tospiti250

Του Γιώργου Βέη  

Ο φίλιος ήχος. Ένα άκουσμα που θυμίζει προσλαλιά πολύ συγγενικού σου προσώπου. Η λέξη σε καλεί συχνά να επισκεφθείς την πρώτη αθωότητα του βίου.

Tο πεπερασμένο αίφνης αναδεικνύεται εφάμιλλο του παρατεταμένου. Σκιές και φωταψίες της ζωής δεν μάχονται η μια ην άλλη, απλώς συνυπάρχουν σ΄έναν πίνακα καταλλαγής και αλληλοσεβασμού των χρωμάτων. Οι τόποι σε αναγνωρίζουν αμέσως σαν τον αρχαίο οικείο τους. Ο έρωτας ή η ανάμνηση του Έρωτα υπαγορεύει άλλη μια φορά το ήθος. Η γραφή είναι σαφώς παρηγορητική.

Έστω δείγμα το εξής:

«Η ΣΚΑΛΑ ΚΑΤΕΒΑΖΕΙ μόνη της. Μικρά τριξίματα σαν φύλλα μήνα Νοεμβρίου. Μια παράξενη φράση, «Molto mysterioso con anima», γλιστρᾶ στήν κουπαστή, τήν ἁφή τῶν χεριῶν πού μ’ ἀγάπησαν, γυμνή ἀπό Σένα. Κι ἀργά πολύ ντύνομαι τόν καινούργιο της ἦχο: στιλπές φωνές πού μόνον τά μωρά ξέρουν νά κάνουν ὅλα μαζί, ὅλα τά πουλιά νά ζηλεύουν. Ψηλά κρεμώντας γαλανό μισοφέγγαρο τόν ἀέρα καί φωσάκια ἐλάχιστα φθόγγων τῶν φιλιῶν νά αἰωροῦνται, λίγο πιό κάτω ἀπ’ τήν ὀροφή. Ποιό σπίτι; Ὕπαιθρο ἔναστρο τῆς ἀγάπης. Μας».  

Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου έχει αποδείξει προ πολλού ότι όχι μόνο σέβεται απολύτως τα προσφιλή της ινδάλματα, αλλά διαθέτει τον ικανό και αναγκαίο αισθητικό εξοπλισμό για να τα διασώσει – κυρίως - κειμενικά. Η ομολογούμενη εκφραστική της επάρκεια, η προσήλωσή της στη διακριτική αποθησαύριση του εκάστοτε συγκινησιακού φορτίου και η μακρόχρονη εμπειρία της από τη συνεπή ταξινόμηση των κρίσιμων φαινομένων του βίου σε ένα χρηστικό πανδέκτη στοχαστικού βίου υποστηρίζουν αποτελεσματικά και την ολοκλήρωση του τελευταίου της έργου. Δείγμα κατ΄εξοχήν δημιουργικού λόγου, Το σπίτι αποδίδει πολλούς και σημαίνοντες αναγνωστικούς καρπούς. Τα πρόσωπα, οι εμφανείς εμμένειές τους, οι πολύσημες σχέσεις τους με τους αδήριτους Άλλους, ως και αυτά ακόμη τα άψυχα πράγματα ορίζονται και αναβαθμίζονται σημασιολογικά από τη σκοπιά μιας λυσιτελούς τεκμηρίωσης, η οποία με τη σειρά της είναι αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, της ισόρροπης υφολογικής ανέλιξης του πρωταρχικού σχεδίου, αλλά και της τακτικής, εξειδικευμένης επεξεργασίας της στοχευμένης θεματικής. Κι εδώ ο ποιητικός λόγος φρονώ ότι ακολουθεί ένα πρόσφορο μουσικό σχέδιο. Οι ορθοί τονισμοί, οι απαραίτητες επαναλήψεις, οι αντιθετικές ή σύμμετρες αποδόσεις των ψυχικών συνισταμένων, οι καλώς συγκερασμένες φούγκες, οι ευφυώς υπολογισμένες παύσεις, τα «ανοικτά» αλληγορικά σχήματα και βεβαίως οι ευθύβολες μετωνυμίες, διαμορφώνουν το ειδικότερο φραστικό πλαίσιο εντός του οποίου το σαφώς εξατομικευμένο, αναλυτικό βίωμα και τα μεταφυσικά του συμφραζόμενα διερευνώνται ακωλύτως.

Αίτια και αιτιατά 

Οι πτυχές της καθημερινής διαβίωσης αξιοποιούνται στο βαθμό που εξυπηρετούν αποτελεσματικά την επικυρίαρχη σύνθεση. Το εγώ, ένα απλούστατο εκκρεμές, έλκεται αενάως από το υπαρκτό και το μετά-υπαρκτό. Όπως συμβαίνει και στα προηγούμενα ποιητικά της βιβλία, έτσι και στο Σπίτι, η Ιουλίτα Ηλιοπούλου εξακολουθεί να αντιπαραθέτει συστηματικά τη δεδομένη χωροταξία κατά τρόπο εμφανώς αντιστικτικό ως προς μια φαντασιακή, εννοούμενη σε υψηλό βαθμό πρόσληψης, αλλά καθόλα βατή προέκταση της λεγομένης αληθινής ή εξ αντικειμένου πραγματικότητας. Το Σπίτι είναι φανερό ότι είναι πρωτίστως η κεντρική εστία μιας αβίαστης, εμφανώς ανακουφιστικής εξομολογητικής πράξης. Είναι το αναπαλλοτρίωτο σπίτι – η ζείδωρη γλώσσα εν τέλει. Η διηγητική υπόσταση ξαναβρίσκει τον απολεσθέντα παράδεισό της σχεδόν αυτομάτως. Η προοδευτική εξομάλυνση του παρελθόντος επιτρέπει την περαιτέρω χάραξη της γνωσιολογικής πορείας του Εαυτού. Η δε γλώσσα δεν προϋποθέτει τη συνείδηση, είναι το περιεχόμενο της ίδιας της συνείδησης, ο τρόπος ακριβώς της ύπαρξης της, όπως μας έδειξε ο Μωρίς Μερλώ –Ποντύ. Εννοείται ότι το φαινομενολογικό μηδέν του κόσμου ούτε στην προκειμένη περίπτωση εξαντλεί το ποιητικό υποκείμενο. Ο κόσμος φιλτράρεται από τα ιζήματά του, η γνώση δρα κυρίως διασταλτικά, ο χρόνος καθίσταται κείμενο, το εσωτερικό τοπίο φωτίζεται ακόμη περισσότερο από ό, τι συνέβαινε μέχρι σήμερα. Το δε εξωτερικό τοπίο διευρύνεται, εξακτινώνεται, ούτως ώστε το σπίτι να καταστεί φιλόξενος Οίκος του ίδιου του νου. Η διαύγαση θεωρείται τετελεσμένη. Στον επίλογο μάλιστα του έργου, τον οποίο παραθέτω αυτούσιο για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής, διαγράφεται αισίως η διαρκής αναβίωση του όντος μέσα ακριβώς από τον παρ’ ολίγον αφανισμό του. Η κατανόηση των αιτίων και των αιτιατών της συνέχειας του κόσμου είναι άμεση. Η συγκλήρωση των παθών μας οδηγεί αναλόγως, κατά τρόπο μαθηματικό, σε μια άρτια τελεολογική καθαρότητα. Ίσως αυτό να είναι το σπουδαιότερο μάθημα, το κύριο μήνυμα που κομίζει το πολύσημο αυτό κείμενο.

Ήτοι:

«ΜΙΑ ΛΕΞΗ ΜΑΚΡΙΝΗ ἀπό λίθους καί πλίνθους, σκέπασμα κωλυτικόν φθορᾶς ὑπ’ ἀνέμων καί ὄμβρων, εἶπαν. Καί κλείδωσαν κάτω ἀπό μιά σκεπή τήν πλατυτέρα τῶν στεναγμῶν, τήν ψυχή μας. Χάρτες ὁδικοί μετά σημειώνουν καί φωτογραφίες ἀέρος δείχνουν τά αὐθαίρετα: χρόνια, προσδοκίες, προσπάθειες –γιά τί; – ἐρώτων παίγνια κάποτε, ἀληθινή συμπυκνωμένη σέ λίγα εἰκοσιτετράωρα ζωή, γαλανό οὐρανό σπουδάζοντας. Ὕστερα, καί πολύ μετά, νέα παιδιά συλλαβίζοντας ἀπ’ τήν ἀρχή. Ζωή. Θά καταφέρουν νά ἐντοπίσουν σέ ἄλλα χαλάσματα, ἀνάμεσα, τό σπίτι. Ποιά κτητική ἀντωνυμία θά βάλουν πλάι του. Ἀδιάφορο. Πια».  

Δεν πρόκειται, πιστεύω, για παραίτηση, αλλά για οριακή συσπείρωση του εγώ γύρω από τα διαχρονικά κεκτημένα του. Εξ ου και η ένταση με την οποία υποβάλλεται το αίτημά του περί Συνεχείας. Κοντολογίς, η στρατηγική του ποιήματος της Ιουλίτας Ηλιοπούλου είναι αυθεντική πράξη επαναρτίωσης ενός πολυκερματισμένου προσώπου, το οποίο έχει τάξει σκοπό της βίου του την αποκατάσταση των πάντων, τα οποία το περιβάλλουν, μέσα στο φως μιας νηφάλιας επανασύνδεσης με την (όποια) αλήθεια του. Το ρήμα, όχι κατ΄ ανάγκην ρίμα, ενσωματώνει συνεπώς όραμα. Γι΄ αυτό και δεν χρειάζεται περιττά κειμενικά τερτίπια για να εμπεδωθεί ως το ικανό και αναγκαίο σημαίνον. Του αρκεί που είναι Ρήμα.

tospitiΤο σπίτι
Ιουλίτα Ηλιοπούλου
Εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα 2012
Τιμή: € 9,00, σελ. 39

politeia_order

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ηρωίδες» του Οβίδιου (κριτική) – Πρώιμα δείγματα γυναικείας γραφής

«Ηρωίδες» του Οβίδιου (κριτική) – Πρώιμα δείγματα γυναικείας γραφής

Για τον τόμο του Ovidius (43 π.Χ. – 17 μ.Χ.) «Ηρωίδες» (1-15) με εισαγωγή - κείμενο - μετάφραση - σχόλια από τους: Βάιο Βαϊόπουλο, Ανδρέα Μιχαλόπουλο και Χαρίλαο Μιχαλόπουλο (εκδ. Gutenberg).

Του Σπύρου Κιοσσέ

Μια από τις διαδικασίες που επηρ...

«Η απορηματική της ύπαρξής μας» του Αριστείδη Βουγιούκα (κριτική)

«Η απορηματική της ύπαρξής μας» του Αριστείδη Βουγιούκα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αριστείδη Βουγιούκα «Η απορηματική της ύπαρξής μας» (εκδ. Gutenberg). Κεντρική φωτογραφία © Jr Korpa / Unsplash

Του Γιώργου Βέη

Αναστοχαστικός, ταυτοχρόνως κυριολεκτικός και ρηματικά άμεσος, ανατρεπτικός όπου...

«Η ασπίδα του Αχιλλέα» του Γ.Χ. Ώντεν (κριτική)

«Η ασπίδα του Αχιλλέα» του Γ.Χ. Ώντεν (κριτική)

Για τη δίγλωσση ανθολογία ποιημάτων του W.H. Auden «Η ασπίδα του Αχιλλέα και άλλα ποιήματα» (μτφρ. Ερρίκος Σοφράς, εκδ. Αντίποδες).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Οι εκδόσεις Αντίποδες προσφέρουν μια εξαιρετική ευκαιρία για μια δημιουργική επίσκεψη σε αισθητ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Για να τον ξεχάσω (διήγημα)

Για να τον ξεχάσω (διήγημα)

Η αλήθεια είναι πως στην αρχή σε σιχαινόμουν. Απ’ την πρώτη στιγμή που σ’ έφερε στο σπίτι και σε είδα να κολυμπάς μέσα σ’ εκείνο το διάφανο σακούλι που το ‘σφιγγε σαν πουγκί στο χέρι του, σαν μπελά σ’ έβλεπα περισσότερο παρά σαν παρέα, ένα μπελά με τον οποίο δεν ήθελα επ’ ουδενί να συμβιώσω.

Της Χρυσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

02 Μαΐου 2022 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Οι δώδεκα συμβουλές του Ρομπέρτο Μπολάνιο για τη συγγραφή διηγημάτων

Ο Χιλιανός πεζογράφος και ποιητής Roberto Bolaño ήταν ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους ισπανόφωνους λογοτέχνες. Μετανάστευσε σε μικρή ηλικία στο Μεξικό και αργό

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ