nathalie jolie adespota

Για την ποιητική συλλογή του Νίκου Φιλντίση «Όλα τα αδέσποτα γατιά του ονείρου μου» (εκδ. Μικρή Άρκτος).

Της Ευσταθίας Δήμου

Η νέα ποιητική συλλογή του Νίκου Φιλντίση, τρίτη κατά σειρά, που κυκλοφορεί υπό τον μάλλον πεζολογικό τίτλο Όλα τα αδέσποτα γατιά του ονείρου μου, επαναφέρει την εντύπωση της πρόσφατης στροφής που σημειώθηκε στη νεοελληνική ποίηση και στη νεοελληνική λογοτεχνία γενικότερα προς την έννοια και τη μορφή του ζώου, το οποίο έρχεται για να αποτυπώσει τον τρόπο που ο καλλιτέχνης αντιλαμβάνεται την παρουσία και τη θέση του σε σχέση με τη δική του ψυχοσύνθεση και ιδιοσυγκρασία, αλλά και σε σχέση με τη λογοτεχνική δημιουργία. Η ιδιαίτερα επιμελημένη έκδοση του βιβλίου συμπληρώνεται και ενισχύεται από τη δομική αρτιότητα που το χαρακτηρίζει και που συνίσταται στη διαίρεση του βιβλίου σε επιμέρους ενότητες, καθεμιά από τις οποίες φέρει και έναν ξεχωριστό τίτλο – «Καθ’ εαυτόν», «Κατά κόσμον», «Κατά πόθον», «Κατά τους ποιητές». Όπως διαφαίνεται και από τις φράσεις των υπότιτλων αυτών που αντιστοιχούν σε επιμέρους θεματικές, η ποίηση του Φιλντίση κατευθύνεται και επικεντρώνεται στους λίγο πολύ γνωστούς πυρήνες της ποίησης διαχρονικά, δηλαδή την αυτοαναφορά, τον περιβάλλοντα κόσμο, τον πόθο και το πάθος, την τέχνη.

Τα ποιήματα της συλλογής παρουσιάζουν και παρουσιάζονται με μία ποικιλία μορφών που έχουν στο ένα άκρο τους τον ελεύθερο στίχο και στο άλλο το αυστηρά δομημένο και μορφοποιημένο χαϊκού πάνω στη βάση του γνωστού συλλαβικού κανόνα των 5-7-5 συλλαβών ανά στίχο. Η συνύπαρξη αυτή δημιουργεί ένα ενδιαφέρον ποιητικό αποτέλεσμα κάνοντας το βιβλίο να μοιάζει, ουσιαστικά, με σύνθεση μέσα στην οποία εναλλάσσεται η ελεύθερη στιχουργία με την παραδοσιακή φόρμα και, συνεκδοχικά, η μοντέρνα με την παραδοσιακή ποίηση. Η επιλογή του χαϊκού δεν είναι τυχαία. Πέρα από την αυτοτέλεια, την αυθυπαρξία και την αυταξία των συγκεκριμένων ποιημάτων, πέρα από την αναμφισβήτητη δύναμη και τη δυναμική που, κυρίως, λόγω της συντομίας και της πυρηνικής τους έκφρασης διαθέτουν, τα τρίστιχα αυτά αναλαμβάνουν μια σειρά από άλλες δυνατότητες και λειτουργίες που, παρά το γεγονός ότι δεν τα υποτάσσουν, σε κάποιο βαθμό τους προσδίδουν ενισχυτικό, συμπληρωματικό, ερμηνευτικό ρόλο και λόγο. Διαμορφώνεται έτσι ένα πολυσύνθετο ποιητικό πεδίο όπου η έκταση του ποιήματος, κάθε φορά, δίνει τον ρυθμό και τον τόνο και ποικίλλει την ταχύτητα και την ποιότητα της ανάγνωσης. Το στοιχείο αυτό έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον από τη στιγμή που δίνει στον αναγνώστη τη δυνατότητα να επιταχύνει ή να επιβραδύνει, να συμπαρασυρθεί και να απολαύσει ή να βυθιστεί στην περίσκεψη και την περισυλλογή με όσα διαβάζει.

Τα ποιήματα της συλλογής παρουσιάζουν και παρουσιάζονται με μία ποικιλία μορφών που έχουν στο ένα άκρο τους τον ελεύθερο στίχο και στο άλλο το αυστηρά δομημένο και μορφοποιημένο χαϊκού πάνω στη βάση του γνωστού συλλαβικού κανόνα των 5-7-5 συλλαβών ανά στίχο.

Η πρώτη εντύπωση που αποκομίζει κανείς από την ανάγνωση των ποιημάτων είναι η παρουσία μιας έντονης ρυθμικότητας, ένα είδος κυματισμού του λόγου που δεν μένει στο βάθος του ποιήματος, αλλά αναδύεται στην επιφάνεια και φέρνει καθένα από τα ποιήματα πολύ κοντά στις πρωταρχές του ποιητικού λόγου, στη βασική του πτυχή και λειτουργία που είναι η παρηγορία. Στην πραγματικότητα, αυτό που παρακολουθεί κανείς είναι η κατίσχυση του σπαραγμού, ενός σπαραγμού που θα μπορούσε ίσως να χαρακτηριστεί υπαρξιακός, θα μπορούσε όμως, ίσως πιο σωστά, να χαρακτηριστεί υπαρκτικός. Η διαφορά και η διαφοροποίηση είναι μικρή αλλά σημαντική. Η υπαρξιακός προσανατολισμός είναι πιο σαφής και συνειδητοποιημένος, ενώ ο υπαρκτικός αφορά και προκύπτει από το ασύλληπτο, το απροσδιόριστο, το τραγικό της ύπαρξης που δεν εξηγείται, δεν ερμηνεύεται, δεν ξεδιαλύνεται. Γι’ αυτό και, πολλές φορές, τα ποιήματα του Φιλντίση μοιάζουν απόπειρες να καταγραφεί και να αποτυπωθεί το ανεξήγητο και το δυσερμήνευτο, χωρίς μάλιστα την προοπτική μιας απάντησης, μιας λύσης, μιας διεξόδου: 

«όσο μεγαλώνω
τόσο μικραίνω

στο διάστημα αυτό
χάνω το ανθρώπινό μου βάρος
σπάει το κολιέ με τους πλανήτες

σαν να μην έφτανε αυτό
το ρούχο μου ξεχείλωσε
και σκοτεινό νερό
γλιστράω στις ραφές» 

«Σκοτεινό νερό»

fildisis mesa
Ο Νίκος Φιλντίσης γεννήθηκε το 1987, στην Αθήνα. Σπούδασε Βιολογία στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης και εργάστηκε στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας και Έρευνας με αντικείμενο τον σχεδιασμό και την ενίσχυση εμβολίων. Το 2102 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή «Το παραβάν» (εκδ. Οδός Πανός) ήταν υποψήφιος για το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου ποιητή «Γιάννης Βαρβέρης», της Εταιρείας Συγγραφέων. 
 

Η τραγικότητα της ύπαρξης την οποία διαπιστώνει με πόνο ο ποιητής προκύπτει από την πικρή συνειδητοποίηση δύο πραγματικοτήτων. Είναι αφενός η πραγματικότητα του θανάτου ο οποίος στοιχειώνει την ανθρώπινη ζωή κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να φαίνεται πως γίνεται ένα με αυτήν, πως ενώνεται και ταυτοποιείται μαζί της και, αφετέρου η κοινωνική πραγματικότητα η οποία φέρει επάνω της το στίγμα μιας μοίρας που είναι αποτέλεσμα ελεύθερης επιλογής και που μοιάζει αναπότρεπτη, άρα και πιο τραγική από τη μοίρα του θανάτου. Στο σημείο αυτό ο ποιητής γίνεται ιδιαίτερα αιχμηρός, ειρωνικός και σαρκαστικός μαζί, για να καταδείξει ακριβώς την πτώση, το ρήμαγμα, την κατάρρευση και την παρακμή που έκανε πράξη τον καθημερινό θάνατο μιας παράλογης ζωής: 

«οι παλάμες απλώσαν να σφίξουνε χέρια
μα ίσα τα δάχτυλα που βρήκαν
κι η μουσική από καιρό είχε τελειώσει
έτσι
αρχίσαμε χειρονομώντας να αφηγούμαστε
ο καθείς κάτι δικό του

που όλο μαζί
αν το συνέλεγες
έμοιαζε με τραγούδι μέλισσας
του ’21 του ’22 του ’43 του ’74 του
δύο χιλιάδες και κάτι κέρματα
που χορεύεται
σε κύκλο

συρτά ή επιληπτικά»

«Πανηγυρικός»

Δέος αντίπαλο του θανάτου αναδεικνύεται και προβάλλεται, μέσα κυρίως από τα ποιήματα της τρίτης υποενότητας, ο πόθος. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ποιητής επιλέγει να μιλήσει για τον πόθο και όχι για τον έρωτα ως είθισται διαχρονικά στην ποιητική πράξη και πρακτική. Η επιλογή αυτή συνάδει και εξυπηρετεί την πρόθεση του Φιλντίση, τη διάθεσή του να αναδείξει τις σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης, τις ενστικτώδεις αντιδράσεις που ξεφεύγουν από τον λογισμό και κυριαρχούν με τη δύναμή τους στις ποικίλες εκφάνσεις της ζωής. Ακόμα και ο πόθος όμως, όπως προσεγγίζεται και τεχνουργείται, κρύβει κάτι το τραγικό, το αιχμηρό, το αιμάτινο, έχει μέσα του και πάνω του ανεξίτηλη τη σφραγίδα του πόνου και του τέλους. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο πόθος σαν ένστικτο παντοδύναμο της ανθρώπινης υπόστασης ακυρώνεται. Ίσα ίσα που αποκτά μιαν άλλη διάσταση, αυτή της ποιητικής προοπτικής, της προσέγγισής του σαν κινητήριο ερέθισμα της καλλιτεχνικής δημιουργίας και, μέσα από αυτή, της «εκλογίκευσης» και της καταξίωσής του.

fildisis exΜε αυτές τις σκέψεις και με αυτήν την οπτική ο ποιητής μεταβαίνει στην τελευταία του ποιητική κατάθεση που, αυτή τη φορά, αφορά την τέχνη του, την τέχνη του ποιητικού λόγου. Εδώ ο ποιητής αναλύεται σε εύστοχους στοχασμούς σχετικά με τον τρόπο που έχει η ποίηση να επηρεάζει, να προσδιορίζει και στην κυριολεξία να κυριαρχεί στη ζωή του ποιητή, σε τέτοιο μάλιστα βαθμό, ώστε αυτός να καθίσταται αληθινός της υπηρέτης και θεράπων. Είναι φανερή εδώ η επιθυμία και η διάθεση του ποιητή να παραδεχθεί και να τονίσει την «υποταγή» ή, καλύτερα, την υπόταξή του στην ποίηση, γεγονός που ίσως πιστοποιεί και επικυρώνει την ανάγκη του να υπερασπιστεί το έργο του, να το τοποθετήσει στη δική του αξιολογική κλίμακα και να δικαιώσει με αυτόν τον τρόπο την αφοσίωσή του στη δούλεψη του στίχου. Γιατί, πράγματι, εκείνο που μπορεί κανείς με βεβαιότητα να υποστηρίξει στην περίπτωση της συγκεκριμένης συλλογής είναι η απόλυτη σύζευξη της τεχνικής αρτιότητας του στίχου, της προσεκτικής του και μετρημένης, ισορροπημένης και ζυγισμένης μέχρι την τελευταία λέξη σύνθεσης με το πάθος που κινητοποιεί τη γραφίδα του ποιητή, ένα πάθος που αποδεικνύει την καταιγιστικότητά του ακριβώς επειδή μοιάζει εκλογικευμένο και εγκεφαλικό.

* Η ΕΥΣΤΑΘΙΑ ΔΗΜΟΥ είναι φιλόλογος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο της, η συλλογή διηγημάτων «Κλέφτες + Αστυνόμοι» (εκδ. Γκοβόστη).

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η στάση του πελαργού» του Θανάση Χατζόπουλου (κριτική)

«Η στάση του πελαργού» του Θανάση Χατζόπουλου (κριτική)

Για το βιβλίο με σύντομα κείμενα για την ποίηση του Θανάση Χατζόπουλου «Η στάση του πελαργού – Μικροδοκίμια» (εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Πλάνο απο την ταινία «Το μετέωρο βήμα του πελαργού» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. .

Του Γιώργου Βέη

...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...
«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις). Κεντρική φωτογραφία © Karsten Winegeart / Unsplash.

Του Γιώργου Βέη

«Η αλήθεια είναι απεχθής: έχουμε την τέχνη ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Σε μια σεμνή μα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση, ο Δήμος Χανίων τίμησε τη Χανιώτισσα συγγραφέα, Μάρω Δούκα, για την προσφορά της στις Τέχνες, τα Γράμματα και την ανάδειξη της Ιστορίας του τόπου. Στη φωτογραφία, ο Δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης καθώς αποδίδει το μετάλλιο της πόλης στη συγγραφέα.

...
Ο Ιούνιος εντός και εκτός φεστιβάλ: οι 5 παραστάσεις που ξεχώρισαν

Ο Ιούνιος εντός και εκτός φεστιβάλ: οι 5 παραστάσεις που ξεχώρισαν

Ο Ιούνιος χαρακτηρίστηκε από πληθώρα παραστάσεων εντός και εκτός του Φεστιβάλ Αθηνών, με τις περισσότερες να χαρακτηρίζονται ως απογοητευτικές. Παρόλα αυτά, πέντε παραστάσεις ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

...

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Από την πληθώρα των νέων εκδόσεων μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων ξεχωρίσαμε εννέα. Σας τα παρουσιάζουμε. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μήπως το κατασκοπικό εξελίσσεται στο νέο συναρπαστικό θρίλερ; Εννέα –κλασικά και σύγχρονα– αστυνομικά μυθιστορήμ...

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ