absinthos_240

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Ιδιαίτερη εμπειρία αποτελεί η επίσκεψη στα σημασιολογικά και αισθητικά τοπία του Μιχάλη Γκανά με οδηγό τον διάλογο που αναπτύσσεται ανάμεσα στον συγγραφέα και σε στοιχεία που αφορούν αφενός έναν πολυδιάστατο ατομικό χωρόχρονο και αφετέρου την πολιτισμική κληρονομιά, της οποίας ιδιαίτερη περιοχή αντιπροσωπεύει η φύση.

Αυτό ισχύει και στην περίπτωση της ποιητικής συλλογής με τον τίτλο Άψινθος. Εδώ προβάλλεται ως νοηματική σταθερά ο χώρος φορτισμένος με βιωματικό υλικό, όπως αυτό έχει αναπτυχθεί κατά τη ροή του φυσικού και κυρίως του προσωπικού χρόνου, με δείκτες τα διφυή σχήματα: αγάπη και έρως, ζωή και θάνατος, αντικειμενικός κόσμος και υποκειμενική πραγματικότητα. Στο πλαίσιο αυτό η φύση λειτουργεί ως ισότιμος όσο και διαχρονικός συνομιλητής του εσωτερικού ανθρώπου.

Παράλληλα η πολιτισμική, απώτερη και νεώτερη, κληρονομιά στη μυθολογική, δημώδη και λόγια μορφή της, προσφέρει συνδηλωτικές παραμέτρους για την ανάπτυξη του κειμενικού κόσμου.

Αυτό το υλικό προσδιορίζει τον χαρακτήρα της γλωσσικής μορφής που διεκπεραιώνει τα σημαινόμενα του βιβλίου. Πρόκειται για λόγο πρωτίστως βιωματικό, πλήρη συναισθήματος, παραστατικό, απροσδόκητο που ανατρέπει το κοινό ή αναμενόμενο, συνδηλωτικό, ενισχυμένο αφενός με τον συνδυασμό ρυθμού και αφηγηματικότητας, και αφετέρου με τη διαστρωμάτωση εννοουμένων και συναγομένων από τα συμφραζόμενα.

«...προσεχώς κά-τά-κλύ-σμός»

Ο Μ. Γκανάς υποστηρίζει την οργάνωση των κειμένων αξιοποιώντας πυρήνες ήχων και νοημάτων, όπως παραστατικά αποδίδει με την ενισχυμένη αποτύπωση της εκφοράς του λόγου (π.χ.: «Τα πουλιά τρυπώνουν στα κλαργιά»), ή με την ανάλυση λέξεων στις συλλαβές τους ως κύτταρα νοημάτων (π. χ.: «Προσφάτως τεχνητή βροχή/ εσχάτως όξινη βροχή/ προσεχώς κά-τά-κλύ-σμός»), ενώ στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η χρήση συνώνυμων και ομόηχων που τεκμηριώνουν πλούτο γλώσσας.

Κυρίως, τον χαρακτήρα του κειμενικού κόσμου προσδιορίζουν οι γραμματικές εικόνες και τα διακείμενα. Η οργάνωση των γραμματικών εικόνων σε μια εκτενή τοιχογραφία βασίζεται στην αξιοποίηση λεπτομερειών από το φυσικό περιβάλλον, όπου παρεμβαίνει και η προσωποποίηση φαινομένων της φύσης ως ειδική περίπτωση της γενικευμένης χρήσης της μεταφοράς (π. χ.: «φέγγει δωδεκαετής ημέρα/ μέσα στα γηρατειά της νύχτας»).

Εξάλλου, ο χαρακτήρας του κειμενικού κόσμου, πράγμα που σημαίνει: ο χαρακτήρας του προσωπικού λόγου του συγγραφέα, φαίνεται να κατάγεται από διακείμενα ως δήλωση εκλεκτικών συγγενειών, ως παραθέματα και ως ονομαστική αναφορά, ως δάνεια και ως δημιουργική «οικειοποίηση» πεδίου για την πρωτότυπη ανάπτυξη σημαινομένων, ως πληροφορίες στις παρακειμενικές σημειώσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, κατά την εξέλιξη του πρωτότυπου κειμενικού κόσμου του Μ. Γκανά, η Αποκάλυψις Ιωάννου προσφέρει οδοδείκτες (μεταξύ των οποίων και ο αστέρας Άψινθος ως πηγή περιεχομένου για τον τίτλο του βιβλίου) και ο Γιώργης Παυλόπουλος ή ο T. S. Eliot λειτουργούν ως σηματωροί, ενώ ο Νίκος Καρούζος ή η Κική Δημουλά κατέχουν θέση προβεβλημένη ή διακριτική (αντίστοιχα) στον σημασιολογικόν ορίζοντα, τον οποίον διασχίζει με συνδηλωτικό φορτίο και η νηρηίδα Κυμοθόη.

Με τον τρόπο αυτόν, ο Μ. Γκανάς οδηγεί σε μια σύνθετη διαδικασία δημιουργικής ανάγνωσης που αποτελεί επίκληση εικόνων και συναισθημάτων, ανάλογα με το βιωματικό και το γνωστικό φορτίο του αποδέκτη.

 

absinthosΆψινθος
Μιχάλης Γκανάς
Εκδόσεις Μελάνι, Αθήνα 2012
Τιμή: € 9,00, σελ. 48

politeia_order

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μαγικό κορίτσι» του Γιάννη Κόκκινου (κριτική)

«Μαγικό κορίτσι» του Γιάννη Κόκκινου (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Γιάννη Κόκκινου «Μαγικό κορίτσι» (εκδ. Σμίλη). Φωτογραφία © Ιωάννα Βουρακίδου.

Του Νίκου Ξένιου

Ένα φωτεινό, διερευνητικό βλέμμα γίνεται πηγή έμπνευσης για τον Γιάννη Κόκκινο, που στην πρώτη του ποιητική συλλογή Μαγικό...

«Η νεοελληνική ποίηση και το Eικοσιένα, Διάλογος με την Ιστορία» της Έρης Σταυροπούλου (κριτική)

«Η νεοελληνική ποίηση και το Eικοσιένα, Διάλογος με την Ιστορία» της Έρης Σταυροπούλου (κριτική)

Για τη μελέτη της Έρης Σταυροπούλου «Η νεοελληνική ποίηση και το Eικοσιένα. Διάλογος με την ιστορία», Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών / Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Ιστορική Βιβλιοθήκη 1821.

Της Άντας Κατσίκη-Γκίβαλου

Η σχέση λογοτε...

«Οι φωταψίες του έρωτα», ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου – Ανθολόγηση Θανάση Χατζόπουλου

«Οι φωταψίες του έρωτα», ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου – Ανθολόγηση Θανάση Χατζόπουλου

Για την ανθολογία με ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου «Οι φωταψίες του έρωτα» (εκδ. Ύψιλον / Βιβλία), με ανθολόγηση και εισαγωγή του Θανάση Χατζόπουλου. Κεντρική εικόνα: Σπάνια φωτογραφία του Νίκου Εγγονόπουλου από το αφιέρωμα του περιοδικού «Χάρτης», τεύχος 25/26, Νοέμβριος 1988.

Της Άλκηστης Σο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον έμπειρο μεταφραστή Κώστα Αθανασίου για τη μετάφραση του βιβλίου «Φοβάμαι, Ταυρομάχε» (εκδ. Καστανιώτη) του Χιλιανού συγγραφέα Πέδρο Λεμεμπέλ απονεμήθηκε το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ. Το βραβείο έδωσε στον τιμηθέντα ο Μιχάλης Κλαπάκι, νικητής του 1ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ για τη ...

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Μικρή παρουσίαση ενός μεγάλου συγγραφέα, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο Treacle Walker, που θεωρείται το φαβορί για το φετινό βραβείο Μπούκερ.

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Ο Alan Garner είναι ένας μαγικός συγγραφέας. Διάβασα το τελευταίο βιβλίο το...

 «Ο άνθρωπος του Νεάντερταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

«Ο άνθρωπος του Νεάντερταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

Στον Σουηδό γενετιστή Σβάντε Πάιμπο, ο οποίος κατάφερε να διαβάσει το DNA των Νεάντερταλ και άλλων εξαφανισμένων συγγενών του σύγχρονου ανθρώπου, θα απονεμηθεί το φετινό βραβείο Νόμπελ Ιατρικής-Φυσιολογίας. Στο βιβλίο του «Ο άνθρωπος του Νεάντερταλ - Ιχνηλατώντας τα γονίδια μιας χαμένης μορφής ανθρώπου» (μτφρ. Ασπασ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ