«Η ονειρική αναζήτηση της άγνωστης Καντάθ» & «Η περίπτωση του Τσαρλς Ντέξτερ Γουόρντ» – Οι ιστορίες του Λάβκραφτ σε γκράφικ νόβελ

Έχει χυθεί πολύ μελάνι για τους καλλιτέχνες που δεν αναγνωρίστηκαν στην εποχή τους και καθιερώθηκαν μετά θάνατον. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει ο Χ. Φ. Λάβκραφτ, ο οποίος ξεκίνησε να δημοσιεύει διηγήματα σε pulp περιοδικά, πέθανε ολομόναχος και σχετικά άσημος, αλλά πλέον αναγνωρίζεται ως ένας από τους πιο σημαντικούς δημιουργούς της λογοτεχνίας τρόμου.

Για την ακρίβεια, η μυθοπλασία του άντεξε τόσο αποτελεσματικά στον χρόνο, που ενέπνευσε ένα μυθολογικό σύμπαν το οποίο συνεχίζουν οι επίγονοί του. Η αισθητική του έχει διαμορφώσει διάφορα έργα της μαζικής κουλτούρας, από τηλεοπτικές σειρές όπως το «Stranger things» και το «True detective», μέχρι μουσικά τραγούδια και κόμικς, καθώς και τη λογοτεχνική ματιά συγγραφέων όπως ο Μισέλ Ουελμπέκ και ο Μπενχαμίν Λαμπατούτ.

Στις ιστορίες του ο Λάβκραφτ ποντάρει με έξυπνο τρόπο στην ασάφεια – υπάρχουν αναφορές που σκόπιμα αποπροσανατολίζουν, ενώ οι δαίμονες που κρύβονται στις σελίδες του δεν περιγράφονται διεξοδικά, συχνά παραμένουν στις σκιές, προκαλώντας με αυτόν τον τρόπο το δέος, την αίσθηση πως πίσω από το παραπέτασμα της πραγματικότητας κρύβεται κάτι απειλητικό, που δεν μπορούμε κιόλας να αντιληφθούμε πλήρως. Για αυτό τον λόγο βέβαια κάποιοι δυσκολεύονται να κάνουν εικόνα τις αποτρόπαιες υπάρξεις των κειμένων του – είναι γεγονός πως δεν υπάρχουν μεγάλες κινηματογραφικές διασκευές των έργων του.

• Διαβάστε επίσης: Χ. Φ. Λάβκραφτ (1890-1937): Προφήτης ενός νέου ρεαλισμού – Γιατί τον διαβάζουμε, γιατί μας αφορά

Ενδεχομένως, λοιπόν, κάποιοι να αντιμετωπίσουν με δυσπιστία τη δημιουργία δυο γκράφικ νόβελ που είναι βασισμένα στις ιστορίες του Λάβκραφτ. Σε αυτούς, έχουμε να παρουσιάσουμε δύο αντεπιχειρήματα: κατ’ αρχάς, η αισθητική του Λάβκραφτ, που έχει επηρεάσει τόσα και τόσα έργα, πλέον είναι διακριτή, έχει ξεκάθαρα χαρακτηριστικά. Επιπλέον, καλές διασκευές είναι όσες αξιοποιούν αποτελεσματικά τη γραμματική όχι του παλιού, αλλά του νέου μέσου, δηλαδή του μέσου στο οποίο η ιστορία μεταφέρεται, του κόμικ στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η φρέσκια ματιά του καινούριου δημιουργού αναδιαμορφώνει και ανανεώνει την πρώτη ύλη.

Τα γκράφικ νόβελ του Ι. Ν. Τζ. Κάλμπαρντ

Ο Ι. Ν. Τζ. Κάλμπαρντ έφτιαξε δύο γκράφικ νόβελ από ιστορίες του Χ. Φ. Λάβκραφτ: τα Η ονειρική αναζήτηση της άγνωστης Καντάθ και Η περίπτωση του Τσαρλς Ντέξτερ Γουόρντ (μτφρ. Θωμάς Μαστακούρης, εκδ. Αίολος). Και στα δύο συναντάμε κάτι από την αύρα του ερημίτη από το Πρόβιντενς: για αρχή, οι ήρωες που βρίσκονται στο επίκεντρο, ψηλόλιγνοι, καυκάσιοι άνδρες με πάθος για το υπερφυσικό, αντιπροσωπεύουν ως έναν βαθμό τη φιγούρα του Λάβκραφτ.

Η Ονειρική αναζήτηση είναι πρωτίστως μια περιπέτεια του φανταστικού και σε δεύτερο βαθμό μια ιστορία τρόμου. Ο Ράντολφ Κάρτερ, ο πρωταγωνιστής, όταν κοιμάται έχει τη δυνατότητα να εισέρχεται σε έναν ονειρικό κόσμο, στο οποίο αναζητά διακαώς τη μυθική πόλη της Καντάθ, την κατοικία των θεών. Όντας αποφασισμένος να την επισκεφτεί προτού ξυπνήσει, ο Κάρτερ σύντομα φεύγει για ένα ταξίδι στο οποίο θα συναντήσει ομιλούντα ζώα, ναυτικούς και τέρατα, υπηρέτες του Κακού, αλλά και παλιούς φίλους.

Κάπου ανάμεσα στις ιστορίες με τη Νάρνια και την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων, το συγκεκριμένο γκράφικ νόβελ εξυμνεί τη δύναμη της φαντασίας. Ο κόσμος που μας συστήνεται είναι παράδοξος, χωρίς κανόνες, αντικατοπτρίζοντας την «παράλογη» δομή που έχουν τα όνειρα. Πρόκειται για μια αφήγηση που βρίσκεται στον πυρήνα της λαβκραφτικής μυθολογίας: μέλη από το γνωστό πάνθεον του Λάβκραφτ κάνουν ένα πέρασμα ή αποκτούν σημαντικό ρόλο εδώ, ενώ ο πρωταγωνιστής, ο Κάρτερ, είναι ένας ήρωας τον οποίο βλέπουμε και σε άλλες αφηγήσεις.

Σαλόνι από το γκράφικ νόβελ Η ονειρική αναζήτηση της άγνωστης Καντάθ

Έχουμε, οπότε, μια έντονα λαβκραφτική ιστορία, χωρίς πολλές εξηγήσεις για το ποιος είναι ποιος – ο αναγνώστης πρέπει να ταξιδέψει πλάι στον Κάρτερ έχοντας την ίδια δίψα για εξερεύνηση, και μέχρι το τέλος, κάποιες πλευρές του μεγαλειώδους κόσμου στον οποίο βρισκόμαστε φωτίζονται.

Η περίπτωση του Τσαρλς Ντέξτερ Γουόρντ έχει αρκετά διαφορετικό ύφος, πιο σφιχτοδεμένη πλοκή, με ένα αίνιγμα που πρέπει να λυθεί. Όλα ξεκινούν όταν ο ήρωας που αναφέρεται στον τίτλο εξαφανίζεται μυστηριωδώς από το κελί του στο άσυλο όπου κρατείται – σωστά, έχουμε να κάνουμε με αυτή τη σκοτεινή σελίδα της ψυχιατρικής επιστήμης. Ο πρωταγωνιστής, ο Δόκτορ Βιλέτ, ο οικογενειακός ιατρός των Γουόρντ, περνά από ανάκριση, μιας και είναι ο τελευταίος άνθρωπος που είδε τον ασθενή.

Έτσι, ξεκινάμε να μαθαίνουμε για τον νεαρό, φιλοπερίεργο Τσαρλς, ο οποίος καθώς εξετάζει παλαιά αρχεία, μαθαίνει για έναν μυστηριώδη πρόγονό του, έναν σκοτεινό μάγο. Ο Τσαρλς σύντομα αποκτά εμμονή με αυτό το πρόσωπο του παρελθόντος, καθώς και με τις αποκρυφιστικές τελετές που διοργάνωνε, και εντέλει μπλέκει με δυνάμεις που τον υπερβαίνουν. Ο Βιλέτ, από άνθρωπος της επιστήμης γίνεται ερασιτέχνης ερευνητής του παραφυσικού, προσπαθώντας μάταια να ξελασπώσει τον νεαρό προτού να είναι αργά.

Σαλόνι από το γκράφικ νόβελ Η περίπτωση του Τσαρλς Ντέξτερ Γουόρντ

Η δεύτερη αυτή αφήγηση είναι λιγότερο φανταχτερή. Οι θεματικές της -η εμμονή, η κατάργηση των ορίων μεταξύ λογικής και παραφροσύνης- είναι εμφανέστερες, πιο «λογοτεχνικές». Θυμίζει κάπως την αστυνομική μυθοπλασία – η οποία ούτως ή άλλως συγγενεύει με τη λογοτεχνία τρόμου, μιας και οι δύο εφευρέθηκαν στην ουσία από τον Έντγκαρ Άλαν Πόε.

Ο Ι. Ν. Τζ. Κάλμπαρντ, σε κάθε ιστορία προσαρμόζει το ύφος του, για να την υπηρετήσει καλύτερα. Όπως ο Λάβκραφτ, κρατά στοιχεία στις σκιές, προκειμένου να τα αποκαλύψει όταν θα έρθει η κατάλληλη στιγμή – ή να τα αφήσει στις σκιές, ώστε να ασκήσουν πίεση από εκεί. Βασίζεται αρκετά στο κείμενο της λογοτεχνικής ιστορίας: το σχέδιο δίνει μεν σάρκα και οστά στις μορφές, αλλά σημασία αποδίδεται και στα διαλογικά μέρη, αντλημένα από τη λογοτεχνική αφήγηση. Το αποτέλεσμα είναι μια λειτουργική, δίτομη εισαγωγή στο έργο του Λάβκραφτ, που κρύβει τα δικά της όμορφα και σκοτεινά σημεία.

* Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

Λίγα λόγια για τους δημιουργούς

Ο Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ γεννήθηκε το 1890 στο Πρόβιντενς του Ρόουντ Άιλαντ. H υγεία του ήταν εύθραυστη, έζησε φτωχός, δεν μπόρεσε να σπουδάσει. Έγραψε ιστορίες τρόμου και επιστημονικής φαντασίας. Πέθανε, μάλλον αφανής, το 1937.

Το έργο του ανακαλύφθηκε εκ νέου μετά τη δεκαετία του ’70. Σήμερα θεωρείται ένας από τους συγγραφείς με την ισχυρότερη επίδραση στην ποπ κουλτούρα του 20ού αιώνα. Το Κάλεσμα του Κθούλου, η γνωστότερη νουβέλα του, δημοσιεύτηκε το 1928 στο περιοδικό Weird Tales.

Ο Ι. Ν. Τζ. Κάλµπαρντ (I.N.J. Culbard) έχει βραβευτεί για τα σχέδιά του και τα γραφτά του. Το 2006 κατάφερε, ανάµεσα σε χιλιάδες άλλους σχεδιαστές και συγγραφείς κόµιξ, να δηµοσιευτεί η δουλειά του στην ανθολογία της Dark Horse Comics, New Recruits. Από τότε έχει παρουσιάσει έργα του στη σειρά ανθολογιών Dark Horse Presents, στα περιοδικά Judge Dredd Magazine και 2000 π.X. (Bass Sun), ενώ ορισµένα έχουν εκδοθεί και από τη Vertigo (The New Deadwardians).

Στον εκδοτικό οίκο SelfMadeHero έχει δηµοσιεύσει σε εικονογραφηµένη µορφή (graphic novel) Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι, Το Σκυλί των Μπάσκερβιλ, Σπουδή στο κόκκινο, Το σηµάδι των τεσσάρων, Η κοιλάδα του Φόβου, Η περίπτωση του Τσαρλς Ντέξτερ Γουόρντ, Deadbits και τα Βουνά της Τρέλας, για το οποίο κέρδισε και το βραβείο British Fantasy Award το 2011.