lappas-390

Του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Τη συγγραφική ιδιότητα του καθηγητή της Παθολογικής Φυσιολογίας Χαράλαμπου Μ. Μουτσόπουλου τη γνωρίζουμε δα από πολλών ετών. Πέραν της πρωτογενούς συγγραφικής του παραγωγής είτε με βιβλία ιατρικού ενδιαφέροντος είτε με μαχητικά κείμενα για τα κακώς κείμενα στους τομείς της υγείας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον τομέα της ιατρικής επιστήμης, το 2012 μας προσέφερε, σε αναστατική έκδοση, δύο μονογραφίες του πατρός του, γεωπόνου, Μιχάλη Ν. Μουτσόπουλου που αναφέρονται στην «Βερικοκκιά» ή «Καϊσιά» και τη «Ροδακινέα» που είχαν κυκλοφορήσει κατά τα έτη 1935 και 1940 αντιστοίχως στις εκδόσεις της Ελληνικής Γεωργικής Εταιρείας και μαζί σκιαγράφησε την συνολική εικόνα του πατρός του (Ο Γηπόνος, εκδόσεις Καπόν).

Την ίδια χρονιά, στις εκδόσεις Καπόν, κυκλοφόρησαν τα στιχουργήματα του Μπαμπά Λάππα, προπάππου εκ μητρός του καθηγητή, και συνοδεύτηκε η υποδειγματικά επιμελημένη έκδοση από Προλεγόμενα του Μιχάλη Ζ. Κοπιδάκη, γενεαλογία του ποιητή και περιγραφή των συνθηκών και των συναισθημάτων κατά την αποθησαύριση των τετραδίων του ποιητή, από τον Χαράλ. Ν. Μουτσόπουλο, Επιλεγόμενα από την Τέτα Δούμα-Σάρρα και συνοδευτικό Γλωσσάρι.

Ο Αδαμάντιος Χ. Λάππας (1852-1939) γεννήθηκε στο «νησί» της λίμνης Παμβώτιδας των Ιωαννίνων. Φοίτησε στο Ελληνικό Σχολείο μέχρι την Γ' Γυμνασίου και καθ' όλη την διάρκεια της ζωής του αυτοεκπαιδευόταν. Σημείωνε σε τετράδια, με γραφή καλλιγραφημένη, ό,τι του κινούσε το ενδιαφέρον: κοινωνικά συμβάντα, αποφθέγματα, ευτράπελα, αινίγματα, ιατρικές οδηγίες, ποιήματα που του άρεσαν καθώς και δικά του στιχουργήματα και χρονογραφήματα. Η αποδελτίωση των στιχουργημάτων εξ αυτών των τετραδίων, από τον δισέγγονό του και η έκδοσή τους μας αποκάλυψε, 150 περίπου χρόνια μετά την εποχή της γραφής τους, μία συλλογή πολύτιμης, αξιανάγνωστης λαϊκής ποίησης, έναν θησαυρό, όπως σημειώνει ο επιμελητής της έκδοσης, με φιλολογικό, λαογραφικό, πολιτικό, ιατρικό, κοινωνικό και γλωσσολογικό ενδιαφέρον. Η στιχουργική ευχαίρεια του λαϊκού ποιητή είναι προφανής όπως και η πολυμέρεια των ενδιαφερόντων και των γνώσεών του.

Μετά από έναν Πρόλογο του ίδιου του ποιητού παρατίθεται επιλογή από στιχουργήματα Ερωτικά, Σκωπτικά, Μελαγχολικά, Ιστορικοπολιτικά, Έμμετρες Επιστολές, Κύκνεια Άσματα, Αίολα.

Δείγματος χάριν παραθέτω από τα Ερωτικά:

Σημείωνε σε τετράδια, με γραφή καλλιγραφημένη, ό,τι του κινούσε το ενδιαφέρον: κοινωνικά συμβάντα, αποφθέγματα, ευτράπελα, αινίγματα, ιατρικές οδηγίες, ποιήματα που του άρεσαν καθώς και δικά του στιχουργήματα και χρονογραφήματα

Στην Αγάπη μου

Απ' το Μπιζάνι κι απ' τ' Αυγό κι από το Κακοσούλι
σου φέρνω αγρεολούλουδα αγάπη μου γλυκειά
κι από της Τσιούκας τα βουνά που σαν αγριοπούλι
επέρασα μια σκοτεινή ασέληνη νυχτιά.
Σου φέρνω αφράτο και αγνό να το φυτέψης χώμα
Κι απ' το Κικλίς το ξαϊκουστό, Της Κρέσνας τα βουνά
Της Τζιμουγιάς κρυστάλλινο νερό σου φέρνω ακόμα
να τα δροσίζεις τακτικά ν' ανθούν παντοτινά.

κι από τα Ιστορικοπολιτικά:

Του ενός το πάθος είναι ν' αναβή στο Υπουργείον
και του άλλου να πηδήση για ν' αδειάσει το ταμείον

τέλος, από τα Αίολα:

Πλεκτά τραγούδια

Σκαρφάλωσα κι επήδησα τη σιδερένια θύρα
κι ανέβηκα κρυφά κρυφά κ' ένα φιλί σου πήρα.
Και όταν εκατέβηκα με το στερνό τ' αστέρι
ηύρα το Χάρο το σκληρό που μού 'κανε καρτέρι.
Μέριασε, τού 'πα, να διαβώ, το δρόμο μου να πάρω,
έπια το αθάνατο νερό. Δεν λογαριάζω Χάρο!

Την έκδοση ετούτη εξετίμησε ο συγγραφέας Κώστας Ακρίβος και την επαινεί αρκούντως στο τελευταίο του μυθιστόρημα Αλλάζει πουκάμισο το φίδι (Μεταίχμιο, 2013), καθώς στο εξαιρετικά ενδιαφέρον οδοιπορικό του στον ελλαδικό χώρο του προσεφέρθη στα Ιωάννινα το βιβλίο στιχουργημάτων του Μπαμπά-Λάππα και έλαβε την εξέχουσα θέση του στο ελληνικό παλίμψηστο, που είναι, τελικώς, το βιβλίο του Ακρίβου.

Το 2013 ο Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος προχώρησε στην έκδοση των καταγραφών του προπάππου του που αναφέρονται σε θέματα ιατρικά. Τα επιμέρους κεφάλαια, όπου εκτίθενται οι απόψεις του Αδαμάντιου Χ. Λάππα πλαισιώνονται από τις Απόψεις του Σήμερα τις οποίες υπογράφει με την βαρύτητα της επιστημονικής του ιδιότητας ο Καθηγητής Μουτσόπουλος.

Οι θεματικές ενότητες αφορούν στην Υγεία και Διατροφή, στην Κοσμετολογία, στις Πρώτες Βοήθειες και την Τραυματιολογία, στα Νοσήματα και την αντιμετώπισή τους, σε Συνταγές, σε Στοιχεία Ανατομίας και Φυσιολογίας, ενώ συμπληρώνονται με Σκωπτικά Στιχουργήματα για γιατρούς και υγειονομικούς.

Επιλογικά κλείνει με κείμενο της φιλολόγου Τέτας Δούμα-Σάρρα και με χρηστικό Γλωσσάρι. Η διατύπωση των Απόψεων του Σήμερα έγινε με τη συνεργασία του ιατρού Γεωργίου Ε. Φραγκούλη.

Παραθέτω μερικά αποσπάσματα:

Από την ενότητα της Κοσμετολογίας:

Εναντίον προώρου ασπρίσματος των μαλλιών

Δια να εμποδίσητε τα μαλλιά σας ν' ασπρίσουν παρακαίρως, παίρνετε 100 γραμμάρια έλαιον του καρύου του κοκκοφοίνικος και 50 γραμμ. έκχυμα δάφνης και ολίγας σταγόνας έλαιον περγαμόντου. Ανακατεύετε όλα και τρίβετε τας τρίχας εις την ρίζαν αυτών δις της εβδομάδος.

Από την ενότητα των Πρώτων Βοηθειών και της Τραυματιολογίας:

Τραύματα της γλώσσης

Ξεσφίξατε τα δόντια του παθόντος και κρατήσατε τας σιαγόνας ανοικτάς με την βοήθειαν ενός φελλού ή μιας κουβαρίστρας. Πιάνετε την γλώσσαν με ένα μανδήλι καθαρόν, αν δεν έχετε γάζαν, προσέξατε όμως μη σας διαφύγη. Τραβήξατέ την προς τα έξω, με ρυθμικάς κινήσεις πηγαινοερχομού. Τουλάχιστον είκοσι φοράς το λεπτόν επί εν τέταρτον της ώρας. Και περισσότερον εάν έως τότε δεν ήρχισε να αναπνέει.

Από την ενότητα Νοσήματα και αντιμετώπισή τους:

Πονόδοντος

Παίρνετε πιπέρι μαύρο καλώς τριμμένο, το ανακατεύητε εις ένα ποτήρι μαζί με κρασί άσπρο, κάνετε με το μίγμα αυτό συχνές γαργάρες, έως ότου παύση εντελώς ο πόνος.

Τέλος από τα Σκωπτικά :

Εις ιατρόν ποιητήν

Απ' αγρυπνίες έπασχα μ' όλες τες συνταγές σου,
αλλά τον ύπνο μου 'φεραν μόνον οι συλλογές σου.

Εις ασθενή ιατρόν

Χάρε λάβε τα μέτρα σου, μην τον δεχθής. Το νου σου,
να σου σκοτώση είν' άξιος και πάλι τους νεκρούς σου.

Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι η απόφαση του καθηγητή Χαρ. Μ. Μουτσόπουλου να σκύψει στα παλιά τετράδια του προγόνου του αποβαίνει πολλαπλώς χρήσιμη στη συγκρότηση της νεοελληνικής βιβλιογραφίας την οποία πλουτίζει με τέτοιας ποιότητας θησαυρούς. Περιμένουμε με ενδιαφέρον τη συνέχεια...

ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ 

altΣτιχουργήματα του «Μπαμπά Λάππα»
Αδαμάντιος Χ. Λάππας
Καπόν, 2012
Σελ. 138, Τιμή € 19,17

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Δαιμόνιοι, της Άννας Γρίβα

Δαιμόνιοι, της Άννας Γρίβα

«Για όσα περνούν μέσα απ’ την ύλη / και μένουν πάντα άπιαστα» μιλά η Άννα Γρίβα, στο νέο της ποιητικό βιβλίο «Δαιμόνιοι» (εκδ. Μελάνι). 

Της Ιουλίτας Ηλιοπούλου

Με λιτότητα, στοχεύοντας στο καίριο, που έχει επιλέξει να αν...

Υγρό γυαλί, του Κώστα Γουλιάμου

Υγρό γυαλί, του Κώστα Γουλιάμου

Για την ποιητική συλλογή του Κώστα Γουλιάμου «Υγρό Γυαλί» (εκδ. Gutenberg). Η φωτογραφία που εικονογραφεί τη βιβλιοπαρουσίαση είναι του μεξικανού visual artist Diego Sanchez.

Του Μάριου Μιχαηλίδη

Με το πρόσφατο ποιητικό του έρ...

Η σακατεμένη κούκλα, του Γεωργιανού ποιητή Μπεσίκ Καραναούλι

Η σακατεμένη κούκλα, του Γεωργιανού ποιητή Μπεσίκ Καραναούλι

Για την ποιητική συλλογή του Μπεσίκ Καραναούλι «Η σακατεμένη κούκλα» (εκδ. Βακχικόν), ένα έπος που αναπτύσσεται σε δεκαοκτώ μικρές ραψωδίες.

Του Γιώργου Ρούσκα

O Μπεσίκ Καραναούλι γεννήθηκε το 1939 στη Γεωργία και σπούδασε Φιλολογία σε Πανεπιστήμι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εισαγωγή στις Ψηφιακές Σπουδές – χάρτης ενός νέου ψηφιακού χώρου

Εισαγωγή στις Ψηφιακές Σπουδές – χάρτης ενός νέου ψηφιακού χώρου

Για τον συλλογικό τόμο «Εισαγωγή στις ψηφιακές σπουδές» (εκδ. Ροπή), σε επιμέλεια του Μανώλη Πατηνιώτη. Στην κεντρική εικόνα, Digital art από τη ρωσίδα καλλιτέχνιδα Mignon Zakuga.

Του Δημήτρη Πετάκου

Ο συλλογικός τόμος Εισαγωγή στις Ψηφιακές Σ...

Ο εθελοντής, του Τζακ Φεργουέδερ

Ο εθελοντής, του Τζακ Φεργουέδερ

Για τη μυθιστορηματική βιογραφία του Jack Fairweather «Ο εθελοντής – Η αληθινή ιστορία του ήρωα της αντίστασης που διείσδυσε στο Άουσβιτς» (μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη, εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, ο ήρωας του βιβλίου Βιτόλντ Πιλέτσκι σε μια φωτογραφία ντοκουμέντο από το 1941, κατά την εισαγωγή του στο στρα...

Ιστορίες οικογενειακής τρέλας, της Κατερίνας Ζαρόκωστα

Ιστορίες οικογενειακής τρέλας, της Κατερίνας Ζαρόκωστα

Για το τελευταίο βιβλίο της Κατερίνας Ζαρόκωστα, η οποία έφυγε χθες από τη ζωή στα εβδομήντα της χρόνια, τη συλλογή διηγημάτων «Ιστορίες οικογενειακής τρέλας» (εκδ. Σοκόλη).

Της Έλενας Χουζούρη

Τρία χρόνια μετά το μυθιστόρημά της Οι αδελφές Ραζή ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Αλέξη Χατζηδάκη «Όψεις τουρισμού – Δεκαοχτώ δοκίμια για την τουριστική ανάπτυξη, τον σχεδιασμό του χώρου και την αρχιτεκτονική», που κυκλοφορεί από τις Cube Art Editions.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Nina George «Τα φώτα του νότου» (μτφρ. Όλγα Γκαρτζονίκα), που κυκλοφορεί στις 7 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος ενός διηγήματος, από τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Ανήσυχα άκρα», που κυκλοφορεί στις 26 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΑΚΡΩΝ

Έν...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

Μια επιλογή δέκα χριστουγεννιάτικων βιβλίων για πολύ μικρά και λίγο μεγαλύτερα παιδιά από τη βιβλιοπαραγωγή του 2020. Πρόκειται για όμορφα βιβλία που μεταφέρουν το πνεύμα των Γιορτών στους μικρούς αναγνώστες με τρυφερές καλογραμμένες ιστορίες. Στις παρακάτω επιλογές, η εικονογράφηση παρουσιάζει ποικιλία και μεγάλο ε...

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Επιλογή 21 τίτλων από τα καλύτερα ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2020.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

ΕΛΛΗΝΙΚΑ

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

11 Ιανουαρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Πέθανε ο αγαπητός σε Ελλάδα και Γαλλία συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης

Σε ηλικία 77 ετών και έπειτα από μακροχρόνια ασθένεια, πέθανε ο συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης, όπως έγινε γνωστό από τον εκδοτικό του οίκο, τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ