Democracy-2

Για το graphic novel των Αλέκου Παπαδάτου, Αβραάμ Κάουα και Annie Di Donna Δημοκρατία (εκδ. Ίκαρος).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η προϊστορία του γραφιστικού μυθιστορήματος ανάγεται ίσως στον χώρο της παραλογοτεχνίας, των κόμικς για παιδιά, των ερωτικών ιστοριών και των κλασικών εικονογραφημένων. Ωστόσο, η εν Ελλάδι ιστορία του που διεκδικεί αισθητικές (λογοτεχνικές) δάφνες ξεκινά με το Logicomix των Απόστολου Δοξιάδη, Χρίστου Παπαδημητρίου, Αλέκου Παπαδάτου και Annie di Donna (Ίκαρος 2008). Αν παραλείψω τις διασκευές κλασικών έργων, όπως Η Μεγάλη Βδομάδα του Πρεζάκη, το γραφιστικό μυθιστόρημα έφτασε σε ανάλογη κορυφή με το Αϊβαλί του Soloup (Κέδρος 2014) και φέτος επανέρχεται με ένα ακόμα δείγμα που αναφέρεται στην αρχαία Αθήνα και τη γέννηση της Δημοκρατίας.

Το γραφιστικό μυθιστόρημα (graphic novel) είναι στην ουσία ένα υβριδικό είδος, αφού συνδυάζει την αισθητική και την εικονοποιία των κόμικς με την πλοκή και τη λογοτεχνικότητα του μυθιστορήματος.

Το γραφιστικό μυθιστόρημα (graphic novel) είναι στην ουσία ένα υβριδικό είδος, αφού συνδυάζει την αισθητική και την εικονοποιία των κόμικς με την πλοκή και τη λογοτεχνικότητα του μυθιστορήματος. Στην ουσία αποτελεί ένα επίτομο έργο με δομή, με ολοκληρωμένη ιστορία, με χαρακτήρες και ιδεολογία, όπως κάθε πεζογράφημα, τα οποία διοχετεύει σε εικόνες που μιλάνε, σε οπτικό υλικό που δεν στερεί από τον αναγνώστη τη λεκτική επίδραση. Το είδος βαπτίστηκε στην Αμερική κι εκεί εμφανίζονται τα πρώτα έργα, όπως το A Contract with God, and Other Tenement Stories (1978) του Will Eisner, ενώ τη δεκαετία του ’80 σημειώθηκε έκρηξη με πολλά και καλά δείγματα του είδους. Μέχρι σήμερα έχει εδραιωθεί ως μια νέα ειδολογική κατηγορία και κερδίζει, πέρα από την απήχηση στο κοινό, το οποίο το θεωρεί ένα εύπεπτο ανάγνωσμα, και την κριτική αποδοχή, καθώς οι βιβλιοκριτικοί αναγνωρίζουν την πρωτοπόρο αισθητική του επίδραση.

Η Δημοκρατία γεννιέται

Αφηγηματικά το προκείμενο έργο στηρίζεται στη ζωή του Λέανδρου, πολεμιστή της μάχης του Μαραθώνα, που θυμάται τη ζωή του από τότε που ήταν παλικαράκι και έχασε τον πατέρα του στις ταραχές κατά την τυραννοκτονία των Πεισιστρατιδών. Το πέρασμα από την Τυραννίδα στη Δημοκρατία δεν έγινε μέσω ανθόσπαρτων δρόμων, αλλά με αγώνες και με ατομικές όσο και συλλογικές δράσεις. Ο Λέανδρος φεύγει για ένα διάστημα στους Δελφούς, όπου υπηρετεί το μαντείο, μαθαίνει πολλά για το παρασκήνιο των εξελίξεων, γνωρίζεται με τον Κλεισθένη, αλλά και αναδρομικά μαθαίνει για τον ρόλο του Σόλωνα στη πολιτική ζωή της Αθήνας.

Ο Λέανδρος είναι ο πρωταγωνιστής Αθηναίος, ο οποίος, όπως συμβαίνει στα κλασικά ιστορικά μυθιστορήματα, δεν είναι πρωτεύουσα μορφή των εξελίξεων, αλλά απλός πολίτης του οποίου η ζωή συμπλέκεται με τα ιστορικά δρώμενα της περιόδου.

Ο Λέανδρος είναι ο πρωταγωνιστής Αθηναίος, ο οποίος, όπως συμβαίνει στα κλασικά ιστορικά μυθιστορήματα, δεν είναι πρωτεύουσα μορφή των εξελίξεων, αλλά απλός πολίτης του οποίου η ζωή συμπλέκεται με τα ιστορικά δρώμενα της περιόδου. Είναι η εποχή μεταξύ του 514 π.Χ. και 490 π.Χ., μεταξύ δηλαδή του θανάτου του Ίππαρχου και της έναρξης των Περσικών πολέμων, αλλά δεν λείπουν και αναδρομές σε προγενέστερους σταθμούς των πολιτειακών αλλαγών. Με έναν αυτοαναφορικό ελιγμό οι συντελεστές του τόμου βάζουν τον Λέανδρο να είναι αγγειογράφος (δηλαδή σκιτσογράφος της εποχής) και να περνάει τα πολιτικά του μηνύματα μέσα από τα περίφημα αγγεία του! Στο πρόσωπό του καταφέρνουν να αναδείξουν την αβεβαιότητα των καιρών και την αδυναμία των απλών ανθρώπων να αντιληφθούν το προσκήνιο και το παρασκήνιο, τις καμπές της ιστορίας και την κρισιμότητα των μεταρρυθμίσεων, που έχουν άλλοτε ιδιωτικό κι άλλοτε δημόσιο-πολιτικό κίνητρο.

Η Δημοκρατία κατακτήθηκε και με αίμα. Οι εσωτερικές διαμάχες, οι εμφύλιοι, η δίωξη των Σπαρτιατών, οι εκτελέσεις των φίλων του Ισαγόρα, η αναταραχή μέχρις ότου ο Κλεισθένης εδραιώσει το μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα δείχνουν ότι οι μεγάλες επαναστάσεις δεν είναι τόσο ειρηνικές και θεσμικές όσο φαίνονται. Ωστόσο, όλη αυτή η απαραίτητη ζύμωση έφερε μια μικρή πόλη-κράτος σε μεγάλη ωρίμαση, σε τέτοια συλλογική ωρίμαση που να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει με επιτυχία τον περσικό εισβολέα και έπειτα να οικοδομήσει το κλασικό μεγαλείο.

dimokratia

Οι συντελεστές του τόμου δεν εξωράισαν την πραγματικότητα. Αντίθετα, επέλεξαν πολλές φορές τις πιο σκοτεινές εκδοχές της, ώστε να δείξουν μια ανθρώπινη Αθήνα και όχι μια ντυμένη με την αχλύ του μύθου.

Αν το Logicomix είχε λογοκρατικό χαρακτήρα, με την παντοκρατορία των αριθμών και των φιλοσοφικών συλλογισμών, και το Αϊβαλί συγκινητικό, με τη νοσταλγία για τις χαμένες πατρίδες και το μήνυμα συναδέλφωσης των λαών, η Δημοκρατία ενέχει υπαρξιακό πυρήνα. Ποια είναι η βαθύτερη αλήθεια του πολιτεύματος, ποια είναι αυτή που το αιματοδοτεί κυριολεκτικά και μεταφορικά; Μα ο λαός, που παρά τον λαϊκισμό, τη δημαγωγία, τις δικές του ανασφάλειες και διχογνωμίες, τη χειραγώγηση, τον φανατισμό, την ιδιοτέλεια κλπ., μπορεί να παίρνει την τύχη στα χέρια του και να καθορίζει τη μοίρα του.

Οι συντελεστές του τόμου δεν εξωράισαν την πραγματικότητα. Αντίθετα, επέλεξαν πολλές φορές τις πιο σκοτεινές εκδοχές της, ώστε να δείξουν μια ανθρώπινη Αθήνα και όχι μια πόλη ντυμένη με την αχλύ του μύθου. Οι ιδιωτικοί λόγοι συχνά είναι πιο ισχυροί από τους δημόσιους, τα κατώτερα κίνητρα υπερφαλαγγίζουν τα υψηλά. Ακόμα και οι Αθηναίοι απεικονίζονται ενίοτε άσχημοι, λίγο γκροτέσκο, λίγο άγριοι, προκειμένου το γραφιστικό μυθιστόρημα να μην περιπέσει σε μια ιδεαλιστική αγιογραφία. Η Δημοκρατία γεννήθηκε με κλάματα…

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

altΔημοκρατία
Αλέκος Παπαδάτος, Αβραάμ Κάουα, Annie Di Donna
Ίκαρος 2015
Σελ. 248, τιμή εκδότη €19,99

alt

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Soloúp: «ΖΟRΜΠΑΣ, πράσινη πέτρα ωραιοτάτη» – graphic novel βασισμένο στο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη

Soloúp: «ΖΟRΜΠΑΣ, πράσινη πέτρα ωραιοτάτη» – graphic novel βασισμένο στο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη

Για το graphic novel του Soloúp «Ζοrμπάς - Πράσινη πέτρα ωραιοτάτη» (εκδ. Διόπτρα), «ένα πληρέστατο έργο αφηγηματικής και εικαστικής τέχνης».

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Όπως και να ορίσει κανείς τα Γκράφικ Νόβελ, είτε ω...

«Sex Story» των Φιλίπ Μπρενό και Λετισιά Κορίν (κριτική) – Όλα όσα θα θέλαμε να ξέρουμε για το σεξ και την ιστορία του (σε κόμικ)

«Sex Story» των Φιλίπ Μπρενό και Λετισιά Κορίν (κριτική) – Όλα όσα θα θέλαμε να ξέρουμε για το σεξ και την ιστορία του (σε κόμικ)

Για το βιβλίο κόμικ των Φιλίπ Μπρενό [Philippe Brenot] και Λετισιά Κορίν [Leaticia Coryn] «Sex Story» (μτφρ. Σταύρος Παπασταύρου, εκδ. Παπαζήση), μια πλούσια και καυστική ιστορία της σεξουαλικότητας, από τους προγόνους μας τους πιθήκους μέχρι τις μέρες μας. 

Γράφει ο ...

«1922: Το τέλος ενός ονείρου» & «1923: Εχθρική πατρίδα» του Θανάση Πέτρου (κριτική) – Το μεγάλο επίτευγμα ενός κομίστα

«1922: Το τέλος ενός ονείρου» & «1923: Εχθρική πατρίδα» του Θανάση Πέτρου (κριτική) – Το μεγάλο επίτευγμα ενός κομίστα

Κείμενο με αφορμή την ανάγνωση των δύο graphic novel του Θανάση Πέτρου «1922: Το τέλος ενός ονείρου» & «1923: Εχθρική πατρίδα» (εκδ. Ίκαρος).

Του Ηλία Καφάογλου

Το πενάκι του Θανάση Πέτρου, στο 1922, εξεικονίζει την καθημερινή επίπονη...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γυναικεία Βραβεία Μυθοπλασίας και non fiction - Women's prize 2024: Νικήτριες οι Γκανεσανάνθαν και Ναόμι Κλάιν

Γυναικεία Βραβεία Μυθοπλασίας και non fiction - Women's prize 2024: Νικήτριες οι Γκανεσανάνθαν και Ναόμι Κλάιν

Και τα δύο βιβλία που βραβεύτηκαν με το Women's prize 2024 εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι παρασύρονται από τον εξτρεμισμό. Κεντρική εικόνα: αριστερά η Naomi Klein και δεξιά η V.V. Ganeshananthan.

Επιμέλεια: Book Press

...
Βραβεία Αναγνώστη 2024: Στη Λίζυ Τσιριμώκου το Μεγάλο βραβείο –  Όλοι οι βραβευθέντες και τα βιβλία τους

Βραβεία Αναγνώστη 2024: Στη Λίζυ Τσιριμώκου το Μεγάλο βραβείο – Όλοι οι βραβευθέντες και τα βιβλία τους

Απονεμήθηκαν τα Βραβεία του Αναγνώστη 2024 για βιβλία που εκδόθηκαν το 2023. Η τελετή απονομής, διοργανώθηκε, όπως κάθε χρόνο, στο Μουσείο Μπενάκη. 

Επιμέλεια: Book Press

Το μεγάλο τιμητικό βραβείο για το σύνολο του έργου της απονεμήθηκε στη ...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

«Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» της Ναταλί Ρονβό (προδημοσίευση)

«Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» της Ναταλί Ρονβό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Λουξεμβουργιανής συγγραφέως Ναταλί Ρονβό [Nathalie Ronvaux] «Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» (μτφρ. Χάρης Παπαϊωάννου), η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

Έρχονται ημέρες Euro 2024: Τρία πρόσφατα βιβλία που μας θυμίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι μαγεία, συγκινήσεις και σπουδαία κατορθώματα

Έρχονται ημέρες Euro 2024: Τρία πρόσφατα βιβλία που μας θυμίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι μαγεία, συγκινήσεις και σπουδαία κατορθώματα

Σε λίγες ημέρες ξεκινάει το Euro 2024 στη Γερμανία κι όλη η ποδοσφαιρική Ευρώπη ετοιμάζεται να ζήσει τη γιορτή. Σας προτείνουμε τρία πρόσφατα βιβλία, αμιγώς ποδοσφαιρικά, που θα σας βάλουν στο κλίμα της διοργάνωσης. Κεντρική εικόνα: Ο Θοδωρής Ζαγοράκης σηκώνει την βαρύτιμη κούπα του Euro μέσα στο Στάδιο Ντα Λουζ της...

Τζον Γκρίσαμ: Ο μετρ του δικαστικού θρίλερ επιστρέφει

Τζον Γκρίσαμ: Ο μετρ του δικαστικού θρίλερ επιστρέφει

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Η λίστα του δικαστή» (μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής, εκδ. Ελληνικά Γράμματα) εξετάζουμε την ξεχωριστή περίπτωση του Αμερικανού συγγραφέα που είναι μετρ των δικαστικών θρίλερ (και όχι μόνο), με πωλήσεις που ξεπερνούν τα 300 εκατ. αντίτυπα παγκοσμίως. Κεντρική εικόνα: © achiev...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ