soloup3

Για το graphic novel του Soloup, Αϊβαλί (εκδ. Κέδρος).

Της Έλενας Μαρούτσου

Το graphic novel δεν έχει μακρά παράδοση στην Ελλάδα. Θα έλεγα πως μόλις πρόσφατα εξοικειωθήκαμε με το είδος μέσω του αρκετά πετυχημένου εκδοτικά Logicomix των Δοξιάδη, Παπαδημητρίου, Παπαδάτου και Di Nonna (εκδ. Ίκαρος). Μέχρι τότε, στα ελληνικά γράμματα τουλάχιστον, η εικόνα –αν δεν αποτελούσε γελοιογραφία– ήταν συνδεδεμένη κατά κύριο λόγο με το παιδικό βιβλίο και ενίοτε με το εφηβικό. Εξού, φαντάζομαι, το Αϊβαλί, το graphic novel του κομίστα Soloup, το συνάντησα να παρουσιάζεται και ως βιβλίο για εφήβους. Η αλήθεια είναι πως το συγκεκριμένο βιβλίο θα μπορούσε να έχει απήχηση σ’ ένα εφηβικό κοινό, εξοικειώνοντάς το μ’ ένα κομμάτι της ιστορίας μας που έχει πάνω του τη στάμπα της σχολικής ύλης. Όμως το Αϊβαλί, δεν είναι τόσο η ιστορία της Μικρασιατικής καταστροφής, όσο ένας καμβάς πάνω στον οποίο πλέκονται τα –αιματοβαμμένα και γεμάτα αξεδιάλυτους κόμπους– νήματα διαφόρων αφηγήσεων.

Αφηγηματική σκυταλοδρομία

Τέσσερεις Αϊβαλιώτες συγγραφείς διάλεξε ο Soloup για να πλέξει τις φωνές τους σ’ ένα μουσικό σύνολο.

Το κουβάρι κρατάει στα χέρια του ο αφηγητής, ένας νέος άντρας που βρίσκεται διακοπές στη Μυτιλήνη κι αποφασίζει να πάρει το πλοίο για να πάει μονοήμερη εκδρομή στο Αϊβαλί. Λίγο πριν επιβιβαστεί, αγοράζει ένα βιβλίο του Κόντογλου, Το Αϊβαλί, η πατρίδα μου. Το επόμενο κεφάλαιο που ονομάζεται «Φώτης» επιχειρεί να κεντήσει πάνω στον καμβά του βιβλίου μια εικόνα της πόλης και της ιστορίας της έτσι όπως την είδε και την αποτύπωσε το χέρι του Κόντογλου. Σε επόμενο κεφάλαιο που τιτλοφορείται «Ηλίας» την σκυτάλη παίρνει ο Ηλίας Βενέζης για να αφηγηθεί στιγμιότυπα από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημά του Το Νούμερο 31328. Όπως είναι γνωστό, ο Ηλίας Βενέζης δεν πρόλαβε να επιβιβαστεί στο πλοίο που μετέφερε την υπόλοιπη οικογένειά του στη Μυτιλήνη, με αποτέλεσμα να βρεθεί στα τάγματα εργασίας στα βάθη της Τουρκίας. Η αδελφή του, Αγάπη Μολυβιάτη-Βενέζη στο Χρονικό των δέκα ημερών, αποτυπώνει ακριβώς αυτή την απέλπιδα προσπάθειά της να σώσει τον αδελφό της και την απρόσμενη συμπαράσταση που βρήκε από έναν Τούρκο. Η αδελφή λοιπόν του Βενέζη γίνεται η τρίτη αφηγήτρια που πιάνει το νήμα για να πλέξει κι αυτή το κομμάτι που της αναλογεί σε αυτό το κολλάζ αφηγήσεων. Το επόμενο κεφάλαιο, υπό τον τίτλο «Χασανάκης», κλείνει τη συνομιλία του βιβλίου με άλλα βιβλία αντλώντας αυτή τη φορά υλικό από το μυθιστόρημα Τα παιδιά του Πολέμου, του Τουρκοκρητικού συγγραφέα Αχμέτ Γιορουλμάζ. Εδώ επιχειρείται ν’ ακουστεί και η «άλλη πλευρά», μια πλευρά που μοιάζει να καθρεφτίζει τη «δική μας», αφού ο κοινός καθρέφτης είναι η απώλεια της πατρίδας, ο βίαιος ξεριζωμός κι η προφυγιά.

altΤέσσερεις Αϊβαλιώτες συγγραφείς διάλεξε ο Soloup για να πλέξει τις φωνές τους σ’ ένα μουσικό σύνολο και γι' αυτό τον λόγο φαντάζομαι διάλεξε και τον περαιτέρω χωρισμό του βιβλίου σε ζεϊμπέκικο, πρελούδιο, και φούγκα – μια υποδιαίρεση που, ανακατεμένη με τα διάφορα κεφάλαια που αφηγούνται οι τέσσερεις ήρωες-συγγραφείς, κατά την γνώμη μου κάπως μπερδεύει κατά την ανάγνωση και θα μπορούσε να παραλειφθεί αφήνοντας να φανεί πιο ξεκάθαρα το σχήμα της αφήγησης που κλείνει με την επαναφορά στο παρόν.

Μικρές παγίδες

Στο τελευταίο κεφάλαιο, το επονομαζόμενο «Κιόρογλου», ο αφηγητής λίγο πριν πάρει το καράβι της επιστροφής συναντάει μια οικογένεια τουριστών με τουρκοκρητική καταγωγή, και κουβεντιάζουν, δίνοντας την ευκαιρία στο συγγραφέα μέσα από αυτή την ανταλλαγή απόψεων να διατυπώσει τις σκέψεις του γύρω από τις αιτίες και τις συνέπειες της Μικρασιατικής Καταστροφής, αλλά και γενικότερα γύρω απ’ τις διαμάχες των λαών και τη δυνατότητα να υπάρξει συμφιλίωση. Ενώ μέχρι εκείνο το σημείο οι ιστορίες μιλούν από μόνες τους, συνθέτοντας ένα δεξιοτεχνικά εκτελεσμένο σχέδιο που συγκινεί με κάθε προσωπική ιστορία αλλά και κεντρίζει το νου με αυτή την ισορροπημένη πολυφωνία, στο τέλος ο Soloup δεν αποφεύγει τις παγίδες που κρύβει η προσπάθεια να σχολιάσει ο ίδιος τις ιστορίες του. Εκεί, παραμονεύει ένας μικρός διδακτισμός και μια τάση γενίκευσης κι απλούστευσης δοσμένη βέβαια με φρέσκια παιδικότητα (μια παιδικότητα που πολύ ευχάριστα συνοδεύει και τα άρτια σχέδιά του με πένα και μελάνι).

Η φωνή του κειμένου κατάφερε να δέσει σαν σύνολο με τη φωνή των εικόνων, καλύπτοντας μια μεγάλη γκάμα συχνοτήτων, από τη νοσταλγία μέχρι τον εφιάλτη, με μια νότα χιουμοριστικής διάθεσης να ελαφραίνει την βαρύτητα όλων των αφηγήσεων.

Προσωπικές σφραγίδες

Οι παραπάνω ενστάσεις φυσικά αποτελούν πταίσματα μπροστά στην πολύ αξιόλογη προσπάθεια ενός νέου ανθρώπου να προσεγγίσει ένα ακανθώδες κεφάλαιο της ιστορίας μας. Η φωνή του κειμένου κατάφερε να δέσει σαν σύνολο με τη φωνή των εικόνων, καλύπτοντας μια μεγάλη γκάμα συχνοτήτων, από τη νοσταλγία μέχρι τον εφιάλτη, με μια νότα χιουμοριστικής διάθεσης να ελαφραίνει την βαρύτητα όλων των αφηγήσεων που φέρουν βαριά τη σφραγίδα του προσωπικού βιώματος. Αυτή τη σφραγίδα του προσωπικού προσπάθησε να διατηρήσει κι ο Soloup, εμπλουτίζοντας τα γραφικά του σχέδια με οικογενειακές φωτογραφίες που μας κοιτάζουν στα μάτια όταν για λίγο ο χρόνος στέκει ακίνητος, ανήξερος κι αθώος – λίγο πριν σαρώσει στα κύματά του ανθρώπους και πόλεις.

* Η ΕΛΕΝΑ ΜΑΡΟΥΤΣΟΥ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός.

altΑϊβαλί
Soloup
Πρόλογος: Bruce Clark
Κέδρος 2014
Σελ. 446, τιμή εκδότη € 22,00

alt

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ SOLOUP

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Soloúp: «ΖΟRΜΠΑΣ, πράσινη πέτρα ωραιοτάτη» – graphic novel βασισμένο στο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη

Soloúp: «ΖΟRΜΠΑΣ, πράσινη πέτρα ωραιοτάτη» – graphic novel βασισμένο στο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη

Για το graphic novel του Soloúp «Ζοrμπάς - Πράσινη πέτρα ωραιοτάτη» (εκδ. Διόπτρα), «ένα πληρέστατο έργο αφηγηματικής και εικαστικής τέχνης».

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Όπως και να ορίσει κανείς τα Γκράφικ Νόβελ, είτε ω...

«Sex Story» των Φιλίπ Μπρενό και Λετισιά Κορίν (κριτική) – Όλα όσα θα θέλαμε να ξέρουμε για το σεξ και την ιστορία του (σε κόμικ)

«Sex Story» των Φιλίπ Μπρενό και Λετισιά Κορίν (κριτική) – Όλα όσα θα θέλαμε να ξέρουμε για το σεξ και την ιστορία του (σε κόμικ)

Για το βιβλίο κόμικ των Φιλίπ Μπρενό [Philippe Brenot] και Λετισιά Κορίν [Leaticia Coryn] «Sex Story» (μτφρ. Σταύρος Παπασταύρου, εκδ. Παπαζήση), μια πλούσια και καυστική ιστορία της σεξουαλικότητας, από τους προγόνους μας τους πιθήκους μέχρι τις μέρες μας. 

Γράφει ο ...

«1922: Το τέλος ενός ονείρου» & «1923: Εχθρική πατρίδα» του Θανάση Πέτρου (κριτική) – Το μεγάλο επίτευγμα ενός κομίστα

«1922: Το τέλος ενός ονείρου» & «1923: Εχθρική πατρίδα» του Θανάση Πέτρου (κριτική) – Το μεγάλο επίτευγμα ενός κομίστα

Κείμενο με αφορμή την ανάγνωση των δύο graphic novel του Θανάση Πέτρου «1922: Το τέλος ενός ονείρου» & «1923: Εχθρική πατρίδα» (εκδ. Ίκαρος).

Του Ηλία Καφάογλου

Το πενάκι του Θανάση Πέτρου, στο 1922, εξεικονίζει την καθημερινή επίπονη...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Ο συγγραφέας και μεταφραστής Κώστας Καλτσάς, ζωντανά από το «υπόγειο»

«Βίος και Πολιτεία»: Ο συγγραφέας και μεταφραστής Κώστας Καλτσάς, ζωντανά από το «υπόγειο»

Στο 35ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης θα συνομιλήσει με τον συγγραφέα και μεταφραστή Κώστα Καλτσά, με αφορμή την έκδοση του μυθιστορήματός του «Νικήτρια σκόνη» (εκδ. Ψυχογιός). Η συζήτηση θα μεταδοθεί ζωντανά, ...

«Τι συμβαίνει με τα ψυχεδελικά; Ταξίδια και δράκοι, μύθοι και αλήθειες» – συζητήσεις στη Στέγη χωρίς λογοκρισία

«Τι συμβαίνει με τα ψυχεδελικά; Ταξίδια και δράκοι, μύθοι και αλήθειες» – συζητήσεις στη Στέγη χωρίς λογοκρισία

Συζητήσεις για την ελληνική κοινωνία, χωρίς λογοκρισία: Στις 25 Απριλίου στη Μικρή Σκηνή της Στέγης συζήτηση για LSD / Ψυχεδέλεια / Μανιτάρια / Θεραπεία / Ψυχική Υγεία / Microdosing.

Επιμέλεια: Book Press

Το Society Uncensored της Στέγης του Ιδρύματος ...

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ