Mπορεί η πολιτική να εμπνεύσει ξανά;

Αυτή που έβγαλε τον περασμένο Μάρτιο στη Φιλαδέλφεια, αυτή του Ιουλίου στο Βερολίνο και ο λόγος που έβγαλε στο Σικάγο τη βραδιά της εκλογής του στις 4 Νοεμβρίου. «Αυτός ο θυμός δεν είναι πάντα παραγωγικός. Στην πραγματικότητα, πολύ συχνά αποσπά την προσοχή από τη λύση των προβλημάτων, δεν μας αφήνει ν’ αντικρύζουμε καθαρά τη δική μας [συνυπαιτιότητα] για την κατάστασή μας και εμποδίζει την Αφροαμερικανική κοινότητα να δημιουργήσει τις συμμαχίες που χρειάζεται για να επιφέρει την πραγματική αλλαγή. Όμως ο θυμός είναι αληθινός, είναι δυνατός, και αν περιοριζόμαστε σε ευχολόγια, αν τον καταδικάζουμε δίχως να κατανοούμε τις ρίζες του, τότε καταφέρνουμε μονάχα να μεγαλώνουμε το χάσμα κατανόησης που υπάρχει ανάμεσα στις φυλές». Μεταξύ άλλων με αυτά τα λόγια απευθύνθηκε ο Ομπάμα στο ακροατήριό του στη Φιλαδέλφεια.

Κατά την προεκλογική περίοδο αντιμετώπιζε την πρόκληση να μην φανεί ούτε «υπερβολικά» Αφροαμερικανός, ούτε «πολύ λίγο» Αφροαμερικανός. Στην πρώτη περίπτωση θα αποξένωνε τους λευκούς, στη δεύτερη θα «πρόδιδε» τους μαύρους. Χωρίς να προβεί σε μια απλή, υπολογιστική εξισορρόπηση, πέτυχε να μεταδώσει πειστικά ένα διπλό μήνυμα. Προς τους Αφροαμερικανούς έδειξε ότι συναισθάνεται την απογοήτευση και την αδικία που νιώθουν. Αλλά ταυτόχρονα τους προέτρεψε να σκεφτούν και να πράξουν εποικοδομητικά: Να μην περιορίζονται σε μια στάση διαμαρτυρίας και εντέλει παραίτησης, αλλά να αναλάβουν το μέρος των ευθυνών που τους αναλογεί και να διεκδικήσουν την καλύτερη ζωή που τους αξίζει με δημιουργικό τρόπο. Η δική του περίπτωση αποδεικνύει ότι αυτό δεν είναι αδύνατο. Στους λευκούς, το μήνυμα ήταν ότι δε λειτουργεί ως εκπρόσωπος μιας φυλής ή μιας κοινωνικής ομάδας, αλλά διεκδικεί το προεδρικό αξίωμα στη βάση καθολικών αρχών κι αξιών: Το ζήτημα είναι η άρση των κοινωνικών αδικιών που δημιουργούν άνισες ευκαιρίες, κοινωνικών αδικιών που μπορεί να υφίστανται και λευκοί, Ισπανόφωνοι κ.ο.κ.

Μια σύγκριση με το λόγο των πολιτικών ηγεσιών στην Ελλάδα είναι μάλλον αποκαρδιωτική. Όσον αφορά τα αριστερά κοινοβουλευτικά κόμματα, το ένα έχει αυτό-εγκλωβιστεί στο δικό του δογματικό σύμπαν, το άλλο περιορίζεται στην πομπώδη καταγγελτική ρητορεία, αγνοώντας την ανάγκη εποικοδομητικής προσφοράς και αυτοκριτικής. Όσο για τα κόμματα εξουσίας, παραιτημένα προ πολλού από το καθήκον να στοχάζονται και να παράγουν ιδέες και πρόγραμμα, αρκούνται στο να μελετούν τις δημοσκοπήσεις και να αναπαράγουν κοινοτοπίες...

Ομπάμα και Ευρώπη
ΠΡΟΛ.-ΣΧΟΛ.-ΕΠΙΜΕΤΡΟ ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ
ΠΑΠΑΖΗΣΗ 2008
ΣΕΛ. 103, ΤΙΜΗ €6,00

* Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά τον Ιανουάριο του 2009 στην εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος.