baladeur

Ένα βιβλίο που γράφτηκε σχεδόν έναν αιώνα πριν και παραμένει μέχρι σήμερα επίκαιρο και διαφωτιστικό, το οποίο μας μιλάει για την κατάσταση της γυναίκας σε έναν κόσμο όπου όλα ρυθμίζονται και κανοναρχούνται από τους άντρες, για τους άντρες. Τίτλος του, «Τρεις γκινέες», και συγγραφέας του, η Βιρτζίνια Γουλφ (μτφρ. Μυρτώ Αναγνωστοπούλου-Πισσαλίδου, εκδ. Μπαρμπουνάκη).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Το Τρεις γκινέες είναι από τα τελευταία βιβλία της Βιρτζίνια Γουλφ, κι αποτελεί από πολλές απόψεις τη συνέχεια των περίφημων διαλέξεών της με τίτλο Για ένα δικό της δωμάτιο (συχνά εκδίδονται μαζί, σε έναν τόμο). Γράφτηκε ωστόσο δέκα χρόνια μετά, το 1938, κι είναι μια πανοραμική, γραμμένη με καυστικό χιούμορ επιστολή για τη θέση της γυναίκας στη Μεγάλη Βρετανία, από τη βικτοριανή εποχή μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

Εκείνα τα χρόνια, στα μέσα της δεκαετίας του τριάντα, η Βιρτζίνια Γουλφ έγραφε ένα εκτενές μυθιστόρημα που θα ήταν ταυτόχρονα και μια σπουδή για την εξέλιξη της βρετανικής κοινωνίας τα τελευταία πενήντα χρόνια. Η συνύπαρξη μυθοπλασίας και δοκιμιακού λόγου φαίνεται ότι δεν της έβγαινε όπως την είχε φανταστεί, οπότε, το 1937, απέσπασε από την ευρύτερη σύνθεση το μυθοπλαστικό μέρος. Έτσι προέκυψε το πιο επιτυχημένο της, εμπορικά, μυθιστόρημα: «Τα χρόνια». Το υπόλοιπο, με κάποιες αλλαγές, θα έδινε, έναν χρόνο αργότερα, το βιβλίο για το οποίο συζητάμε σήμερα, το Τρεις γκινέες (η «γκινέα» ήταν παλιότερο χρυσό νόμισμα της Μεγάλης Βρετανίας).

Γυναίκα χωρίς δικά της χρήματα, θα είναι πάντα υποτελής στον άντρα. Τόσο απλά. Όπως και γυναίκα χωρίς πανεπιστημιακή μόρφωση.

Οι γκινέες, τα νομίσματα, τα χρήματα, παρότι προσωπικά δεν της έλειψαν, η Βιρτζίνια Γουλφ αντιλαμβάνεται πολύ καθαρά ότι είναι το μέτρο της ελευθερίας για τις γυναίκες. Γυναίκα χωρίς δικά της χρήματα, θα είναι πάντα υποτελής στον άντρα. Τόσο απλά. Όπως και γυναίκα χωρίς πανεπιστημιακή μόρφωση. Η συγγραφέας επιμένει πολύ σε αυτό, όπως και στο παρεμφερές ζήτημα, που συζητιέται συχνά και στις μέρες μας, ότι για την ίδια εργασία οι γυναίκες αμείβονται λιγότερο από τους άντρες. Τα χρόνια εκείνα, δε, πολύ λιγότερο...

Απάντηση σε ένα «αντρικό» ερώτημα

Σημείωσα παραπάνω ότι το Τρεις γκινέες, αποτελεί συνέχεια του Για ένα δικό της δωμάτιο κι ότι είναι δοκιμιακό, δηλαδή όχι μυθοπλαστικό. Αυτό δεν είναι ακριβώς αλήθεια. Από καθαρά τεχνική άποψη, το βιβλίο ανήκει περισσότερο στο είδος του Επιστολογραφικού Μυθιστορήματος. Όλο το βιβλίο, άλλωστε, είναι μια εκτενέστατη απάντηση σε μια επιστολή που έχει έχει λάβει η συγγραφέας από έναν πανεπιστημιακό δάσκαλο, που δεν κατονομάζεται, με την οποία της ζητά να του υποδείξει με ποιο τρόπο θα μπορούσε η Μεγάλη Βρετανία να αποφύγει τον πόλεμο (υπενθυμίζω ότι βρισκόμαστε στα 1938, έναν χρόνο πριν από την εισβολή της Γερμανίας στην Πολωνία). Αλλά και το ύφος του κειμένου, που βρίθει από αναφορές σε βιογραφίες, εξομολογήσεις, δημόσια έγγραφα και προσωπικές επιστολές, χαρακτηρίζεται από την υπονομευτική χρήση της ειρωνείας: προσοχή, μας λέει η συγγραφέας, τίποτε δεν είναι απλώς αυτό που φαίνεται.

Τι νόημα έχει να ρωτάς μια γυναίκα με ποιο τρόπο να αποφύγεις έναν πόλεμο που, είναι πια φανερό, πρόκειται να ξεσπάσει από στιγμή σε στιγμή; Από πότε, διερωτάται η Γουλφ, ο πόλεμος έγινε δουλειά των γυναικών;

Εδώ έγκειται και το μεγάλο στρατήγημα της Βιρτζίνια Γουλφ, που της επιτρέπει να «αναποδογυρίσει τη σκακιέρα» και να θέσει τα κρίσιμα ερωτήματα με τους δικούς της όρους. Η απάντησή της στο ερώτημα του πανεπιστημιακού (ο οποίος, ενδεχομένως, να ήταν συγγραφικό εύρημα, όχι αληθινό πρόσωπο) δεν παραγνωρίζει ούτε στιγμή τον παράδοξο χαρακτήρα του. Τι νόημα έχει να ρωτάς μια γυναίκα με ποιο τρόπο να αποφύγεις έναν πόλεμο που, είναι πια φανερό, πρόκειται να ξεσπάσει από στιγμή σε στιγμή; Από πότε, διερωτάται η Γουλφ, ο πόλεμος έγινε δουλειά των γυναικών;

woolf barbounakisΟι γυναίκες, σύμφωνα με τη Γουλφ, πρέπει αυτονοήτως να έχουν ίσα δικαιώματα με τους άντρες, ίσες ευκαιρίες και ίσες αμοιβές, αλλά δεν θα έπρεπε να τους ακολουθήσουν στις κενόδοξες παράτες που διοργανώνουν ούτε στους παρανοϊκούς πολέμους τους. Σε μια κρίσιμη καμπή της σκέψης της, που δεν αφήνει κυριολεκτικά τίποτε όρθιο, η συγγραφέας θα αναφωνήσει:

«Σαν γυναίκα δεν έχω πατρίδα. Σαν γυναίκα δεν θέλω καμιά πατρίδα. Σαν γυναίκα έχω πατρίδα μου ολόκληρο τον κόσμο».

Τρία χρόνια από την έκδοση αυτού του μαχητικά φεμινιστικού και αντι-μιλιταριστικού βιβλίου, η Βιρτζίνια Γουλφ βάζει τέλος στη ζωή της, στα πενήντα εννέα της χρόνια. Συγγραφικά, έχει ακολουθήσει η βιογραφία που έγραψε για τον φίλο της ζωγράφο και κριτικό Ρότζερ Φράι, καθώς και το τελευταίο της μυθιστόρημα, το Ανάμεσα στις πράξεις, που κυκλοφόρησε μετά θάνατον.

Στο μεταξύ, ο Πόλεμος βρίσκεται στον τρίτο χρόνο του και φαίνεται ότι θα είναι πιο ολοκληρωτικός και πιο απάνθρωπος από κάθε άλλον. Το σπίτι της στο Λονδίνο έχει καταστραφεί από τους βομβαρδισμούς, ενώ ο αγαπημένος της σύζυγος, ο Λέοναρντ, αποδέχεται να ενταχθεί στην πολιτοφυλακή και να φορέσει στρατιωτική στολή, προκαλώντας της μεγάλη στεναχώρια και απογοήτευση. Παρά τον αδιαπραγμάτευτο αντιφασισμό της και την αποστροφή της για τους Ναζί, η Γουλφ παρέμενε μέχρι την ύστατη στιγμή πιστή στα πασιφιστικά της ιδανικά – η στρατιωτική στολή αντιπροσώπευε όλα όσα πολεμούσε. 

Οι Τρεις γκινέες, μνημείο πνευματικής διαύγειας και ηθικής τόλμης, αποτελεί την επιτομή του δοκιμιακού έργου της Βιρτζίνια Γουλφ, τόσο για τη θέση της γυναίκας, όσο και συνολικότερα του ανθρώπου στον σύγχρονο κόσμο.

politeia link more

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ορθόδοξη θεολογία, ψυχοθεραπεία και βιοηθική – Δύο βιβλία, δύο χριστιανικές θεωρήσεις

Ορθόδοξη θεολογία, ψυχοθεραπεία και βιοηθική – Δύο βιβλία, δύο χριστιανικές θεωρήσεις

Για τα βιβλία «Η θεραπεία της ψυχής – Πατέρες και ψυχολόγοι σε διάλογο», του Αλέξιου Ιερομόναχου Καρακαλλινού, και «Τα θεμέλια της βιοηθικής – Μια χριστιανική θεώρηση» (μτφρ. Πολυξένη Τσαλίκη-Κιοσόγλου), του Τρίσταμ Χ. Ένγκελχαρτ (Tristam H. Engelhardt Jr), που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Αρμός.

Γ...

«Η ιστορία της αθεΐας» του Ζορζ Μινουά (κριτική) – Μια περιδιάβαση στις περιπέτειες του αθεϊσμού στον Δυτικό κόσμο

«Η ιστορία της αθεΐας» του Ζορζ Μινουά (κριτική) – Μια περιδιάβαση στις περιπέτειες του αθεϊσμού στον Δυτικό κόσμο

Για το βιβλίο του Ζορζ Μινουά [Georges Minois] «Η ιστορία της αθεΐας – η αθεΐα στον Δυτικό κόσμο» (μτφρ. Βάλια Σερέτη, εκδ. Νάρκισσος).

Γράφει ο Μύρων Ζαχαράκης

Ο αθεϊσμός είναι ένα ίσως από τα επιδραστικά πνευματικά κινήματα του σύγχρονου κό...

«Ο δρόμος της ομορφιάς» του Βίτο Μανκούζο – Αναζητώντας έναν τρόπο να βλέπουμε

«Ο δρόμος της ομορφιάς» του Βίτο Μανκούζο – Αναζητώντας έναν τρόπο να βλέπουμε

Για το βιβλίο του Βίτο Μανκούζο [Vito Mancuso] «Ο δρόμος της ομορφιάς» (μτφρ. Παναγιώτης Αρ. Υφαντής, εκδ. Αρμός). Κεντρική εικόνα: ο πίνακας του William Turner “Dutch Boats in a Gale” [«Ολλανδικές βάρκες σε θύελλα»], 1801 © The Capricorn Foundation.

Γράφει ο Διονύση...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Όσο πιο βαθιά προχωρούμε στον εαυτό μας...» – εκδήλωση στη μνήμη του Κώστα Στεργιόπουλου

«Όσο πιο βαθιά προχωρούμε στον εαυτό μας...» – εκδήλωση στη μνήμη του Κώστα Στεργιόπουλου

Παρουσίαση της έκδοσης των Ημερολογίων του (1943-2014) Κώστα Στεργιόπουλου, με τίτλο Ex Nihilo, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (αίθουσα Γιάννης Μαρίνος του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής»).

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων και η Ελληνική Εταιρε...

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

Μέσα στην πληθώρα των ελληνικών έργων που ανεβαίνουν για βραχύ διάστημα στις αθηναϊκές σκηνές ξεχώρισαν τα έργα «The Dreamers» σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη, «Παγώνια» σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και «Μάλο Μόμε σε σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «The Dreamers».  

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ελάχιστοι συγγραφείς στις μέρες μας έχουν την απήχηση ενός «ποπ σταρ» όσο η Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt]. Γύρω από το όνομά της σωρεύονται φήμες και «τρελές» ειδήσεις. Ωστόσο τα βιβλία της διαβάζονται με πάθος, πυροδοτούν πάντα συζητήσεις και αποτελούν σημαντική συνεισφορά στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία. Kεντρική ε...

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ