pierrakou250

Της Μαριαλένας Σπυροπούλου*

Οι μακροχρόνιοι γάμοι σαν αρρώστια δεν ακούγονται; Δεν φαντάζει μια συνθήκη απόλυτα ταυτισμένη με τους κοινούς θνητούς, τα «ανθρωπάκια», που δεν έχουν επιλογές πέρα από το μέρα μπαίνει μέρα βγαίνει; Τι συμβαίνει, όμως, με τους ιδιαίτερους ανθρώπους; Αυτοί καταδέχονται να ενωθούν με τα σφιχτά δεσμά του γάμου; Τι πιστεύει γι’ αυτούς ο κόσμος; Ότι ο γάμος ίσως είναι μια τόσο συντηρητική συνθήκη που δεν είναι ποτέ απόλυτα ταυτισμένη με τους εκλεκτούς του Θεού: Τους καλλιτέχνες, τους ποιητές, τους συγγραφείς, τους μουσικούς... Αυτοί, άλλωστε, παντρεύονται διά βίου την τέχνη τους, έτσι δεν λένε; 

Τι συμβαίνει, όμως, όταν μια ψυχαναλύτρια ζει για περισσότερο από μισό αιώνα στην ίδια σκέπη με τον ζωγράφο σύζυγό της και αποφασίζει με περίσσεια ειλικρίνεια, ευαισθησία, ποιητικότητα και κοφτερή ματιά να βάλει κάτω από το μικροσκόπιο την κοινή πολύχρονη ζωή τους; Τι συμβαίνει όταν αγγίζεται με τόλμη ένα ζήτημα που σπάνια συζητείται, και αφορά τη δυσκολία της συμβίωσης ενός τέτοιου ασυνήθιστου ζευγαριού; Ποιος είναι ο θύτης και ποιο το θύμα; Πόσο αβίωτη είναι μια τέτοια ζωή και σε τι είδους περιθώριο μπαίνει η σύζυγος-μούσα-γραμματέας-γκέισα-τείχος των δακρύων και σάκος του μποξ ενός άνδρα που γοητεύει πριν καν εμφανιστεί στη σκηνή; Τι τελικά απολαμβάνει προσμένοντας λίγο χώρο στην άκρη του θεόπνευστου καμβά του; Μια πραγματεία με αντίστοιχα τολμηρά και βαθύτερα ερωτήματα για το γάμο, τη συνύπαρξη, τον πόλεμο και την ευτυχία της ζωής πίσω από τις πόρτες μιας οικογενειακής εστίας αποτελεί το μικρό βιβλιαράκι της Μαρίας Πιερράκου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις της Εστίας. 

Μια γυναίκα στη σκιά

Η Μαρία Πιερράκου υπηρέτησε με αφοσίωση για παραπάνω από πενήντα χρόνια έναν άνδρα που υπηρέτησε και εκείνος με τη σειρά του την τέχνη με λατρεία και ευβλάβεια. Θα έλεγε κανείς ότι το αρχικό της κίνητρο ήταν να αποδοθεί ένα είδους δικαιοσύνης απέναντι σε όλες εκείνες τις γυναίκες που παντρεύονται έναν ζωγράφο, έναν άνθρωπο προβεβλημένο, ιδιαίτερο και ναρκισσιστικά ευάλωτο απέναντι στις διακυμάνσεις του ταλέντου, του κόσμου και της έμπνευσής του. Ήθελε, λοιπόν, να ομολογήσει εκ μέρους όλων αυτών των γυναικών τη δυσκολία και τη θυσία στην οποία υπεβλήθησαν εκούσια προκειμένου να βρίσκονται πάντα εκεί και πάντα χαμηλόφωνα στις ανάγκες, τις επιθυμίες, τις ορέξεις και τις ψυχικές και συναισθηματικές διακυμάνσεις ενός ανθρώπου που το έργο του, δηλαδή ο εαυτός του, έμπαινε πάντα σε απόλυτη και αδιαμφισβήτητη προτεραιότητα. Με φράσεις-κλειδιά ειπωμένες από πολλές αντίστοιχες περιπτώσεις, όπως και ιστορικές φυσιογνωμίες γυναικών που αν και πιο ικανές και ταλαντούχες βρέθηκαν μια για πάντα σε δεύτερη μοίρα για το καλό του ψυχισμού του συζύγου τους, η Μαρία Πιερράκου αποκαθιστά τη ζωή όλων των «συναδέρφων» της και της ζωής που δεν έζησαν.

Είναι όμως τόσο προβλέψιμη η ματιά μιας συζύγου και ψυχαναλύτριας; Τόσο μονοδιάστατα κρίνονται οι σχέσεις ενός μακροχρόνιου γάμου ή οι ισορροπίες άπαξ και τεθούν δεν διασαλεύονται ποτέ; Εάν ολοκληρωνόταν σε αυτό το σημείο ο σκοπός αυτού του μικρού τρυφερού «γράμματος», τότε πολύ εύκολα θα αναφωνούσαμε οι αναγνώστες, «τις κακομοιρούλες», για όλες αυτές τις «δυστυχείς» κυρίες και με συμπόνοια στις ψυχές μας θα αφήναμε ελαφρά τη καρδία αυτό το βιβλίο να ταξιδέψει στο χρόνο. Όπως, όμως, πολύ σωστά θέτει η συγγραφέας «χωρίς δούλο δεν υπάρχει κύριος, και ο δούλος γίνεται κύριος του κυρίου».

Περί μαζοχισμού και άλλων δαιμονίων

Η Μαρία Πιερράκου δεν είναι μόνον η σύζυγος του ζωγράφου. Ευτυχώς για εκείνην αλλά και για εμάς είναι μια σημαντική κλινική ψυχολόγος, ψυχαναλύτρια, νεαρή στενογράφος στο σεμινάριο του Λακάν, μέλος του Ψυχοσωματικού Ινστιτούτου Παρισιού και σήμερα πρόεδρος της A.P.A.R.T.E (Association de Psychanalyse et d’Antropologie, Recherche, Transmission, Echange) που στοχεύει στην κλινική κατάρτιση και τη θεωρητική επιμόρφωση νέων ψυχαναλυτών. Αυτό σημαίνει ότι έχοντας εργαστεί θεραπευτικά για 40 χρόνια είναι βαθιά υποψιασμένη απέναντι σε κάθε μορφή θύτη και θύματος. Πέρα από τον κοπιαστικό και συχνά πολεμικό ρόλο της συμβίας μιας ολόκληρης ζωής που τάχθηκε να συντροφεύει έναν άνθρωπο μονίμως στραμμένο αλλού (στην τέχνη του, την έμπνευσή του, τα όνειρά του, τις άλλες γυναίκες, τη μοναξιά του κ.λπ.) η κα Πιερράκου παίρνει ένα κοφτερό μαχαίρι και σκίζει με τις ευαίσθητες, τρυφερές και πονεμένες λεπίδες της την εικόνα του εαυτού της ως θύματος. Τι μοιράστηκε με τον καλλιτέχνη, τι αφαίμαξε από εκείνον, πώς τον ελέγχει και πώς καλύπτει τα κενά του με τη συνεχή παρουσία της; Πώς «γλείφει» τον υφέρποντα μαζοχισμό της βιώνοντας μια ζωή επιφανειακής σαδιστικής αυταπάρνησης, για την οποία μάρτυρες περί του αντιθέτου υπήρξαν οι κόρες της; Τι σημαίνει για εκείνην ο γάμος; Ο ναρκισσισμός του καλλιτέχνη; Οι δικές της μύχιες επιδιώξεις που εκπληρώνει μέσω αυτού; Το άρωμα που κλέβει από εκείνον ανταλλάσσοντάς το με πειθαρχία, έλεγχο, πλαίσιο μιας γήινης ζωής;

Με το μάτι του άγρυπνου, ακοίμητου φρουρού που δεν περιφρουρεί μόνο την ύπαρξη και τη θεϊκή πνοή του αγαπώμενου προσώπου αλλά και το δικό της συμφέρον, τη δική της βεβαιότητα ότι μόνον εκείνη μπορεί να τα φέρει εις πέρας, η συγγραφέας γράφει με αφοπλιστική ειλικρίνεια για τη δυσκολία της κοινής ζωής με έναν καλλιτέχη. Με έναν σύντροφο που ζει με τη μοναξιά του και απολαμβάνει το θαυμασμό των άλλων για το έργο του, βιώνοντας παράλληλα εκείνη τη μάχη να μαίνεται στα σωθικά της απέναντι στα ένστικτά της, τα πάθη και τα μίση της για τον «Εκλεκτό» που επέλεξε να προστατεύσει εγκλωβίζοντάς τον. Με φράσεις του La Rochefoucault ότι «καλοί γάμοι υπάρχουν, απολαυστικοί όχι» ή του Winnicott ότι «το νερό στο ποτήρι έχει λάσπη αλλά δεν είναι όλο λάσπη», χαιρετίζει τον πολυτάραχο γάμο τους –σαν να χαιρετίζει όλους τους γάμους που βλέπουν το τέλος να έρχεται- τοποθετώντας το καθετί στη σωστή του θέση, ατενίζοντας τώρα με απόλυτη ηρεμία τη φαντασίωση απέναντι στην πραγματικότητα σε μια ζωή που σε λίγο, λόγω γήρατος, θα περάσει σε μια άλλη σφαίρα.

* Η Μαριαλένα Σπυροπούλου είναι ψυχολόγος, ψυχοθεραπεύτρια και αρθρογράφος

 

pierrakou_exofΜαρία Πιερράκου
Η γυναίκα του ζωγράφου ή περί σωστής διαχείρισης του μαζοχισμού
Μετάφραση Ευδοξία Δελλή, Μίρκα Σκάρα.
εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας
Σελ. 85

politeia_order

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ελλάδα από τη χούντα στην κρίση» του Δημήτρη Τζιόβα – Πολιτισμική ανάλυση της Μεταπολίτευσης (κριτική)

«Η Ελλάδα από τη χούντα στην κρίση» του Δημήτρη Τζιόβα – Πολιτισμική ανάλυση της Μεταπολίτευσης (κριτική)

Για τη μελέτη του Δημήτρη Τζιόβα «Η Ελλάδα από τη Χούντα στην Κρίση – Η κουλτούρα της Μεταπολίτευσης» (μτφρ. Ζωή Μπέλλα, Γιάννης Στάμος, εκδ. Gutenberg).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Στην εποχή των διεπιστημονικών συγκλίσεων, η Μεταπολίτευ...

«Κρίση και μετασχηματισμοί – Διάλογοι για το νόημα, την (ψυχο)θεραπεία και τη ζωή»» του Ηλία Γκότση (επιμέλεια)

«Κρίση και μετασχηματισμοί – Διάλογοι για το νόημα, την (ψυχο)θεραπεία και τη ζωή»» του Ηλία Γκότση (επιμέλεια)

Για τον συλλογικό τόμο «Κρίση και μετασχηματισμοί – Διάλογοι για το νόημα, την (ψυχο)θεραπεία και τη ζωή» (εκδ. Αρμός). Ο Ηλίας Γκότσης υπογράφει την εισαγωγή, την επιστημονική επιμέλεια και τον συντονισμό των διαλόγων και η Βάσω Παπαδιώτη τον πρόλογο. Κεντρική φωτογραφία © Daria Nepriakhina / Unsplash. ...

«Η δική μας ασθένεια – Μαθήματα ελευθερίας από ένα ημερολόγιο νοσηλείας» του Τίμοθι Σνάιντερ

«Η δική μας ασθένεια – Μαθήματα ελευθερίας από ένα ημερολόγιο νοσηλείας» του Τίμοθι Σνάιντερ

Για το βιβλίο-μαρτυρία του Τίμοθι Σνάιντερ (Timothy Snyder) «Η δική μας ασθένεια – Μαθήματα ελευθερίας από ένα ημερολόγιο νοσηλείας» (μτφρ. Γιώργος Μπολιεράκης, εκδ. Στερέωμα).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Πολλές φορές ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων εξέδωσε ανακοίνωση για τη σύλληψη του συγγραφέα Πέτρου Τατσόπουλου έξω από το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone μετά το τέλος εκδήλωσης με θέμα «Είναι παιδεία και θρησκεία έννοιες ασύμβατες;». 

Επιμέλεια: Book Press

...
«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

Το ανατρεπτικό έργο του καταξιωμένου Ευριπίδη Λασκαρίδη παρουσιάζεται για δεύτερη φορά στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023. Φωτογραφίες: Julian Mommert.

Επιμέλεια: Book Press

16 – ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ