absinthos_240

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Ιδιαίτερη εμπειρία αποτελεί η επίσκεψη στα σημασιολογικά και αισθητικά τοπία του Μιχάλη Γκανά με οδηγό τον διάλογο που αναπτύσσεται ανάμεσα στον συγγραφέα και σε στοιχεία που αφορούν αφενός έναν πολυδιάστατο ατομικό χωρόχρονο και αφετέρου την πολιτισμική κληρονομιά, της οποίας ιδιαίτερη περιοχή αντιπροσωπεύει η φύση.

Αυτό ισχύει και στην περίπτωση της ποιητικής συλλογής με τον τίτλο Άψινθος. Εδώ προβάλλεται ως νοηματική σταθερά ο χώρος φορτισμένος με βιωματικό υλικό, όπως αυτό έχει αναπτυχθεί κατά τη ροή του φυσικού και κυρίως του προσωπικού χρόνου, με δείκτες τα διφυή σχήματα: αγάπη και έρως, ζωή και θάνατος, αντικειμενικός κόσμος και υποκειμενική πραγματικότητα. Στο πλαίσιο αυτό η φύση λειτουργεί ως ισότιμος όσο και διαχρονικός συνομιλητής του εσωτερικού ανθρώπου.

Παράλληλα η πολιτισμική, απώτερη και νεώτερη, κληρονομιά στη μυθολογική, δημώδη και λόγια μορφή της, προσφέρει συνδηλωτικές παραμέτρους για την ανάπτυξη του κειμενικού κόσμου.

Αυτό το υλικό προσδιορίζει τον χαρακτήρα της γλωσσικής μορφής που διεκπεραιώνει τα σημαινόμενα του βιβλίου. Πρόκειται για λόγο πρωτίστως βιωματικό, πλήρη συναισθήματος, παραστατικό, απροσδόκητο που ανατρέπει το κοινό ή αναμενόμενο, συνδηλωτικό, ενισχυμένο αφενός με τον συνδυασμό ρυθμού και αφηγηματικότητας, και αφετέρου με τη διαστρωμάτωση εννοουμένων και συναγομένων από τα συμφραζόμενα.

«...προσεχώς κά-τά-κλύ-σμός»

Ο Μ. Γκανάς υποστηρίζει την οργάνωση των κειμένων αξιοποιώντας πυρήνες ήχων και νοημάτων, όπως παραστατικά αποδίδει με την ενισχυμένη αποτύπωση της εκφοράς του λόγου (π.χ.: «Τα πουλιά τρυπώνουν στα κλαργιά»), ή με την ανάλυση λέξεων στις συλλαβές τους ως κύτταρα νοημάτων (π. χ.: «Προσφάτως τεχνητή βροχή/ εσχάτως όξινη βροχή/ προσεχώς κά-τά-κλύ-σμός»), ενώ στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η χρήση συνώνυμων και ομόηχων που τεκμηριώνουν πλούτο γλώσσας.

Κυρίως, τον χαρακτήρα του κειμενικού κόσμου προσδιορίζουν οι γραμματικές εικόνες και τα διακείμενα. Η οργάνωση των γραμματικών εικόνων σε μια εκτενή τοιχογραφία βασίζεται στην αξιοποίηση λεπτομερειών από το φυσικό περιβάλλον, όπου παρεμβαίνει και η προσωποποίηση φαινομένων της φύσης ως ειδική περίπτωση της γενικευμένης χρήσης της μεταφοράς (π. χ.: «φέγγει δωδεκαετής ημέρα/ μέσα στα γηρατειά της νύχτας»).

Εξάλλου, ο χαρακτήρας του κειμενικού κόσμου, πράγμα που σημαίνει: ο χαρακτήρας του προσωπικού λόγου του συγγραφέα, φαίνεται να κατάγεται από διακείμενα ως δήλωση εκλεκτικών συγγενειών, ως παραθέματα και ως ονομαστική αναφορά, ως δάνεια και ως δημιουργική «οικειοποίηση» πεδίου για την πρωτότυπη ανάπτυξη σημαινομένων, ως πληροφορίες στις παρακειμενικές σημειώσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, κατά την εξέλιξη του πρωτότυπου κειμενικού κόσμου του Μ. Γκανά, η Αποκάλυψις Ιωάννου προσφέρει οδοδείκτες (μεταξύ των οποίων και ο αστέρας Άψινθος ως πηγή περιεχομένου για τον τίτλο του βιβλίου) και ο Γιώργης Παυλόπουλος ή ο T. S. Eliot λειτουργούν ως σηματωροί, ενώ ο Νίκος Καρούζος ή η Κική Δημουλά κατέχουν θέση προβεβλημένη ή διακριτική (αντίστοιχα) στον σημασιολογικόν ορίζοντα, τον οποίον διασχίζει με συνδηλωτικό φορτίο και η νηρηίδα Κυμοθόη.

Με τον τρόπο αυτόν, ο Μ. Γκανάς οδηγεί σε μια σύνθετη διαδικασία δημιουργικής ανάγνωσης που αποτελεί επίκληση εικόνων και συναισθημάτων, ανάλογα με το βιωματικό και το γνωστικό φορτίο του αποδέκτη.

 

absinthosΆψινθος
Μιχάλης Γκανάς
Εκδόσεις Μελάνι, Αθήνα 2012
Τιμή: € 9,00, σελ. 48

politeia_order

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

Για το ποίημα του Σταμάτη Πολενάκη «Birds in the night», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ενύπνιο. 

Γράφει η Σοφία Διονυσοπούλου

NOTTURNO ΣΕ ΛΑ ΕΛΑΣΣΟΝΑ

Birds in the night ή Άσμα ασμάτων της αρχής της χιλιετίας. Ένα ποίημα χωρισμένο σε μικρ...

«Ευτοπία» των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου (κριτική)

«Ευτοπία» των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου (κριτική)

Για τη συλλογή με σονέτα των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου «Ευτοπία» (εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, έργο του Πάμπλο Πικάσο. 

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

Οι συναντήσεις μεταξύ λογοτεχνών δεν είναι σπάνιο φαινόμενο στην ιστορία της ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε το πρωί της Δευτέρας 30 Ιανουαρίου 2023 από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 51 ετών ο Ισπανός πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] ο οποίος κατείχε εξέχουσα θέση στη σύγχρονη ισπανική λογοτεχνία, έχοντας γράψει πολλά και επιτυχημένα αστυνομικά και όχι μόνο μυθιστορήματα. Μέσα στο 2023, οι εκδό...

Πέρα από τη θάλασσα: Ο Παύλος Παυλίδης συναντά τον Γιάννη Μαρκόπουλο στη Στέγη

Πέρα από τη θάλασσα: Ο Παύλος Παυλίδης συναντά τον Γιάννη Μαρκόπουλο στη Στέγη

Ο Παύλος Παυλίδης δίνει νέα πνοή σε 16 από τα σημαντικότερα έργα του μεγάλου συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου, από τις 3 έως τις 5 Φεβρουαρίου 2023, στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Επιμέλεια: Book Press

...
Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ