Το Λεβάντε της γραφής και της μνήμης

Είμαι βέβαιος ότι διαβάζοντας το βιβλίο της Νίκης Τρουλλινού, πολλοί από εμάς θα κατέφασκαν στις παραπάνω ερωτήσεις. Έτσι κι αλλιώς οι λογοτέχνες, οι ποιητές κυρίως (δείτε τον Καβάφη για παράδειγμα· και της Τρουλλινού η γραφή είναι ποιητική), έχουν πολύ καλύτερη συναίσθηση των αλλαγών της Ιστορίας, είναι και καλύτεροι δέκτες και αποτελεσματικότεροι αφηγητές των ιστορικών γεγονότων και της προβολής τους στο μέλλον της ζωής των ανθρώπων.

Με κείμενα σύντομα μα περίτεχνα, σαν τις παλιές κεντήστρες, η συγγραφέας δημιουργεί μια πεζογραφία ταξιδιωτική πλουμισμένη με ψηφίδες ιστορίας, αρχαιολογίας και γεωπολιτικής, αρμολογημένες μοναδικά συνεκτικά.

Τα τριάντα, περιορισμένης έκτασης, αφηγήματα του τόμου γράφτηκαν από το 1994 έως το 2016, ως απότοκο των ταξιδιωτικών επισκέψεων της συγγραφέως στο ανατολικό τόξο της λεκάνης της Μεσογείου, στην Εγγύς Ανατολή, στο Λεβάντε. Βυρητός του λιβανέζικου εμφυλίου πολέμου, Σιδώνα των καβαφικών πραματευτάδων, Καππαδοκία των λαξευτών μοναστηριών, Σμύρνη, Βουρλά, Αϊντίν, Τσεσμέ, Προύσα, Κουσάντασι, του εκπατρισμού και της νοσταλγίας, Έφεσος της ιωνικής αρχαιότητας, Τέως του λυρικού ποιητή Ανακρέοντα, Κωνσταντινούπολη της βυζαντινής δόξας και της τραυματικής μνήμης, Γεροσόλυμα του θείου και του ανθρώπινου δράματος, Τελ Αβίβ της νέας μετοικεσίας, Δαμασκός του ιερού Δαμασκηνού και του Σαλαδίνου, Κάιρο κι Αλεξάνδρεια του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού, Ερυθραία της πτώχειας και του λιμού, Κύπρος του ανοιχτού εθνικού τραύματος.

Με κείμενα σύντομα μα περίτεχνα, σαν τις παλιές κεντήστρες, η συγγραφέας δημιουργεί μια πεζογραφία ταξιδιωτική πλουμισμένη με ψηφίδες ιστορίας, αρχαιολογίας και γεωπολιτικής, αρμολογημένες μοναδικά συνεκτικά. Αμερόληπτη απέναντι στην ιστορική πραγματικότητα, δεν χαρίζεται σε τίποτα. Σε κάθε τόπο που επισκέπτεται ξέρει καλά τι πάει να δει, τι να ξαναδεί, τι να διευκρινίσει, τι να επιβεβαιώσει. Κόβει, έτσι κι αλλιώς, αζιμούθιο μέσα από τα σκόπευτρα: της ποίησης του Καβάφη, της πεζογραφίας των Ακυβέρνητων Πολιτειών του Τσίρκα, των ημερολογιακών καταγραφών στις Μέρες του Σεφέρη. Κι ακόμη και των ταξιδιωτικών αφηγήσεων του Καζαντζάκη, ως και του Θεοτοκά, επίσης. Έχει λογοτεχνικούς, ασφαλείς, οδηγούς στα ταξίδια της. Δεν λαθεύει. Επαληθεύει. Ανιχνεύει τα παλιά χνάρια και πορεύεται.

Η αφήγησή της γοητεύει· είναι λες και βγαίνεις γητεμένος απ’ την ανάγνωση, καθώς οι εικόνες που σου προσφέρθηκαν εξακολουθούν καλειδοσκοπικά να προβάλλονται εντός σου και η συγκίνηση να ξεχειλίζει καθολικά στην ψυχή σου, κι ο ρυθμός του κειμένου αντηχεί ακόμη και δονεί το είναι σου. Η παράθεση των αφηγημάτων γίνεται σύμφωνα με τον ταξιδιωτικό δρόμο που ακολούθησε η συγγραφέας και όχι με τη γεωγραφική αποτύπωση στον χάρτη των τόπων που επισκέπτεται.

Η Τρουλλινού αφηγείται την εμπειρία της ως επισκέπτρια που παρατηρεί διαισθητικά και διεισδυτικά ανθρώπους και τόπους στους οποίους το ίχνος της Ιστορίας έχει χαρακτεί βαθύτατο, ανθρώπους και τόπους που υπήρξαν αντικείμενα της γεωπολιτικής σκακιέρας. Μας δείχνει και τη λάμψη μα και τις πληγές (πολλές ακόμη χαίνουσες) των τόπων και των ανθρώπων. Και είναι τούτο το ταξίδι μια καταβύθιση της Τρουλλινού στις ψυχές των ανθρώπων, που σημαίνει καταβύθιση στην ολική ψυχική ενσάρκωση των τόπων όπου οι άνθρωποι κατοικούν και συνθέτουν τη μικροϊστορία και τη μοίρα τους. Και το συναίσθημα τυλίγει σαν λινομέταξη ορφνή εσθήτα το σώμα της αφήγησης και του προσθέτει ομορφιά και ευγένεια και συγκλονισμό εσωτερικό.

Αν τα βιβλία αποτελούσαν καθρέφτη της ψυχοσύνθεσης και των χαρακτηριστικών προσωπικότητας των συγγραφέων τους, θα έλεγα πως τούτο το βιβλίο αναδεικνύει τη βαθύτατη, ανυπόκριτη αγάπη της Νίκης Τρουλλινού για τον άνθρωπο.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ είναι συγγραφέας.

Με θέα στο Λεβάντε

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΝΙΚΗΣ ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΥ