lappas-390

Του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Τη συγγραφική ιδιότητα του καθηγητή της Παθολογικής Φυσιολογίας Χαράλαμπου Μ. Μουτσόπουλου τη γνωρίζουμε δα από πολλών ετών. Πέραν της πρωτογενούς συγγραφικής του παραγωγής είτε με βιβλία ιατρικού ενδιαφέροντος είτε με μαχητικά κείμενα για τα κακώς κείμενα στους τομείς της υγείας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον τομέα της ιατρικής επιστήμης, το 2012 μας προσέφερε, σε αναστατική έκδοση, δύο μονογραφίες του πατρός του, γεωπόνου, Μιχάλη Ν. Μουτσόπουλου που αναφέρονται στην «Βερικοκκιά» ή «Καϊσιά» και τη «Ροδακινέα» που είχαν κυκλοφορήσει κατά τα έτη 1935 και 1940 αντιστοίχως στις εκδόσεις της Ελληνικής Γεωργικής Εταιρείας και μαζί σκιαγράφησε την συνολική εικόνα του πατρός του (Ο Γηπόνος, εκδόσεις Καπόν).

Την ίδια χρονιά, στις εκδόσεις Καπόν, κυκλοφόρησαν τα στιχουργήματα του Μπαμπά Λάππα, προπάππου εκ μητρός του καθηγητή, και συνοδεύτηκε η υποδειγματικά επιμελημένη έκδοση από Προλεγόμενα του Μιχάλη Ζ. Κοπιδάκη, γενεαλογία του ποιητή και περιγραφή των συνθηκών και των συναισθημάτων κατά την αποθησαύριση των τετραδίων του ποιητή, από τον Χαράλ. Ν. Μουτσόπουλο, Επιλεγόμενα από την Τέτα Δούμα-Σάρρα και συνοδευτικό Γλωσσάρι.

Ο Αδαμάντιος Χ. Λάππας (1852-1939) γεννήθηκε στο «νησί» της λίμνης Παμβώτιδας των Ιωαννίνων. Φοίτησε στο Ελληνικό Σχολείο μέχρι την Γ' Γυμνασίου και καθ' όλη την διάρκεια της ζωής του αυτοεκπαιδευόταν. Σημείωνε σε τετράδια, με γραφή καλλιγραφημένη, ό,τι του κινούσε το ενδιαφέρον: κοινωνικά συμβάντα, αποφθέγματα, ευτράπελα, αινίγματα, ιατρικές οδηγίες, ποιήματα που του άρεσαν καθώς και δικά του στιχουργήματα και χρονογραφήματα. Η αποδελτίωση των στιχουργημάτων εξ αυτών των τετραδίων, από τον δισέγγονό του και η έκδοσή τους μας αποκάλυψε, 150 περίπου χρόνια μετά την εποχή της γραφής τους, μία συλλογή πολύτιμης, αξιανάγνωστης λαϊκής ποίησης, έναν θησαυρό, όπως σημειώνει ο επιμελητής της έκδοσης, με φιλολογικό, λαογραφικό, πολιτικό, ιατρικό, κοινωνικό και γλωσσολογικό ενδιαφέρον. Η στιχουργική ευχαίρεια του λαϊκού ποιητή είναι προφανής όπως και η πολυμέρεια των ενδιαφερόντων και των γνώσεών του.

Μετά από έναν Πρόλογο του ίδιου του ποιητού παρατίθεται επιλογή από στιχουργήματα Ερωτικά, Σκωπτικά, Μελαγχολικά, Ιστορικοπολιτικά, Έμμετρες Επιστολές, Κύκνεια Άσματα, Αίολα.

Δείγματος χάριν παραθέτω από τα Ερωτικά:

Σημείωνε σε τετράδια, με γραφή καλλιγραφημένη, ό,τι του κινούσε το ενδιαφέρον: κοινωνικά συμβάντα, αποφθέγματα, ευτράπελα, αινίγματα, ιατρικές οδηγίες, ποιήματα που του άρεσαν καθώς και δικά του στιχουργήματα και χρονογραφήματα

Στην Αγάπη μου

Απ' το Μπιζάνι κι απ' τ' Αυγό κι από το Κακοσούλι
σου φέρνω αγρεολούλουδα αγάπη μου γλυκειά
κι από της Τσιούκας τα βουνά που σαν αγριοπούλι
επέρασα μια σκοτεινή ασέληνη νυχτιά.
Σου φέρνω αφράτο και αγνό να το φυτέψης χώμα
Κι απ' το Κικλίς το ξαϊκουστό, Της Κρέσνας τα βουνά
Της Τζιμουγιάς κρυστάλλινο νερό σου φέρνω ακόμα
να τα δροσίζεις τακτικά ν' ανθούν παντοτινά.

κι από τα Ιστορικοπολιτικά:

Του ενός το πάθος είναι ν' αναβή στο Υπουργείον
και του άλλου να πηδήση για ν' αδειάσει το ταμείον

τέλος, από τα Αίολα:

Πλεκτά τραγούδια

Σκαρφάλωσα κι επήδησα τη σιδερένια θύρα
κι ανέβηκα κρυφά κρυφά κ' ένα φιλί σου πήρα.
Και όταν εκατέβηκα με το στερνό τ' αστέρι
ηύρα το Χάρο το σκληρό που μού 'κανε καρτέρι.
Μέριασε, τού 'πα, να διαβώ, το δρόμο μου να πάρω,
έπια το αθάνατο νερό. Δεν λογαριάζω Χάρο!

Την έκδοση ετούτη εξετίμησε ο συγγραφέας Κώστας Ακρίβος και την επαινεί αρκούντως στο τελευταίο του μυθιστόρημα Αλλάζει πουκάμισο το φίδι (Μεταίχμιο, 2013), καθώς στο εξαιρετικά ενδιαφέρον οδοιπορικό του στον ελλαδικό χώρο του προσεφέρθη στα Ιωάννινα το βιβλίο στιχουργημάτων του Μπαμπά-Λάππα και έλαβε την εξέχουσα θέση του στο ελληνικό παλίμψηστο, που είναι, τελικώς, το βιβλίο του Ακρίβου.

Το 2013 ο Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος προχώρησε στην έκδοση των καταγραφών του προπάππου του που αναφέρονται σε θέματα ιατρικά. Τα επιμέρους κεφάλαια, όπου εκτίθενται οι απόψεις του Αδαμάντιου Χ. Λάππα πλαισιώνονται από τις Απόψεις του Σήμερα τις οποίες υπογράφει με την βαρύτητα της επιστημονικής του ιδιότητας ο Καθηγητής Μουτσόπουλος.

Οι θεματικές ενότητες αφορούν στην Υγεία και Διατροφή, στην Κοσμετολογία, στις Πρώτες Βοήθειες και την Τραυματιολογία, στα Νοσήματα και την αντιμετώπισή τους, σε Συνταγές, σε Στοιχεία Ανατομίας και Φυσιολογίας, ενώ συμπληρώνονται με Σκωπτικά Στιχουργήματα για γιατρούς και υγειονομικούς.

Επιλογικά κλείνει με κείμενο της φιλολόγου Τέτας Δούμα-Σάρρα και με χρηστικό Γλωσσάρι. Η διατύπωση των Απόψεων του Σήμερα έγινε με τη συνεργασία του ιατρού Γεωργίου Ε. Φραγκούλη.

Παραθέτω μερικά αποσπάσματα:

Από την ενότητα της Κοσμετολογίας:

Εναντίον προώρου ασπρίσματος των μαλλιών

Δια να εμποδίσητε τα μαλλιά σας ν' ασπρίσουν παρακαίρως, παίρνετε 100 γραμμάρια έλαιον του καρύου του κοκκοφοίνικος και 50 γραμμ. έκχυμα δάφνης και ολίγας σταγόνας έλαιον περγαμόντου. Ανακατεύετε όλα και τρίβετε τας τρίχας εις την ρίζαν αυτών δις της εβδομάδος.

Από την ενότητα των Πρώτων Βοηθειών και της Τραυματιολογίας:

Τραύματα της γλώσσης

Ξεσφίξατε τα δόντια του παθόντος και κρατήσατε τας σιαγόνας ανοικτάς με την βοήθειαν ενός φελλού ή μιας κουβαρίστρας. Πιάνετε την γλώσσαν με ένα μανδήλι καθαρόν, αν δεν έχετε γάζαν, προσέξατε όμως μη σας διαφύγη. Τραβήξατέ την προς τα έξω, με ρυθμικάς κινήσεις πηγαινοερχομού. Τουλάχιστον είκοσι φοράς το λεπτόν επί εν τέταρτον της ώρας. Και περισσότερον εάν έως τότε δεν ήρχισε να αναπνέει.

Από την ενότητα Νοσήματα και αντιμετώπισή τους:

Πονόδοντος

Παίρνετε πιπέρι μαύρο καλώς τριμμένο, το ανακατεύητε εις ένα ποτήρι μαζί με κρασί άσπρο, κάνετε με το μίγμα αυτό συχνές γαργάρες, έως ότου παύση εντελώς ο πόνος.

Τέλος από τα Σκωπτικά :

Εις ιατρόν ποιητήν

Απ' αγρυπνίες έπασχα μ' όλες τες συνταγές σου,
αλλά τον ύπνο μου 'φεραν μόνον οι συλλογές σου.

Εις ασθενή ιατρόν

Χάρε λάβε τα μέτρα σου, μην τον δεχθής. Το νου σου,
να σου σκοτώση είν' άξιος και πάλι τους νεκρούς σου.

Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι η απόφαση του καθηγητή Χαρ. Μ. Μουτσόπουλου να σκύψει στα παλιά τετράδια του προγόνου του αποβαίνει πολλαπλώς χρήσιμη στη συγκρότηση της νεοελληνικής βιβλιογραφίας την οποία πλουτίζει με τέτοιας ποιότητας θησαυρούς. Περιμένουμε με ενδιαφέρον τη συνέχεια...

ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ 

altΣτιχουργήματα του «Μπαμπά Λάππα»
Αδαμάντιος Χ. Λάππας
Καπόν, 2012
Σελ. 138, Τιμή € 19,17

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

Για το ποίημα του Σταμάτη Πολενάκη «Birds in the night», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ενύπνιο. 

Γράφει η Σοφία Διονυσοπούλου

NOTTURNO ΣΕ ΛΑ ΕΛΑΣΣΟΝΑ

Birds in the night ή Άσμα ασμάτων της αρχής της χιλιετίας. Ένα ποίημα χωρισμένο σε μικρ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Με αφορμή τη συμπλήρωση σήμερα, 6 Φεβρουαρίου, ενός χρόνου χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή κοντά μας, αναδημοσιεύουμε ένα σπάνιο διήγημά της του 1971 – ίσως το μοναδικό που έχει γράψει.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Η ...

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ