baladeur

Ένα βιβλίο που γράφτηκε σχεδόν έναν αιώνα πριν και παραμένει μέχρι σήμερα επίκαιρο και διαφωτιστικό, το οποίο μας μιλάει για την κατάσταση της γυναίκας σε έναν κόσμο όπου όλα ρυθμίζονται και κανοναρχούνται από τους άντρες, για τους άντρες. Τίτλος του, «Τρεις γκινέες», και συγγραφέας του, η Βιρτζίνια Γουλφ (μτφρ. Μυρτώ Αναγνωστοπούλου-Πισσαλίδου, εκδ. Μπαρμπουνάκη).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Το Τρεις γκινέες είναι από τα τελευταία βιβλία της Βιρτζίνια Γουλφ, κι αποτελεί από πολλές απόψεις τη συνέχεια των περίφημων διαλέξεών της με τίτλο Για ένα δικό της δωμάτιο (συχνά εκδίδονται μαζί, σε έναν τόμο). Γράφτηκε ωστόσο δέκα χρόνια μετά, το 1938, κι είναι μια πανοραμική, γραμμένη με καυστικό χιούμορ επιστολή για τη θέση της γυναίκας στη Μεγάλη Βρετανία, από τη βικτοριανή εποχή μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

Εκείνα τα χρόνια, στα μέσα της δεκαετίας του τριάντα, η Βιρτζίνια Γουλφ έγραφε ένα εκτενές μυθιστόρημα που θα ήταν ταυτόχρονα και μια σπουδή για την εξέλιξη της βρετανικής κοινωνίας τα τελευταία πενήντα χρόνια. Η συνύπαρξη μυθοπλασίας και δοκιμιακού λόγου φαίνεται ότι δεν της έβγαινε όπως την είχε φανταστεί, οπότε, το 1937, απέσπασε από την ευρύτερη σύνθεση το μυθοπλαστικό μέρος. Έτσι προέκυψε το πιο επιτυχημένο της, εμπορικά, μυθιστόρημα: «Τα χρόνια». Το υπόλοιπο, με κάποιες αλλαγές, θα έδινε, έναν χρόνο αργότερα, το βιβλίο για το οποίο συζητάμε σήμερα, το Τρεις γκινέες (η «γκινέα» ήταν παλιότερο χρυσό νόμισμα της Μεγάλης Βρετανίας).

Γυναίκα χωρίς δικά της χρήματα, θα είναι πάντα υποτελής στον άντρα. Τόσο απλά. Όπως και γυναίκα χωρίς πανεπιστημιακή μόρφωση.

Οι γκινέες, τα νομίσματα, τα χρήματα, παρότι προσωπικά δεν της έλειψαν, η Βιρτζίνια Γουλφ αντιλαμβάνεται πολύ καθαρά ότι είναι το μέτρο της ελευθερίας για τις γυναίκες. Γυναίκα χωρίς δικά της χρήματα, θα είναι πάντα υποτελής στον άντρα. Τόσο απλά. Όπως και γυναίκα χωρίς πανεπιστημιακή μόρφωση. Η συγγραφέας επιμένει πολύ σε αυτό, όπως και στο παρεμφερές ζήτημα, που συζητιέται συχνά και στις μέρες μας, ότι για την ίδια εργασία οι γυναίκες αμείβονται λιγότερο από τους άντρες. Τα χρόνια εκείνα, δε, πολύ λιγότερο...

Απάντηση σε ένα «αντρικό» ερώτημα

Σημείωσα παραπάνω ότι το Τρεις γκινέες, αποτελεί συνέχεια του Για ένα δικό της δωμάτιο κι ότι είναι δοκιμιακό, δηλαδή όχι μυθοπλαστικό. Αυτό δεν είναι ακριβώς αλήθεια. Από καθαρά τεχνική άποψη, το βιβλίο ανήκει περισσότερο στο είδος του Επιστολογραφικού Μυθιστορήματος. Όλο το βιβλίο, άλλωστε, είναι μια εκτενέστατη απάντηση σε μια επιστολή που έχει έχει λάβει η συγγραφέας από έναν πανεπιστημιακό δάσκαλο, που δεν κατονομάζεται, με την οποία της ζητά να του υποδείξει με ποιο τρόπο θα μπορούσε η Μεγάλη Βρετανία να αποφύγει τον πόλεμο (υπενθυμίζω ότι βρισκόμαστε στα 1938, έναν χρόνο πριν από την εισβολή της Γερμανίας στην Πολωνία). Αλλά και το ύφος του κειμένου, που βρίθει από αναφορές σε βιογραφίες, εξομολογήσεις, δημόσια έγγραφα και προσωπικές επιστολές, χαρακτηρίζεται από την υπονομευτική χρήση της ειρωνείας: προσοχή, μας λέει η συγγραφέας, τίποτε δεν είναι απλώς αυτό που φαίνεται.

Τι νόημα έχει να ρωτάς μια γυναίκα με ποιο τρόπο να αποφύγεις έναν πόλεμο που, είναι πια φανερό, πρόκειται να ξεσπάσει από στιγμή σε στιγμή; Από πότε, διερωτάται η Γουλφ, ο πόλεμος έγινε δουλειά των γυναικών;

Εδώ έγκειται και το μεγάλο στρατήγημα της Βιρτζίνια Γουλφ, που της επιτρέπει να «αναποδογυρίσει τη σκακιέρα» και να θέσει τα κρίσιμα ερωτήματα με τους δικούς της όρους. Η απάντησή της στο ερώτημα του πανεπιστημιακού (ο οποίος, ενδεχομένως, να ήταν συγγραφικό εύρημα, όχι αληθινό πρόσωπο) δεν παραγνωρίζει ούτε στιγμή τον παράδοξο χαρακτήρα του. Τι νόημα έχει να ρωτάς μια γυναίκα με ποιο τρόπο να αποφύγεις έναν πόλεμο που, είναι πια φανερό, πρόκειται να ξεσπάσει από στιγμή σε στιγμή; Από πότε, διερωτάται η Γουλφ, ο πόλεμος έγινε δουλειά των γυναικών;

woolf barbounakisΟι γυναίκες, σύμφωνα με τη Γουλφ, πρέπει αυτονοήτως να έχουν ίσα δικαιώματα με τους άντρες, ίσες ευκαιρίες και ίσες αμοιβές, αλλά δεν θα έπρεπε να τους ακολουθήσουν στις κενόδοξες παράτες που διοργανώνουν ούτε στους παρανοϊκούς πολέμους τους. Σε μια κρίσιμη καμπή της σκέψης της, που δεν αφήνει κυριολεκτικά τίποτε όρθιο, η συγγραφέας θα αναφωνήσει:

«Σαν γυναίκα δεν έχω πατρίδα. Σαν γυναίκα δεν θέλω καμιά πατρίδα. Σαν γυναίκα έχω πατρίδα μου ολόκληρο τον κόσμο».

Τρία χρόνια από την έκδοση αυτού του μαχητικά φεμινιστικού και αντι-μιλιταριστικού βιβλίου, η Βιρτζίνια Γουλφ βάζει τέλος στη ζωή της, στα πενήντα εννέα της χρόνια. Συγγραφικά, έχει ακολουθήσει η βιογραφία που έγραψε για τον φίλο της ζωγράφο και κριτικό Ρότζερ Φράι, καθώς και το τελευταίο της μυθιστόρημα, το Ανάμεσα στις πράξεις, που κυκλοφόρησε μετά θάνατον.

Στο μεταξύ, ο Πόλεμος βρίσκεται στον τρίτο χρόνο του και φαίνεται ότι θα είναι πιο ολοκληρωτικός και πιο απάνθρωπος από κάθε άλλον. Το σπίτι της στο Λονδίνο έχει καταστραφεί από τους βομβαρδισμούς, ενώ ο αγαπημένος της σύζυγος, ο Λέοναρντ, αποδέχεται να ενταχθεί στην πολιτοφυλακή και να φορέσει στρατιωτική στολή, προκαλώντας της μεγάλη στεναχώρια και απογοήτευση. Παρά τον αδιαπραγμάτευτο αντιφασισμό της και την αποστροφή της για τους Ναζί, η Γουλφ παρέμενε μέχρι την ύστατη στιγμή πιστή στα πασιφιστικά της ιδανικά – η στρατιωτική στολή αντιπροσώπευε όλα όσα πολεμούσε. 

Οι Τρεις γκινέες, μνημείο πνευματικής διαύγειας και ηθικής τόλμης, αποτελεί την επιτομή του δοκιμιακού έργου της Βιρτζίνια Γουλφ, τόσο για τη θέση της γυναίκας, όσο και συνολικότερα του ανθρώπου στον σύγχρονο κόσμο.

politeia link more

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Φιλελεύθερη δημοκρατία: πλούσιο παρελθόν, αβέβαιο μέλλον; – Μια ανάγνωση του βιβλίου «Τι δημοκρατίες θα έχουμε το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Φιλελεύθερη δημοκρατία: πλούσιο παρελθόν, αβέβαιο μέλλον; – Μια ανάγνωση του βιβλίου «Τι δημοκρατίες θα έχουμε το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Ξεκινώντας από το βιβλίο του David Held «Μοντέλα δημοκρατίας» (μτφρ. Μαριάννα Τζιαντζή, Κατερίνα Κέη, Γιάννης Βογιατζής, εκδ. Πολύτροπον) και του Andrew Heywood «Εισαγωγή στην Πολιτική» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Πόλις), παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε το βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα...

Γιατί ερωτευόμαστε; Τρία βιβλία για να κατανοήσουμε τα κοινωνικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του έρωτα

Γιατί ερωτευόμαστε; Τρία βιβλία για να κατανοήσουμε τα κοινωνικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του έρωτα

Για τα βιβλία «Περί έρωτος» (μτφρ. Ρεβέκκα Πεσσάχ, εκδ. Ηριδανός) και «Περιπλάνηση στη νεωτρικότητα» (μτφρ. Γιώργος Σαγκριώτης, εκδ. Αλεξάνδρεια) του Γκέοργκ Ζίμελ [George Simmel] και «Γιατί το σεξ είναι διασκεδαστικό;» (μτφρ. Κλείτος Παρασκευόπουλος, εκδ. Κάτοπτρο) του Τζάρεντ Ντάιμοντ [Jared Diamond]. Κεντρική εικ...

«Ο Κύκλος», του Στέφανου Τραχανά (κριτική) – Η επιστήμη χειραφετεί, ο σχετικισμός υποδουλώνει

«Ο Κύκλος», του Στέφανου Τραχανά (κριτική) – Η επιστήμη χειραφετεί, ο σχετικισμός υποδουλώνει

Για το βιβλίο του Στέφανου Τραχανά «Ο Κύκλος – Επιστήμη και δημοκρατία σε ανήσυχους καιρούς» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Όλο και περισσότερο πληθαίνουν οι φωνές που πλέον δεν αρνούνται μόνο τη δημοκρατία, αλλά κ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ