baladeur

Ένα βιβλίο που γράφτηκε σχεδόν έναν αιώνα πριν και παραμένει μέχρι σήμερα επίκαιρο και διαφωτιστικό, το οποίο μας μιλάει για την κατάσταση της γυναίκας σε έναν κόσμο όπου όλα ρυθμίζονται και κανοναρχούνται από τους άντρες, για τους άντρες. Τίτλος του, «Τρεις γκινέες», και συγγραφέας του, η Βιρτζίνια Γουλφ (μτφρ. Μυρτώ Αναγνωστοπούλου-Πισσαλίδου, εκδ. Μπαρμπουνάκη).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Το Τρεις γκινέες είναι από τα τελευταία βιβλία της Βιρτζίνια Γουλφ, κι αποτελεί από πολλές απόψεις τη συνέχεια των περίφημων διαλέξεών της με τίτλο Για ένα δικό της δωμάτιο (συχνά εκδίδονται μαζί, σε έναν τόμο). Γράφτηκε ωστόσο δέκα χρόνια μετά, το 1938, κι είναι μια πανοραμική, γραμμένη με καυστικό χιούμορ επιστολή για τη θέση της γυναίκας στη Μεγάλη Βρετανία, από τη βικτοριανή εποχή μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

Εκείνα τα χρόνια, στα μέσα της δεκαετίας του τριάντα, η Βιρτζίνια Γουλφ έγραφε ένα εκτενές μυθιστόρημα που θα ήταν ταυτόχρονα και μια σπουδή για την εξέλιξη της βρετανικής κοινωνίας τα τελευταία πενήντα χρόνια. Η συνύπαρξη μυθοπλασίας και δοκιμιακού λόγου φαίνεται ότι δεν της έβγαινε όπως την είχε φανταστεί, οπότε, το 1937, απέσπασε από την ευρύτερη σύνθεση το μυθοπλαστικό μέρος. Έτσι προέκυψε το πιο επιτυχημένο της, εμπορικά, μυθιστόρημα: «Τα χρόνια». Το υπόλοιπο, με κάποιες αλλαγές, θα έδινε, έναν χρόνο αργότερα, το βιβλίο για το οποίο συζητάμε σήμερα, το Τρεις γκινέες (η «γκινέα» ήταν παλιότερο χρυσό νόμισμα της Μεγάλης Βρετανίας).

Γυναίκα χωρίς δικά της χρήματα, θα είναι πάντα υποτελής στον άντρα. Τόσο απλά. Όπως και γυναίκα χωρίς πανεπιστημιακή μόρφωση.

Οι γκινέες, τα νομίσματα, τα χρήματα, παρότι προσωπικά δεν της έλειψαν, η Βιρτζίνια Γουλφ αντιλαμβάνεται πολύ καθαρά ότι είναι το μέτρο της ελευθερίας για τις γυναίκες. Γυναίκα χωρίς δικά της χρήματα, θα είναι πάντα υποτελής στον άντρα. Τόσο απλά. Όπως και γυναίκα χωρίς πανεπιστημιακή μόρφωση. Η συγγραφέας επιμένει πολύ σε αυτό, όπως και στο παρεμφερές ζήτημα, που συζητιέται συχνά και στις μέρες μας, ότι για την ίδια εργασία οι γυναίκες αμείβονται λιγότερο από τους άντρες. Τα χρόνια εκείνα, δε, πολύ λιγότερο...

Απάντηση σε ένα «αντρικό» ερώτημα

Σημείωσα παραπάνω ότι το Τρεις γκινέες, αποτελεί συνέχεια του Για ένα δικό της δωμάτιο κι ότι είναι δοκιμιακό, δηλαδή όχι μυθοπλαστικό. Αυτό δεν είναι ακριβώς αλήθεια. Από καθαρά τεχνική άποψη, το βιβλίο ανήκει περισσότερο στο είδος του Επιστολογραφικού Μυθιστορήματος. Όλο το βιβλίο, άλλωστε, είναι μια εκτενέστατη απάντηση σε μια επιστολή που έχει έχει λάβει η συγγραφέας από έναν πανεπιστημιακό δάσκαλο, που δεν κατονομάζεται, με την οποία της ζητά να του υποδείξει με ποιο τρόπο θα μπορούσε η Μεγάλη Βρετανία να αποφύγει τον πόλεμο (υπενθυμίζω ότι βρισκόμαστε στα 1938, έναν χρόνο πριν από την εισβολή της Γερμανίας στην Πολωνία). Αλλά και το ύφος του κειμένου, που βρίθει από αναφορές σε βιογραφίες, εξομολογήσεις, δημόσια έγγραφα και προσωπικές επιστολές, χαρακτηρίζεται από την υπονομευτική χρήση της ειρωνείας: προσοχή, μας λέει η συγγραφέας, τίποτε δεν είναι απλώς αυτό που φαίνεται.

Τι νόημα έχει να ρωτάς μια γυναίκα με ποιο τρόπο να αποφύγεις έναν πόλεμο που, είναι πια φανερό, πρόκειται να ξεσπάσει από στιγμή σε στιγμή; Από πότε, διερωτάται η Γουλφ, ο πόλεμος έγινε δουλειά των γυναικών;

Εδώ έγκειται και το μεγάλο στρατήγημα της Βιρτζίνια Γουλφ, που της επιτρέπει να «αναποδογυρίσει τη σκακιέρα» και να θέσει τα κρίσιμα ερωτήματα με τους δικούς της όρους. Η απάντησή της στο ερώτημα του πανεπιστημιακού (ο οποίος, ενδεχομένως, να ήταν συγγραφικό εύρημα, όχι αληθινό πρόσωπο) δεν παραγνωρίζει ούτε στιγμή τον παράδοξο χαρακτήρα του. Τι νόημα έχει να ρωτάς μια γυναίκα με ποιο τρόπο να αποφύγεις έναν πόλεμο που, είναι πια φανερό, πρόκειται να ξεσπάσει από στιγμή σε στιγμή; Από πότε, διερωτάται η Γουλφ, ο πόλεμος έγινε δουλειά των γυναικών;

woolf barbounakisΟι γυναίκες, σύμφωνα με τη Γουλφ, πρέπει αυτονοήτως να έχουν ίσα δικαιώματα με τους άντρες, ίσες ευκαιρίες και ίσες αμοιβές, αλλά δεν θα έπρεπε να τους ακολουθήσουν στις κενόδοξες παράτες που διοργανώνουν ούτε στους παρανοϊκούς πολέμους τους. Σε μια κρίσιμη καμπή της σκέψης της, που δεν αφήνει κυριολεκτικά τίποτε όρθιο, η συγγραφέας θα αναφωνήσει:

«Σαν γυναίκα δεν έχω πατρίδα. Σαν γυναίκα δεν θέλω καμιά πατρίδα. Σαν γυναίκα έχω πατρίδα μου ολόκληρο τον κόσμο».

Τρία χρόνια από την έκδοση αυτού του μαχητικά φεμινιστικού και αντι-μιλιταριστικού βιβλίου, η Βιρτζίνια Γουλφ βάζει τέλος στη ζωή της, στα πενήντα εννέα της χρόνια. Συγγραφικά, έχει ακολουθήσει η βιογραφία που έγραψε για τον φίλο της ζωγράφο και κριτικό Ρότζερ Φράι, καθώς και το τελευταίο της μυθιστόρημα, το Ανάμεσα στις πράξεις, που κυκλοφόρησε μετά θάνατον.

Στο μεταξύ, ο Πόλεμος βρίσκεται στον τρίτο χρόνο του και φαίνεται ότι θα είναι πιο ολοκληρωτικός και πιο απάνθρωπος από κάθε άλλον. Το σπίτι της στο Λονδίνο έχει καταστραφεί από τους βομβαρδισμούς, ενώ ο αγαπημένος της σύζυγος, ο Λέοναρντ, αποδέχεται να ενταχθεί στην πολιτοφυλακή και να φορέσει στρατιωτική στολή, προκαλώντας της μεγάλη στεναχώρια και απογοήτευση. Παρά τον αδιαπραγμάτευτο αντιφασισμό της και την αποστροφή της για τους Ναζί, η Γουλφ παρέμενε μέχρι την ύστατη στιγμή πιστή στα πασιφιστικά της ιδανικά – η στρατιωτική στολή αντιπροσώπευε όλα όσα πολεμούσε. 

Οι Τρεις γκινέες, μνημείο πνευματικής διαύγειας και ηθικής τόλμης, αποτελεί την επιτομή του δοκιμιακού έργου της Βιρτζίνια Γουλφ, τόσο για τη θέση της γυναίκας, όσο και συνολικότερα του ανθρώπου στον σύγχρονο κόσμο.

politeia link more

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τέοντορ Ράικ και Άλις Μίλερ: Τα ψυχικά τραύματα, η παιδαγωγική και η ανάγκη για αγάπη

Τέοντορ Ράικ και Άλις Μίλερ: Τα ψυχικά τραύματα, η παιδαγωγική και η ανάγκη για αγάπη

Με αφορμή το βιβλίο του Τέοντορ Ράικ [Theodor Reik] «Η ανάγκη να μας αγαπούν» (μτφρ. Ροζίνα Μπέρκνερ, εκδ. Αλεξάνδρεια) και  τη μελέτη της Άλις Μίλερ [Alice Miller] «Για το καλό σου: Αρχή πάντων διαπαιδαγώγηση» (μτφρ. Εύη Μαυρομμάτη, εκδ. Ροές).

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

...
«Ο τελευταίος πίνακας ή το πορτρέτο του Θεού» της Ελέν Σιξού (κριτική)

«Ο τελευταίος πίνακας ή το πορτρέτο του Θεού» της Ελέν Σιξού (κριτική)

Για το δοκίμιο της Ελέν Σιξού (Helen Cixous), «Ο τελευταίος πίνακας ή το πορτρέτο του Θεού» (μτφρ. Θωμάς Συμεωνίδης, εκδ. Σαιξπηρικόν)

Της Έλσας Κορνέτη

Μια παράλληλη πραγματικότητα είναι η τέχνη, που δίνει την ψευδαίσθηση μιας επιδιόρθωσης της πραγματ...

«Κ' η φαντασία στον λογισμό»: Τιμητικός τόμος για την καθηγήτρια Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου

«Κ' η φαντασία στον λογισμό»: Τιμητικός τόμος για την καθηγήτρια Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου

Βιβλιοπαρουσίαση του τιμητικού τόμου για την Ομότιμη Καθηγήτρια Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου, «Κ' η φαντασία στον λογισμό», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, σε επιστημονική επιμέλεια των Γιάννη Σ. Παπαδάτου και Δημήτρη Πολίτη.

Της Χριστίνας Αργυροπούλου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μετάφραση: Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον έμπειρο μεταφραστή Κώστα Αθανασίου για τη μετάφραση του βιβλίου «Φοβάμαι, Ταυρομάχε» (εκδ. Καστανιώτη) του Χιλιανού συγγραφέα Πέδρο Λεμεμπέλ απονεμήθηκε το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ. Το βραβείο έδωσε στον τιμηθέντα ο Μιχάλης Κλαπάκι, νικητής του 1ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ για τη ...

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Μικρή παρουσίαση ενός μεγάλου συγγραφέα, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο Treacle Walker, που θεωρείται το φαβορί για το φετινό βραβείο Μπούκερ.

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Ο Alan Garner είναι ένας μαγικός συγγραφέας. Διάβασα το τελευταίο βιβλίο το...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ