konstantinou kentriki

Για το σύνολο του έργου του Ηλία Κωνσταντίνου στον συγκεντρωτικό τόμο «Ποιήματα» (επιμ. Λευτέρης Παπαλεοντίου, εκδ. Βακχικόν).

Του Γιώργου Ρούσκα

Ο Ηλίας Κωνσταντίνου (1957-1995) γεννήθηκε στη Λεμεσό. Έφυγε πρόωρα στα 38 του έτη, αφού πρόλαβε να μιλήσει έξω από τα δόντια για την ομοφυλοφιλία και το AIDS, από το οποίο και ο ίδιος είχε (θανάσιμα δυστυχώς) προσβληθεί. Όπως αναφέρει και ο επιμελητής της έκδοσης, είχε χαρακτηριστεί «καταραμένος» και «αναρχικός» ποιητής (Κώστας Μακρίδης, Παντελής Γεωργίου), εύστοχα δε επισημαίνει επίσης πως η πρώτη ποιητική του παραγωγή «μπορεί να κατανοηθεί και να ερμηνευθεί πληρέστερα, αν ενταχθεί στο πλαίσιο της beat και underground ποίησης», ενώ «το πιο ώριμο ποιητικό του έργο προϋποθέτει γενικά την ποίηση του ευρύτερου μοντερνισμού και υπερρεαλισμού». Σημειώνω από τα Επιλεγόμενα για τον Ηλία Κωνσταντίνου τους χαρακτηρισμούς «πρωτίστως και πάντα αγωνιώδης ποιητής» του Μάριου Κυριάκου, «αυθεντικότητα, εντιμότητα, καθαρότητα» του Κώστα Γεωργίου, «η αγωνία […] να βοηθήσει όσο μπορεί για να σωθεί ο τόπος» της Αντιγόνης Δρουσιώτου, «σωματική ποίηση» του Δημήτρη Γκότση.

Παρόλο που υπάρχουν αρκετές ως τώρα αναφορές στο έργο του ποιητή, αυτό δεν έχει ακόμη ερευνηθεί στον βαθμό που του αξίζει και τούτο το βιβλίο ίσως αποτελέσει ένα έναυσμα ισχυρό, επαναφέροντας στο προσκήνιο μια ποίηση «αιρετική» για πολλούς αλλά αληθή, γραμμένη στο παρελθόν αλλά επίκαιρη, λησμονημένη αλλά ζώσα, και μάλιστα ανθηρώς.

Τα ποιήματα του βιβλίου γράφτηκαν στο Λονδίνο, στη Λεμεσό και στην Αθήνα, από το 1982 ως το 1993. Η έκδοση περιλαμβάνει το σύνολο του έργου του, ήτοι τα βιβλία Αρσενικός χαλκός (1984), Γράμματα της ώρας (1986), Κυπριακές ηθογραφίες (1991), Τα αυτοκρατορικά (1996), σκόρπια ποιήματα και μεταφράσεις, σε επιμέλεια του πανεπιστημιακού καθηγητή Λευτέρη Παπαλεοντίου, ο οποίος κοσμεί επιπροσθέτως την έκδοση με τα τόσο ουσιαστικά Επιλεγόμενά του (μέσα σε είκοσι σελίδες φιλοτεχνεί αρτιότατα το λογοτεχνικό πορτρέτο του ποιητή).

Αποτιμώντας ένα ποιητικό έργο ζωής, οφείλεις να απαλλαγείς από συναισθήματα και με σεβασμό να σκύψεις να το δεις όσο πιο αμερόληπτα μπορείς. Οφείλεις να αποτινάξεις από πάνω σου οτιδήποτε θα μπορούσε να σε περισπάσει από τη δυναμική του λόγου του, την εκφορά, το ύφος, τον ρυθμό, τη μουσική, της ποίησης το βάθος εν συνόλω, γιατί ο λόγος μένει αν είναι άξιος, με το δικό του σώμα. Το σώμα του πλάστη του; Σκόνη, χώμα ή στάχτη. Η παρουσία του; Στίχοι που μένουν πίσω.

Αποτιμώντας ένα ποιητικό έργο ζωής, οφείλεις να απαλλαγείς από συναισθήματα και με σεβασμό να σκύψεις να το δεις όσο πιο αμερόληπτα μπορείς. Οφείλεις να αποτινάξεις από πάνω σου (α) τη λύπη για τον πρόωρο χαμό του συνανθρώπου-συγγραφέα, (β) τον πόνο από τα τόσα άδικα και αναπάντητα «γιατί;», (γ) την ενδεχόμενη ύπαρξη καταγεγραμμένων στο υποσυνείδητο αγκυλώσεων μέσω διαρκώς προβαλλόμενων στερεοτύπων, μαζικών πεποιθήσεων ή συλλογικού ασυνειδήτου απολυτότητες (λ.χ. για την αυθάδεια, την ομοφυλοφιλία, κ.ά.), (δ) την τραγικότητα των χτυπημάτων της μοίρας (ιός HIV) καθώς και (ε) οτιδήποτε θα μπορούσε να σε περισπάσει από τη δυναμική του λόγου του, την εκφορά, το ύφος, τον ρυθμό, τη μουσική, της ποίησης το βάθος εν συνόλω, γιατί ο λόγος μένει αν είναι άξιος, με το δικό του σώμα. Το σώμα του πλάστη του; Σκόνη, χώμα ή στάχτη. Η παρουσία του; Στίχοι που μένουν πίσω.

Η προκείμενη αναφορά στέκεται μόνο σε κάποιες ψηφίδες τού –λόγω ανωτέρας βίας– αφημένου στη μέση λεκτικού του ψηφιδωτού, προσδοκώντας μέσα από αυτές να φασματογραφηθεί η εκεί υποφώσκουσα ποιητική ενέργεια.

Το νήμα πιάνεται από την αρχή. Σαν μωρό που «εκπαιδεύεται» για να ενηλικιωθεί:

«“πρόσεχε το μωρό βάλ’ του καπέλλο δώσ’ του πιππίλα
κράτα τον μάθε τον όρους νόμους τρόπους λόγους”
τζαι σιγά σιγά –
θα πεθάνουν τα θαύματα».

Οι γονείς σε ρόλο καταστολέα ή απαθούς παρατηρητή:

«ο πατρικός χορός – πόρτα ψυγείου
ο μητρικός χορός – παγάκια στην ψύξη».

Αρκετά τα ψυχανεμίσματα της μοίρας:

«Τώρα ξέρω
ότι όποιος κρεμμός βρεθεί μπροστά μου
δεν μπορεί
θα ’ναι για το καλό μου»,

ενώ η ιδιαίτερη μητρική σχέση καθώς έχει ιδιόμορφα εμπεδωθεί, προβάλλεται σε όλες τις προσωπικές διασυνδέσεις, περνώντας ενίοτε μεταφορικά από το ατομικό στο συλλογικό, ποτισμένη με τον σαρκασμό και την ειρωνεία της αναρχικής θεώρησης του κόσμου:

«Στη μνήμη μου στέκει αμυδρή
μάνα καλή
με καθάριζες μέσα στο άσπρο πανί
ύστερα γινόμουν ένα στο δικό σου βυζί
Ελλάδα μαινάδα
Τούρκος ευνούχος
– μες σ’ τούν’ τα παραπήγματα γίνεσαι
Κύπρος νησί
με σαθρή γοητεία.
Εγώ
επιστρέφω διπλά τη στιγμή:
τραβώ σου μάνα μαινάδα – τον νιαγάρα».

Θυμίζω για την πληρέστερη κατανόηση του αποσπάσματος ότι «νιαγάρα» είναι μάρκα από καζανάκια τουαλέτας υψηλής πίεσης της τότε εποχής (υπάρχουν ακόμη σε παλιές πολυκατοικίες της Αθήνας και σε παλαιά κτίρια του Δημοσίου) με αλυσίδα και χαρακτηριστικό θόρυβο.

Η κυπριακή λογοτεχνική κοινότητα μπορεί να μην έχει ακόμα κατασταλάξει σε σχέση με την ποίηση του Ηλία Κωνσταντίνου –νομίζω πως στην Κύπρο δεν έχει βρει ακόμη τη θέση του–, εκείνος όμως από την πρώτη στιγμή έβλεπε μακριά και ασχολήθηκε με το νησί του˙ όχι επιφανειακά.

Η κυπριακή λογοτεχνική κοινότητα μπορεί να μην έχει ακόμα κατασταλάξει σε σχέση με την ποίηση του Ηλία Κωνσταντίνου –νομίζω πως στην Κύπρο δεν έχει βρει ακόμη τη θέση του–, εκείνος όμως από την πρώτη στιγμή έβλεπε μακριά και ασχολήθηκε με το νησί του˙ όχι επιφανειακά, ούτε μασώντας την made in USA τσίχλα:

«όπως λεν τη λύση, βιώσιμη»,

αλλά ενορατικά, παίρνοντας μάλιστα θέση (μια βόλτα σήμερα στο νησί, ατυχώς σε πολλά τον επιβεβαιώνει):

«Όμως [ενν. η Κύπρος]...
ωσάν πουτάνα αχάπαρη σπιτώνει τους πατρόνους της
τους προσκυνά σαν ευεργέτες και μαζί τους κολυμπά
στη θάλασσά της την ιερή που εγέμωσε λεφτά
βγαίνει ολόχαρη με τουαλέτα στο ακρογιάλι και ξεχνά
και λέει την καταγωγή μουσείο – και την ψυχή νεκροταφείο».

(Αχάπαρη σημαίνει ανίδεη, χωρίς να έχει πάρει χαπάρι (κυπρ.), χαμπάρι).

Χαρακτηρίστηκε «αιρετικός». Ναι, ο ειλικρινής, ο προφήτης, ο διαυγής, ο απροσκύνητος, ο βλέπων πίσω από το στημένο θεατρικό τις προθέσεις του γεωπολιτικού παντοκράτορα συγγραφέα και τον ρόλο των σκηνικών ως προετοιμασία μετάβασης σε ένα εκ των προτέρων συμπεφωνημένο οριστικό θεατρικό τοπίο, με ρόλους μοιρασμένους από τα πριν, αιρετικός καλείτο και καλείται, αναρχικός. Θα αντιτάξω τους χαρακτηρισμούς: ποιητής τολμηρός, αυθεντικός, οραματιστής, ελεύθερος, επαναστάτης. Όλα τούτα δεν ξεκινούν από τον θυμό που εισέπραττε λόγω της ιδιαιτερότητάς του (μιλάμε για δεκαετίες πριν και για τις τότε νοοτροπίες) ή της δυσκολίας αποδοχής του κανόνα της ύπαρξης δύο μόνο φύλων:

«το αντρικό παράθυρο – έγκυο με σύμβολα απτά
το γυναικείο τόξο στόχαστρο μαζί, να χύνει ανάριθμα άστρα»,

τα οποία παραμερίζονται προς στιγμήν με τη δεινή περιγραφή της στιγμής του ανεπανάληπτου:

«πρωτοσχημάτιστα βυζιά – πρώτες σταγόνες σπέρμα
κι απ’ την κλειστή σκηνή κατρακυλά, ζεστό, ανείπωτο, ένα ρυάκι αίμα»,

αλλά από τη βαθιά αγάπη του για τον άνθρωπο (με το παρακάτω θαυμάσιο επίγραμμα, ακόμη και ταφικό):

«Πάντα να θυμάσαι τον άλλον
άλλε μου»,

τη λαχτάρα του για ανυπόκριτη επικοινωνία και επαφή:

«Δεν είναι ο άνθρωπος νησί (μιλά νησί) και δίχως παύση δεν μπορεί
να συνεχίσει η έκσταση τη μυθική τροφή της»

[πασιφανώς αναφερόμενος στο ποίημα «No Man Is an Island» του John Donne],

τις χαρακιές του έρωτα:

«... επιστρέφω
για να ρίξω τα μαλλιά μου στο σώμα σου
στη στρογγυλή άκρη του κόσμου
στο επάπειρο σήμερα
την αγάπη και τη θέληση για ζωή»,

της ποίησης τις λόχμες, όπου το Γιν και το Γιαν, οι δύο καταστάσεις:

«... “Φύτεψε δέντρα σε σειρές
ποιητικές.
Αφού αγαπάς μισάς
εξίσου”»,

τις στρεβλώσεις της διαμορφωμένης πραγματικότητας:

«–φτηνή πουτάνα η γη –
ακριβό τσιγάρο –παρακαλώ–»,

τη διαπίστωση της υποταγής κάθε πολιτισμού στα άγρια ένστικτα και της αδυναμίας εξάλειψής τους:

«Μια μηχανή συμβουλεύει τους φύλακες.
Ως χτες έγλειφαν βυζί.
Σήμερα πατούν τον λαιμό του κόσμου
γυρεύοντας χώματα»,

την επικινδυνότητα της συνήθειας, της αδιαφορίας, της εμπέδωσης μιας καλοστημένης εικονικής πραγματικότητας:

«Εμείς.
Νεκροζώντανοι θεοί.
Εσείς.
Που ξυπνάτε το πρωί.
Αυτοί.
Θα σας πουν: “Καλημέρα”».

Ποιητής τολμηρός, αυθεντικός, οραματιστής, ελεύθερος, επαναστάτης. Όπλο του; Οι λέξεις. Σφαίρες; Η αγάπη. Η Ποίηση; Στο ύψος της, σημαία για μια άλλου είδους νικηφόρα επανάσταση: «Ήρθε η ώρα να αντιτάξουμε (ξανά) στον απροκάλυπτο φασισμό της πλειονότητας – την πιο δυνατή μας τρυφερότητα».

Καταφυγή αλλά και φουρτούνα; Οι λέξεις. Αναγκαίες και απαραίτητες, όπως το αίμα. Η παραμικρή λέξη μπορεί να έχει τεράστια αξία για έναν ποιητή:

«ετίναξα τα ζαλισμένα μου μυαλά
για να δω
τη λέξη που χάνεται».

Λέξεις που σμίγουν ως και σε όργιο ποιητικό (υπερρεαλισμός, λυρισμός, ύστερος μεταμοντερνισμός, ροκ, κινηματογραφική εικονοπλασία, όλα σε τέσσερις στίχους):

«Μια πολυκατοικία περπατά.
Ένας Γαλαξίας ξαπλώνει στον αέρα και χαϊδεύεται.
Φύλλα κόκας γυαλίζουν στην τσέπη.
Ένα χέρι σκαλίζει το χώμα, άλλο χέρι σχήματα μάγου γράφει στο νερό...»

Λέξεις που κάνουν τον στοχασμό προειδοποίηση και στη συνέχεια προφητεία:

«Γι’ αυτό κι εγώ σας λέω: “Προσέχετε. Προσέχετε το σώμα σας. Και να θυμάστε. Εχθρός δεν είναι τα πρώτα θύματα. Εχθρός είναι οι καταστάσεις και οι άνθρωποι που θέλουν να γίνει εχθρός μας το ίδιο μας το σώμα”

[αφορούσε τη ρατσιστική αντιμετώπιση των φορέων του HIV τότε, επίκαιρο δυστυχώς ξανά σήμερα με τη ρατσιστική αντιμετώπιση των φορέων του Covid-19, με την ιστορία να επαναλαμβάνεται].

Επιμένω λοιπόν: ποιητής τολμηρός, αυθεντικός, οραματιστής, ελεύθερος, επαναστάτης. Όπλο του; Οι λέξεις. Σφαίρες; Η αγάπη. Η Ποίηση; Στο ύψος της, σημαία για μια άλλου είδους νικηφόρα επανάσταση:

«Ήρθε η ώρα να αντιτάξουμε (ξανά) στον απροκάλυπτο φασισμό της πλειονότητας – την πιο δυνατή μας τρυφερότητα».

Ίσως λοιπόν και στρατευμένος ποιητής.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΟΥΣΚΑΣ είναι ποιητής. Τελευταίο του βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Ως άλλος Τάλως» (εκδ. Κοράλι).


konstantinou exΠοιήματα
ΗΛΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
Επιμ. – Επιλεγ.: ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΛΕΟΝΤΙΟΥ
ΒΑΚΧΙΚΟΝ 2020
Σελ. 188, τιμή εκδότη €12,72

 

 


 


Απόσπασμα ποιήματος

«Ό,τι λέω γίνομαι.
Οι λέξεις έν’ μείγμα μαγικό
περνούν, βρίσκουν τη σκέψη σου, χτίζουν
μες στον αέρα.
Ό,τι λέω σιωπά.
Οι λέξεις – μια συνεχής ανάληψη
μαύρες αχτίνες, να δώκουν το φως
στον ήλιο».


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το ξυράφι του Όκαμ, του Αλέξιου Μάινα

Το ξυράφι του Όκαμ, του Αλέξιου Μάινα

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Το ξυράφι του Όκαμ» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Φωτογραφία: Στέφανος Αλιπράντης

Της Άννας Γρίβα

Η δεύτερη ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα θέτει στο επίκεντρό της την ποιητική συνείδηση και τον τρό...

Όλα τα αδέσποτα γατιά του ονείρου μου, του Νίκου Φιλντίση

Όλα τα αδέσποτα γατιά του ονείρου μου, του Νίκου Φιλντίση

Για την ποιητική συλλογή του Νίκου Φιλντίση «Όλα τα αδέσποτα γατιά του ονείρου μου» (εκδ. Μικρή Άρκτος).

Της Ευσταθίας Δήμου

Η νέα ποιητική συλλογή του Νίκου Φιλντίση, τρίτη κατά σειρά, που κυκλοφορεί υπό τον μάλλον πεζολογικό τίτλο Όλα τα αδέ...

Η Μεγάλη Παρασκευή, του Στρατή Πασχάλη

Η Μεγάλη Παρασκευή, του Στρατή Πασχάλη

Για την ποιητική συλλογή του Στρατή Πασχάλη «Η Μεγάλη Παρασκευή & Ο τοίχος με την κόκκινη βουκαμβίλια» (Κάπα Εκδοτική). 

Της Λένας Καλλέργη

Η Μεγάλη Παρασκευή του Στρατή Πασχάλη είναι μια πολυδιάστατη ποιητική σύνθεση που έχει στον πυ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Συνέντευξη με τον Φινλανδό σκηνοθέτη, σεναριογράφο και συγγραφέα Taavi Vartia, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Κλεμμένη νύφη» (μτφρ. Όικαρινεν-Βασιλοπούλου Γιάννα, εκδ. Βακχικόν)

Της Ελένης Κορόβηλα

Ο Τάβι Βάρτια είναι γνωστό...

Ανακοινώθηκε η βραχεία λίστα για το Booker 2021

Ανακοινώθηκε η βραχεία λίστα για το Booker 2021

Πριν από λίγο ανακοινώθηκε η βραβεία λίστα με τα έξι μυθιστορήματα που είναι υποψήφια για το φετινό Man Booker Prize. Η λίστα δεν περιλαμβάνει ούτε τον Καζούο Ισιγκούρο ούτε τη Ρέιτσελ Κασκ.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος

Μια ακόμα χρονιά, γεμάτη υπέροχα και ανατρεπτικά βιβλία από τις εκδόσεις μας πλησιάζει προς το τέλος της. Το πρώτο εξάμηνο ήταν γεμάτο εκπλήξεις: εξαιρετικά ονόματα, βραβευμένες και μοναδικές εκδόσεις. Συνεχίζουμε στο ίδιο μοτίβο, πάντα με αγάπη για το καλό βιβλίο.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 31 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ