alt

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χριστόφορου Μηλιώνη «Καλαμάς κι Αχέροντας» (εκδ. Κίχλη).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Όχι μονάχα στον Καλαμά κι Αχέροντα, σημαδιακό βιβλίο της νεότερής μας πεζογραφίας, που τώρα επανεκδόθηκε από την Κίχλη (με τη σημασία του πολύπλευρα φωτισμένη, στο επίμετρο, από τους Σπύρο Τσακνιά, Γ.Δ. Παγανό, Αλέξη Ζήρα κι Ελισάβετ Κοτζιά), μα και σε κάθε λογής άλλα κείμενα του Χριστόφορου Μηλιώνη, από το συγκινητικό πεζογράφημα «Τα κοτσύφια της Αθήνας» ως τ’ οδοιπορικό στο Πωγώνι, με τίτλο «Ακούω τον άνεμο», στη συλλογή Τα φαντάσματα του Γιορκ, το τώρα γεννά δυσφορία και η εικόνα του είναι ανεξαιρέτως άχρωμη, δοσμένη με γενικεύσεις ως και ισοπεδωτικές ενίοτε, και με τα πρόσωπα να είναι μεταξύ τους αξεχώριστα.

Ο Μηλιώνης έχει αφήσει στο παιδικό του χωριό την ψυχή του και τον αηδιάζουν οι συνήθειες των αστών.

Έτσι, στο διήγημα «Ο φρύνος» –ζιάμπα λέγεται στα πωγωνήσια τούτος ο άσχημος βάτραχος–, ο φίλος του συγγραφέα ο Τριαντάφυλλος έρχεται με τη Σουηδέζα του, που ποτέ δεν κατονομάζεται, κι ο Αθηναίος, ως είδος, είναι «χωμένος στην τρύπα της πολυκατοικίας του, Κύριος οίδε μέσα σε τι βρωμιά, ή φερέοικος με τέσσερις ρόδες, έτοιμος να σου εκτοξεύσει το φαρμάκι του κάθε στιγμή που θα υποψιαστεί πως απειλείται». Ο Μηλιώνης έχει αφήσει στο παιδικό του χωριό την ψυχή του και τον αηδιάζουν οι συνήθειες των αστών, όπως για παράδειγμα οι μαζικές έξοδοι στις αργίες, έτσι γράφει στο διήγημα «Κοριαντολίνο», στην αρχή του: «[…] ποιες εξοχές και ποια προάστια; – να σε στήσουν οι σερβιτόροι με τις ώρες στη λαδόκολλα μ’ ένα πανεράκι μπαγιάτικο ψωμί, να σου κάνουν τα νεύρα τεντωμένες χορδές, να σιχαθείς κι εκείνους και την Πρωτομαγιά και τον εαυτό σου […]».

Μα το τώρα στην πεζογραφία του Μηλιώνη είναι μονάχα το ακρόκλωνο, και οι ρίζες πάνε βαθιά. «Το βλέπεις», γράφει απευθυνόμενος στο δεύτερο πρόσωπο στον εαυτό του, στο τέλος του ομώνυμου διηγήματος, «Καλαμάς κι Αχέροντας» (για τη σκληρότητα της εμφύλιας σύρραξης και τις ταπεινώσεις που την ακολούθησαν). «Εσύ μιλάς για την πίσω μεριά, την αθέατη. Σαν να λέμε: την πίσω μεριά του θανάτου». Και στη «Μαναμεγάλη»: «[…] Αντίκρυ η Μουργκάνα κάπνιζε ακόμη από τον πόλεμο. Όλα γίνανε μέσα σ’ αυτά τα χρόνια. Περνούσα τις μέρες και τους μήνες μέσα στη μοναξιά, τριγυρνώντας συνήθως μ’ ένα παλιό δίκαννο στις ερημιές και στα χέρσα χωράφια, χαζεύοντας πιο πολύ τα κοράκια, που πετούσαν τρεκλίζοντας απ’ τον άνεμο.[…]». Και, για τον εαυτό του πάλι, αλλά στο τρίτο πρόσωπο, στον «Τσαλαπετεινό»: «Κι αυτός θυμόταν κι ήταν ολομόναχος, όπως είναι ολομόναχοι όσοι θυμούνται».

Η μοναξιά εισέδυσε μέσα του, το κατοχικό κι εμφυλιακό παρελθόν τον όρισε, και τα διηγήματα στον «Καλαμά κι Αχέροντα» είναι νεκρόδειπνοι, ή βραδινά προσκλητήρια.

Όλα λοιπόν «γίνανε μέσα σ’ αυτά τα χρόνια» για τον Χριστόφορο Μηλιώνη, η μοναξιά εισέδυσε μέσα του, το κατοχικό κι εμφυλιακό παρελθόν τον όρισε, και τα διηγήματα στον Καλαμά κι Αχέροντα είναι νεκρόδειπνοι, ή βραδινά προσκλητήρια, όπου με μια αφορμή κάθε φορά (στο «Κοριαντολίνο» το ομώνυμο ποτό, στο διήγημα «Ο τσαλαπετεινός» η κλαψιάρικη φωνή του πουλιού, στο «Φρύνο» η δυσοίωνη εμφάνιση μιας ζιάμπας, ένα τηλεφώνημα στη «Μαναμεγάλη», μια πέτρινη σκάλα, μοναδικό απομεινάρι ενός σπιτιού, στο «SYMPHONIA»), ο Μηλιώνης καλεί νεκρούς, τον τόπο του (τη Μέγγουλη Πωγωνίου, σημερινό Περιστέρι) όπως κάποτε υπήρξε, σπίτια που ’χουν πια ρημάξει· τα πρόσωπα τότε καθαρίζουν, αποχτούν υπόσταση κι ευκρίνεια, και κάθε δέντρο και γωνιά του αλλοτινού τόπου έχει ουσία, τέτοια που το παρόν είναι καταδικασμένο να μην την αποχτήσει ποτέ. Και, ό,τι από τα τωρινά έχει ακόμα τούτη την απολεσθείσα καθαρότητα (δεν είναι δηλαδή η Σουηδέζα, ο Αθηναίος, οι τουρίστες), την έχει γιατί βαστά το παρελθόν μέσα του. Όπως ο μπαρμπα-Μήτσος ο Ντούλιας, πολιτικός πρόσφυγας, που τον συναντά ο Μηλιώνης τυχαία σ’ ένα καφενείο στο χωριό Μπελογιάννης στην Ουγγαρία, στο διήγημα «SYMPHONIA», «[…] Μονάχα ένας γέρος, πετσί και κόκαλο, ετοιμόρροπος, δεν έλεγε ν’ αφήσει την καρέκλα του μπροστά στο παραθύρι. Καθόταν εκεί ασάλευτος όλη την ώρα, με τα χέρια του ακουμπισμένα σ’ ένα χωριάτικο μπαστούνι, κι αγνάντευε μακριά, κατά τον Δούναβη, που δε φαινόταν – μονάχα η πεδιάδα […]».

Είναι τελικά, αυτή, μια πεζογραφία «φαντασμάτων»: η μετεμψύχωση της γριάς στον «Φρύνο», το ζωντάνεμα του νεκρού αδερφού στ’ άκουσμα της φωνής του πουλιού στον «Τσαλαπετεινό» – φαντάσματα χωριανών, παιδιών που μεγάλωσαν μέσα σε μια βουκολική ανέχεια κι ένιωσαν τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα («Η Φρύνη»), φαντάρων που στρατωνίστηκαν στο χωριό προτού φύγουν για το μέτωπο και δεν γυρίσουν ξανά.

Και σε δύο διηγήματα ο Μηλιώνης αποτείνει φόρο τιμής στους αγαπημένους του πεζογράφους, τον Δημήτρη Χατζή («Ο τελευταίος ταμπάκος»), και τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη («Κείνος ο σουραυλής»), όταν αναζητεί τον συγγραφέα (κι άλλοτε τον βρίσκει κι άλλοτε όχι) στη σημερινή Σκιάθο, και σε κάποιο σημείο γράφει για τις ιστορίες του μια φράση που, στην απλότητά της, είναι από τις πιο όμορφες που έχω διαβάσει για την πεζογραφία του Σκιαθίτη: «[…] το νησί που πάνω του ο Παπαδιαμάντης μοντάρισε τον κόσμο». Με τον τρόπο του λοιπόν εδώ, ο Μηλιώνης, λιγότερο πλατύ μα σπουδαίο παρ’ όλα αυτά, κάνει ό,τι κι εκείνος: σ’ ένα μικρό χωριό της Ηπείρου, έρημο πια, «μοντάρει τον κόσμο».

* Στην κεντρική εικόνα φωτογραφία του Φρεντ Μπουασονά, Μπάγια (Κήποι) Ζαγορίου, γυναίκα, 1913.

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Ησύχασε πέρσι το καλοκαίρι και τον μεταφέρανε στο χωριό. Φτάσανε μεσάνυχτα, τσακισμένοι από κείνες τις τελευταίες ώρες και το μακρινό ταξίδι – πέντε άτομα μέσα στην κούρσα και στο πορτ μπαγάζ δεμένη η κάσα με το νεκρό. Το σπίτι, που το ’χαν επισκευάσει όπως όπως μετά τη φωτιά και τους στέγασε για λίγα χρόνια ακόμα, και που προσπαθούσαν να το συντηρήσουν από μακριά γράφοντας στον ένα και παρακαλώντας τον άλλο, τελικά το ’χε βοσκήσει για καλά ο καιρός και η εγκατάλειψη. Έστεκε όμως όρθιο, για να ξεπληρώσει κι αυτόν τον προορισμό – τον τελευταίο, κατά τα φαινόμενα. Οι δικοί του καθίσανε γύρω στο φέρετρο να τον ξενυχτήσουν κι αυτός φορτώθηκε τα ρούχα της αρρώστιας, τυλιγμένα σε μια παλιά κουβέρτα, για να τα κάψει».


altΚαλαμάς κι Αχέροντας
Χριστόφορος Μηλιώνης
Κίχλη 2017
Σελ. 168, τιμή εκδότη €13,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ ΜΗΛΙΩΝΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

Για το μυθιστόρημα του Θανάση Χειμωνά «Τρότζαν» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο Θανάσης Χειμωνάς με τη βοήθεια της Α.Ι. το 2073.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται τα κείμενα επιστημονικής φαντασίας που φαντάζονται ένα μέ...

«Διακοπές στην Αβησσυνία» της Ελίζας Παναγιωτάτου (κριτική) – Ταξίδι στο βάθος του εαυτού και του οικογενειακού παρελθόντος

«Διακοπές στην Αβησσυνία» της Ελίζας Παναγιωτάτου (κριτική) – Ταξίδι στο βάθος του εαυτού και του οικογενειακού παρελθόντος

Για το μυθιστόρημα της Ελίζας Παναγιωτάτου «Διακοπές στην Αβησσυνία» (εκδ. Αντίποδες). Κεντρική εικόνα: © Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Βρίσκονται εκεί έξω. Περπατούν στους ίδιους δρόμους μ’ εμάς, αναζητώντας ωσ...

«Σα μαγεμένο το μυαλό μου» του Θανάση Σκρουμπέλου (κριτική) – Τα παλιόπαιδα τ’ ατίθασα

«Σα μαγεμένο το μυαλό μου» του Θανάση Σκρουμπέλου (κριτική) – Τα παλιόπαιδα τ’ ατίθασα

Για το βιβλίο του Θανάση Σκρουμπέλου «Σα μαγεμένο το μυαλό μου – Ιστορίες και εικόνες, ταξίμια της λαϊκής ψυχής» (εκδ. Τόπος). Κεντρική εικόνα: Ο Βασίλης Αυλωνίτης από την ταινία «Ο θησαυρός του μακαρίτη» (1959) σε σενάριο και σκηνοθεσία του Νίκου Τσιφόρου.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Μάριο Κρητικόπουλο

Διαβάζοντας με τον Μάριο Κρητικόπουλο

Πρόσωπα από τον χώρο των τεχνών, των ιδέων και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, ο ηθοποιός Μάριος Κρητικόπουλος.

Επιμέλεια: Book Press 

...
H «Κάρι» του Στίβεν Κινγκ σε σπέσιαλ κινηματογραφική προβολή

H «Κάρι» του Στίβεν Κινγκ σε σπέσιαλ κινηματογραφική προβολή

Η προβολή της καλτ ταινίας του Μπράιαν Ντε Πάλμα, που στηρίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του «Βασιλιά» Στίβεν Κινγκ, θα γίνει στον κινηματογράφο Δαναό την Παρασκευή, 19 Απριλίου (9.45 μ.μ.)

Επιμέλεια: Book Press

Είναι από τα βιβλία που δεν ξεχνάς εύκολ...

Συγγραφείς μποϊκοτάρουν το PEN America για τη χλιαρή στάση του στον πόλεμο στη Γάζα – μεταξύ αυτών η Ναόμι Κλάιν

Συγγραφείς μποϊκοτάρουν το PEN America για τη χλιαρή στάση του στον πόλεμο στη Γάζα – μεταξύ αυτών η Ναόμι Κλάιν

Αρκετοί συγγραφείς και ποιητές ζήτησαν να αποσυρθούν οι υποψηφιότητές τους από βραβεία που αναμένεται να δώσει η PEN America το επόμενο διάστημα θεωρώντας πως δεν έχει πάρει θέση για όσα συμβαίνουν στη Γάζα. Κεντρική εικόνα: η συγγραφέας και ποιήτρια Camonghne Felix, η οποία είναι μεταξύ των διαμαρτυρόμενων.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ