alt

Για τη συλλογή διηγημάτων της Ελένης Στελλάτου «Το κόκκινο και το άσπρο» (εκδ. Πόλις).

Της Μαρίας Στασινοπούλου

Δεκαεννέα ιστορίες, μονοσέλιδες, ολιγοσέλιδες ή με περισσότερες σελίδες, αποτελούν το πρώτο, ενδιαφέρον πεζογραφικό βιβλίο της Ελένης Στελλάτου. Οι ιστορίες της διαδραματίζονται, γενικώς, κάπου στην Ελλάδα, σε πιθανές, κατονομαζόμενες ή υπονοούμενες περιοχές της – μιλάει για τη Σάμη και την Κεφαλονιά, ενώ το «Σπάρτα Ινν» και ο Άγιος Νίκων, για παράδειγμα, παραπέμπουν στη Σπάρτη και τα ιαματικά λουτρά με τα συμφραζόμενά τους θυμίζουν Λουτράκι.

Η ματιά της Στελλάτου σταματά σε κάθε ηλικιακό στάδιο προσπαθώντας να ισορροπήσει τη σκληρότητα της πραγματικότητας με μια επιθυμητή τρυφερότητα.

Οι ήρωές της, παιδιά, μεσήλικες, ή άνθρωποι της τρίτης ηλικίας, ζουν πιεζόμενοι από κάποιο πρόβλημα ή από τις συνθήκες της ζωής τους. Επιζητούν τη λύτρωση και δεν διστάζουν κάποτε να οδηγηθούν στην αυτοχειρία, όπως η ανάπηρη στο «Όνειρο σε τέσσερις ρόδες», η οποία αυτοκτονεί ή φαντάζεται πως φουντάρει στη θάλασσα, ενώ αισθάνεται ότι όλοι αγκομαχάνε, «το βλέπει καθαρά στα απελπισμένα βλέμματα των μωρών, όλες τις φορές που το καρότσι της διασταυρώνεται με τα δικά τους». Ακόμη στη «Λουτροθεραπεία στο ηλιοβασίλεμα», ο κ. Π., καθηγητής στη Φιλοσοφική, στον τομέα της Γλωσσολογίας, καρκινοπαθής, επιλέγει μόνος του το είδος της θεραπείας και το τέλος του, αλλά και στο πεζό «Το σημαντικό και το επείγον» η ηρωίδα μετεωρίζεται ανάμεσα σε μία αβάσταχτη πραγματικότητα και ένα απονενοημένο τέλος. Ο θάνατος, ως αναπότρεπτο κακό, συναντιέται και σε άλλους ήρωες της Στελλάτου. Στο πρώτο διήγημα «Ό μεγάλος περίπατος του Ευάγγελου Κ.», παράλληλοι και ασύμπτωτοι είναι οι δρόμοι ενός δρομέα που τρέχει γεμάτος ενέργεια και ενός γέρου που βουλιάζει στην απραξία, στο συνηθισμένο του παγκάκι, μετρώντας τους διερχόμενους γλάρους. Εκεί στο παγκάκι που αφήνει και την τελευταία του πνοή. Στο παγκάκι που «τον φιλοξενούσε ανελλιπώς, από το πρώτο ανοιξιάτικο πρωινό μέχρι το τελευταίο φθινοπωρινό απόγευμα». Αλλά και «Στη Σέλλα» ένας Κεφαλονίτης γέρος στο νοσοκομείο μονολογεί και αναθυμάται τη ζωή του μεταξύ παραληρήματος και πραγματικότητας∙ η ιστορία του συνεχίζεται και στο επόμενο διήγημα «Ο πατέρας», όπου ο γέροντας, λίγο πριν πεθάνει, νιώθει να ξαναγίνεται μωρό.

Η ματιά της Στελλάτου σταματά σε κάθε ηλικιακό στάδιο προσπαθώντας να ισορροπήσει τη σκληρότητα της πραγματικότητας με μια επιθυμητή τρυφερότητα. Αφηγήματα με γονείς που φροντίζουν ανάπηρα παιδιά, όπως το «Σαχ ματ ή ο βασιλιάς είναι αβοήθητος» και «Το άγγιγμα», αλλά και γυναίκες με ματαιωμένες προσδοκίες («Στη βεράντα»), ή εργαζόμενοι που πλέκουν το δικό τους παραμύθι («Σκουπίζοντας στα κύματα»), αλλά και γέροι ανήμποροι, στερημένοι από κάθε οικογενειακή θαλπωρή, που τους φροντίζουν ξένες γυναίκες («Τσάντα στον ήλιο», «Μαμά, μπορώ»). Στις ηλικίες που απασχολούν τη Στελλάτου εντάσσονται και τα παιδιά, όχι μόνον ως προστατευόμενα μέλη αλλά και ως αυτόνομες προσωπικότητες που διαμαρτύρονται και καταγράφουν. Στο «Αλογάκι με άρωμα φράουλα», συναντάμε τη χαμένη παιδικότητα και τα χρόνια της νοσταλγίας στη Σπάρτη. Στο «Αγαπητό μου ημερολόγιο» η μικρή Άννα, ένα παιδί που ζει στερημένα με τη μητέρα της, καταγράφει στο ημερολόγιό της την καθημερινότητα και τα συναισθήματά της, αλλά και στη «Ραψωδία σε φα μέλλοντα» ένα άλλο παιδί, που μπορεί να είναι και το ίδιο του προηγούμενου πεζού, ονειρεύεται το μέλλον, για να ξορκίσει το παρόν.

Παράθυρα και αναμονές, στέρηση, απώλεια αλλά και προσδοκία και ελπίδα, μέσα σε τοίχους άσπρους, με κάγκελα στο κρεβάτι, ή σε γκρίζους και κρύους, με το στενό κρεβάτι κολλημένο πάνω τους∙ νοσοκομείο ή φυλακή δεν έχει σημασία.

Τρία από τα διηγήματα διεκδικούν, κατά τη γνώμη μου, εξέχουσα θέση. Το ομώνυμο με τον τίτλο «Το κόκκινο και το άσπρο», το αρτιότερο της συλλογής, σε ώριμη λογοτεχνική γλώσσα, που, παρά την αφαιρετική και υπαινικτική γραφή μου, αφήνει καθαρά να φανεί το θέμα: Ένας γιατρός που βρίσκεται στη φυλακή, γιατί ακρωτηρίασε με το αυτοκίνητό του μία μικρή. Το δεύτερο είναι εκείνο με τον τίτλο «Λεμόνια». Ο κύριος Νίκος, από το Νίκων, επισκέπτεται καθημερινά το φαρμακείο της γειτονιάς για να του μετρήσουν την πίεση, κουβαλώντας κάθε φορά από τρία λεμόνια. Κάποια σχέση έχουν με τη ζωή του τα αρωματικά και ιαματικά αυτά εσπεριδοειδή με τα αγκάθια. Κάποια σχέση γλυκιά και πικρή μαζί. Το τρίτο είναι «Ο μαθητευόμενος». Πρόκειται για τον κύριο Νίκο –άλλος Νίκος αυτός, τα ίδια ονόματα επανέρχονται στα πεζά της Στελλάτου– που στεκόταν στην παραλία, ζωγράφιζε χέρια στο χαρτί, από τον ώμο ως τα δάχτυλα, με συγκλονιστικές λεπτομέρειες, τα έκανε μπαλίτσες και τα έριχνε στη θάλασσα, για να πάνε στον αδελφό του, στο Αμπερντίν της Σκωτίας. Κάποτε κατέφευγε και σε ανεπίδοτα γράμματα, που ήξερε πως δεν θα έφταναν ποτέ. Κάποιο τραύμα ανεπούλωτο μαυρίζει και τη δική του ζωή. «Έ, κάθε ένας με τα δικά του. Γι’ αυτό σου λέω, το παν είναι να νιώσουν ότι μπορείς να καταλάβεις, οπότε το χρειαστούν εσύ να μπορείς να καταλάβεις» συμπεραίνει το γκαρσόνι που έπιασε κουβέντα με τον κύριο Νίκο, εισχωρώντας στον προσωπικό του χωρόχρονο.

Όλοι οι ήρωες της Στελλάτου έχουν ανάγκη τη ζεστασιά και την κατανόηση, είτε το εκφράζουν είτε το αφήνουν να διαφανεί. Στις αποφάσεις των ηρώων παίζουν ρυθμιστικό ρόλο οι καιρικές συνθήκες και οι ώρες της μέρας, οι εποχές και τα φυσικά φαινόμενα. Επίσης οι «μυρωδιές ανάκατες με ήχους» και τα όνειρα που διαπλέκονται με μια παρελθούσα πραγματικότητα. Παράθυρα και αναμονές, στέρηση, απώλεια αλλά και προσδοκία και ελπίδα, μέσα σε τοίχους άσπρους, με κάγκελα στο κρεβάτι, ή σε γκρίζους και κρύους, με το στενό κρεβάτι κολλημένο πάνω τους∙ νοσοκομείο ή φυλακή δεν έχει σημασία.

Άφησα τελευταίο το νερό, τη ρευστότητα του υγρού στοιχείου που περιβάλλει, διαπερνά ή ενσωματώνει τους ήρωες, άλλοτε δροσίζοντας, άλλοτε ποτίζοντας και άλλοτε διαβρώνοντας τη ζωή τους. Ρεαλισμός, με νότες μαγικής πνοής, αφαίρεση και υπαινιγμός, τα διακριτά χαρακτηριστικά της Στελλάτου.

 * Η ΜΑΡΙΑ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ είναι συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας.
Τελευταίο της βιβλίο, η συλλογή κειμένων «Χαμηλή βλάστηση – Θάμνοι, πόες και μπονσάι» (εκδ. Κίχλη).
 Στην κεντρική εικόνα ο πίνακας της Anna Madia, Nightfall

alt

Το κόκκινο και το άσπρο
Ελένη Στελλάτου
Πόλις 2018
Σελ. 144, τιμή εκδότη €14,00

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

Για το μυθιστόρημα της Κωνσταντίας Σωτηρίου «Brandy Sour – Μυθιστόρημα σε είκοσι δύο δωμάτια» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Χριστούγεννα στο Λήδρα Πάλας, το 1954.

Γράφει ο Δημήτρης Χριστόπουλος

«Ο τόπος ανήκ...

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Πανσέληνου «Λάδι σε καμβά» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φοιτητές συγκεντρωμένοι έξω από το Πολυτεχνείο στις 15.11.1973 γράφουν συνθήματα σε διερχόμενα τρόλεϊ «Κάτω η χούντα» © Ντίμης Αργυρόπουλος / Πρακτορείο Φωτογραφικών Επικαίρων Ελληνικού και Ξένου Τύπου...

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

Για το μυθιστόρημα της Ισμήνης Καρυωτάκη «Φυγόδικος δεν ήμουν» (εκδ. Ποταμός). Κεντρική εικόνα: Η Ζωή Λάσκαρη στον «Κατήφορο» (σκην. Γιάννης Δαλιανίδης).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Θα ήθελα, πρώτα απ’ όλα, να δώσω τα εύσημα στην Ισμήνη Καρυω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ