alt

Του Κώστα Αγοραστού

Η Κατερίνα Σχινά, από το πόστο της μεταφράστριας, έχει «γυρίσει» στα ελληνικά έναν μεγάλο αριθμό ξένης, ως επί το πλείστον, πεζογραφίας, και από αυτό της δημοσιογράφου έχει αρθρογραφήσει για ακόμη περισσότερα βιβλία. Αναπόφευκτα ήρθε η ώρα να γράψει και το δικό της. Ένα βιβλίο για μια από τις εξωλογοτεχνικές της αγάπες. Το πλέξιμο.

Δεινή πλέκτρια πλέον, όσο και μεταφράστρια τα κατοπινά χρόνια, και με οξυμμένη παρατηρητικότητα για ό,τι συνέβαινε γύρω της και θα μπορούσε να συνδυαστεί με τις βελόνες, τις κλωστές, τα νήματα, τα σχέδια και τα χρώματα, η Σχινά κρατούσε σημειώσεις και έγραφε κομμάτι κομμάτι, μέσα στα χρόνια, το εν λόγω βιβλίο. Αυτό που προέκυψε είναι ένα απολαυστικό ανάγνωσμα. Το απόσταγμα μελέτης χρόνων και συλλογής στοιχείων από πολλές και ετερόκλητες πηγές. Τα αυτοβιογραφικά δοκίμια θέτουν ένα λεπτό και δυσδιάκριτο όριο ανάμεσα στην αφήγηση της βιωμένης πληροφορίας και την εξ ορισμού αυστηρή δομή του δοκιμίου. Η Σχινά ξεπερνάει οριακά αυτόν τον σκόπελο παραδίδοντας μια πληρέστατη μελέτη, με εντυπωσιακές πληροφορίες, διακριτικά σχολιασμένες. Ανάμεσα στο καθένα από τα επτά κεφάλαια του βιβλίου, υπάρχει ένα πιο προσωπικό αφήγημα, όπου συνδέει, με μυθιστορηματικό τρόπο, τη θεωρία με την πράξη.

Η «καλή» (τα δοκίμια)

alt
  Η φωτογράφος Άννα Βιχ αφοσιωμένη στο πλεκτό της, Αθήνα, 1976 
  (Από την έκδοση)

Το βιβλίο, όπως είπαμε, συναρθρώνεται από επτά θεωρητικά κεφάλαια. Επτά τομείς, των οποίων η συγγραφέας εντόπισε και κατέδειξε τη σχέση τους με το πλέξιμο. Από τα έργα πλεκτικής τέχνης, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για να δηλώσουν κάποιο μήνυμα (αντιπολεμικό, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ελευθερίας) έως τα πολύπλοκα μαθηματικά μοντέλα (υπερβολοειδών επιφανειών), τα οποία βρήκαν έκφραση και υλική υπόσταση σε πλεκτά με βελονάκι. Και από τη μουσική του Ιάννη Ξενάκη και τα ποιήματα του Dylan Thomas και του W.B. Yeats στην ενασχόληση των ανδρών με το πλέξιμο κατ’ επάγγελμα και κατ’ άποψη. Οι συνδέσεις του πλέκειν με τους παραπάνω τομείς είναι εντυπωσιακές κάθε φορά. Η κουλτούρα του πλεξίματος ρευστή, συνεχώς διαμορφούμενη, ανοιχτή σε ερμηνείες και συνάμα σε ρόλο καταλύτη για το κάθε αντικείμενο με το οποίο σχετίζεται.

Το πλέξιμο άλλοτε ως πολιτική πράξη και άλλοτε ως ένα βήμα προς την προσέγγιση του εαυτού (σύμφωνα με το «υπερβατικό-διαλογιστικό» ρεύμα), αποτελεί μια ρηξικέλευτη μέθοδο ανάγνωσης του κόσμου

«Η πλεκτική κίνηση δεν ανήκει στο πεδίο της μονοτονίας αλλά της επαναληπτικότητας», γράφει η Σχινά και έτσι συνδέει τα μαθηματικά, την ποίηση και τη μουσική με το μήνυμα, τη μαχητικότητα και το αίσθημα ελευθερίας. Το πλέξιμο άλλοτε ως πολιτική πράξη και άλλοτε ως ένα βήμα προς την προσέγγιση του εαυτού (σύμφωνα με το «υπερβατικό-διαλογιστικό» ρεύμα), αποτελεί μια ρηξικέλευτη μέθοδο ανάγνωσης του κόσμου.

Η μύηση της Σχινά στο πλέξιμο έγινε τη δεκαετία του ’70 από μια Ιταλίδα. Έκτοτε δεν σταμάτησε να πλέκει, ακόμη και στα τυφλά, την ώρα που διάβαζε. Το πλέξιμο έγινε οργανικό μέρος της ζωής της. «Είχα ήδη αρχίσει να αισθάνομαι τη χειροτεχνία σαν μια στιγμή ελευθερίας, που ξεγλιστράει από την εξορία των μηχανισμών της εργασίας για να καταλάβει το χώρο όπου οι επιθυμίες είναι ταυτόσημες με τη ζωή· σαν μια οριακή στιγμή έκφρασης, μια ευφάνταστη στιγμή προσωπικής πραγμάτωσης, και –γιατί όχι;- σαν ενσάρκωση της δυνατότητας για μια εναλλακτική θεώρηση των πραγμάτων. Φοράω αυτό που θέλω, φτιαγμένο όπως το θέλω, ένα και μοναδικό. Το πουλόβερ μου είμαι εγώ». Αναπόφευκτα κάποια πλεκτά αποτέλεσαν δώρο προς αγαπημένα πρόσωπα, με ιδιαίτερη συναισθηματική φόρτιση, κάποιες άλλες πλεκτικές εργασίες έμειναν στη μέση, νήματα και κουβάρια ξεχάστηκαν σε ντουλάπες και μπαούλα. Οι κλωστές αντικαταστάθηκαν μέσα στα χρόνια με λέξεις και τα πλεκτά με ιστορίες.

Η «ανάποδη» (τα αφηγήματα)

 alt
  Lisa Anne Auerbach, To say "I love you"
   means let the Revolution begin, 2005.
   Πανό πλεγμένο στη μηχανή με μαλλί μερινό
  μπορεί να φορεθεί και σαν σάλι
  (Από την έκδοση)

 

Οι άνθρωποι που διαβάζουν πολύ, και δη επαγγελματικά, είναι αναπόφευκτο κάποια στιγμή να περάσουν στην απέναντι όχθη. Να επιχειρήσουν να βάλουν σε ένα βιβλίο ό,τι έχουν διαβάσει και μάθει. Και αν τα δοκίμια χρειάζονται μόχθο και μελέτη για να εξαγάγουν πρωτότυπη σκέψη και στέρεα συμπεράσματα, η πεζογραφία έχει ένα ζητούμενο: Το τραύμα. Σε αυτά τα αφηγήματα, τα οποία παρεμβάλλονται στα δοκιμιακά κεφάλαια, η Σχινά καταθέτει με σπάνια συμπύκνωση αισθήματα έωλα, συναντήσεις ημιτελείς, ιστορίες ανθρώπων που ήρθαν σε συνάφεια με τα πλεκτικά της δημιουργήματα.

Σε αυτά τα αφηγήματα η Σχινά καταθέτει με σπάνια συμπύκνωση αισθήματα έωλα, συναντήσεις ημιτελείς, ιστορίες ανθρώπων που ήρθαν σε συνάφεια με τα πλεκτικά της δημιουργήματα

Τα αφηγήματα αυτά, μπορεί σε ένα πρώτο επίπεδο να λειτουργούν αντιστικτικά προς τα δοκιμιακά μέρη, γρήγορα όμως αντιλαμβανεται κανείς ότι δεν είναι μόνο αυτό. Εδώ υπάρχει ατόφια πεζογραφική φλέβα. Οι έξι αυτές ιστορίες αποτελούν μια άτυπη θεματική συλλογή διηγημάτων μέσα στο κυρίως σώμα του δοκιμίου. Η αφήγηση στα διηγήματα έχει τους δικούς της ρυθμούς και ανάσες. Οι πραγματολογικές πληροφορίες περιορίζονται και η ατμόσφαιρα που δημιουργείται φέρνει στο προσκήνιο χαρακτήρες δοσμένους με γλώσσα λιτή και αισθήματα που ακροβατούν ανάμεσα στην πληρότητα και τη ματαίωση.

«Η έμφαση στη διαδικασία και στην αλλαγή, στην προοδευτική ανάπτυξη, στη μετάπλαση της πρώτης ύλης σε κάτι που την έχει υπερβεί, κάνει το πλέξιμο ένα ταξίδι που δεν σφραγίζεται μόνον από τη μετατροπή ενός αντικειμένου (του νήματος) σ’ ένα άλλο (το πλεκτό) αλλά αποτυπώνει και τη διαρκώς μεταβαλλόμενη σχέση ανάμεσα στον χειροτέχνη, τη χειροτεχνία και το χειροτέχνημα».

Η Κατερίνα Σχινά σκοπεύει έκκεντρα και καταφέρνει να πετύχει όλους τους στόχους, που από τη φύση του θέτει το εν λόγω βιβλίο. Εμπεριστατωμένη μελέτη, απολαυστικές αναλύσεις, υψηλού επιπέδου αφηγήματα. Μια αναγνωρισμένη μεταφράστρια και δημοσιογράφος, όπως είναι η Σχινά, τώρα πολιτογραφείται και «συγγραφέας». Μένει να δούμε αν θα συνεχίσει στα θεματικά δοκίμια ή θα περάσει και στα χωράφια της αμιγούς πεζογραφίας.

ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ

altΚαλή και ανάποδη
Ο πολιτισμός του πλεκτού
Κατερίνα Σχινά
Κίχλη 2014
Σελ. 176, τιμή € 15,50

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» του Πατρίκ Μπουσρόν (κριτική)

«Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» του Πατρίκ Μπουσρόν (κριτική)

Για το βιβλίο του Patrick Boucheron «Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» (μτφρ. Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη, εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Γνωρίζουμε πραγματικά ποιος και τι ήταν ο Μακιαβέλλι...

«Ο καρπός της ασθενείας μου» του Νικήτα Σινιόσογλου (κριτική)

«Ο καρπός της ασθενείας μου» του Νικήτα Σινιόσογλου (κριτική)

Για το δοκίμιο του Νικήτα Σινιόσογλου «Ο καρπός της ασθενείας μου – Δοκίμιο με σάρκα και οστά» (εκδ. Κίχλη). Κεντρική εικόνα: Πίνακας, λάδι σε καμβά (2016) © Clive Head.

Της Ιωάννας Κυριακίδου

Ο Νικήτας Σινιόσογλου είναι ένας αλλόκοτος συγγρα...

«Ο δρόμος προς την ανελευθερία: Ρωσία, Ευρώπη, Αμερική» του Τίμοθι Σνάιντερ (κριτική)

«Ο δρόμος προς την ανελευθερία: Ρωσία, Ευρώπη, Αμερική» του Τίμοθι Σνάιντερ (κριτική)

Για το βιβλίο του Timothy Snyder «Ο δρόμος προς την ανελευθερία: Ρωσία, Ευρώπη, Αμερική» (μτφρ. Ανδρέας Παππάς, εκδ. Παπαδόπουλος. Βιβλίο «που κυκλοφόρησε το 2018 και που διαβάζεται σαν να γράφτηκε σήμερα».

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Ο πολύγλωσσος και...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) –  Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) – Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, κ. Σταύρος&nb...

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

Οι Εκδόσεις Καστανιώτη προκηρύσσουν για τρίτη χρονιά τον διαγωνισμό «Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο». Ένας διαγωνισμός που ξεκίνησε ως μια δημιουργική διέξοδος την περίοδο της πρώτης καραντίνας, αγαπήθηκε και συνεχίζεται με επιτυχία.

Επιμέλεια: Book Press

...
Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Τα βιβλία της Ντέμπορα Λέβι (Deborah Levy) έχουν αγαπηθεί από τους κριτικούς και το αναγνωστικό κοινό. Πρόσφατα κυκλοφόρησε στα ελληνικά το νέο της βιβλίο με τίτλο «Ο άνθρωπος που τα είδε όλα», από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Αργυρώς Μαντόγλου. Σε συνέντευξή της στον Γκάρντιαν, η Βρετανίδα μυθιστοριογράφος ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ