alt

Του Κώστα Αγοραστού

Η Κατερίνα Σχινά, από το πόστο της μεταφράστριας, έχει «γυρίσει» στα ελληνικά έναν μεγάλο αριθμό ξένης, ως επί το πλείστον, πεζογραφίας, και από αυτό της δημοσιογράφου έχει αρθρογραφήσει για ακόμη περισσότερα βιβλία. Αναπόφευκτα ήρθε η ώρα να γράψει και το δικό της. Ένα βιβλίο για μια από τις εξωλογοτεχνικές της αγάπες. Το πλέξιμο.

Δεινή πλέκτρια πλέον, όσο και μεταφράστρια τα κατοπινά χρόνια, και με οξυμμένη παρατηρητικότητα για ό,τι συνέβαινε γύρω της και θα μπορούσε να συνδυαστεί με τις βελόνες, τις κλωστές, τα νήματα, τα σχέδια και τα χρώματα, η Σχινά κρατούσε σημειώσεις και έγραφε κομμάτι κομμάτι, μέσα στα χρόνια, το εν λόγω βιβλίο. Αυτό που προέκυψε είναι ένα απολαυστικό ανάγνωσμα. Το απόσταγμα μελέτης χρόνων και συλλογής στοιχείων από πολλές και ετερόκλητες πηγές. Τα αυτοβιογραφικά δοκίμια θέτουν ένα λεπτό και δυσδιάκριτο όριο ανάμεσα στην αφήγηση της βιωμένης πληροφορίας και την εξ ορισμού αυστηρή δομή του δοκιμίου. Η Σχινά ξεπερνάει οριακά αυτόν τον σκόπελο παραδίδοντας μια πληρέστατη μελέτη, με εντυπωσιακές πληροφορίες, διακριτικά σχολιασμένες. Ανάμεσα στο καθένα από τα επτά κεφάλαια του βιβλίου, υπάρχει ένα πιο προσωπικό αφήγημα, όπου συνδέει, με μυθιστορηματικό τρόπο, τη θεωρία με την πράξη.

Η «καλή» (τα δοκίμια)

alt
  Η φωτογράφος Άννα Βιχ αφοσιωμένη στο πλεκτό της, Αθήνα, 1976 
  (Από την έκδοση)

Το βιβλίο, όπως είπαμε, συναρθρώνεται από επτά θεωρητικά κεφάλαια. Επτά τομείς, των οποίων η συγγραφέας εντόπισε και κατέδειξε τη σχέση τους με το πλέξιμο. Από τα έργα πλεκτικής τέχνης, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για να δηλώσουν κάποιο μήνυμα (αντιπολεμικό, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ελευθερίας) έως τα πολύπλοκα μαθηματικά μοντέλα (υπερβολοειδών επιφανειών), τα οποία βρήκαν έκφραση και υλική υπόσταση σε πλεκτά με βελονάκι. Και από τη μουσική του Ιάννη Ξενάκη και τα ποιήματα του Dylan Thomas και του W.B. Yeats στην ενασχόληση των ανδρών με το πλέξιμο κατ’ επάγγελμα και κατ’ άποψη. Οι συνδέσεις του πλέκειν με τους παραπάνω τομείς είναι εντυπωσιακές κάθε φορά. Η κουλτούρα του πλεξίματος ρευστή, συνεχώς διαμορφούμενη, ανοιχτή σε ερμηνείες και συνάμα σε ρόλο καταλύτη για το κάθε αντικείμενο με το οποίο σχετίζεται.

Το πλέξιμο άλλοτε ως πολιτική πράξη και άλλοτε ως ένα βήμα προς την προσέγγιση του εαυτού (σύμφωνα με το «υπερβατικό-διαλογιστικό» ρεύμα), αποτελεί μια ρηξικέλευτη μέθοδο ανάγνωσης του κόσμου

«Η πλεκτική κίνηση δεν ανήκει στο πεδίο της μονοτονίας αλλά της επαναληπτικότητας», γράφει η Σχινά και έτσι συνδέει τα μαθηματικά, την ποίηση και τη μουσική με το μήνυμα, τη μαχητικότητα και το αίσθημα ελευθερίας. Το πλέξιμο άλλοτε ως πολιτική πράξη και άλλοτε ως ένα βήμα προς την προσέγγιση του εαυτού (σύμφωνα με το «υπερβατικό-διαλογιστικό» ρεύμα), αποτελεί μια ρηξικέλευτη μέθοδο ανάγνωσης του κόσμου.

Η μύηση της Σχινά στο πλέξιμο έγινε τη δεκαετία του ’70 από μια Ιταλίδα. Έκτοτε δεν σταμάτησε να πλέκει, ακόμη και στα τυφλά, την ώρα που διάβαζε. Το πλέξιμο έγινε οργανικό μέρος της ζωής της. «Είχα ήδη αρχίσει να αισθάνομαι τη χειροτεχνία σαν μια στιγμή ελευθερίας, που ξεγλιστράει από την εξορία των μηχανισμών της εργασίας για να καταλάβει το χώρο όπου οι επιθυμίες είναι ταυτόσημες με τη ζωή· σαν μια οριακή στιγμή έκφρασης, μια ευφάνταστη στιγμή προσωπικής πραγμάτωσης, και –γιατί όχι;- σαν ενσάρκωση της δυνατότητας για μια εναλλακτική θεώρηση των πραγμάτων. Φοράω αυτό που θέλω, φτιαγμένο όπως το θέλω, ένα και μοναδικό. Το πουλόβερ μου είμαι εγώ». Αναπόφευκτα κάποια πλεκτά αποτέλεσαν δώρο προς αγαπημένα πρόσωπα, με ιδιαίτερη συναισθηματική φόρτιση, κάποιες άλλες πλεκτικές εργασίες έμειναν στη μέση, νήματα και κουβάρια ξεχάστηκαν σε ντουλάπες και μπαούλα. Οι κλωστές αντικαταστάθηκαν μέσα στα χρόνια με λέξεις και τα πλεκτά με ιστορίες.

Η «ανάποδη» (τα αφηγήματα)

 alt
  Lisa Anne Auerbach, To say "I love you"
   means let the Revolution begin, 2005.
   Πανό πλεγμένο στη μηχανή με μαλλί μερινό
  μπορεί να φορεθεί και σαν σάλι
  (Από την έκδοση)

 

Οι άνθρωποι που διαβάζουν πολύ, και δη επαγγελματικά, είναι αναπόφευκτο κάποια στιγμή να περάσουν στην απέναντι όχθη. Να επιχειρήσουν να βάλουν σε ένα βιβλίο ό,τι έχουν διαβάσει και μάθει. Και αν τα δοκίμια χρειάζονται μόχθο και μελέτη για να εξαγάγουν πρωτότυπη σκέψη και στέρεα συμπεράσματα, η πεζογραφία έχει ένα ζητούμενο: Το τραύμα. Σε αυτά τα αφηγήματα, τα οποία παρεμβάλλονται στα δοκιμιακά κεφάλαια, η Σχινά καταθέτει με σπάνια συμπύκνωση αισθήματα έωλα, συναντήσεις ημιτελείς, ιστορίες ανθρώπων που ήρθαν σε συνάφεια με τα πλεκτικά της δημιουργήματα.

Σε αυτά τα αφηγήματα η Σχινά καταθέτει με σπάνια συμπύκνωση αισθήματα έωλα, συναντήσεις ημιτελείς, ιστορίες ανθρώπων που ήρθαν σε συνάφεια με τα πλεκτικά της δημιουργήματα

Τα αφηγήματα αυτά, μπορεί σε ένα πρώτο επίπεδο να λειτουργούν αντιστικτικά προς τα δοκιμιακά μέρη, γρήγορα όμως αντιλαμβανεται κανείς ότι δεν είναι μόνο αυτό. Εδώ υπάρχει ατόφια πεζογραφική φλέβα. Οι έξι αυτές ιστορίες αποτελούν μια άτυπη θεματική συλλογή διηγημάτων μέσα στο κυρίως σώμα του δοκιμίου. Η αφήγηση στα διηγήματα έχει τους δικούς της ρυθμούς και ανάσες. Οι πραγματολογικές πληροφορίες περιορίζονται και η ατμόσφαιρα που δημιουργείται φέρνει στο προσκήνιο χαρακτήρες δοσμένους με γλώσσα λιτή και αισθήματα που ακροβατούν ανάμεσα στην πληρότητα και τη ματαίωση.

«Η έμφαση στη διαδικασία και στην αλλαγή, στην προοδευτική ανάπτυξη, στη μετάπλαση της πρώτης ύλης σε κάτι που την έχει υπερβεί, κάνει το πλέξιμο ένα ταξίδι που δεν σφραγίζεται μόνον από τη μετατροπή ενός αντικειμένου (του νήματος) σ’ ένα άλλο (το πλεκτό) αλλά αποτυπώνει και τη διαρκώς μεταβαλλόμενη σχέση ανάμεσα στον χειροτέχνη, τη χειροτεχνία και το χειροτέχνημα».

Η Κατερίνα Σχινά σκοπεύει έκκεντρα και καταφέρνει να πετύχει όλους τους στόχους, που από τη φύση του θέτει το εν λόγω βιβλίο. Εμπεριστατωμένη μελέτη, απολαυστικές αναλύσεις, υψηλού επιπέδου αφηγήματα. Μια αναγνωρισμένη μεταφράστρια και δημοσιογράφος, όπως είναι η Σχινά, τώρα πολιτογραφείται και «συγγραφέας». Μένει να δούμε αν θα συνεχίσει στα θεματικά δοκίμια ή θα περάσει και στα χωράφια της αμιγούς πεζογραφίας.

ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ

altΚαλή και ανάποδη
Ο πολιτισμός του πλεκτού
Κατερίνα Σχινά
Κίχλη 2014
Σελ. 176, τιμή € 15,50

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη – Ο μεταφραστικός λόγος και η κριτική του

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη – Ο μεταφραστικός λόγος και η κριτική του

Ο κύκλος δοκιμίων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος. Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Johann Heinrich Wilhelm Tischbein με τίτλο “Goethe in der roemischen Campagna” (1786).

Γράφει ο Θεοδόσης Βολκώφ...

«Πώς λειτουργεί πραγματικά ο κόσμος» του Βάτσλαβ Σμιλ – Ένας επιστήμονας μιλάει για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον

«Πώς λειτουργεί πραγματικά ο κόσμος» του Βάτσλαβ Σμιλ – Ένας επιστήμονας μιλάει για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον

Για το βιβλίο του Βάτσλαβ Σμιλ «Πώς λειτουργεί πραγματικά ο κόσμος – Ένας επιστήμονας μιλάει για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα, σε μετάφραση Χρήστου Μπαρουξή. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Ομολογώ ότι θα σήκω...

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

Για το βιβλίο των Στίβεν Νάντλερ και Λόρενς Σαπίρο [Steven Nadler, Lawrence Shapiro] «Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» (μτφρ. Παρασκευή Παπαδοπούλου, εκδ.Διόπτρα) –  ένα βιβλίο για το τι κάνει πολλούς καλοπροέραιτους ανθρώπους να σκέφτονται εντελώς λάθος και πώς μπορούμε (αν μπορούμε) να τους αλλάξ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ