιών

Δια να εμποδίσητε τα μαλλιά σας ν' ασπρίσουν παρακαίρως, παίρνετε 100 γραμμάρια έλαιον του καρύου του κοκκοφοίνικος και 50 γραμμ. έκχυμα δάφνης και ολίγας σταγόνας έλαιον περγαμόντου. Ανακατεύετε όλα και τρίβετε τας τρίχας εις την ρίζαν αυτών δις της εβδομάδος.

Από την ενότητα των Πρώτων Βοηθειών και της Τραυματιολογίας:

Τραύματα της γλώσσης

Ξεσφίξατε τα δόντια του παθόντος και κρατήσατε τας σιαγόνας ανοικτάς με την βοήθειαν ενός φελλού ή μιας κουβαρίστρας. Πιάνετε την γλώσσαν με ένα μανδήλι καθαρόν, αν δεν έχετε γάζαν, προσέξατε όμως μη σας διαφύγη. Τραβήξατέ την προς τα έξω, με ρυθμικάς κινήσεις πηγαινοερχομού. Τουλάχιστον είκοσι φοράς το λεπτόν επί εν τέταρτον της ώρας. Και περισσότερον εάν έως τότε δεν ήρχισε να αναπνέει.

Από την ενότητα Νοσήματα και αντιμετώπισή τους:

Πονόδοντος

Παίρνετε πιπέρι μαύρο καλώς τριμμένο, το ανακατεύητε εις ένα ποτήρι μαζί με κρασί άσπρο, κάνετε με το μίγμα αυτό συχνές γαργάρες, έως ότου παύση εντελώς ο πόνος.

Τέλος από τα Σκωπτικά :

Εις ιατρόν ποιητήν

Απ' αγρυπνίες έπασχα μ' όλες τες συνταγές σου,
αλλά τον ύπνο μου 'φεραν μόνον οι συλλογές σου.

Εις ασθενή ιατρόν

Χάρε λάβε τα μέτρα σου, μην τον δεχθής. Το νου σου,
να σου σκοτώση είν' άξιος και πάλι τους νεκρούς σου.

Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι η απόφαση του καθηγητή Χαρ. Μ. Μουτσόπουλου να σκύψει στα παλιά τετράδια του προγόνου του αποβαίνει πολλαπλώς χρήσιμη στη συγκρότηση της νεοελληνικής βιβλιογραφίας την οποία πλουτίζει με τέτοιας ποιότητας θησαυρούς. Περιμένουμε με ενδιαφέρον τη συνέχεια...

ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ 

altΣτιχουργήματα του «Μπαμπά Λάππα»
Αδαμάντιος Χ. Λάππας
Καπόν, 2012
Σελ. 138, Τιμή € 19,17

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις). Κεντρική φωτογραφία © Karsten Winegeart / Unsplash.

Του Γιώργου Βέη

«Η αλήθεια είναι απεχθής: έχουμε την τέχνη ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

«Ηρωίδες» του Οβίδιου (κριτική) – Πρώιμα δείγματα γυναικείας γραφής

«Ηρωίδες» του Οβίδιου (κριτική) – Πρώιμα δείγματα γυναικείας γραφής

Για τον τόμο του Ovidius (43 π.Χ. – 17 μ.Χ.) «Ηρωίδες» (1-15) με εισαγωγή - κείμενο - μετάφραση - σχόλια από τους: Βάιο Βαϊόπουλο, Ανδρέα Μιχαλόπουλο και Χαρίλαο Μιχαλόπουλο (εκδ. Gutenberg).

Του Σπύρου Κιοσσέ

Μια από τις διαδικασίες που επηρ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) –  Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) – Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, κ. Σταύρος&nb...

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

Οι Εκδόσεις Καστανιώτη προκηρύσσουν για τρίτη χρονιά τον διαγωνισμό «Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο». Ένας διαγωνισμός που ξεκίνησε ως μια δημιουργική διέξοδος την περίοδο της πρώτης καραντίνας, αγαπήθηκε και συνεχίζεται με επιτυχία.

Επιμέλεια: Book Press

...
Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Τα βιβλία της Ντέμπορα Λέβι (Deborah Levy) έχουν αγαπηθεί από τους κριτικούς και το αναγνωστικό κοινό. Πρόσφατα κυκλοφόρησε στα ελληνικά το νέο της βιβλίο με τίτλο «Ο άνθρωπος που τα είδε όλα», από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Αργυρώς Μαντόγλου. Σε συνέντευξή της στον Γκάρντιαν, η Βρετανίδα μυθιστοριογράφος ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ