lappas-390

Του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Τη συγγραφική ιδιότητα του καθηγητή της Παθολογικής Φυσιολογίας Χαράλαμπου Μ. Μουτσόπουλου τη γνωρίζουμε δα από πολλών ετών. Πέραν της πρωτογενούς συγγραφικής του παραγωγής είτε με βιβλία ιατρικού ενδιαφέροντος είτε με μαχητικά κείμενα για τα κακώς κείμενα στους τομείς της υγείας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον τομέα της ιατρικής επιστήμης, το 2012 μας προσέφερε, σε αναστατική έκδοση, δύο μονογραφίες του πατρός του, γεωπόνου, Μιχάλη Ν. Μουτσόπουλου που αναφέρονται στην «Βερικοκκιά» ή «Καϊσιά» και τη «Ροδακινέα» που είχαν κυκλοφορήσει κατά τα έτη 1935 και 1940 αντιστοίχως στις εκδόσεις της Ελληνικής Γεωργικής Εταιρείας και μαζί σκιαγράφησε την συνολική εικόνα του πατρός του (Ο Γηπόνος, εκδόσεις Καπόν).

Την ίδια χρονιά, στις εκδόσεις Καπόν, κυκλοφόρησαν τα στιχουργήματα του Μπαμπά Λάππα, προπάππου εκ μητρός του καθηγητή, και συνοδεύτηκε η υποδειγματικά επιμελημένη έκδοση από Προλεγόμενα του Μιχάλη Ζ. Κοπιδάκη, γενεαλογία του ποιητή και περιγραφή των συνθηκών και των συναισθημάτων κατά την αποθησαύριση των τετραδίων του ποιητή, από τον Χαράλ. Ν. Μουτσόπουλο, Επιλεγόμενα από την Τέτα Δούμα-Σάρρα και συνοδευτικό Γλωσσάρι.

Ο Αδαμάντιος Χ. Λάππας (1852-1939) γεννήθηκε στο «νησί» της λίμνης Παμβώτιδας των Ιωαννίνων. Φοίτησε στο Ελληνικό Σχολείο μέχρι την Γ' Γυμνασίου και καθ' όλη την διάρκεια της ζωής του αυτοεκπαιδευόταν. Σημείωνε σε τετράδια, με γραφή καλλιγραφημένη, ό,τι του κινούσε το ενδιαφέρον: κοινωνικά συμβάντα, αποφθέγματα, ευτράπελα, αινίγματα, ιατρικές οδηγίες, ποιήματα που του άρεσαν καθώς και δικά του στιχουργήματα και χρονογραφήματα. Η αποδελτίωση των στιχουργημάτων εξ αυτών των τετραδίων, από τον δισέγγονό του και η έκδοσή τους μας αποκάλυψε, 150 περίπου χρόνια μετά την εποχή της γραφής τους, μία συλλογή πολύτιμης, αξιανάγνωστης λαϊκής ποίησης, έναν θησαυρό, όπως σημειώνει ο επιμελητής της έκδοσης, με φιλολογικό, λαογραφικό, πολιτικό, ιατρικό, κοινωνικό και γλωσσολογικό ενδιαφέρον. Η στιχουργική ευχαίρεια του λαϊκού ποιητή είναι προφανής όπως και η πολυμέρεια των ενδιαφερόντων και των γνώσεών του.

Μετά από έναν Πρόλογο του ίδιου του ποιητού παρατίθεται επιλογή από στιχουργήματα Ερωτικά, Σκωπτικά, Μελαγχολικά, Ιστορικοπολιτικά, Έμμετρες Επιστολές, Κύκνεια Άσματα, Αίολα.

Δείγματος χάριν παραθέτω από τα Ερωτικά:

Σημείωνε σε τετράδια, με γραφή καλλιγραφημένη, ό,τι του κινούσε το ενδιαφέρον: κοινωνικά συμβάντα, αποφθέγματα, ευτράπελα, αινίγματα, ιατρικές οδηγίες, ποιήματα που του άρεσαν καθώς και δικά του στιχουργήματα και χρονογραφήματα

Στην Αγάπη μου

Απ' το Μπιζάνι κι απ' τ' Αυγό κι από το Κακοσούλι
σου φέρνω αγρεολούλουδα αγάπη μου γλυκειά
κι από της Τσιούκας τα βουνά που σαν αγριοπούλι
επέρασα μια σκοτεινή ασέληνη νυχτιά.
Σου φέρνω αφράτο και αγνό να το φυτέψης χώμα
Κι απ' το Κικλίς το ξαϊκουστό, Της Κρέσνας τα βουνά
Της Τζιμουγιάς κρυστάλλινο νερό σου φέρνω ακόμα
να τα δροσίζεις τακτικά ν' ανθούν παντοτινά.

κι από τα Ιστορικοπολιτικά:

Του ενός το πάθος είναι ν' αναβή στο Υπουργείον
και του άλλου να πηδήση για ν' αδειάσει το ταμείον

τέλος, από τα Αίολα:

Πλεκτά τραγούδια

Σκαρφάλωσα κι επήδησα τη σιδερένια θύρα
κι ανέβηκα κρυφά κρυφά κ' ένα φιλί σου πήρα.
Και όταν εκατέβηκα με το στερνό τ' αστέρι
ηύρα το Χάρο το σκληρό που μού 'κανε καρτέρι.
Μέριασε, τού 'πα, να διαβώ, το δρόμο μου να πάρω,
έπια το αθάνατο νερό. Δεν λογαριάζω Χάρο!

Την έκδοση ετούτη εξετίμησε ο συγγραφέας Κώστας Ακρίβος και την επαινεί αρκούντως στο τελευταίο του μυθιστόρημα Αλλάζει πουκάμισο το φίδι (Μεταίχμιο, 2013), καθώς στο εξαιρετικά ενδιαφέρον οδοιπορικό του στον ελλαδικό χώρο του προσεφέρθη στα Ιωάννινα το βιβλίο στιχουργημάτων του Μπαμπά-Λάππα και έλαβε την εξέχουσα θέση του στο ελληνικό παλίμψηστο, που είναι, τελικώς, το βιβλίο του Ακρίβου.

Το 2013 ο Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος προχώρησε στην έκδοση των καταγραφών του προπάππου του που αναφέρονται σε θέματα ιατρικά. Τα επιμέρους κεφάλαια, όπου εκτίθενται οι απόψεις του Αδαμάντιου Χ. Λάππα πλαισιώνονται από τις Απόψεις του Σήμερα τις οποίες υπογράφει με την βαρύτητα της επιστημονικής του ιδιότητας ο Καθηγητής Μουτσόπουλος.

Οι θεματικές ενότητες αφορούν στην Υγεία και Διατροφή, στην Κοσμετολογία, στις Πρώτες Βοήθειες και την Τραυματιολογία, στα Νοσήματα και την αντιμετώπισή τους, σε Συνταγές, σε Στοιχεία Ανατομίας και Φυσιολογίας, ενώ συμπληρώνονται με Σκωπτικά Στιχουργήματα για γιατρούς και υγειονομικούς.

Επιλογικά κλείνει με κείμενο της φιλολόγου Τέτας Δούμα-Σάρρα και με χρηστικό Γλωσσάρι. Η διατύπωση των Απόψεων του Σήμερα έγινε με τη συνεργασία του ιατρού Γεωργίου Ε. Φραγκούλη.

Παραθέτω μερικά αποσπάσματα:

Από την ενότητα της Κοσμετολογίας:

Εναντίον προώρου ασπρίσματος των μαλλιών

Δια να εμποδίσητε τα μαλλιά σας ν' ασπρίσουν παρακαίρως, παίρνετε 100 γραμμάρια έλαιον του καρύου του κοκκοφοίνικος και 50 γραμμ. έκχυμα δάφνης και ολίγας σταγόνας έλαιον περγαμόντου. Ανακατεύετε όλα και τρίβετε τας τρίχας εις την ρίζαν αυτών δις της εβδομάδος.

Από την ενότητα των Πρώτων Βοηθειών και της Τραυματιολογίας:

Τραύματα της γλώσσης

Ξεσφίξατε τα δόντια του παθόντος και κρατήσατε τας σιαγόνας ανοικτάς με την βοήθειαν ενός φελλού ή μιας κουβαρίστρας. Πιάνετε την γλώσσαν με ένα μανδήλι καθαρόν, αν δεν έχετε γάζαν, προσέξατε όμως μη σας διαφύγη. Τραβήξατέ την προς τα έξω, με ρυθμικάς κινήσεις πηγαινοερχομού. Τουλάχιστον είκοσι φοράς το λεπτόν επί εν τέταρτον της ώρας. Και περισσότερον εάν έως τότε δεν ήρχισε να αναπνέει.

Από την ενότητα Νοσήματα και αντιμετώπισή τους:

Πονόδοντος

Παίρνετε πιπέρι μαύρο καλώς τριμμένο, το ανακατεύητε εις ένα ποτήρι μαζί με κρασί άσπρο, κάνετε με το μίγμα αυτό συχνές γαργάρες, έως ότου παύση εντελώς ο πόνος.

Τέλος από τα Σκωπτικά :

Εις ιατρόν ποιητήν

Απ' αγρυπνίες έπασχα μ' όλες τες συνταγές σου,
αλλά τον ύπνο μου 'φεραν μόνον οι συλλογές σου.

Εις ασθενή ιατρόν

Χάρε λάβε τα μέτρα σου, μην τον δεχθής. Το νου σου,
να σου σκοτώση είν' άξιος και πάλι τους νεκρούς σου.

Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι η απόφαση του καθηγητή Χαρ. Μ. Μουτσόπουλου να σκύψει στα παλιά τετράδια του προγόνου του αποβαίνει πολλαπλώς χρήσιμη στη συγκρότηση της νεοελληνικής βιβλιογραφίας την οποία πλουτίζει με τέτοιας ποιότητας θησαυρούς. Περιμένουμε με ενδιαφέρον τη συνέχεια...

ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ 

altΣτιχουργήματα του «Μπαμπά Λάππα»
Αδαμάντιος Χ. Λάππας
Καπόν, 2012
Σελ. 138, Τιμή € 19,17

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μαγικό κορίτσι» του Γιάννη Κόκκινου (κριτική)

«Μαγικό κορίτσι» του Γιάννη Κόκκινου (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Γιάννη Κόκκινου «Μαγικό κορίτσι» (εκδ. Σμίλη). Φωτογραφία © Ιωάννα Βουρακίδου.

Του Νίκου Ξένιου

Ένα φωτεινό, διερευνητικό βλέμμα γίνεται πηγή έμπνευσης για τον Γιάννη Κόκκινο, που στην πρώτη του ποιητική συλλογή Μαγικό...

«Η νεοελληνική ποίηση και το Eικοσιένα, Διάλογος με την Ιστορία» της Έρης Σταυροπούλου (κριτική)

«Η νεοελληνική ποίηση και το Eικοσιένα, Διάλογος με την Ιστορία» της Έρης Σταυροπούλου (κριτική)

Για τη μελέτη της Έρης Σταυροπούλου «Η νεοελληνική ποίηση και το Eικοσιένα. Διάλογος με την ιστορία», Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών / Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Ιστορική Βιβλιοθήκη 1821.

Της Άντας Κατσίκη-Γκίβαλου

Η σχέση λογοτε...

«Οι φωταψίες του έρωτα», ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου – Ανθολόγηση Θανάση Χατζόπουλου

«Οι φωταψίες του έρωτα», ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου – Ανθολόγηση Θανάση Χατζόπουλου

Για την ανθολογία με ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου «Οι φωταψίες του έρωτα» (εκδ. Ύψιλον / Βιβλία), με ανθολόγηση και εισαγωγή του Θανάση Χατζόπουλου. Κεντρική εικόνα: Σπάνια φωτογραφία του Νίκου Εγγονόπουλου από το αφιέρωμα του περιοδικού «Χάρτης», τεύχος 25/26, Νοέμβριος 1988.

Της Άλκηστης Σο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Σε συνέντευξή του στο Revistascena, ο Νορβηγός δραματουργός Jon Fosse μίλησε για την πολυετή πορεία του στον χώρο του θεάτρου. Τα πρώτα δύο μέρη της γνωστής επταλογίας του «Το άλλο όνομα» κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Σωτήρη Σουλιώτη.

Επιμέλεια: ...

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Σκέψεις του γνωστού συγγραφέα σχετικά με την ανυποληψία της νεοελληνικής πεζογραφίας στο ελληνικό κοινό. Στην κεντρική εικόνα, τμήμα από το έργο «Portrait of George Dyer in a Mirror» (1968), του Φράνσις Μπέικον.

Του Αλέξη Πανσέληνου

Έγινε πρόσφατα μεγά...

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, σκηνοθέτης Παναγιώτης Εξαρχέας απαντά σε 20 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ