alt

Για τη συλλογή διηγημάτων του Δημήτρη Χριστόπουλου «Σπουδή στο κίτρινο» (εκδ. Το Ροδακιό).

Του Κώστα Δρουγαλά

Είμαστε ζώα μοναχικά. Όλη μας τη ζωή παλεύουμε για λίγο λιγότερη μοναξιά.
Και μία από τις πανάρχαιες μεθόδους μας είναι να λέμε μια ιστορία,
παρακαλώντας να βρεθεί ένας ακροατής που θα πει (και θα το πιστεύει):
«Α, ναι, έτσι ακριβώς είναι, ή πάντως έτσι το αισθάνομαι κι εγώ».

John Steinbeck

Με την παραπάνω προμετωπίδα αρχίζει η δεύτερη συλλογή διηγημάτων του φιλόλογου Δημήτρη Χριστόπουλου (Αθήνα, 1965) με τον χρωματικό τίτλο Σπουδή στο κίτρινο ύστερα από τις Δημόσιες ιστορίες του (2013). Η παρούσα συλλογή περιλαμβάνει 18 διηγήματα, άλλα μικρότερα κι άλλα μεγαλύτερα σε έκταση. Οι πρωταγωνιστές, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, βρίσκονται σε «κατάσταση πολιορκίας», με τον σαρωτικό τρόπο των οικονομικών ανταγωνισμών και συγκρούσεων.

Οι πρωταγωνιστές, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, βρίσκονται σε “κατάσταση πολιορκίας”, με τον σαρωτικό τρόπο των οικονομικών ανταγωνισμών και συγκρούσεων.

Στο διήγημα «Με το βλέμμα στη φυγή», η απελπισία και οι ενοχές κυριεύουν έναν μεσήλικα αστό που μοιάζει με σκυλί δεμένο στον πάσσαλο προσπαθώντας μάταια να βρει διέξοδο από την καθημερινότητά του. Η ιστορία αποτελεί μια μικρογραφία της πατρίδας ως τόπου εξορίας. Στην «Κρίση πανικού» έχουμε μια αλληγορία για το κίτρινο υποβρύχιο, μέσα στο οποίο ζούμε όλοι· το κίτρινο σε αυτή την περίπτωση υποδύεται τον ρόλο του εγκλεισμού. Η ιστορία «Τομπισκοτάκιμου» πραγματεύεται την παρουσία του ξένου και του ανοίκειου στην ελληνική οικογένεια· ένας πατέρας προσηλώνεται σε εξωγενείς παράγοντες, παραβλέποντας το διαφορετικό εντός της οικογένειάς του. Η πόλη από φόντο γίνεται κεντρικός χαρακτήρας που αλληλεπιδρά με τον πρωταγωνιστή στο διήγημα «Το βάθος τ’ ουρανού είναι κόκκινο», που στο τέλος αφήνει μια γεύση από μοναξιά κι αγάπη. Το «Never mind» αποτελεί μια ωδή στον Τσάρλυ: ο αφηγητής αναθυμάται τον παλιό του φίλο για να ξορκίσει το σκοτάδι που τον περιβάλλει. Στο εκτενέστερο διήγημα της συλλογής με τίτλο «Όλα καλά», δύο φίλοι, ο Άρης και ο Δήμος, συναντιούνται σε διαφορετικές φάσεις της ζωής τους· το κοινωνικό οξυγόνο στερεύει· η ελπίδα καταχωνιάζεται στα σκοτάδια σαν τον πατέρα του Δήμου, που έχασε τη ζωή του στις στοές του Βελγίου.

Στο «Δεν με λένε Αντώνη», ο ήρωας έχει απωλέσει το όνομά του και περιφέρεται στις γειτονιές της Αθήνας κάνοντας τον απολογισμό της ζωής του. Η νοσταλγία συνδέεται με τον αγώνα, ενώ το καντήλι της μνήμης παραμένει αναμμένο. Στο «Cum Juda», ο Χρήστος Αλεξίου βιώνει την ανεργία, τη φτώχεια και τη δυστυχία στα χρόνια της οικονομικής κρίσης: το τοπίο γύρω του παραλληλίζεται με τον Μεσαίωνα. Η κρίση περνάει στη σχέση του με τη γυναίκα του, μία Σταύρωση λαμβάνει χώρα, χωρίς όμως τον ερχομό της Ανάστασης. Στο διήγημα «The knocker-upper man» ο πρωταγωνιστής αναζητεί τον δίδυμο αδερφό του την ημέρα των γενεθλίων τους καταλήγοντας σε μια ανασκόπηση της οικογενειακής ζωής, του βίαιου πατέρα και του ατίθασου αδερφού.

Υπάρχει τόσο το κίτρινο που παραπέμπει στη ζέστη και τη φωτεινότητα όσο και στο κίτρινο της σήψης και του επιθανάτιου τρόμου.

Στο διήγημα «Σπουδή στο κίτρινο», που δίνει τον τίτλο στη συλλογή, ο Δρακούλης Μουρίκης, γενικός γραμματέας του υπουργείου, βρίσκεται δεμένος στην καρέκλα μιας κομμώτριας. Μια υπόθεση ρουτίνας αποβαίνει μοιραία για τον Μουρίκη, ο οποίος συνειδητοποιεί πως το τέλος είναι αυτό που μετράει, οπότε κι εξισώνεται ο ρόλος του θύτη με αυτόν του θύματος. Το διήγημα περιέχει αναφορές στον Βαν Γκογκ, κυρίως στην εμμονή του Ολλανδού ζωγράφου με το κίτρινο χρώμα: υπάρχει τόσο το κίτρινο που παραπέμπει στη ζέστη και τη φωτεινότητα όσο και στο κίτρινο της σήψης και του επιθανάτιου τρόμου. Στο διήγημα «Λερωθείτε, κάνει καλό», ο συγγραφέας πετυχαίνει μια αναλογία ανάμεσα στα ρούχα και στα όνειρα: η πεζή καθημερινότητα της πρωταγωνίστριας πλάι στον σύζυγο και στο παιδί της την κάνει να ξεχάσει τελικά τα όνειρα.

Στον «Ιππότη της ασφάλτου» η πρωταγωνίστρια, κάτοικος Προμαχώνα και εργαζόμενη στα διόδια στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, αναπολεί έναν Κρητικό, που την Πρωτοχρονιά της έψαλε τα κάλαντα μέσα στην παγωμένη νύχτα. Στο «West side story», ο αφηγητής διηγείται την ιστορία του Αθανάσιου Διάκου, αδερφικού φίλου του πρωταγωνιστή, που περνάει από διάφορες δουλειές, ώσπου να χάσει τα πόδια του: ο τρόπος του δυτικού πολιτισμού είναι «ο τρόπος για να εξοντώνεις νόμιμα τον διπλανό σου». Στο «Υπόγειο με τους αγίους», πρωταγωνιστής είναι ο Κώστας Μούρος, βιοπαλαιστής στην εποχή της κρίσης, που προσπαθεί να επιβιώσει μοιράζοντας διαφημιστικά φυλλάδια. Ο ίδιος είναι ακροατής παλιών λαϊκών τραγουδιών, μέχρι που γνωρίζει τη Σοφία, μια γυναίκα μεγαλύτερή του και ξετυλίγεται το παζλ της ζωής του. Στη σύντομη «Κίτρινη ζακέτα», ο Νικήτας προετοιμάζεται να συναντήσει την πεθαμένη γυναίκα του.

Η «Σπουδή στο κίτρινο» αποτελεί έναν ολοκληρωμένο μυθιστορηματικό κόσμο, αφού πολλοί χαρακτήρες «μετακινούνται» από το ένα διήγημα στο άλλο επηρεάζοντας –με σχεδόν υποσυνείδητο τρόπο– τη ροή της δράσης.

Στην ιστορία «Το μπερεκέτι μας» η Ελντοράντο μαζί με μερίδα ντόπιων πολιτικών κυνηγούν έναν φίλο του πρωταγωνιστή, σαμποτέρ, γνωστό ως «Μπιν Λάντεν των δασών». Στο «Γενεαλογικό μου δέντρο», με αφορμή μια αγριοκερασιά, παρουσιάζονται παιδικές μνήμες της πρωταγωνίστριας: η κυριολεκτική σκιά του δέντρου απλώνεται μεταφορικά στη ζωή της. Η τελευταία ιστορία με τίτλο «Συνηθισμένοι άνθρωποι» αποτελεί μια σύνοψη της συλλογής, αφού με αφορμή ένα αντρόγυνο που πουλάει τα υπάρχοντά του για να μπορέσει να φύγει, στο διάβα του συναντάει όλους τους πρωταγωνιστές των προηγούμενων διηγημάτων.

Η γλώσσα του βιβλίου φαίνεται πως είναι δουλεμένη απανωτές φορές στο συγγραφικό εργαστήρι, ενώ οι διάλογοι έχουν έντονη θεατρικότητα με αναφορές στο παράλογο και τον υπερρεαλισμό. Οι λέξεις που μεταχειρίζεται ο Χριστόπουλος είναι προσεκτικά επιλεγμένες, όπως και οι λογοτεχνικοί χαρακτήρες του: είναι όλοι αντιήρωες ή άνθρωποι της διπλανής πόρτας· άντρες και γυναίκες, άνεργοι και μεροκαματιάρηδες, τίμιοι και άτιμοι, καταραμένοι, ρομαντικοί, απόκληροι και καταδικασμένοι, «βυθισμένοι στις έγνοιες και στο μαράζι τους», στην απεραντοσύνη των οικονομικών υφέσεων και της φτώχειας που τους καταπίνει.

Αν και συλλογή διηγημάτων, η Σπουδή στο κίτρινο αποτελεί έναν ολοκληρωμένο μυθιστορηματικό κόσμο, αφού πολλοί χαρακτήρες «μετακινούνται» από το ένα διήγημα στο άλλο επηρεάζοντας –με σχεδόν υποσυνείδητο τρόπο– τη ροή της δράσης. Παρά τη θεματική της συλλογής, η Σπουδή στο κίτρινο είναι ένα βιβλίο αισιόδοξο, με εκείνη τη βαθιά αισιοδοξία που αναβλύζει από τα βιβλία του Στάινμπεκ· η επιλογή άλλωστε της προμετωπίδας του σπουδαίου Αμερικανού πεζογράφου μόνο τυχαία δεν είναι.

* Στην κεντρική εικόνα ο πίνακας του Vincent Van Gogh, Ηλιοτρόπια 43 x 61 cm (Στη μόνιμη συλλογή του Metropolitan Museum of Art, New York N.Y.)

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι συγγραφέας.


altΣπουδή στο κίτρινο
Δημήτρης Χριστόπουλος
Το Ροδακιό 2018
Σελ. 240, τιμή εκδότη €15,90

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων της Αντωνίας Γουναροπούλου «Οδός Μακεδονομάχων» (εκδ. Petites Maisons). Κεντρική εικόνα: Πίνακας της © Christine Cousineau.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Η παιδική ηλικία είναι κατά τον Piaget η περίοδος κατά την οποία...

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

Για το βιβλίο του Κυριάκου Χαρίτου «Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» (εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Ο Woody Allen από την ταινία του «Love and death» / «Ο ειρηνοποιός» (1975).

Του Διονύση Μαρίνου

Ο μέγας διαιρέτης. Ο ατελεύτητος του τέλους. Το...

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Συνέντευξη εφ' όλης της ύλης με τον βραβευμένο συγγραφέα Μάνο Κοντολέων.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πάνε κιόλας, Μάνο, τρία χρόνια απ’ όταν έκλεισες 40 χρόνια δημιουργικής πορείας στον χώρο της λογοτεχνίας, κι έγινε μάλιστα μια ημερίδα προς τιμήν...

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ