lappas-390

Του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Τη συγγραφική ιδιότητα του καθηγητή της Παθολογικής Φυσιολογίας Χαράλαμπου Μ. Μουτσόπουλου τη γνωρίζουμε δα από πολλών ετών. Πέραν της πρωτογενούς συγγραφικής του παραγωγής είτε με βιβλία ιατρικού ενδιαφέροντος είτε με μαχητικά κείμενα για τα κακώς κείμενα στους τομείς της υγείας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον τομέα της ιατρικής επιστήμης, το 2012 μας προσέφερε, σε αναστατική έκδοση, δύο μονογραφίες του πατρός του, γεωπόνου, Μιχάλη Ν. Μουτσόπουλου που αναφέρονται στην «Βερικοκκιά» ή «Καϊσιά» και τη «Ροδακινέα» που είχαν κυκλοφορήσει κατά τα έτη 1935 και 1940 αντιστοίχως στις εκδόσεις της Ελληνικής Γεωργικής Εταιρείας και μαζί σκιαγράφησε την συνολική εικόνα του πατρός του (Ο Γηπόνος, εκδόσεις Καπόν).

Την ίδια χρονιά, στις εκδόσεις Καπόν, κυκλοφόρησαν τα στιχουργήματα του Μπαμπά Λάππα, προπάππου εκ μητρός του καθηγητή, και συνοδεύτηκε η υποδειγματικά επιμελημένη έκδοση από Προλεγόμενα του Μιχάλη Ζ. Κοπιδάκη, γενεαλογία του ποιητή και περιγραφή των συνθηκών και των συναισθημάτων κατά την αποθησαύριση των τετραδίων του ποιητή, από τον Χαράλ. Ν. Μουτσόπουλο, Επιλεγόμενα από την Τέτα Δούμα-Σάρρα και συνοδευτικό Γλωσσάρι.

Ο Αδαμάντιος Χ. Λάππας (1852-1939) γεννήθηκε στο «νησί» της λίμνης Παμβώτιδας των Ιωαννίνων. Φοίτησε στο Ελληνικό Σχολείο μέχρι την Γ' Γυμνασίου και καθ' όλη την διάρκεια της ζωής του αυτοεκπαιδευόταν. Σημείωνε σε τετράδια, με γραφή καλλιγραφημένη, ό,τι του κινούσε το ενδιαφέρον: κοινωνικά συμβάντα, αποφθέγματα, ευτράπελα, αινίγματα, ιατρικές οδηγίες, ποιήματα που του άρεσαν καθώς και δικά του στιχουργήματα και χρονογραφήματα. Η αποδελτίωση των στιχουργημάτων εξ αυτών των τετραδίων, από τον δισέγγονό του και η έκδοσή τους μας αποκάλυψε, 150 περίπου χρόνια μετά την εποχή της γραφής τους, μία συλλογή πολύτιμης, αξιανάγνωστης λαϊκής ποίησης, έναν θησαυρό, όπως σημειώνει ο επιμελητής της έκδοσης, με φιλολογικό, λαογραφικό, πολιτικό, ιατρικό, κοινωνικό και γλωσσολογικό ενδιαφέρον. Η στιχουργική ευχαίρεια του λαϊκού ποιητή είναι προφανής όπως και η πολυμέρεια των ενδιαφερόντων και των γνώσεών του.

Μετά από έναν Πρόλογο του ίδιου του ποιητού παρατίθεται επιλογή από στιχουργήματα Ερωτικά, Σκωπτικά, Μελαγχολικά, Ιστορικοπολιτικά, Έμμετρες Επιστολές, Κύκνεια Άσματα, Αίολα.

Δείγματος χάριν παραθέτω από τα Ερωτικά:

Σημείωνε σε τετράδια, με γραφή καλλιγραφημένη, ό,τι του κινούσε το ενδιαφέρον: κοινωνικά συμβάντα, αποφθέγματα, ευτράπελα, αινίγματα, ιατρικές οδηγίες, ποιήματα που του άρεσαν καθώς και δικά του στιχουργήματα και χρονογραφήματα

Στην Αγάπη μου

Απ' το Μπιζάνι κι απ' τ' Αυγό κι από το Κακοσούλι
σου φέρνω αγρεολούλουδα αγάπη μου γλυκειά
κι από της Τσιούκας τα βουνά που σαν αγριοπούλι
επέρασα μια σκοτεινή ασέληνη νυχτιά.
Σου φέρνω αφράτο και αγνό να το φυτέψης χώμα
Κι απ' το Κικλίς το ξαϊκουστό, Της Κρέσνας τα βουνά
Της Τζιμουγιάς κρυστάλλινο νερό σου φέρνω ακόμα
να τα δροσίζεις τακτικά ν' ανθούν παντοτινά.

κι από τα Ιστορικοπολιτικά:

Του ενός το πάθος είναι ν' αναβή στο Υπουργείον
και του άλλου να πηδήση για ν' αδειάσει το ταμείον

τέλος, από τα Αίολα:

Πλεκτά τραγούδια

Σκαρφάλωσα κι επήδησα τη σιδερένια θύρα
κι ανέβηκα κρυφά κρυφά κ' ένα φιλί σου πήρα.
Και όταν εκατέβηκα με το στερνό τ' αστέρι
ηύρα το Χάρο το σκληρό που μού 'κανε καρτέρι.
Μέριασε, τού 'πα, να διαβώ, το δρόμο μου να πάρω,
έπια το αθάνατο νερό. Δεν λογαριάζω Χάρο!

Την έκδοση ετούτη εξετίμησε ο συγγραφέας Κώστας Ακρίβος και την επαινεί αρκούντως στο τελευταίο του μυθιστόρημα Αλλάζει πουκάμισο το φίδι (Μεταίχμιο, 2013), καθώς στο εξαιρετικά ενδιαφέρον οδοιπορικό του στον ελλαδικό χώρο του προσεφέρθη στα Ιωάννινα το βιβλίο στιχουργημάτων του Μπαμπά-Λάππα και έλαβε την εξέχουσα θέση του στο ελληνικό παλίμψηστο, που είναι, τελικώς, το βιβλίο του Ακρίβου.

Το 2013 ο Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος προχώρησε στην έκδοση των καταγραφών του προπάππου του που αναφέρονται σε θέματα ιατρικά. Τα επιμέρους κεφάλαια, όπου εκτίθενται οι απόψεις του Αδαμάντιου Χ. Λάππα πλαισιώνονται από τις Απόψεις του Σήμερα τις οποίες υπογράφει με την βαρύτητα της επιστημονικής του ιδιότητας ο Καθηγητής Μουτσόπουλος.

Οι θεματικές ενότητες αφορούν στην Υγεία και Διατροφή, στην Κοσμετολογία, στις Πρώτες Βοήθειες και την Τραυματιολογία, στα Νοσήματα και την αντιμετώπισή τους, σε Συνταγές, σε Στοιχεία Ανατομίας και Φυσιολογίας, ενώ συμπληρώνονται με Σκωπτικά Στιχουργήματα για γιατρούς και υγειονομικούς.

Επιλογικά κλείνει με κείμενο της φιλολόγου Τέτας Δούμα-Σάρρα και με χρηστικό Γλωσσάρι. Η διατύπωση των Απόψεων του Σήμερα έγινε με τη συνεργασία του ιατρού Γεωργίου Ε. Φραγκούλη.

Παραθέτω μερικά αποσπάσματα:

Από την ενότητα της Κοσμετολογίας:

Εναντίον προώρου ασπρίσματος των μαλλιών

Δια να εμποδίσητε τα μαλλιά σας ν' ασπρίσουν παρακαίρως, παίρνετε 100 γραμμάρια έλαιον του καρύου του κοκκοφοίνικος και 50 γραμμ. έκχυμα δάφνης και ολίγας σταγόνας έλαιον περγαμόντου. Ανακατεύετε όλα και τρίβετε τας τρίχας εις την ρίζαν αυτών δις της εβδομάδος.

Από την ενότητα των Πρώτων Βοηθειών και της Τραυματιολογίας:

Τραύματα της γλώσσης

Ξεσφίξατε τα δόντια του παθόντος και κρατήσατε τας σιαγόνας ανοικτάς με την βοήθειαν ενός φελλού ή μιας κουβαρίστρας. Πιάνετε την γλώσσαν με ένα μανδήλι καθαρόν, αν δεν έχετε γάζαν, προσέξατε όμως μη σας διαφύγη. Τραβήξατέ την προς τα έξω, με ρυθμικάς κινήσεις πηγαινοερχομού. Τουλάχιστον είκοσι φοράς το λεπτόν επί εν τέταρτον της ώρας. Και περισσότερον εάν έως τότε δεν ήρχισε να αναπνέει.

Από την ενότητα Νοσήματα και αντιμετώπισή τους:

Πονόδοντος

Παίρνετε πιπέρι μαύρο καλώς τριμμένο, το ανακατεύητε εις ένα ποτήρι μαζί με κρασί άσπρο, κάνετε με το μίγμα αυτό συχνές γαργάρες, έως ότου παύση εντελώς ο πόνος.

Τέλος από τα Σκωπτικά :

Εις ιατρόν ποιητήν

Απ' αγρυπνίες έπασχα μ' όλες τες συνταγές σου,
αλλά τον ύπνο μου 'φεραν μόνον οι συλλογές σου.

Εις ασθενή ιατρόν

Χάρε λάβε τα μέτρα σου, μην τον δεχθής. Το νου σου,
να σου σκοτώση είν' άξιος και πάλι τους νεκρούς σου.

Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι η απόφαση του καθηγητή Χαρ. Μ. Μουτσόπουλου να σκύψει στα παλιά τετράδια του προγόνου του αποβαίνει πολλαπλώς χρήσιμη στη συγκρότηση της νεοελληνικής βιβλιογραφίας την οποία πλουτίζει με τέτοιας ποιότητας θησαυρούς. Περιμένουμε με ενδιαφέρον τη συνέχεια...

ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ 

altΣτιχουργήματα του «Μπαμπά Λάππα»
Αδαμάντιος Χ. Λάππας
Καπόν, 2012
Σελ. 138, Τιμή € 19,17

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η μοναξιά περίστροφα» του Βαλάντη Μάστορα (κριτική) – Ποίηση σκληρή και αδιάλλακτη

«Η μοναξιά περίστροφα» του Βαλάντη Μάστορα (κριτική) – Ποίηση σκληρή και αδιάλλακτη

Για την ποιιητική συλλογή του Βαλάντη Μάστορα «Η μοναξιά περίστροφα» (εκδ. Ενύπνιο). 

Γράφει η Ευθυμία Γιώσα

Είναι ένας στίχος από τους Αποχρωματισμούς («Ομίχλη του μεσημεριού», 1959) του Λεοντάρη που με καταδιώκει και...

«Δυο απουσίες δρόμος» της Μαίρης Μπαϊρακτάρη (κριτική) – «ραντίζοντας τον κόσμο με λέξεις»

«Δυο απουσίες δρόμος» της Μαίρης Μπαϊρακτάρη (κριτική) – «ραντίζοντας τον κόσμο με λέξεις»

Για την ποιητική συλλογή της Μαίρης Μπαϊρακτάρη «Δύο απουσίες δρόμος» (εκδ. Μελάνι). Kεντρική εικόνα: © Martin Sanchez/Unsplash.

Γράφει ο Θεόδωρος Εσπίριτου

Η πρόσφατη ποιητική συλλογή της Μαίρης Μπαϊρακτάρη με τίτλο&n...

«Εικόνες ψυχής [Πρώτο πλάνο]» της Μαρίας Δάτσικα (κριτική) – Ποίηση για τον έρωτα και την απώλειά του

«Εικόνες ψυχής [Πρώτο πλάνο]» της Μαρίας Δάτσικα (κριτική) – Ποίηση για τον έρωτα και την απώλειά του

Για την ποιητική συλλογή της Μαρία Δάτσικα «Εικόνες ψυχής [ πρώτο πλάνο]» (εκδ. Ιωλκός). Kεντρική εικόνα: Henri Cartier-Bresson

Γράφει ο Γιώργος Δ. Αναγνώστου 

Η ποίηση της Μαρίας Δάτσικα είναι άλλοτε καταφατική, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...
Η Ερνό, ο Ουελμπέκ και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές

Η Ερνό, ο Ουελμπέκ και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές

Ανάμεσα στο έργο και στις πολιτικές αντιλήψεις συχνά... «η σκιά πέφτει». Η Ανί Ερνό και ο Μισέλ Ουελμπέκ, το έργο τους, οι αντιφάσεις τους και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

«Η άλλη κόρη»

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Πέντε νέα βιβλία αρχιτεκτονικής για την Αθήνα, για τις εθνικές υποδομές αλλά και για τη συμβολή των Ελλήνων στην αρχιτεκτονική της Σμύρνης. Επίσης, δυο ιδιαίτερα βιβλία, ένα κείμενο του Le Corbusier απευθυνόμενο σε φοιτητές του, και μια μελέτη για το πώς είναι να ζεις σε έναν χώρο έκτακτης ανάγκης.

Γράφει η ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ